Category: క‌థ‌నం-Kathanam

“ భారత ఖనిజ సంపదపై కేంద్రం-రాష్ట్రాల మధ్య అధికార పోరు మరో కీలక మలుపు తిరిగింది. 2026 ఎంఎండీఆర్ సవరణతో ఖనిజాలపై రాష్ట్రాల పన్నుల విధింపు హక్కులు, గత బకాయిలపై ప్రభావం, కేంద్ర నియంత్రణ వంటి అంశాలు సమాఖ్య వ్యవస్థపై కొత్త ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఖనిజ సంపద ఉన్న గిరిజన ప్రాంతాల్లో భూమి, వనరులు, గ్రామసభ హక్కులు, స్థానిక ప్రజల భాగస్వామ్యంపై దీని ప్రభావం ఏమిటన్నది ఇప్పుడు ప్రధాన చర్చగా మారింది. రెండు నిమిషాల పార్లమెంటరీ ఓటుతో తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం కేవలం ఆదాయ పంపిణీకి సంబంధించినది కాకుండా, ఖనిజ వనరులపై నిర్ణయాధికారం ఎవరిది? అనే మౌలిక ప్రశ్నను ముందుకు తెచ్చింది.”రెబ్బాప్రగడ రవి,ఎడిటర్,

రెండు నిమిషాల పార్లమెంటరీ ఓటు ఢిల్లీ, రాష్ట్రాల మధ్య సంబంధాలను ఎలా తిరగరాయబోతోంది..మరియు దేశంలోని అత్యంత సంపన్న గనుల పైన నివసించే వారి గొంతులను ఎలా అణచివేస్తుంది.
దశాబ్దాలలో గనుల చట్టాలకు సంబం ధించిన అత్యంత కీలకమైన మార్పు లలో ఒకదానిపై చర్చించడానికి ఈ ఏడాది ఆగస్టులో భారత పార్లమెంటు సమావేశమైనప్పుడు,లోక్సభ దానిని ఆమోదించడానికి కేవలం రెండు నిమిషాలు పట్టింది.ఒకరోజులోనే, రాజ్యసభ కూడా అదే చేసింది.ఎటు వంటి సెలెక్ట్ కమిటీకి నివేదించలేదు.., కనీసం విస్తృతమైన చర్చ జరగలేదు. కేవలం భారతదేశం తన భూమి కింద ఉన్న సంపదను ఎలా పంచుకుంటుందనే విష యంలో ఒకనిశ్శబ్ద,సమగ్ర పునర్వ్యవస్థీకరణ జరిగింది.ఈ చట్టాన్ని గనులు మరియు ఖనిజాల అభివృద్ధి మరియు నియంత్రణ (ఎంఎం డీఆర్)సవరణ చట్టం,2026 అని పిలు స్తారు.చాలా మంది దీనిని ఎప్పటికీ చదవరు. కానీ బొగ్గు,ఇనుప ఖనిజం, బాక్సైట్ లేదా రాగిని తవ్వే ప్రతి రాష్ట్రంపై మరియు ఆ ఖనిజాల పైన భూమి ఉన్న ప్రతి గిరిజన సమాజంపై దీని పరిణా మాలు ప్రభావం చూపుతాయి. ప్రమా దంలో ఉన్నది కేవలం ఆదాయం మాత్రమే కాదు. అది భారత సమాఖ్య వ్యవస్థ యొక్క స్వరూపమే.
సమాఖ్య వ్యవస్థ అందించే అవకాశాలు మరియు దాని పరిమితులు..
అమెరికా లేదా జర్మనీలా భారతదేశం ఒక సమాఖ్య కాదు.రాజ్యాంగం, కేంద్రా నికి (సెంటర్) మరియు రాష్ట్రాలకు వాటి సొంత అధికారాలను ఇచ్చింది. ప్రతి రాష్ట్రం దేనిని పాలించవచ్చో విభజించే మూడు జాబితాల ద్వారా ఇది జరిగింది. ఖనిజాలు ఈ రెండు వర్గాల మధ్య ఇబ్బందికరంగా ఇమిడి ఉన్నాయి: సాంకేతికంగా అవి రాష్ట్రాలకే చెందినవి (ఎందుకంటే అవి భూమిపై ఉంటాయి), కానీ కేంద్రం“ప్రజా ప్రయోజనం” కోసం అని వాదించినప్పుడల్లా వాటిని నియం త్రించగలదు. ఈఏర్పాటు ఎప్పుడూ కొంచెం ఉద్రిక్తం గానే ఉంది.కానీ ఇటీవలి వరకు, ఇది రాష్ట్రాల వైపు మొగ్గు చూపింది. దశా బ్దాలుగా,జార్ఖండ్,ఒడిశా,ఛత్తీస్గఢ్,మధ్యప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలు,మైనింగ్ కంపెనీలకు చెల్లించే రాయల్టీకి అదనంగా,తమ భూమి నుండి వెలికి తీసిన ఖనిజాలపై పన్నులు వసూలు చేశాయి.ఆ పన్నులద్వారా పాఠశా లలు,ఆసుపత్రులు,రోడ్ల నిర్మాణానికి నిధులు సమకూరాయి.ఆ శకం ఇప్పుడు ముగిసి పోయి ఉండ వచ్చు.
సమాఖ్యవాద వాదన డబ్బుకు మించి ఇది ఎందుకు ముఖ్యమైనది?…
నేను ఇప్పటి వరకూ భారతదేశవ్యాప్తంగా ఉన్న వర్గాలతో కలిసి పనిచేస్తూ గడిపాను. కేవలం కోర్టులలోనే కాదు,గ్రామాలు, అడవులలో మరియు పంచాయతీలలో కూడా.సమాఖ్యవాదం అంటే కేవలం అధికా రాల పంపిణీ మాత్రమే కాదని నేను చూ శాను.అది బాధ్యతకు సంబంధించినది. కేంద్రం ఖనిజ పన్నుల విధింపును తన నియంత్రణలోకి తీసుకున్నప్పుడు, అది కేవలం అధికారాన్ని కేంద్రీకరించడమే కాదు..జవాబుదారీతనాన్ని కూడా తొలగి స్తుంది.ఒక విషయం స్పష్టం చేస్తు న్నాను..ఏక రూపత అవసరమని ఎవరూ కాదనరు.మైనింగ్ అనేది అధిక పెట్టుబడితో కూడు కున్నది.పెట్టుబడి దారులకు భవిష్యత్తుపై స్పష్టత అవస రం.కానీ దీనికి పరిష్కారం రాష్ట్రాల స్వయం ప్రతిపత్తిని రద్దు చేయడం కాదు..ఒకఉమ్మడి వ్యవస్థనునిర్మించడం. దానికి బదులుగా,ఎంఎండీఆర్ సవరణ 2026 దీనికి వ్యతిరేకంగా చేస్తుంది. అది ఇలా చెబుతుంది.“మేము చెబితేనే మీరు పన్ను విధించగలరు.” ఇది సహ కారం కాదు.ఇది లొంగిపోవడం. ఇక్కడే ఒక విచిత్రం ఉంది…రాయల్టీ, డీఎంఎఫ్(ణవీఖీ) మరియు జాతీయ లెవీల ద్వారా దాదాపు అసలు డబ్బు మొత్తాన్ని కేంద్రమే వసూలు చేస్తుంది. అలాంటప్పుడు,రాష్ట్రం తన వాటాను వసూలు చేసుకునే హక్కును ఎందుకు తీసివేయాలి? ఎందుకంటే అసలు లక్ష్యం న్యాయం కాదు.ఇది నియంత్రణ. 2024 వీAణA తీర్పు తర్వాత మనం ఇది చూశాం.ఆతీర్పులో సుప్రీంకోర్టు, ఖనిజ హక్కులపై పన్ను విధించే రాష్ట్రాల హక్కును పునరుద్ధరించింది.దానికి ప్రతిస్పంద నగా,కేంద్రం చర్చలు జరప లేదు.దానిని రద్దు చేస్తూ ఒక చట్టాన్ని ఆమోదిం చింది.ఇది విధాన రూపకల్పన కాదు. రాజ్యాంగ అతిక్రమణ.ఇదొక పద్ధతి: రాష్ట్రాలు అధికా రాన్ని పొంది నప్పుడు,కేంద్రం దానిని తిరిగి పొంద డానికి వేగంగా కదులుతుంది.అటవీ హక్కుల నుండి నీటి పంపిణీ వరకు, విద్య నుండి ఆరోగ్యం వరకు ఇదే కథ పునరావృత మవుతుంది.కానీ సమాఖ్య వాదం అనేది ఒక చర్చకాదు.అది ఒక వాగ్దానం.ఎన్నికైన,జవాబుదారీగా ఉండే, ప్రజలకు దగ్గరగా ఉండే స్థానిక ప్రభు త్వాలకు తమ ప్రజల భవిష్యత్తును తీర్చి దిద్దడంలో ఒకపాత్ర ఉంటుందనే వాగ్దానం.ఇప్పుడు ఆవాగ్దానం ఉల్లం ఘించబడుతోంది.కోర్టు ఉత్తర్వుతో కాదు, ప్రజాగ్రహంతో కాదు,కేవలం ఒకే ఒక్క,హడావిడి పార్లమెంటరీ ఓటుతో.
ఎప్పుడూ ఆ గదిలో ఉండని వ్యక్తులు..
నాలుగు దశాబ్దాల క్రితం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లోని ఒక గిరిజన గ్రామాన్ని సందర్శించిన సమయంలో సుమారు అరవై ఏళ్ల వయ సున్న ఒకగిరిజన వ్యక్తి నన్ను ఒకప్రశ్న అడిగాడు..“అన్నా,ఈ భూమి మాది…ఈ పర్వతాలు మావి…మరి దీనికి ఏం జర గాలో..ఎక్కడో నగరంలో ఉన్న ఎవరో ఎందుకు నిర్ణయిస్తారు?”. ప్రభుత్వం గిరిజన భూమిని ఒక ప్రైవేట్ మైనింగ్ కంపెనీకి లీజుకు ఇవ్వడం వల్లే మేము అక్కడ ఉన్నాము.అనుమతి లేదు.నోటీసు లేదు.వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఒకకార్యాలయంలోకి కేవలం ఒకఫైలును తరలించారు.సుప్రీం కోర్టు లో మేము వాదించిన దానికి ఆప్రశ్నే ప్రధానాంశం అయ్యింది. 1997లో,సమతా తీర్పులో,కోర్టు అంగీ కరించింది.షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లోని గిరిజన భూములను మైనింగ్ కోసం ప్రైవేట్ కంపెనీలకు అప్పగించకూడదు. ప్రభుత్వమే ఈవర్గాల సంరక్షకురాలు అని,వారి భూస్వామికాదని కోర్టు పేర్కొంది. ముప్పై ఏళ్ల తర్వాత,ఈ సవరణలో ఆ తీర్పు గురించి ఒక్కసారి కూడా ప్రస్తావించలేదు. ఇది ఐదవ షెడ్యూల్ గురించి ఏమీ చెప్ప దు.ఒక గ్రామసభ తన సొంత అడవిని, భూమిని పరిపాలించుకోవడానికి అనుమ తించే చట్టమైన పెసా గురించి ఏమీ చెప్ప దు.అనుమతి గురించి ఏమీ చెప్పదు. మనలో చాలామంది ఇప్పటికే భయపడిన విషయాన్నే సంయుక్త కిసాన్ మోర్చా చెప్పింది.అదేమిటంటే, ఇది ఆదివాసీ భూ భాగాన్ని మైనింగ్ కార్పొరేషన్లకు అప్పగి స్తుంది. ఒకగ్రామాన్ని నిర్లక్ష్యం చేస్తే ఏమి జరుగుతుందో నియమగిరి మనకు చూపిం చింది.అలాగే,అలా చేయనప్పుడు కూడా ఏమి జరుగుతుందో కూడా చూపించింది. నియమనిబంధనల పుస్తకాన్ని ఢిల్లీకి తర లిస్తే,మీరు కేవలం పన్ను వసూలు చేసే వారిని మాత్రమే మార్చరు.ఒక కొండకు, యంత్రాంగానికి మధ్య అడ్డుగా నిలిచే ఏకైక పొరను అంటే,రాష్ట్రాన్ని,స్థానిక పరిపాల నను,స్వయంగా ఆ సమాజాన్నే మీరు తొలగిస్తారు.పార్లమెంటులో రెండు నిమి షాల ఓటు ఎన్నడూ వివరించని భాగం ఇదే.
తర్వాత ఏమిటి..?
।ప్రతిపక్ష పాలిత రాష్ట్రాలు సుప్రీం కోర్టులో న్యాయపరమైన సవాళ్లకు సిద్ధమవుతున్నాయి. ప్రధాన ప్రశ్న ఏమిటంటే.రాజ్యాంగం రాష్ట్రాలకు కల్పించిన అధికారాన్ని సమర్థ వంతంగా తొలగించడానికి,రాష్ట్రాల పన్నుల విధింపును పరిమితం చేసే తన అధికారాన్ని కేంద్రం ఉపయోగించగలదా?
।రాష్ట్రాలు ప్రత్యామ్నాయ ఆదాయ మార్గాలను అన్వేషిస్తున్నాయి.రవాణా రుసుములు, జీఎస్టీ, జిల్లా ఖనిజ ఫౌండేషన్ విస్తృత వినియోగం వంటివి.
।భూమి పన్నుల విధింపు విషయంలోకి (కేంద్రం నియంత్రణలో లేని అంశం) ఈ సవరణను విస్తరించడం యొక్క రాజ్యాంగ బద్ధతే కీలకమైన వివాదాంశంగా మిగిలింది.
ఇక జార్ఖండ్,ఒడిశా రాష్ట్రాల్లోని దుమ్ము తో నిండిన కొండ ప్రాంతాలలో,పార్ల మెంటరీ చర్చను ఎన్నడూ చూడని సమా జాలు,భారతదేశ ఇంధనానికి,ఉక్కుకు, అల్యూమినియంకు,స్మార్ట్ ఫోÛన్లకు ఇంధ నంగా పనిచేసే ఖనిజాలకు పైన జీవి స్తూనే ఉన్నాయి.వారు ఈ లెక్కల్లో భాగం కాదు.ఈ సవరణలోని అసలు విషయం ఇదే.ఎవరు దేనిపై పన్ను విధిస్తున్నారు అనేది కాదు.ఎవరు నిర్ణయిస్తున్నారు అనేది.!!
` వ్యాసకర్త : ఎడిటర్ మరియు ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్, సమత విశాఖపట్నం,ఇండియా.

“విశాఖ ఏజెన్సీ కొండల్లోని బొర్రా గుహల వద్ద 1989లో మొదలైన ఒక చిన్న ప్రశ్న..గిరిజనుల భూమి,అడవి,జీవన హక్కుల కోసం దశాబ్దాల న్యాయపోరాటానికి నాంది పలికింది.ఆప్రశ్నే 1997లోచారిత్రాత్మక సమతా తీర్పుకు దారితీసింది. అయినా తీర్పుతో పోరాటం ఆగలేదు. గిరిజనులకు భూమిపట్టాలు అందేవరకు మరోరెండు దశాబ్దాల ప్రయాణం కొన సాగింది. రాజ్యాంగంలోని ఐదవ షెడ్యూల్ నుంచి పెసా,అటవీహక్కులచట్టం,భూబదిలీ నియంత్రణ,మైనింగ్విధానాలు, గ్రామసభ హక్కులు,పర్యావరణపరిరక్షణ,అభివృద్ధి ప్రయోజనాల్లో ప్రజలవాటా వరకు విస్తరించిన ఈపోరాటం..గిరిజనులను అభివృద్ధికి బలిపశువులుగా కాకుండా,అభివృద్ధి నిర్ణయాల్లో భాగస్వాములుగా చూడాలనే ఒకగొప్ప ప్రజాస్వామికసందేశాన్ని ముందుకు తెచ్చింది.గీతం విశ్వవిద్యాలయం జెన్..జీ విద్యార్థులతో సమతా ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ రెబ్బాప్రగడ రవి పంచుకున్న అనుభవాలు,ఆలోచనలు ఈసుదీర్ఘ పోరాటానికి ఒకచారిత్రక దర్పణంగా నిలిచాయి.”-గునపర్తి సైమన్ 

విశాఖపట్నం ఉమ్మడి జిల్లా అరకు,బొర్రా` గుహలు ఈపేర్లు వినగానే మనకు ప్రకృతి సౌందర్యంకొండలు,అడవులు,గిరిజన సం స్కృతి,పర్యాటకం గుర్తుకు వస్తాయి.ఈ అందమైన ప్రాంతాల వెనుక దశాబ్దాలుగా కొన సాగుతున్న భూ హక్కుల పోరాటం, మైనింగ్‌కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన న్యాయ పోరాటం,రాజ్యాంగ పరిరక్షణలు,అభి వృద్ధి పేరుతో జరుగుతున్న స్థానచలనం వంటి తీవ్రమైన ప్రశ్నలు కూడా ఉన్నా యని సమత ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ రెబ్బా ప్రగడ రవి విద్యార్థులకు వివరించారు. గీతం విశ్వవిద్యాలయం సామాజిక శాస్త్రా లు, హ్యు మానిటీస్ విభాగాల గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులతో సెప్టెంబర్ 2న జరిగిన తనఉపన్యాసంలో ఆయన ఒకచిన్న వ్యక్తిగత అనుభవంతో ప్రారంభించి,అక్కడి నుంచి భారత రాజ్యాంగంలోని గిరిజనరక్షణ చట్టాలు, సమతతీర్పు వరకు గిరిజన హక్కు ల పరిణామాన్ని వివరించారు.వారి ఉప న్యాస సారాంశం యథావిధిగా వారి మాట ల్లోనే…

1989లో బొర్రా గుహల వద్ద మొదలైన ప్రశ్న..
పాడేరు ప్రాంతానికి కొంతమంది నాయ కులను కలవడానికి వెళ్తున్న సమయంలో రవికి బొర్రా గుహల బోర్డు కనిపించింది. ఆసక్తితో అక్కడికి వెళ్లారు. అయితే గుహల పరిసరాల్లో మైనింగ్ కార్యకలాపాలు,పేలు ళ్లు జరుగుతున్నాయంటేని గమనించి. “పైన పేలుళ్లు జరుగుతుంటే,మమ్మల్ని గుహల్లోకి ఎలా తీసుకెళ్తున్నారు..?గుహలు కూలిపోయే ప్రమాదం లేదా?”అని ఆయన అక్కడి సిబ్బందిని ప్రశ్నించారు.“మాకు తెలియదు..మైనింగ్ కార్యకలాపాలు లీజుకు ఇచ్చారు” అన్నదే వారి సమాధానం.ఆ సమ యంలో ఆప్రశ్న అక్కడితో ముగిసి పోయిం ది.కానీ నాలుగేళ్ల తరువాత అదే ప్రాంతం నా జీవితానికి ఒకపెద్ద న్యాయపోరాటానికి దారితీసింది.
ఓ యువకుడి ప్రశ్నతో మళ్లీ మొదలైన పోరాటం..
1992లో గిరిజన యువత కోసం నిర్వ హించిన శిక్షణా కార్యక్రమంలో బొర్రా ప్రాంతానికి చెందిన గమ్మెల దేవ కుమార్ అనే ఓ యువకుడు ఇలా ప్రశ్నించాడు. “మీరు కేవలం శిక్షణ ఇస్తారా? మాటలే చెబుతారా?లేకనిజంగాఏదైనాచేస్తారా?” మా ప్రాంతంaలలో మైనింగ్ జరుగుతోం దని,తమ భూమిలపై హక్కు పత్రాలు లేవు.. కానీ మైనింగ్ కంపెనీలకు ప్రభుత్వ లీజులు ఉన్నాయని వివరించాడు.అక్కడి నుంచే అసలు సమస్య వెలుగులోకి వచ్చింది.
భూమి ఎవరిది? లీజు ఎవరికిచ్చారు?..
బొర్రా ప్రాంతంలోని దాదాపు 2,500 ఎక రాల విస్తీర్ణం రిజర్వ్ ఫారెస్ట్ పరిధిలో ఉం ది.అయితే ఆఅటవీ ప్రాంతంలో కొన్ని ప్రత్యే క భూభాగాలు ఎన్‌క్లోజర్లు ఉన్నాయి. అటవీ భూమి పరిధిలోనివి కాని ఈప్రాం తాల్లో ప్రజలకు భూమిపై హక్కులు ఉండే అవకాశం ఉంటుంది.భారతదేశంలోని అనేక గిరిజన ప్రాంతాల్లో గ్రామాలు అటవీ ప్రాంతాలమధ్యలోనే ఉన్నప్పటికీ,అక్కడ నివసించే ప్రజలకు పట్టాలు, నివాస హక్కులు, సెటిల్మెంట్ హక్కులు ఉండటానికి ఇదే చారి త్రక కారణం.బొర్రాప్రాంతంలో మాత్రం పరి స్థితి భిన్నంగా ఉంది.అక్కడి పది గ్రామాలకు భూమి సెటిల్మెంట్ జరగలేదు.మరోవైపు ఐదు మైనింగ్ కంపెనీలకు ప్రభుత్వమే లీజులు ఇచ్చింది. అయితే ఇక్కడగిరిజన ప్రజలు తరత రాలుగా భూమిని సాగు చేసుకుంటున్నారు. కానీ వారిచేతిలో హక్కు పత్రాలు లేవు.అదే భూమికి మైనింగ్ కంపెనీల వద్ద మాత్రం ప్రభు త్వ లీజు పత్రాలు ఉన్నాయి.

మైనింగ్ వెనుక 1940ల చరిత్ర..
బొర్రా ప్రాంతంలోని మైనింగ్ చరిత్ర కూడా పాతదే.1940లలో ఖనిజాల అన్వేషణ ఒక రకమైన “నిధిఅన్వేషణ” వంటిదిగా ఉండేది. విలువైన ఖనిజాలు,రాళ్లు,మైకా,ఇతర నిక్షేపాల కోసం అన్వేషణ జరిగేది.బొర్రా ప్రాంతంలో పెగ్మటైట్ మైకా నిక్షేపాలు ఉండటంతో మైనింగ్ పై ఆసక్తి పెరిగింది. మైకా కోసం అన్వేషిస్తూనే విలువైన రాళ్లకోసం కూడా ప్రయత్నాలు జరిగాయి. ఈ నేపథ్యంలో 1940ల ప్రాంతం లో అక్కడ మైనింగ్ కార్యకలాపాలు ప్రారంభమ య్యాయి.స్వాతంత్య్రం తరువాత ఈప్రాం తాలు షెడ్యూల్డ్ ఏరియాలుగా గుర్తించబడ్డా యి.అక్కడి నుంచే రాజ్యాంగపరమైన రక్ష ణలు కీలకంగా మారాయి.
ఐదవ షెడ్యూల్`గిరిజన ప్రాంతాలకు రాజ్యాంగ రక్షణ..
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 244(1) తో అనుసంధానమైన ఐదవషెడ్యూల్ షెడ్యూల్డ్ ఏరియాలు,షెడ్యూల్డ్ తెగల పరి పాలనకు ప్రత్యేక రాజ్యాంగ వ్యవస్థను కల్పి స్తుంది అనేదిప్రధానమైన ప్రశ్నగా భావిం చాను.సాధారణ ప్రాంతాలకు,షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు మధ్య తేడా ఏమిటి?షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో గిరిజనులభూమి,సంప్రదాయా లు, సామాజిక వ్యవస్థ,సహజ వనరులు, స్వయం పరిపాలనకు ప్రత్యేకమైన రాజ్యాం గ, చట్టపరమైన రక్షణలు ఉన్నాయి.ఐదవ షెడ్యూల్ పరిధిలో గవర్నర్‌కు కొన్ని ప్రత్యేక అధికారాలు ఉంటాయి.అలాగే గిరిజన సలహా మండలి కూడా ఉంటుంది.గిరిజన ప్రాంతాలకు సంబంధించిన చట్టాలు, అభి వృద్ధిచర్యలు,విధానాలపై గిరిజనుల అభిప్రాయానికి రాజ్యాంగ వ్యవస్థలో ప్రత్యేక స్థానం కల్పించబడింది.ఈ రక్షణల ఉద్దేశం గిరిజనులను అభివృద్ధి నుంచి దూరంగా ఉంచడం కాదు;వారి భూమి,వనరులు, సం స్కృతి,స్వయం నిర్ణయాధికారాన్ని కాపాడు తూ అభివృద్ధి జరగడం.

గ్రామసభకు (పెసా)అటవీ అటవీ హక్కుల చట్టం..
గిరిజన ప్రాంతాల రక్షణ కేవలం ఐదవ షెడ్యూల్‌తో పూర్తికాలేదు.1996లో వచ్చిన పెసా (చట్టంషెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో పంచా యతీరాజ్ విస్తీర్ణచట్టం ద్వారా ఈవ్యవస్థను గిరిజన సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా విస్తరించింది.గ్రామసభకు సంప్రదాయా లు,సామూహిక వనరులు,సాంస్కృతిక గుర్తింపు,స్థానిక స్వయం పరిపాలనకు సం బంధించిన అంశాల్లో కీలక స్థానం కల్పిం చింది.అదే విధంగా 2006లో వచ్చిన అట వీ హక్కుల చట్టం అటవీ ప్రాంతాల్లో తర తరాలుగా నివసిస్తున్న అటవీ ఆధారిత సముదాయాల వ్యక్తిగత,సామూహిక హక్కు లను గుర్తించేందుకు ఉద్దేశించ బడింది. అభివృద్ధి గురించి నిర్ణయం తీసుకునే ముం దు ఆభూమిపై జీవిస్తున్న ప్రజల గొంతు వినాలి.షెడ్యూల్ ప్రాంత భూములకు రక్షణ కవచం లాంటిభూ బదిలీ నియంత్రణ చట్టం 1952 గిరిజన భూమికి రక్షణ కవ చంలా మారింది.ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాల్లో గిరిజనుల భూము లను గిరిజనేతరులకు బదిలీ చేయడంపై ప్రత్యేక నియంత్రణలు ఉన్నాయి.ఈభూ బదిలీ నియంత్రణ వ్యవస్థను ఉల్లంఘించి గిరిజన ప్రాంతాల్లో గిరిజనేతరులకు మైనిం గ్ లీజులు ఇవ్వడం చట్టపరమైన ప్రశ్నగా మారింది.బొర్రా ప్రాంతంలో కూడా ఇదే ప్రశ్న ముందుకు వచ్చింది.గిరిజనుల భూమిని గిరిజనేతర మైనింగ్ కంపెనీలకు ప్రభుత్వం లీజుకు ఇవ్వగలదా?అనే ఈ ప్రశ్నకు సమాధానంకోసం1992లో సమత సంస్థ న్యాయపోరాటం ప్రారంభించింది.
సమతా తీర్పు: 1997లో కీలక మలుపు..
దాదాపు ఐదేళ్ల న్యాయపోరాటం తరువాత 1997లో సుప్రీంకోర్టు వెలువరించిన సమత తీర్పు గిరిజన భూమి హక్కుల చరిత్రలో కీలక మలుపుగా నిలిచింది.షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో గిరిజనేతరులకు, ముఖ్యంగా ప్రైవేట్ మైనింగ్ కంపెనీలకు ప్రభుత్వం భూమిని లీజుకు ఇవ్వ డంపై సుప్రీంకోర్టు తీవ్ర పరిమితులు విధిం చింది.షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో మైనింగ్ కార్య కలాపాలను ప్రభుత్వం, ప్రభుత్వ సంస్థలు లేదా గిరిజనుల సహకార సంఘాల ద్వారా నిర్వ హించే విధానానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది.ఇంకో ముఖ్యమైన ఒక అంశాన్ని కూడా గుర్తించడం జరిగింది.మైనింగ్‌వల్ల వచ్చే నికరలాభాల్లో 20శాతాన్ని ప్రభావిత ప్రజల సంక్షేమం, పర్యా వరణ పరిరక్షణ,అటవీ పునరుద్ధరణ కోసం శాశ్వత నిధిగా వినియోగించాలని తీర్పు పేర్కొంది. అంటే మైనింగ్ ద్వారా లాభపడేవారే కాకుండా, మైనింగ్ ప్రభావాన్ని భరించే ప్రజలు కూడా ఆర్థిక ప్రయోజనం పొందాలి అనే భావ నకు న్యాయపరమైన పునాది ఏర్పడింది.

తీర్పు వచ్చినా పోరాటం ఆగలేదు..
1997 తీర్పుతో కేసు గెలిచినప్పటికీ…బొర్రా ప్రజలకు వెంటనే పట్టాలు రాలేదు.భూమి సెటి ల్మెంట్‌కు సంబంధించిన మరోచారిత్రక సమ స్య ముందుకొచ్చింది.1958లోనే జైపూర్ మహారాజా తరఫున ఈప్రాంతం ఒడిశాకు చెందిన దని పేర్కొంటూ న్యాయపరమైన వివా దం ఏర్పడింది.ఈవివాదం కారణంగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం బొర్రా ప్రాంతం లోని పది గ్రామాలకు సెటిల్మెంట్ ప్రక్రియ ను పూర్తి చేయలేకపోయింది.మళ్లీ న్యాయపోరాటం జరిగింది.చివరకు 2013 -14 ప్రాంతంలో ఆభూమి ఒడిశా ప్రభు త్వానికి చెందదని స్పష్టత వచ్చింది. ఆతరు వాత పాడేరు సబ్-కలెక్టర్ ఈసమస్యను పరిశీలించారు. రెవెన్యూ ఉన్నతాధికారు లతో సంప్రదింపులు జరిపి,పది గ్రామాలకు భూమి సెటిల్మెంట్ చేయడానికి అను మతులు సాధించారు. 1992లో ప్రారం భమైన పోరాటానికి 2015 లోనే ఒకముఖ్య మైన ఫలితం లభించింది. ప్రజలకు పట్టాలు అందాయి. అంటే ఒకభూ హక్కు సమస్యను పరిష్కరించడానికి దాదాపు 23సంవత్స రాల పోరాటం సాగింది.
డి-పట్టా, సెటిల్మెంట్ పట్టా హక్కులో తేడా..
భూమిపై కేవలం సాగు హక్కు ఉండటం, సంపూర్ణ యాజమాన్యహక్కు ఉండటం రెండూ ఒకటే కావని రవి వివరించారు.డి-పట్టా వంటి వ్యవస్థల్లో భూమిపై వ్యక్తికి పరి మిత హక్కులు ఉండవచ్చు.కానీ సెటిల్మెంట్ పట్టా ద్వారా భూమిపై మరింత స్థిరమైన హక్కు ఏర్పడుతుంది. ప్రభుత్వం భూమిని ప్రజా ప్రయోజనంకోసం స్వాధీనం చేసు కోవాలంటే కూడా చట్టబద్ధమైన భూసేకరణ ప్రక్రియను అనుసరించాల్సిఉంటుంది. అందువల్ల భూమి హక్కుపత్రం అనేది కేవ లం ఒక కాగితం కాదు..వ్యక్తి భద్రత, ఆస్తి హక్కు, జీవనాధారం, సామాజిక గౌరవానికి సంబంధించిన అంశం.

సంతల్లో సాగుతున్న గిరిజన జీవితం..
చిన్న అటవీ ఉత్పత్తులు గిరిజన ఆర్థిక వ్య వస్థకు వెన్నెముక.గిరిజన సమాజాల ఆర్థిక వ్యవస్థను అర్థం చేసుకోవాలంటే అటవీ ఉత్పత్తుల ప్రాధాన్యాన్ని అర్థం చేసుకోవాలని రవి సూచించారు.చింతపండు,దుంపలు, పసుపువంటి అనేక అటవీ ఉత్పత్తులు గిరి జన కుటుంబాల జీవనాధారంలో భాగం. వీటిని సేకరించి స్థానిక సంతల్లో విక్రయిం చడం ద్వారా కుటుంబాలు ఆదాయం పొందుతాయి.పాడేరు,అరకు వంటి ప్రాం తాల్లో జరిగే వారపు సంతలు దీనికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణలు.వందలాదిగ్రామాల ప్రజలు తమ వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు,అటవీ ఉత్ప త్తులు,పశువులు,ఇతర వస్తువులను తీసుకు వచ్చి అమ్మడం,తమకు అవసరమైన వస్తువు లను కొనుగోలు చేయడం అక్కడి ఆర్థిక-సాంస్కృతిక జీవితంలో భాగం.చిన్న సంత ల్లో వస్తుమార్పిడి నుంచి పెద్ద సంతల్లో నగదు ఆధారిత వాణిజ్యం వరకు వివిధ స్థాయిలు కనిపిస్తాయి. కాబట్టి అటవీ, భూ మి,నీరువంటి సహజవనరులపై హక్కు అనేది కేవలం పర్యావరణ సమస్య కాదు; అది గిరిజన సమాజాల ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంబంధించిన ప్రశ్న కూడా.
26 శాతం వాటా ప్రతిపాదన..
మైనింగ్ తర్వాత ప్రజలకు ప్రయోజనంలో వాటా ఎందుకు ఉండకూడదు? అనే ప్రశ్న ప్రస్తావనకు వచ్చింది.సమత తీర్పులోని 20 శాతం ప్రయోజన పంపిణీ భావనను మరింత విస్తరించాలని భావించాం.2010 ప్రాంతంలో గనుల రంగానికి సంబంధించిన సుస్థిర అభి వృద్ధి విధానాలపై చర్చ జరిగినప్పుడు, మైనింగ్ వల్ల ప్రభావిత ప్రజలకు కంపెనీల లాభాల్లో 26శాతం వాటా ఇవ్వాలనే వాదన ముందుకు వచ్చింది.దీని ఆధారంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం రూ పొందించిన ప్రతిపాదిత మైన్స్ అండ్ మినరల్స్ డెవలప్‌మెంట్ అండ్ రెగ్యులేషన్`(ఎంఎం అండ్ డీఆర్) బిల్లులో స్థానికంగా ప్రభావిత ప్రజలకు ప్రయోజన భాగస్వామ్యం కల్పించే ఆలోచన వచ్చింది.అయితే పరిశ్రమల ఒత్తిడి, విధానపరమైన విభేదాలు,వివిధ మంత్రిత్వ శాఖల అభ్యంతరాల కారణంగా ఆ ప్రతిపాదన బలహీనపడింది.2014లో 15వలోక్‌సభ రద్దు తో ఆబిల్లు కాలపరిమితి ముగిసింది.కానీ 26 శాతం లాభ భాగస్వామ్యం చట్టంగా మార లేదు.డిఎంఎఫ్ లాభ భాగస్వామ్యానికి బదు లుగా రాయల్టీ ఆధారిత నమూనా తరువాత ప్రభుత్వం జిల్లా ఖనిజ ఫౌండేషన్ (ణఱstతీఱct వీఱఅవతీaశ్రీ ఖీశీuఅdatఱశీఅ-ణవీఖీ)వ్యవస్థను తీసు కువచ్చింది.మైనింగ్‌వల్ల ప్రభావిత ప్రజల సంక్షే మం కోసం మైనింగ్ కంపెనీల నుంచి రాయ ల్టీకి అనుసంధానమైన మొత్తాన్నిఈనిధులకు చెల్లించే విధానం ఏర్పడింది.జిల్లా స్థాయిలో ఈనిధుల నిర్వహణకు వ్యవస్థ రూపొం దించబడింది. అయితే నాఅభిప్రాయం ప్రకారం..ఇది కంపెనీ లాభాల్లో ప్రత్యక్ష వాటా ఇవ్వడం కంటే భిన్నమైన నమూనాగా భావించాను.26శాతం యాజమాన్య/లాభ భాగస్వామ్యం అనే ఆలోచనకు బదులుగా, రాయల్టీ ఆధారిత సంక్షేమ నిధి వచ్చింది. ఈ తేడా అభివృద్ధివల్ల ప్రభావిత ప్రజల ఆర్థిక భద్రతను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుం దన్నది భవిష్యత్తు విధానచర్చకు ముఖ్య మైన అంశంగా పరిగణించాం.

అభివృద్ధి పేరుతో కొత్త సవాళ్లు..
గిరిజన ప్రాంతాల సమస్యలు మైనింగ్‌తో మాత్రమే మా పోరాటం ఆగలేదు.బాక్సైట్ మైనింగ్,బొగ్గు గనులు,ఇనుపఖనిజం, పరి శ్రమలు,రహదారులు,విద్యుత్‌లైన్లు వాటి నిర్వాసిత ప్రభావిత మౌలిక వసతులు, పర్యాటకం,కొత్త తరహా విద్యుత్ నిల్వ ప్రాజె క్టులు వంటి అనేక అభివృద్ధి కార్యకలా పాలు గిరిజన ప్రాంతాలపై ప్రభావం చూపు తున్నాయి.ప్రత్యేకంగా పంప్డ్ స్టోరేజ్ ఎనర్జీ ప్రాజెక్టులు భవిష్యత్తులో కొత్త సమస్యగా మారే అవకాశం ఉంది.
పర్యాటకమా..సంస్కృతికి ముప్పా?
గిరిజన ప్రాంతాల్లో పర్యాటకం గణనీయం గా విస్తరిస్తోంది.దీనివల్ల ఆదివాసుల సం స్కృతి ఒకవస్తువుగా మారేప్రమాదం ఉంది. అరకు,బొర్రా వంటి ప్రాంతాలు పర్యాట కంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న నేపథ్యంలో మరో ప్రశ్నను మాముందుకు వచ్చింది. పర్యాటకంవల్ల స్థానిక ప్రజలకు నిజంగా ప్రయోజనం కలుగుతున్నదా?లేకవారి భూమి,సంస్కృతి,సాంప్రదాయాలు,జీవన విధానం గిరిజనేతరుల వంటి బయటివారి వినియోగానికి ఒకవస్తువుగా మారుతు న్నదా?. ప్రస్తుతం పర్యాటక ప్రాజెక్టుల పేరు తో.. హోమ్‌స్టేలు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. గిరి జన ప్రాంతంలో మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి వంటి కార్యక్రమాలు స్థానిక గ్రామ సభల నిర్ణయాధికారం,భూహక్కులు, పర్యా వరణ సమతుల్యతను బలహీనపరచ కూడ దని మాఅభిప్రాయం.

భవిష్యత్తులో గిరిజన హక్కులుముందున్న సవాళ్లు.. గిరిజన ప్రాంతాల్లో భూబదిలీ నియం త్రణచట్టం(1/70యాక్ట్) సడలించాలన్న డిమాండ్లు,మైనింగ్‌విస్తరణ,పర్యాటకం,భారీ మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులు,విద్యుత్ నిల్వ ప్రాజెక్టులు వంటి అంశాలు షెడ్యూల్ ప్రాం త ఆదివాసీ ప్రజలకు భవిష్యత్తు సవాళ్లుగా మారనున్నాయి.అదే సమయంలో జనా భా ప్రాతినిధ్యం,నియోజకవర్గాల పునర్వి భజన వంటి రాజకీయ అంశాలు కూడా గిరిజన సమాజాల ప్రతినిధిత్వంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని మా ఆందోళన.
ప్రపంచం నుంచి నేర్చుకోవాల్సిన పాఠాలు..
మైనింగ్‌వల్ల ప్రభావితమయ్యే స్థానిక ప్రజ లకు ప్రయోజన భాగస్వామ్యం కల్పించే నమూనాలు ప్రపంచంలోని ఇతర దేశాల్లో ఉన్నాయి. కెనడాలో ఫస్ట్ నేషన్స్‌తో ప్రయోజన భాగస్వామ్య ఒప్పందాలు,కొన్ని ప్రాంతాల్లో మైనింగ్ పన్నులు,రాయల్టీలలో స్థానిక వర్గాలకు వాటాలు,అలాస్కాలో స్థానిక సంస్థలద్వారా వనరుల ఆదాయ భాగస్వా మ్యం,ఆస్ట్రేలియా,ఫిలిప్పీన్స్‌లో స్థానిక/ స్వదేశీ సమాజాలకు రాయల్టీ లేదా ఆదాయ భాగస్వామ్య నమూనాలు వంటి ఉదాహర ణలు.ఈ ఉదాహరణలన్నింటి వెనుక ఉన్న సాధారణ భావన ఒక్కటే.
అధికార వికేంద్రీకరణ`నిర్ణయం గ్రామసభదే కావాలి..
ఉపన్యాసం చివర్లో రవి భవిష్యత్తు కార్యాచ రణకు సంబంధించిన ఒకకీలక ఆలోచనను ముందుకు తెచ్చారు.ప్రభావిత ప్రజల గ్రామ సభ లకు నిర్ణయాధికారం ఇవ్వాలని ఆయన సూచించారు.ఇది పెసాచట్టం స్ఫూర్తికి కూడా అనుగుణమైన ఆలోచన.అంటే,అభివృద్ధి కోసం భూమిని కోల్పోయే వ్యక్తి కేవలం పరిహారం తీసుకునే వ్యక్తికాదు.అభివృద్ధి నిర్ణయంలో భాగస్వామి కావాలి.

అభిమన్యుడి కథతో ముగిసిన సందేశం..
విద్యార్థులు మధ్యలో వెళ్లిపోతుండటాన్ని గమ నించిన రవి మహాభారతంలోని అభిమ న్యుడి పద్మవ్యూహ కథను గుర్తుచేసు కున్నారు. అభిమన్యుడికి పద్మవ్యూహంలోకి ఎలా ప్రవేశించాలో తెలుసు.కానీ బయటకు ఎలా రావాలో తెలియదు.అందుకే యుద్ధం లో అతను చిక్కుకుపోయాడు.ఈకథను ప్రస్తుత సామాజిక-రాజకీయ పరిస్థితులకు అన్వయిస్తూ రవి ఒకముఖ్యమైన సందేశాన్ని ఇచ్చారు.హక్కుల గురించి తెలుసుకోవడం మాత్రమే సరిపోదు. ఆహక్కులను ఎలా కాపా డుకోవాలి?,చట్టాన్ని ఎలా ఉపయో గించాలి?, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ఎలా పోరాడాలి?అనే విషయాలను కూడా తెలు సుకోవాలి. బొర్రా గుహల దగ్గర 1989లో ఒక సాధారణ ప్రశ్నగా మొదలైన విషయం, 1992లో ప్రజల ఫిర్యాదుగా మారింది.ఈ ప్రయాణం ఒకవిషయాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది. చట్టం కాగితంపై ఉండటం ఒక అంశం. అది ప్రజల జీవితాల్లో హక్కుగా మారడం మరో విషయం.
ముగింపు..అభివృద్ధి ఎవరి కోసం?..
రెబ్బాప్రగడ రవి ఉపన్యాసం మొత్తం ఒక కేంద్ర ప్రశ్న చుట్టూ తిరిగింది.అభివృద్ధి పేరుతో ఏప్రాజెక్టు వచ్చినా,అక్కడి ప్రజలను కేవలం ‘ప్రభా వితులు’గా కాకుండా హక్కు దారులు,నిర్ణ య భాగస్వాములు,ప్రయోజన భాగస్వా ములుగా చూడాల్సిన అవసరం ఉంది.ఈ బొర్రాగుహల కథ మనకు మరో గొప్ప పాఠాన్ని కూడా నేర్పుతుంది.ఒక చిన్న ప్రశ్న కూడా పెద్ద సామాజిక మార్పుకు ఆరంభంకావచ్చు. 1989లో బొర్రా గుహల వద్ద అడిగిన“పైన పేలుళ్లు జరుగుతుంటే మమ్మల్ని గుహల్లోకి ఎలా తీసుకెళ్తున్నారు?” అనే ప్రశ్న,చివరకు గిరిజనుల భూమి హక్కు లు,రాజ్యాంగ రక్షణలు,మైనింగ్ విధానం, పర్యావరణ న్యాయం,ప్రజల ఆర్థిక భాగస్వా మ్యం వంటి విస్తృతమైన ప్రశ్నలుగా మా రింది.అందుకేప్రజాస్వామ్యంలోప్రశ్నిం చడం మొదటి అడుగు.చట్టాన్ని ఎలా తెలు సుకోవడం రెండో అడుగు.హక్కును సాధిం చే వరకు నిరంతరం పోరాడటం మూడో అడుగు.`.. ధన్యవాదములు.

నేడు ప్లాస్టిక్ మన దైనందిన జీవితంలో భాగమైపోయింది.మార్కెట్‌కు వెళ్లినా, వస్తువులు కొనుగోలు చేసినా,ఆహార పదార్థాలను నిల్వ చేసినా ప్లాస్టిక్ వినియోగం విస్తృతమైంది. అయితే సౌకర్యం కోసం వాడుతున్న ఈ ప్లాస్టిక్ ప్రకృతికి పెద్ద శాపంగా మారింది. ఒకసారి వాడి పారేసే ప్లాస్టిక్ సంచులు వందల సంవత్సరాల పాటు నేలలో,నీటిలో కరగకుండా ఉండి పర్యావరణాన్ని కలుషితం చేస్తున్నాయి.- జి ఎన్ వి సతీష్ 
నేడు అంతర్జాతీయ ప్లాస్టిక్ బ్యాగ్ రహిత దినో త్సవం. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్లాస్టిక్ కాలుష్యం భయంకరమైన స్థాయిలోకి చేరు కుంది.ఈ నేపథ్యంలో ప్లాస్టిక్ సంచుల వల్ల పర్యావరణంపై కలిగే హానికరమైన ప్రభావాలపై అవ గాహన పెంచి వీటి వాడ కాన్ని తగ్గించేందుకు ఏటా జూన3న ఈ దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. ఇది ముఖ్యం గా సింగిల్ యూసేజ్ ప్లాస్టిక్ బ్యాగులకు బదులుగా పర్యావరణ అనుకూల ప్రత్యా మ్నాయాలను ప్రోత్సహించడంపై దృష్టి పెడుతుంది.ప్రస్తుతం మనం ఉపయోగిస్తున్న అన్ని ప్లాస్టిక్‌లు పర్యావరణ సవాళ్లను కలిగి స్తుండగా,వాటిలో ముఖ్యంగా ప్లాస్టిక్ సంచు లు ఎక్కువ ఆందోళనకు కారణమవుతు న్నాయి.ఈ సంచులు వాతావరణ కాలుష్యంలో ప్రధాన పాత్రను పోషిస్తున్నాయి. ఇవి మట్టిలో కలవడానికి వందల ఏళ్లు పడుతుంది. ఎక్కువ కాలం పాటు వాతావరణంలో ఉండి వన్యప్రాణుల జీవనాన్ని ప్రమాదంలో పడేస్తున్నాయి. సముద్రా ల్లోకి చేరిన ప్లాస్టిక్ జీవవైవిధ్యాన్ని నాశనం చేస్తోంది. మనం రోజూ విరివిగా వినియోగిస్తున్న ప్లాస్టిక్ పర్యావరణానికి తీవ్ర నష్టాన్ని కలిగిస్తోంది.
ప్లాస్టిక్ బ్యాగుల నివారణ ఆవశ్యకం : ప్లాస్టిక్ వినియోగం మనజీవితాల్లో విస్తృతంగా ప్రవేశించి పర్యావరణంపై భారీ ప్రభావాన్ని చూపిస్తోంది. దీనివల్ల వన్యప్రాణులు,మానవుల ఆరోగ్యం సమస్యల్లో చిక్కుకుంది.ఈ నేపథ్యంలో ప్లాస్టిక్ వాడకాన్ని నివారించడం చాలా అవసరం. జీవక్షయం చెందనివి ప్లాస్టిక్ సంచులు సహజంగా విచ్ఛిన్నం కాని పదార్థాలను కలిగిఉంటాయి. ఇవి వందలు లేదా వేలసంవత్సరాలపాటు వాతావర ణంలో ఉంటాయి. కాలక్రమేణా,సూర్యరశ్మి, ఫిజికల్ ఎనర్జీ ప్లాస్టిక్ సంచిని ‘మైక్రోప్లాస్టిక్‌లు’ అని పిలిచే చిన్న ముక్కలుగా విచ్ఛిన్నం చేస్తాయి. ఈ మైక్రోప్లాస్టిక్‌లు పర్యావరణంలో శాశ్వతంగా ఉంటాయి. ఇవి నేల,నీటిని కలుషితం చేస్తూనే ఉంటాయి.ఆహార గొలుసులోకి కూడా ప్రవేశిస్తాయి.
సముద్ర కాలుష్యం : ఏటా మిలియన్ల టన్నుల ప్లాస్టిక్ సంచులు సముద్రంలోకి ప్రవేశిస్తున్నాయి. వాటిలో ఎక్కువభాగం భూమి నుంచి వస్తుంది.నదులు,గాలి,వర్షపు నీరు ద్వారా ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు కొట్టుకువచ్చి సముద్రంలోకి చేరుతున్నాయి.ఇవి మాత్రమే కాకుండా నిర్లక్ష్యంగా పారవేసిన చెత్త,సముద్రంలోకి నేరుగా ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలను వేయడం వంటి కారణాల వల్ల కూడా ప్లాస్టిక్ సంచులు సముద్రంలో కలుస్తాయి. అవి మైక్రోప్లాస్టిక్ లుగా విచ్ఛిన్నమై సముద్ర జీవులకు హాని కలిగిస్తాయి.
డ్రైనేజి సమస్యలు : ప్లాస్టిక్ సంచులను సరిగా పారవేయకపోతే డ్రైనేజీ సిస్టమ్‌లో ఇరుక్కుపోతాయి.మరీ ముఖ్యంగా వర్షా కాలంలో ఇవి కాలువలు,జలమార్గాలను అడ్డుకుని నగరాల్లో వరదలకు కారణమ వుతాయి.తద్వారా ఎన్నో కుటుంబాలకు ఆస్తి నష్టాన్ని కూడా తెచ్చిపెడుతున్నాయి. వన్య ప్రాణులకు హాని పక్షులు,సముద్ర జంతువులు ప్లాస్టిక్ సంచులను పొరపాటుగా తినేస్తాయి. దీంతో వీటి జీర్ణవ్యవస్థలు మూసుకుపోయి ఆహారం జీర్ణం కాక ఆకలితో మరణిస్తాయి. మరికొన్ని సందర్భాల్లో అయితే జంతువులు ప్లాస్టిక్ సంచులలో చిక్కుకుపోతుంటాయి. ఇది గాయాలు,ఊపిరాడకపోవడం,చివరికి మరణానికి కూడా దారితీయొచ్చు.ప్లాస్టిక్ సంచుల క్షీణత నుంచి మైక్రోప్లాస్టిక్‌లు ఆహార గొలుసులోకి ప్రవేశించి అధిక ట్రోఫిక్ స్థాయిలను సృష్టిస్తాయి. ఇది మానవ ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది.
గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలుప్లాస్టిక్ సంచుల ఉత్పత్తి శిలాజ ఇంధనాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.ఇవి కార్బన్ డయాక్సైడ్, మీథేన్ వంటి గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులను వాతావరణంలోకి విడుదల చేస్తాయి. ఇవి వాతావరణ మార్పులకు కారణమవుతాయి. ప్లాస్టిక్ సంచులను కాల్చినప్పుడు లేదా కుళ్లిపోయినప్పుడు అవి వాతావరణంలోకి, నేలలోకి హానికరమైన రసాయనాలను విడుదల చేస్తాయి. ఇది పర్యావరణ కాలుష్యాన్ని పెంచుతుంది.
మానవ ఆరోగ్యంపై ప్రభావంప్లాస్టిక్‌ను కాల్చినప్పుడు, సూర్యకాంతిలో విచ్ఛిన్న మైనప్పుడు హానికరమైన రసాయనాలు, విషపూరిత వాయువులు విడుదలై నేలను, గాలిని కాలుషితం చేస్తాయి.వీటిలో డయా క్సిన్,ఫ్యురాన్ వంటి రసాయనాలు ఉంటా యి.ఇవి మానవుల ఆరోగ్యాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తాయి.శ్వాసకోశ సంబంధిత వ్యాధులు,క్యాన్సర్,గర్భధారణ సమస్యలు, హార్మోన్ల అసమతుల్యతలకు కారణమవు తాయి.అయితే వీటి పరిష్కారం మన చేతుల్లోనే ఉంది.ఇన్ని సమస్యలను తెచ్చి పెడుతున్న ప్లాస్టిక్ సంచుల వాడకాన్ని నిషే ధించి స్థిరమైన ప్రత్యామ్నాయాలను ఎంచుకోవడం అవసరం. ప్లాస్టిక్ కవర్లకు బదులుగా అందరూ బట్ట సంచులు,కాగితపు సంచులు,బయోడిగ్రే డబుల్ సంచులు,లేదా రీసైకిల్ చేసిన పదార్థాలతో చేసిన సంచులను వాడటం ద్వారా పర్యావరణ పరిరక్షణలో భాగం కావాలి.దీన్ని ప్రతిఒక్కరి బాధ్య తగా భావించాలి.తద్వారా వాతావరణ కాలుష్యాన్ని తగ్గించి మానవ ఆరోగ్యం,ఇతర జీవజాతుల ప్రాణాలను కాపాడటంలో భాగం కావచ్చు.
గిరిజన ప్రాంతాలపై ప్రభావం : ఒకప్పుడు సహజసంపదతో కళకళలాడిన గిరిజన ప్రాంతాలు కూడా ఇప్పుడు ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాల ముప్పును ఎదుర్కొంటున్నాయి.అడవుల్లోకి,వాగుల్లోకి, జలపాతాల పరిసరాల్లోకి చేరుతున్న ప్లాస్టిక్ చెత్తవల్ల అడవి జంతువులు,పక్షులు ప్రమాదానికి గురవుతున్నాయి.పర్యాటక ప్రాంతాల్లో నిర్లక్ష్యంగా పారవేసే ప్లాస్టిక్ సంచులు ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని దెబ్బతీస్తున్నాయి.
ప్లాస్టిక్-ఆరోగ్యానికి ముప్పు : ప్లాస్టిక్ వ్యర్థా లను కాల్చడం వల్ల విషవాయువులు విడు దలై శ్వాసకోశ సమస్యలు,క్యాన్సర్ వంటి వ్యాధులకు కారణమ వుతున్నాయి.సముద్రా లు,నదుల్లో చేరిన ప్లాస్టిక్ సూక్ష్మకణాలు (మైక్రోప్లాస్టిక్స్) చేపలద్వారా మానవ శరీరం లోకి ప్రవేశించి ఆరోగ్య సమస్యలను సృష్టిస్తు న్నాయి.ప్రత్యామ్నాయాలే పరిష్కారం.ప్లాస్టిక్ వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి బట్టసంచులు, జనపనార ఉత్పత్తులు,వెదురు వస్తువులు, తాటి ఆకులతో తయారైన వస్తువులు వంటి పర్యావరణహిత ప్రత్యామ్నాయాలను ప్రోత్స హించాలి.గ్రామాలు,పాఠశాలలు,ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు,మార్కెట్లు ప్లాస్టిక్ రహిత ప్రాంతాలుగా మారేందుకు సమిష్టి కృషి అవ సరం.పర్యావరణ పరిరక్షణలో యువత కీలక పాత్ర పోషించాలి.“నా సంచి-నా బాధ్యత”,“ప్లాస్టిక్ వద్దు ప్రకృతి ముద్దు” వంటి సందేశాలతో అవగాహన కార్యక్ర మాలు నిర్వహించాలి.ప్రతి వ్యక్తి రోజువారీ జీవితంలో చిన్న మార్పులు తీసుకొస్తే ప్లాస్టిక్ కాలుష్యాన్ని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.

విశాఖ స్టీల్ ప్లాంట్‌లో జూన్ 8న జరిగిన ఘోర ప్రమాదం దేశ కార్మిక రంగాన్ని కుదిపేసింది.అన్నం పెట్టే పనే..వారికి మృత్యుపాశమైంది.ఉక్కు తయారీలో ఆరితేరిన ఆ చేతులు..అదే ఉక్కు ధాటికి అచేతనమైపోయాయి.నిప్పుల కొలిమిలాంటి పనిలో నిపుణులైన ఆ శ్రామికులు సలసల మరిగే ద్రావణ పడి విగత జీవులై పోయారు. స్టీల్‌ప్లాంట్ కార్మికుల మని గర్వంగా చెప్పుకొనే ఆశ్రామికులు ఇప్పుడు అదే స్టీల్‌కు ఆహుతైపోయారు.-
జి.ఆనంద్ సునీల్ కుమార్ 
విశాఖ స్టీల్ ప్లాంట్‌లో ఘోర ప్రమాదం జరిగి పలువురు మృతి చెందిన వేళ..నిర్వహణలోపం.. భద్రతా వైలఫల్యాలు కొట్టిచ్చినట్టు కనిపిస్తున్నా యన్న వాదన తెరపైకి వచ్చింది.నిపుణులైన మానవ వనరులను తగ్గించుకుంటూ..నిర్వహణను గాలికొదిలేస్తే భారీ ప్రమాదాలు జరుగుతాయని చెప్పినా య్పుామాన్యం పట్టించుకోలేదని కార్మిక సంఘాలు ఆరోపిస్తున్నాయి.కేంద్రం సాయం కింద రూ.11400కోట్లు అందించినా అందులో నిర్వహణకు,విడిభాగాల కొనుగోలుకు నిధులు కేటాయించలేదనే విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఏళ్ల తరబడి యంత్రాలు మరమ్మతులకు నోచుకోలేదని చెబుతున్నారు.
జూన్ 8న విశాఖ స్టీల్ ప్లాంట్‌లో జరిగిన ఘోర ప్రమాదంలో సుమారుగా 9మంది దుర్మ రణం చేందారు.భారీ పేలుడులో ఎగసిపడిన 150 టన్నుల ఉక్కు ద్రావణం కారణంగా మరో ఆరు గురు తీవ్ర గాయాలకు గురయ్యారు. సుమారుగా 1,540డిగ్రీల వేడితో ఉన్న ద్రవ ఉక్కు పడటంతో అక్కడ విధులు నిర్వహిస్తున్న కార్మికులు బొగ్గయ్యి పోయారు.స్టీల్‌ప్లాంట్‌లోని ఎసఎంస్-2, ఎస్‌టీసీ-3 హీట్ ఎఫ్‌జీలో స్టీల్ మెటల్ లిక్విడ్ ల్యాడిల్ ఒక్కసారిగా పేలడంతో ఉక్కుద్రవం లీకైంది.దీంతో పెద్ద ఎత్తున మంటలు చెలరేగాయి. ఈ విషాద ఘటనలో 8 మంది అక్కడికక్కడే మృతి చెందగా పలు వురు క్షతగాత్రులయ్యారు. వీరిలో ఇద్దరి పరిస్థితి విషమంగా ఉంది. ప్రమాద ఘటనతో స్టీల్‌ప్లాంట్ కార్మికులు,ఉద్యోగులు భయాం దోళనలతో బయటకు పరుగులు తీశారు. సమాచారమందుకున్న ఫైర్ సిబ్బంది ఘటనా స్థలానికి చేరుకుని మంటలను అదుపులోకి తెచ్చేందుకు చర్యలు చేపట్టారు.
ఘటనాస్థలిని పరిశీలించిన కుమారస్వామి
విశాఖ స్టీల్‌ప్లాంట్‌లో ఘోర ప్రమాదంపై కేంద్ర భారీ పరిశ్రమలు,ఉక్కు శాఖమంత్రి హెచ్‌డీ కుమారస్వామి తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేశారు.ఘటనాస్థలిని మరో కేంద్ర మంత్రి రామ్మోహన్ నాయుడుతో కలసి పరిశీలిం చారు.సంబంధిత అధికారులతో మాట్లాడూ పరిస్థితిని సమీక్షించారు.ఈ ప్రమాదానికి దారి తీసిన పరిస్థితులను అధికారులు పరిశీలి స్తున్నారని,బాధితులకు అన్ని రకాలుగా సహాయం అందిస్తున్నట్లు పేర్కోన్నారు. ఈవిషాద సమయంలో బాధిత కుటుంబాలకు తన ప్రగాఢ సానుభూతిని తెలిపారు.
స్టీల్ ప్లాంట్ ప్రమాద బాధిత కుటుంబాలకు పవన్,లోకేష్ భరోసా
రాష్ట్ర ఉపముఖ్యమంత్రి పవన్ కళ్యాణ్ విశాఖపట్నం కిమ్స్ ఆసుపత్రిలో స్టీల్ ప్లాంట్ ప్రమాద ఘటనలో తీవ్రంగా గాయపడిన క్షతగాత్రులు, వారి కుటుంబ సభ్యులను పరామర్శించారు.ప్రమాదం జరిగిన తీరుని అడిగి తెలుసుకున్నారు.గాయపడిన వారి ఆరోగ్య పరిస్థితిపై వైద్యులను ఆరా తీశారు. ఆసుపత్రిలో అందుతున్న చికిత్సకి సంబం ధించిన వివరాలను వైద్యులను అడిగి తెలుసు కున్నారు. వైద్యానికి అయ్యే ఖర్చులు మొత్తం ప్రభుత్వమే భరిస్తుందని,అన్ని విధాలా అండగా ఉంటామని భరోసా ఇచ్చారు.రాష్ట్ర పౌరసs Áఫరాల శాఖ మంత్రి నాదెండ్ల మనోహర్, విశాఖ దక్షిణ ఎమ్మెల్యే వంశీకృష్ణ శ్రీనివాస్ యాదవ్‌లు ఆయన వెంట ఉన్నారు.
స్టీల్ ప్లాంట్ ప్రమాదంపై త్రిసభ్య కమిటీ దర్యాప్తు: పవన్ కల్యాణ్
విశాఖ స్టీల్ ప్లాంట్ ఘటనాస్థలిని డిప్యూటీ సీఎం పవన్ కల్యాణ్ పరిశీలించారు. అనంతరం మీడియాతో మాట్లాడుతూ.. స్టీల్ ప్లాంట్ ప్రమాద ఘటనపై త్రిసభ్య కమిటీ దర్యాప్తు చేస్తుందని తెలిపారు. ప్రమాదానికి ముందే.. మరో ఘటన జరిగిందని కార్మికులు చెప్పారన్నారు. ఇలాంటి ఘటన గత 33 ఏళ్లలో ఎప్పుడూ జరగలేదన్నారు. బాధితులకు ప్రభుత్వం అండగా ఉంటుందని భరోసా ఇచ్చారు. విశాఖ ఉక్కు ప్రైవేట్‌పరం కాకూడదన్నదే తమ ఆకాంక్ష అని చెప్పుకొచ్చారు. ఇలాంటి ప్రమాదాలు జరగకుండా నిరంతర నిఘా ఉండాలన్నారు. విచారణ కమిటీ నివేదిక వచ్చాక చర్యలు తీసుకోనున్నట్లు ఉపముఖ్యమంత్రి పవన్ కల్యాణ్ పేర్కొన్నారు. అంతకు ముందు,స్టీల్ ప్లాంట్ ప్రమాదంలో గాయపడి కిమ్స్ ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న బాధితులను పవన్ పరామర్శించారు.
ప్రమాద బాధిత కుటుంబాలకు ప్రభుత్వం అండగా ఉంటుంది :` మంత్రి నారా లోకేష్.
విశాఖ ఉక్కు కర్మాగారంలో జరిగిన దుర్ఘటనలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన కార్మికుల కుటుంబాలకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పూర్తి స్థాయిలో అండగా ఉం టుందని రాష్ట్ర ఐటీ,విద్యాశాఖ మంత్రి నారా లోకేష్ హామీ ఇచ్చారు..కేజిహెచ్ మార్చురీ వద్ద మృతుల కుటుంబాలను,వివిధ ఆసుపత్రుల్లో చికిత్స పొందుతోన్న బాధితులను ఆయన పరామర్శిం చారు. అనంతరం స్డీల్ ప్లాంట్‌లో ప్రమాద స్థలాన్ని పరిశీలించారు….ఈ పర్యటనలో కేంద్ర ఉక్కు శాఖ సహాయ మంత్రి భూపతిరాజు శ్రీనివాస్ వర్మ,హోంమంత్రి వంగలపూడి అనిత,విశాఖ పార్లమెంట్ సభ్యులు మతుకుమిల్లి శ్రీభరత్,గాజువాక ఎమ్మెల్యే పల్లా శ్రీనివాస్‌లు వున్నారు…అనంతరం మీడియాతో మాట్లాడిన మంత్రి లోకేష్, ప్రమాదం జరిగిన వెంటనే ప్రభుత్వం అత్యంత వేగంగా స్పందించిందన్నారు. ఘటన జరిగిన కొద్ది సేపటికే ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు గారికి సమాచారం అందిం చడంతో పాటు సంబంధిత అధికారులు, ప్రజా ప్రతినిధులతో సమన్వయం చేసి సహాయక చర్యలు చేపట్టినట్లు తెలిపారు. బాధిత కుటుంబాలకు కేంద్ర ఉక్కు శాఖ మంత్రి హెచ్.డి.కుమార స్వా మి ప్రకటించిన రూ.25లక్షల ఆర్థికసాయాన్ని త్వరితగతిన అందించే చర్యలు జరుగు తున్నా యని వెల్లడించారు.ప్రభుత్వం ఇచ్చిన హామీలను తప్పకుండా అమలు చేస్తుందని స్పష్టం చేశారు. విశాఖ ఉక్కు కర్మాగారం సంక్షోభంలో ఉన్న సమయంలో ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు గారి నాయకత్వంలో కేంద్ర ప్రభు త్వంతో నిరంతర చర్చలు జరిపి కర్మాగారానికి ఊరట కల్పించేలా చర్యలు తీసుకున్నామని మంత్రి గుర్తుచేశారు. కర్మాగార పరిరక్షణ విషయంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి ఉన్న చిత్తశుద్ధి గతంలోనూ, ప్రస్తుతం కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తోందన్నారు. ఈ ప్రమాదానికి సంబంధించిన కారణాలను నిర్ధారించేందుకు నిపుణుల కమిటీ సమగ్ర విచారణ నిర్వహిస్తోందని,కమిటీ నివేదిక వచ్చిన తర్వాతే తుది నిర్ణయాలు,వ్యాఖ్యలు చేయడం సముచితమని చెప్పారు.
ఇప్పటికే కేంద్రం సహకారంతో భారీఆర్థిక ప్యాకేజీ, బకాయిల చెల్లింపులు, కార్యక లాపాల పునర్వ్యవస్థీ కరణ వంటి చర్యల ద్వారా కర్మాగారం స్థిరీ కరణ దిశగా ముందుకు సాగుతోందని వివరించారు. భవిష్యత్తులో ఇటు వంటి ఘటనలు పున రావృతం కాకుండా భద్రతా ప్రమాణాలను మరింత కట్టుదిట్టం చేయడానికి ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉందని,బాధిత కుటుం బాలకు అన్ని విధాలా అండగా ఉంటామని హామీ ఇచ్చారు. ప్రమాదానికి గల కారణాలపై పూర్తి స్థాయి దర్యాప్తు నిర్వహిం చేందుకు ముగ్గురు సీనియర్ నిపుణులతో కమిటీని కేంద్ర ప్రభుత్వం నియమించిందన్నారు. కమిటీ ప్రమాద స్థలాన్ని పరిశీలించి,కార్మి కులతో మాట్లాడి,సాంకేతిక అంశాలను అధ్యయనం చేసి నివేదిక సమర్పిస్తుందని చెప్పారు.నివేదిక ఆధారంగా భవిష్యత్తులో ఇటువంటి ఘటనలు పునరా వృతం కాకుండా అవసరమైన చర్యలు తీసు కుంటామని తెలిపారు.

కృత్రిమ మేధ(ఏఐ) రంగంలో పైచేయి సాధించేందుకు బహుళజాతి సంస్థలు పోటీ పడుతున్నాయి.వందల కోట్లు ఖర్చుచేసి కొత్త ఫీచర్ల తో ఉచితంగా ఏఐ చాట్‌బోట్‌లను అందు బాటులోకి తెస్తున్నాయి. వినియోగ దారులు కూడా ఏఐని ఇష్టారీతిన వాడేస్తున్నారు. చిన్న మెయిల్ చేయ డానికి కూడా ఏఐపైనే ఆధారపడు తున్నారు. ఫోటోలను,వీడియోలను సృష్టిస్తున్నారు.చిత్ర విచిత్రమైన ప్రశ్నలు అడుగు తూ టైమ్‌పాస్ చేస్తున్నారు. అయితే, ఏఐ కూడా అమూల్యమైన వనరేనని,దీనిని బాధ్యతగా, పొదుపుగా వాడుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఏఐ ఉచితంగానే సేవలు అందిస్తున్నప్పటీ పర్యావరణంపై మాత్రం భారం వేస్తున్నదని చెప్తున్నారు.అయితే శక్తివంతమైన జనరేటివ్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ మోడళ్ల వేగవంతమైన అభివృద్ధి,వినియోగం ప్రపంచా నికి కొత్త అవకాశాలు తెస్తున్నప్పటికీ, దీని వల్ల విద్యుత్ వినియోగం,నీటి అవసరం కార్బన్ ఉద్గా రాలు భారీగా పెరుగుతున్నాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. – గునపర్తి సైమన్ 
పర్యావరణానికి ప్రమాదమేంటి?
డాటా సెంటర్లలోని సూపర్ కంప్యూటర్ల ద్వారా ఏఐ పని చేస్తుంది. మనం ఏఐని అడిగే ప్రతి ప్రశ్నను ప్రాసెస్ చేసి సమాధానం ఇచ్చేది సూపర్ కంప్యూటర్లే. సూపర్ కంప్యూటర్లు పర్యావరణానికి హానికరంగా మారిన శిలాజ ఇంధనాలతో పని చేస్తున్నాయి. వీటి కోసం అణు ఇంధనాన్ని కూడా వినియోగిస్తుంటారు. దీనిపై ఇటీవల హగ్గింగ్ ఫేస్ అనే ఓసంస్థ అధ్య యనం చేసింది.కేవలం చాట్‌జీపీటీకి చెందిన జీపీటీ3 మాడల్‌కు శిక్షణ ఇచ్చే క్రమంలో 500 మెట్రిక్ టన్నుల కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉత్పత్తి అయ్యిందని ఈ అధ్యయనంలో తేలింది.ఒక పెట్రోల్ కారు 10లక్షల కిలోమీటర్లు నడిస్తే ఉత్పత్తయ్యే కార్బన్ డయాక్సైడ్‌కు ఇది సమానం.
నీటి కొరత తప్పదా ?
డాటా సెంటర్లు, సూపర్ కంప్యూటర్లు పని చేసేట ప్పుడు విపరీతమైన వేడి ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఈ వేడిని తగ్గించేందుకు భారీగా మంచినీరు అవసరమవు తుంది. దీంతో ఏఐ వినియోగం ఎంతగా పెరిగితే నీటి కొరత కూడా అంతగా పెరిగే ప్రమాదం ఉం దని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. డాటా సెంటర్లలో వినియోగించే నీటిపై అనేక విమర్శలు ఉన్నాయి. ఏ కంపెనీ కూడా డాటా సెంటర్‌లకు ఎంత నీటిని వినియోగిస్తున్నాయని వెల్లడించడం లేదు. అయితే,అమెరికాలోని ఒరెగాన్ రాష్ట్రంలో ఉన్న డల్లెస్ పట్టణంలో గూగుల్‌కు ఒక డాటా సెంటర్ ఉంది.ఈ మొత్తం పట్టణానికి సరఫరా అవుతున్న నీటిలో పావు వంతు ఈడాటా సెంటర్‌కు అవస రమవుతున్న విషయం ఓ కేసు ద్వారా వెలుగులోకి వచ్చింది. ఏఐ అందుబాటులోకి రావడం వల్ల సాంకేతికంగా కొన్నిలాభాలు ఉన్నాయి. ఇదే సమ యంలో పర్యావరణానికి ఏఐ మరింత భారంగా మారింది. సాంకేతికతను బాధ్యతాయుతంగా వినియోగించుకోవడంవల్ల డాటా సెంటర్లు, సూపర్ కంప్యూటర్లపై భారం తగ్గుతుందని, ఇది పర్యావరణానికి మరో నష్టం చేసేదిగా మార కుండా ఉంటుందని పర్యావరణవేత్తలు అప్రాయ పడుతున్నారు.ఏఐ వినియోగం పెరిగే కొద్దీ విద్యు త్ బిల్లులు తడిసిమోపెడు అవుతాయని జోహో కార్పొరేషన్ ఫౌండర్ శ్రీధర్‌వెంబు తాజాగా హెచ్చ రించారు. విద్యుత్ గ్రిడ్స్‌పై కూడా తీవ్ర ప్రభావం పడుతుందని తెలిపారు. ఈ మేరకు ఎక్స్ వేదికగా హెచ్చరించారు.
2023తో పోలిస్తే ఏథెన్స్,జార్జియాలో ప్రస్తుతం విద్న్యత్ బిల్లులు ఏకంగా 60శాతం మేర పెరిగా యని శ్రీధర్ వెంబు అన్నారు.ఏఐ డాటా సెంటర్లు పెరగడమే ఇందుకు కారణమని అన్నారు. డాటా సెంటర్ల జీపీయూ ఖర్చులు భరించగలిగినా విద్న్య త్ బిల్లులను తట్టుకోవడం మాత్రం ఎవ్వరి తరం కాదని చెప్పారు.చివరకు ఈభారం సామాన్య కుటుంబాలు,పరిశ్రమలపై పడుతుందని హెచ్చ రించారు.ఇంధన వినియోగంలో ప్రస్తుతం అందు బాటులో ఉన్న ఏఐ సాంకేతిక ఏమాత్రం సమర్థ వంతమైనది కాదని ఆయన అన్నారు.కాబట్టి, భారత్ తన డిజిటల్ మౌలిక వసతుల ఏర్పాటుపై లోతుగా ఆలోచించాలని సూచించారు. శక్తివనరు లను మరింత సమర్థవంతంగా వినియోగించుకునే ఏఐ వ్యవస్థల అవసరం ఉందని అన్నారు. ఏఐ కంప్యూటేషన్‌లో మౌలిక మార్పులు రావాలని అభి ప్రాయపడ్డారు.నిపుణుల అంచనా ప్రకారం, భారత్‌లో 2030 నాటికి ఏఐ విద్యుత్ వినియోగం ఏటా 40 నుంచి 50టెర్రావాట్ అవర్‌కు చేరుకుం టుంది.గృహ వినియోగానికి,పారిశ్రామిక అవసరాలకు విద్యుత్ సరఫరా చేయలేక ఇబ్బంది పడే గ్రిడ్స్‌పై ఇది భారం మరింత పెంచుతుంది. భారత్ అప్పటికి 777 జీడబ్ల్యూ విద్యుత్ ఉప్పత్తికి ప్రయత్నిస్తోంది. అయితే, పర్యావరణ ఇంధన ఉత్పత్తి టార్గెట్స్‌లో ఏమాత్రంలోటు తలెత్తినా ప్రాంతీ యంగా విద్యుత్ కొరత తలెత్తే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా ఏఐడాటా సెంటర్స్ ఎక్కువగా ఉన్నా ప్రాంతాలపై ప్రభావం పడుతుంది.ప్రాంతాల వారీగా కొరత వస్తుంది. చివరకు ఇది విద్యుత్ కోతలకు దారి తీసే అవకాశం కూడా ఉంది. ఇది చాలదన్నట్టు ప్రాంతీయ గ్రిడ్స్ విద్యుత్ డిమాం డ్‌ను తట్టుకోలేక కోతలకు తెరతీయవచ్చని నిపుణు లు హెచ్చరిస్తున్నారు.
గూగుల్ డేటా సెంటర్లకు ఇచ్చిన పర్యావరణ అనుమతులు రద్దు చేయాలి` కేంద్రానికి ఈ.ఏ.ఎస్. శర్మ విజ్ఞప్తి.
విశాఖపట్నం పరిసర ప్రాంతాల్లో ప్రతిపాదిత గూగుల్ డేటా సెంటర్ ప్రాజెక్టులకు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పర్యావరణ ప్రభావ మూల్యాంకన సంస్థ (APSజుIAA) జారీ చేసిన పర్యావరణ అనుమతు లను వెంటనే రద్దు చేయాలని భారత ప్రభుత్వ మాజీ కార్యదర్శి ఈ.ఏ.ఎస్. శర్మ కేంద్ర పర్యావ రణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వశాఖ (వీజుఖ్పు్పుీ)ను కోరారు. ఆనందపురం మండలంలోని విజాగ్ మెగా డేటా సెంటర్ పార్క్ లిమిటెడ్ (Vవీణ్పుPL), రాంబిల్లి ప్రాంతంలోని వైజాగ్ రాంబిల్లి డేటా సెంటర్ పార్క్ లిమిటెడ్ (V=ణ్పుPL)లకు రాజకీయ ఒత్తిడిలో తొందరపాటుగా అనుమతులు ఇచ్చారని ఆయన ఆరోపించారు.గూగుల్ సంస్థ తన అను బంధ సంస్థ రైడెన్ మరియు అదానీ గ్రూప్ భాగస్వా మ్యంతో విశాఖపట్నం పరిసరాల్లో 600 ఎకరాలకు పైగా మూడు ప్రాంతాల్లో భారీ డేటా సెంటర్ ప్రాజెక్టు ను అభివృద్ధి చేస్తోందని శర్మ పేర్కొన్నారు. అయితే మొత్తం ప్రాజెక్టును సమగ్రంగా పరిశీలించకుండా, భాగాలుగా విభజించి విడివిడిగా పర్యావరణ అను మతులు ఇవ్వడం చట్ట విరుద్ధమని అన్నారు. రాంబిల్లి డేటా సెంటర్ ప్రాజెక్టు సమీపంలో ఆరు రిజర్వ్ అడ వులు ఉన్నాయని,ఆ ప్రాంత భూగర్భ జలాలు ఇప్పటికే పరిశ్రమల కాలుష్యంతో తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయని ఆయన తెలిపారు. అయినప్పటికీ, పర్యావరణ ప్రభావ మూల్యాంకన (జుIA) నివేదికలో ఈఅంశాలను పరిగ ణనలోకి తీసుకోలేదని విమర్శించారు. 2006 జుIA నోటిఫికేషన్ ప్రకారం,రక్షిత అడవులు లేదా కాలుష్య ప్రభావిత ప్రాంతాలకు 10కి.మీ పరిధిలో ఉన్న ప్రాజెక్టులను “కేటగిరీ’గా పరిగణించి కేంద్ర పర్యా వరణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిశీలనకు పంపాల్సి ఉంటుందని శర్మ గుర్తు చేశారు. అయితే APSజుIAA వాటిని తప్పుగా “కేటగిరీ-డీ” ప్రాజెక్టులుగా పరిగ ణించి స్వయంగా అనుమతులు మంజూరు చేసిందని ఆరోపించారు.రాజకీయ నాయకులు ప్రాజెక్టులను త్వరగా ప్రారంభించాలనే ఉద్దేశంతో చట్టపరమైన నిబంధనలను పక్కనబెట్టారని ఆయన అన్నారు. Vవీణ్పుPL,V=ణ్పుPLలకు ఇచ్చిన పర్యావరణ అనుమతులను రద్దు చేసి,సమగ్ర పర్యావరణ పరిశీలన కోసం కేంద్రమంత్రిత్వశాఖకు పంపాలని ఈ.ఏ. ఎస్.శర్మ విజ్ఞప్తి చేశారు.
పొంచి ఉన్న రిస్క్‌లు
ఇది కృత్రిమ మేధ (ఏఐ) యుగం.ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలీజెన్స్ టెక్నాలజీ అత్యంత వేగంగా అన్ని రంగాల్లో వేళ్లూనుకుంటోంది. ఏఐ టూల్స్ చాలా పనులను మనుషుల కంటేఅత్యంత వేగంగా పూర్తి చేస్తున్నాయి.దీంతో ఇప్పటికే చాలారంగాల కంపెనీలు వీటి వినియోగాన్ని మొదలుపెట్టాయి. నాణేనికి బొమ్మా,బొరుసు ఉన్నట్టే,ఏఐ టెక్నాలజీకి ప్లస్ పాయింట్లు, మైనస్ పాయింట్లు ఉన్నాయి. పక్షపాతం:ఏఐ టెక్నాలజీని,ఏఐ టూల్స్‌ను తయా రు చేసేది మనుషులే. అందుకే వాటిపై మనిషి ఆలోచనా విధానం ప్రభావం ఉంటుంది. మనుషు లు పక్షపాత ధోరణితో ఆలోచిస్తారు. అందుకే మనుషుల చేతిలో పురుడు పోసుకున్న ఏఐ టూల్స్ కూడా పక్షపాతంతోనే పనులు చేస్తాయి.ఉదాహరణల్లోకి వెళితే, దరఖా స్తుదారులను ట్రాక్ చేసే ఏఐ టూల్ అనేది ‘మహి ళల’పై వివక్ష చూపొ చ్చు. ‘ప్రెడిక్టివ్ పోలీసింగ’ టూల్ అన్యాయంగా అణగారిన వర్గాలనులక్ష్యంగా చేసుకునే ముప్పు ఉం టుంది.ఏఐ ఫలితాలపై సంస్థలు, వాటిలోని ఉద్యో గులు గుడ్డిగా తుది నిర్ణయానికి రాకూడదు. వాటిని తనిఖీ చేసేందుకు ప్రత్యేక టీమ్‌లను ఏర్పాటు చేసుకో వాలి.పారదర్శక ఏఐ ఫలితాలకు నిర్దిష్ట ప్రమాణాలను నిర్దేశించు కోవాలి.వాటికి అనుగుణంగా ఏఐ ఫలితాలు వచ్చాయా లేదా అనేది చెక్ చేయాలి.ఏఐ ఫలితాల వల్ల ఏఒక్క వ్యక్తి లేదా వర్గం నష్టపోకుండా జాగ్రత్త పడాలి.సరైన ఏఐ లెర్నింగ్ మోడల్స్‌ను కంపెనీలు వినియోగించాలి.
సైబర్ సెక్యూరిటీ ముప్పులు : ప్రస్తుతం విని యోగంలో ఉన్న జనరేటివ్ ఏఐ టూల్స్‌లో 24శాతమే సురక్షిత మైనవి.ఏఐ టూల్స్‌పై సైబర్ దాడులకు పాల్పడేందుకు హ్యాకర్లు యత్నించే ముప్పు ఉంటుంది. ఆటూల్‌ను హ్యాక్ చేసి, అందులోని విలువైన సమాచారాన్ని దొంగిలిం చడం వారి లక్ష్యంగా ఉంటుంది. అదే జరిగితే కంపెనీ వద్దనున్న వ్యక్తులు, ఇతరత్రా సంస్థల సమా చారం గోప్యత, భద్రతలకు భంగం వాటిల్లు తుంది. సంస్థలకు ముందస్తుగా ఏఐసేఫ్టీ, సెక్యూ రిటీ వ్యూహం ఒకటి ఉండాలి. ఇందులో భాగం గా ఏఐ టూల్స్‌ను టెస్టింగ్ చేసి, వాటిలో ఉన్న రిస్కీ విభాగాలను తొలుత గుర్తించాలి. ‘సెక్యూర్ బై డిజైన’ పద్ధతిలో ఏఐ ట్రైనింగ్ డాటాను భద్రంగా ఉంచుకోవాలి.తద్వారా ఏఐ టూల్స్ వినియోగంలో రిస్క్ తగ్గుతుంది.ఒకవేళ సైబర్ దాడి జరిగితే సమర్ధంగా ఎదుర్కొనే సంస్థాగత టీమ్‌ను సమాయత్తం చేసుకోవాలి.
డాటా ప్రైవసీ సమస్యలు : చాలా జనరేటివ్ ఏఐ యాప్‌లలో లార్జ్ ల్యాంగ్వేజ్ మోడల్స్ (ఎల్ ఎలఎంలు) ఉంటాయి. వర్చువల్ అసిస్టెంట్లు, కన్వర్జేషనల్ ఏఐ ఛాట్‌బోట్ వంటి వాటిలోనూ ఎలఎలఎం ఏఐ మోడల్సే ఉంటాయి. చాలా భారీ ట్రైనింగ్ డాటాను క్రోడీకరించి ఎలఎలఎంలను తయారు చేస్తారు. ‘వెబ్ క్రాలర’ అనే టూల్స్‌చాలా వెబ్‌సైట్లలోకి వెళ్లి ఈ డాటాను సేకరిస్తుంటాయి. ఈక్రమంలో కొన్ని వెబ్ సైట్ల అనుమతిని పొంద కుండానే,వాటిలోని సమా చారాన్ని వెబ్ క్రాలర్లు తీసుకుంటాయి. ఇలాంటప్పుడు ఆ సమాచారం లోకి వ్యక్తిగత వివరాలు చేరిపోవచ్చు. దీనివల్ల ఆయా వ్యక్తుల గోప్యతకు భంగం కలుగు తుంది. డాటాను ఏపద్ధతిలో సేకరించారు?ఎప్పుడు సేక రించారు? అనే సమాచారాన్ని వినియోగ దారు లకు తెలియజేయాలి. ఆసమాచారాన్ని ఎలా స్టోర్ చేయాలి?ఎలా వినియోగించాలి? అనే దానిపైనా యూజర్లకు సరైన సలహాలు ఇవ్వాలి.

ప్లాస్టిక్ కవర్లు విచ్చలవిడిగా వాడొద్దని..ఆహార వ్యర్థాలతో ఇష్టారాజ్యంగా వాటిని వీధుల్లోకి విసిరి వేయొద్దని ప్రభుత్వాలు ఎంతగా మొత్తుకున్నా పట్టించుకోని పర్యవసానం..మÖగ జీవాలపాలిట ప్రాణాంతకంగా మారుతోంది.అందుకు సోదార ణంగా నిలిచే ఘటనలు అనేకం చూస్తున్నాం.మనంచేసే తప్పులవల్లే మÖగ జీవులు ప్రాణాలు బలియిపోతున్నాయి.
ఇప్పటి జీవన శైలిలో ప్లాస్టిక్‌ను మానవు లు విపరీతంగా వినియోగిస్తున్నాం.తినే ఆహారం నుంచి,దుస్తులు,ప్యాకింగ్, ఫర్నిచర్,గృహోపకరణాలు,ఇంటి చెత్త సంచులు,ప్రతిచిన్న విషయానికి ప్లాస్టిక్ అతి సర్వసాధారణ పదార్థమై పోయింది. అయితే మనం వాడి పారేసిన ఈప్లాస్టిక్ మనచుట్టూ ఉన్నజీవులకు నిశ్శబ్దమృత్యువు తెస్తోందనే విషయాన్ని ఎంతమందికి తెలుసు? ముఖ్యంగా నగరాలు,పట్టణాల్లో తిన్నతర్వాత ప్లాస్టిక్ కవర్‌లతో సహా ఆహారాన్ని రోడ్లపై పడే స్తున్న అలవాటువల్ల మÖగజీవాలైన అడవి జీవులు,ఆవులు,కుక్కలు,మేకలు ప్లాస్టిక్‌ను తినేస్తున్నాయి.ఈవిషయంలో ఆవులు మరింతగా నష్టపోతున్నాయి.ప్లాస్టిక్ తినడంవల్ల ఆవులకు కలిగేప్రమాదాలు కలుగుతున్నాయి.- గునపర్తి సైమన్ 

ప్లాస్టిక్ ఒక నాన్-బయోడిగ్రేడబుల్ పదార్థం. ఇది కడుపులో జీర్ణం కాకుండా చాలాకాలం ఉం టుంది.ఆవుల కడుపులోకి వెళ్ళిన ప్లాస్టిక్ కాలక్రమేణా పేరుకుపోతుంది. దీని వల్ల అవి సాధారణ ఆహారాన్ని తినలేకపోతాయి. ఆకలితో అలసిపోతాయి.
ఆహార లోపాలు మరియు పీడాకలలు. ప్లాస్టిక్ తిన్న ఆవులకు పోషకాల కొరతలు వస్తాయి. మేత తినడం తగ్గిపోవడంతో రక్తహీనత, శరీర బలహీనత ఏర్పడుతుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో వాటికి కడుపులో నొప్పులు వస్తాయి, కానీ అవి బయటకు చెప్పలేవు. చివరికి అవి చచ్చిపోతాయి. మనుషుల, ఆవులకు తిన్న పదార్థాన్ని వాంతి చేయగల శక్తి ఉం డదు. అందుకే ఏది పడ్డా అది కడుపులోనే ఉంటుంది. ప్లాస్టిక్ తిన్నా,లోహ ముక్కలు తిన్నా అవి అదే ఉండి పోతాయి.ఎన్నో కేసుల్లో ఆవులు మృతిచెందిన తర్వాత శవ పరీక్షలో వారి కడుపులో భారీ మొత్తంలో ప్లాస్టిక్ సంచులు,నైలాన్ ప్యాకెట్లు, ఇనుప ముక్కలు కనిపిం చాయి.ఇవి నేరుగా వారి మరణానికి కారణమ య్యాయి.
పర్యావరణ పరంగా కూడా ప్లాస్టిక్ ముప్పు
ప్లాస్టిక్ కేవలం పశువులకు మాత్రమే కాదు, మాన వులు,వృక్షాలు,నేల,నీటి వనరులకూ ప్రమాదమే. ఇవి మట్టిలో కలవడానికి దాదాపు 500 సంవత్సరాలు పడుతుంది. అప్పటివరకు ఈ ప్లాస్టిక్ తరం తరాల జీవులకు ముప్పుగా మారుతుంది. నేల గుణాన్ని తగ్గిస్తుంది.నీటిలోకి వెళ్లి చేపల ప్రాణాల్ని బలిగొంటుంది. ఆ చేపలు మళ్ళీ మనమే తింటాం అలా మళ్లీ మన ఆరోగ్యానికే నష్టమవుతుంది. మన దేశంలో చాలా ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికీ చెత్తను శాస్త్రీయంగా వేరు చేయడం జరగడం లేదు. “వెస్ట్ మేనేజ్‌మెంట” అనే మాటను పట్టించుకోక పోవడం వల్ల, ప్లాస్టిక్ కవర్లలో వేసిన ఆహారాన్ని రోడ్లపై పడేస్తున్నారు. మÖగజీవాలు వాటిని ఆహా రంగా భావించి తింటున్నాయి. ఇదే పరిస్థితి మారకుండా ఉంటే, ప్రతిరోజూ మనమÖ ఒక పశువును చంపుతున్నట్టే అవుతుంది.
ప్లాస్టిక్ వాడకాన్ని తగ్గించాలిఈ సమస్యకు పరిష్కారం ఉందా? పునర్వినియోగ పదార్థాలు వాడాలి-స్టీల్,గాజు,చెక్క బుట్టలు, పేపర్ బాగులు వాడే అలవాటు పెంచాలి. వెస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్ పాటించాలి. ప్లాస్టిక్‌ను వేరు చేసి, పునర్వినియోగానికి పంపే విధానాన్ని ప్రభుత్వం, ప్రజలు పాటించాలి.పశువులకు ఆహారం విసిరే ప్పుడు జాగ్రత్త పాటించాలి.ప్లాస్టిక్‌లో ఆహారం పెట్టి పారేయడం మానేయాలి. చట్టాల అమలు కఠినంగా ఉండాలి ప్లాస్టిక్ వేస్ట్ రోడ్లపై పడేసే వారిపై జరిమానాలు విధించాలి. పశుపాలకులకు అవగాహన కల్పించాలి: ఆవులు రోడ్లపై తిరగ కుండా కాపాడే చర్యలు తీసుకోవాలి.ప్లాస్టిక్ వాడకంలో మార్పు మన నుంచే మొదలవాలి. మన చిన్న మార్పు ఒకపశువు ప్రాణాన్ని కాపాడు తుంది.
ఇటీవల ఆవుల కడుపులో ప్లాస్టిక్ పేరుకు పోయి ప్రమాదస్థాయికి చేరిన కొన్ని సంఘట నలు ఇటీవలకొన్ని ప్రాంతాల్లో వెలుగు చూశాయి. కర్నూలు జిల్లాలో వెలుగు చూసిన ఘటన కళ్లకు కట్టినట్టు స్పష్టమవుతోంది. ఒక గోవు కడుపులో నుంచి 70 కేజీలకు పైగా ప్లాస్టిక్‌ను తొలగించి, గోవు ప్రాణాన్ని కాపాడారు పశు వైద్యలు. ఈఘ టన కర్నూలు జిల్లా ఎమ్మిగనూరులో జరిగింది. జిల్లాలోని ఎమ్మిగనూరులో రోడ్డుపై పడి ఉన్న ఒక గోవును చూశాడు స్థానిక న్యాయవాది బోయ తిమ్మప్ప. భారీ కడుపుతో ఆయాసంతో నడవలేక అవస్థపడుతున్న గోవును చూసి చలించిపోయాడు. ఆవును చూసి తన దారి తాను పోలేక స్థానిక పశు వైద్య అధికారులకు సమాచారం ఇచ్చారు. పరిశీలించిన పశు వైద్యులు హుటాహుటీన అక్కడికి చేరుకుని గోవు పరిస్థితిని గమనించారు. వెంటనే ఆపరేషన్ చేయాలని నిర్ణయించారు. అక్కడికక్కడే ఆవుకు శస్త్రచికిత్స చేసి, దాని కడుపులో నుంచి 70 కేజీల పైగా పేరుకుపోయిన ప్లాస్టిక్‌ను తొలగించారు. దీంతో చావు బతుకుల్లో ఉన్న గోవుకు పశువైద్యులు ప్రాణం పోశారు.
మిగిలిపోయిన ఆహారం లేదా ఇతరత్రా ప్లాస్టిక్ కవర్లలో పెట్టి ప్రజలు రోడ్లపై పారవేస్తుంటారు. ప్లాస్టిక్ కవర్లలో ఉన్న ఆహారం తోపాటు ప్లాస్టిక్‌ను కూడా గోవులు తినేస్తుంటాయి.ఈక్రమంలోనే ఎమ్మిగనూరు ఆవు సైతం ఫ్లాస్టిక్ వ్యర్థాలను తిన డంతో,ఆవు కడుపు మొత్తం ప్లాస్టిక్‌తో నిండి పోయింది.ఇతర తిండి తినలేక,తిన్నా కూడా అరి గించలేక ఆవు ఆరోగ్యం దెబ్బతింది. ఆపరేషన్ చేసి ఆవు కడుపులోని ప్లాస్టిక్ మొత్తం తొలగించారు డాక్టర్లు.ప్రస్తుతం గోవు ఆరోగ్యం నిలకడగా ఉందని పశు వైద్యులు తెలిపారు.ఒరిస్సా రాష్ట్రంలోని బ్రహ్మపుర పట్టణంలో ఓఆవు కడుపులో 50కిలోల ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలను ఆపరేషన్‌చేసి వైద్యులు బయ టకు తీశారు.అంతేకాకుండా,ప్లాస్టిక్ సముద్రంలో నివసించే జీవరాశికి ముప్పుగా మారుతోంది. వేటలో దొరికిన చాలా రకాల చేప లలో,తాబేళ్లలో ప్లాస్టిక్ కణాలు విరివిగా ఉంటున్నాయి.

ఐఎసఆర్‌కు రాష్ట్రపతి ద్రౌపదీ ముర్ము హజరుకానున్నారు.అలాగే ఈఎన్సీ చీఫ్ వైస్ అడ్మిరల్ రక్షణ శాఖ మంత్రి, రాష్ట్రగవర్నర్,ముఖ్యమంత్రి, ఇతర ప్రముఖులను ఇప్పటికే ఆహ్వానించారు. ఈ ఫ్లీట్ రివ్యూలో ఎయిర్క్రాఫ్ట్ క్యారియర్ విక్రాంత్,దిల్లీ,రాజ్పుత్,విశాఖ, ఐఎనఎస్ నీలగిరి,ఆర్నాలా, శివాలిక్, బ్రహ్మపుత్ర, తల్వార్ తరగతికి చెందిన స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో చేసిన యుద్ధ నౌకలు, అణు జలాంతర్గాములతో పాటు వివిధ దేశాలకు చెందిన 23 యుద్ధనౌకలు పాల్గొననున్నాయి. అందుకు తగ్గట్లు సన్నద్ధత ఏర్పాట్లు పూర్తి చేస్తున్నారు.- జి ఏ సునీల్ కుమార్ 
విశాఖపట్నం ప్రతినిధి
యుద్ధనౌకల పండగకు విశాఖసాగరతీరం మరోసారి వేదికవుతోంది.దేశ చరిత్రలో మొదటి సారిగా ప్రపంచ దేశాలతో అంతర్జాతీయ యుద్ధనౌకల సమీక్ష (ఇంటర్నేషనల్ ఫ్లీట్ రివ్యూ-ఐఎస్ ఆర్)ను 2016లో ఇక్కడే నిర్వహించారు.దాదాపు పదేళ్లతర్వాత ప్రతిష్ఠాత్మకమైన ఐఎసఆర్-2026కు సాగరతీరం రెండోసారి ఆతిథ్యమిస్తోంది. ఫిబ్రవరి 15-20 తేదీల మధ్య దీన్ని నిర్వహించ నున్నారు. ఇదే సమయంలో మిలాన్ విన్యాసాలూ జరగనున్నాయి.గతంలో ఐఎసఆర్లో 51దేశాలు పాల్గొన్నాయి. ఈసారి 100కు పైగా దేశాలకు (చైనా, పాకిస్థాన్లకు ఆహ్వానాలు పంపలేదు) ఆహ్వానాలు పంపించగా.. 61 దేశాలు వచ్చేందుకు అంగీకరించినట్లు గతేడాది నేవీ డే రోజు తూర్పు నౌకాదళ వైస్ అడ్మిరల్ సంజయ్ భల్లా వెల్లడించారు.
ఐఎసఆర్‌కు రాష్ట్రపతి ద్రౌపదీ ముర్మును ఈఎన్సీ చీఫ్‌వైస్ అడ్మిరల్ ఇప్పటికే ఆహ్వానిం చారు.ఈ ఫ్లీట్‌రివ్యూలో ఎయిర్క్రాఫ్ట్ క్యారియర్ విక్రాంత్,దిల్లీ,రాజ్పుత్,విశాఖ,ఐఎనఎస్ నీలగిరి, ఆర్నాలా,శివాలిక్,బ్రహ్మపుత్ర,తల్వార్ తరగతికి చెందిన స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో చేసినయుద్ధ నౌకలు,అణు జలాంతర్గాములతో పాటు వివిధదేశాలకు చెందిన 23యుద్ధనౌకలు పాల్గొననున్నాయి. అందుకు తగ్గట్లు సన్నద్ధత ఏర్పాట్లు పూర్తి చేస్తున్నారు.
ఏమిటీ ఫ్లీట్ రివ్యూ
మన దేశంలోని యుద్ధనౌకల శక్తి సామర్థ్యాలను ఒకచోట సమీక్షించడాన్నే ఫ్లీట్ రివ్యూ అంటారు. ఏటా రాష్ట్రపతి ఆధ్వర్యంలో త్రివిధ దళాలకు ఈ సమీక్ష నిర్వహించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.అనంతర కాలంలో ఇతర దేశాల నౌకాదళాలతోనూ సంబంధాలు బలపర్చ డానికి,సముద్ర రక్షణ రంగ సామర్థ్యాలు ప్రద ర్శించడానికి అంతర్జాతీయ ప్లీట్ రివ్యూకు ఇది ఎదిగింది. విశాఖ వద్ద సాగరంలో ఇతర దేశ నౌకలపై ఆయా రక్షణ దళాలునిల్చుని…వారి ముందుగా వెళుతున్న రాష్ట్రపతి నౌకకు సెల్యూ ట్ చేస్తూ గౌరవ వందనం చేస్తారు. ఆ తర్వాత వివిధ నౌకాదళాల శక్తి సామర్థ్యాలు,తాజా సాంకేతికతలపై ప్రదర్శన నిర్వహిస్తారు. ప్రపంచ దేశాల నుంచి వచ్చిన నావికా సిబ్బం దితో బీచ్ రోడ్డులో ప్రత్యేక పరేడ్ నిర్వహిస్తారు. భాగస్వామ్య దేశాల సంస్కృతి,సంప్రదాయాల ను ప్రతిబింబించేలా కార్యక్రమాలుఉంటాయి.
సముద్రాల ద్వారా ఏకమవుదామంటూ
ప్రపంచంలోని పలు దేశాల నౌకా దళాలను ఒకచోట చేర్చి సముద్ర భద్రత, స్థిరత్వం,సహకారం,సమన్వయాన్ని పెంపొం దించడం ముఖ్య లక్ష్యంగా ఈఫ్లీట్ రివ్యూ ఉంటుంది.రెండోసారి విశాఖలో నిర్వహిస్తున్న ఫ్లీట్ రివ్యూకు‘యునైటెడ్ త్రూ ఓషన్స’ (సము ద్రాలద్వారా ఏకమవుదాం)అనే థీమ్‌ను ఎంచుకున్నారు.తీరప్రాంత భద్రత,కొత్త సాంకే తికత,బ్లూ ఎకానమీ అంశాలపై ఫ్లీట్ రివ్యూలో చర్చించనున్నారు. అంతర్జాతీయ ఫ్లీట్ రివ్యూ కోస నేవీ వర్గాలు ఇటీవల ఓ ప్రచార వీడియో ను విడుదల చేశాయి.ఫ్లీట్ రివ్యూ తర్వాత మిలాన్(బహుళ దేశాల నౌకాదళ విన్యాసాలు) కూడా ఉంటుంది.ఈ వేడుకలను సైతం ఫిబ్రవరి 19న ఆర్కే బీచ్ వేదికగా నిర్వహిం చనున్నారు.
కలెక్టరేట్‌లో ఉన్నత స్థాయి సమీక్ష నిర్వహిం చిన కలెక్టర్ హరేంధిర ప్రసాద్
అంతర్జాతీయ నౌకాదళసమీక్ష (ఐఎఫ్ ఆర్`2026 మిలాన్,అంతర్జాతీయ సిటీ పరేడ్ కార్యక్రమాల నిర్వహణకు పటిష్ట ఏర్పాట్లు చేయా లని,సమన్వయంతో విజయవంతం చేయాలని జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.ఎన్.హరేంధిర ప్రసాద్ పేర్కొ న్నారు.ఈ మేరకు ఇండియన్ నేవీ, పోలీసు, ఇతర విభాగాల అధికారులతో కలెక్టరేట్ మీటింగు హాలులో సమీక్షా సమావేశం నిర్వహించారు. కోస్ట్‌గార్డు డీఐజీ రాజేష్ మిత్తల్, పోలీస్ కమిషనర్ శంఖబ్రత బాగ్చీ,వీఎంఆర్డీఏ కమిషనర్ తేజ్ భరత్,జాయింట్ కలెక్టర్ గొబ్బిళ్ల విద్యాధరి, డీసీపీలు, ఆర్డీవోలు, ఇతర అధికారులు భాగస్వా మ్యమై వివిధఅంశాలపై చర్చించారు. ఈసంద ర్భంగా కలెక్టర్ మాట్లాడుతూ భారత రాష్ట్రపతి, రక్షణ శాఖ మంత్రి,రాష్ట్రగవర్నర్,ముఖ్యమంత్రి, ఇతర ప్రముఖులు,రెండు నుంచి మÖడు లక్షల వరకు ప్రజలు కూడా రానున్న నేపథ్యంలో భద్రత, ట్రాఫిక్ నియంత్రణ,మౌలిక వస తుల కల్పన, వైద్యసేవలు అత్యంత సమర్థవంతంగా ఉండాలని అధికారులను ఆదేశించారు.
ఫిబ్రవరి 17నరాష్ట్రపతి రాకతో కార్య క్రమాలు మొదలవుతాయని,18న నౌకాదళ ఫ్లీట్ రివ్యూ,19నఉదయం మిలాన్ ప్రారంభోత్స వం,సాయంత్రం ఆర్కే బీచ్‌రోడ్డులో అంతర్జాతీయ సిటీ పరేడ్ ఉంటుందని, కార్యక్రమాలను వీక్షిం చేందుకు రెండు నుంచి మÖడులక్షల మంది హాజరయ్యే అవకాశం ఉన్నందున సమన్వయంతో పని చేయాలని సూచించారు. సిటీ పరేడ్ మార్గం లో ఎలఈడి స్క్రీన్లు, పీఏ సిస్టమ్,గ్యాలరీలు, బారి¹ ¿డింగ్,పార్కింగ్ ప్రాంతాలు ఏర్పాటు చేయాలని ఆదేశించారు.అదనంగా వీఎంఆర్డీఏ పార్క్, వైఎం సీఏ,ఏయÖఫుట్‌బాల్ గ్రౌండ్‌లను హోల్డింగ్ ఏరి యాలుగా వినియోగించకోవాలని సూచించారు. వైద్య,అగ్నిమాపక,తాగునీరు,మొబైల్ టాయిలెట్లు, పరిశుభ్రత చర్యలపై ప్రత్యేకదృష్టి పెట్టాలని సంబంధిత శాఖల అధికారులను ఆదేశిం చారు.బీచ్‌రోడ్ సుందరీక రణ, డెకరేటివ్ లైటింగ్,పరిశుభ్రత పనులను వేగవంతం చేయాలని సూచించారు. ఫిబ్రవరి 17 నుంచి కంట్రోల్ రూమ్ పూర్తిస్థాయిలో పని చేస్తుం దని, అవసరమైతే వేదికల వద్ద ప్రత్యేక కంట్రో ల్ రూమ్‌లు ఏర్పాటు చేస్తామని కలెక్టర్ పేర్కొ న్నారు. సిటీ పరేడ్ సమయంలో ఎక్కడికక్కడ తాగునీటి వసతితో పాటు, మొబైల్ టాయిలెట్లు ఏర్పాటు చేయాలన్నారు. బస్సులను ఇటు జగదాంబ, అటు పార్క్ హోట ల్ జంక్షన్ వరకు నడపాలని,ప్రజలకు ఇబ్బం దులు లేకుండా చర్యలు తీసుకోవాల న్నారు. మిలాన్ విలేజ్ వద్ద,క్రూయిజ్ వద్దస్టాళ్లు ఏర్పా టు చేయాలన్నారు. అధికారులంతా సంయుక్త క్షేత్రస్థాయి పర్యటన చేసి ఏర్పాట్లను పర్య వేక్షించుకోవాలని చెప్పారు.
సీసీటీవీ కెమెరాలు,లైటింగ్ సదుపాయం కల్పిం చాలి సీపీ
ప్రజా భద్రత దృష్ట్యా సీసీటీవీ కెమెరా లు, నైట్ విజన్ పరికరాలు, కంట్రోల్ రూమ్ ద్వారా లైవ్ మానిటరింగ్‌కు చర్యలు తీసు కోవాల్సి ఉందని,దీనికి సంబంధించిన చర్యలు తీసుకోవాలని పోలీస్ కమిషనర్ శంఖబ్రత బాగ్చీ సూచించారు.నో-డ్రోన్,నో కైట్ జోన్ అమలు చేస్తామని స్పష్టం చేశారు. పార్కింగు ప్రాంతాల్లో, ప్రముఖులు రాకపోకలు సాగించే ప్రధాన రహదారుల్లో లైటింగ్ సదుపాయం కల్పించాలన్నారు. సమావేశంలో ఇండియన్ నేవీ, వివిధ విభాగాల జిల్లాస్థాయి అధికారులు తదితరులు పాల్గొన్నారు.

“ యువ సామాజిక కార్యకర్త అశ్వని కంగే ఏర్పాటు చేసిన పీసా చట్టం మహోత్సవ్ సదస్సు ఆదివాసీ తెగల్లో కొత్త చైతన్యాన్ని నింపింది. ఇది కేవలం ఒక సదస్సుగా కాకుండా, ఆదివాసీ భవిష్యత్‌కు స్పష్టమైన దారిని చూపిన వేదికగా నిలిచింది. గ్రామసభ నుంచే గిరిజన అభివృద్ధి ప్రారంభమవుతుందన్న సందేశాన్ని బలంగా చాటి చెప్పింది.విస్తృత స్థాయిలో హాజరైన ఆదివాసీ యువతీఉయువకుల్లో రాజ్యాంగబద్ధమైన పీసా చట్టం ముఖ్య లక్ష్యలపై అవగాహనను పెంపొందించడంతో పాటు,గిరిజన సమాజ భవిష్యత్ దిశను నిర్దేశించే చర్చలకు ఈ మహోత్సవ్ దోహదపడింది.
ఇది కేవలం సదస్సుగా కాకుండా,గిరిజన సమాజ భవిష్యత్ దిశను నిర్దేశించే వేదికగా నిలిచిందని చెప్పవచ్చు.గత 30`40సంవత్సరాలుగా సామాజిక సేవ రంగంలో అనేక సమావేశాలు,సదస్సులకు హాజరైన అనుభవం ఉన్నా,యువత ఆసక్తితో,బాధ్యతతో, క్రమశిక్షణతో నిర్వహించిన ఈ శిబిరం లాంటి కార్యక్రమాన్ని ఎక్కడా చూడలేదనడం అతిశయోక్తి కాదు. సదస్సుకు హాజరైన యువతీఉయువకులు ప్రదర్శించిన క్రమశిక్షణ,సంప్రదాయ పద్ధతులపట్ల చూపిన గౌరవం,సమాజాభివృద్ధిపై వారిదృఢమైన నిబద్ధత విశేషంగా ఆకట్టుకున్నాయి.ఈ తరహా శిబిరాలు గిరిజన యువతలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచడమే కాకుండా, వారి హక్కులు, బాధ్యతలపై స్పష్టమైన అవగాహన కల్పిస్తున్నాయి. భవిష్యత్తులో కూడా ఇలాంటి కార్యక్రమాలు మరిన్ని ప్రాంతాల్లో విస్తరించి, ఆదివాసీ సమాజం స్వయం నిర్ణయాధికారంతో ముందుకు సాగేందుకు దోహదపడాలని ఆకాంక్షంచాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.” ` రెబ్బాప్రగడ రవి,సమత ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్,విశాఖపట్నం.

తెల్లవారుతుండగా పక్షుల కిలకిలరాగాలతో పల్లెలు మేల్కొనేవి. ఎటు చూసినా పక్షుల రాగాలే.. ఇవి ఒకప్పటి మాటలు. నేడు ఆ పరిస్థితి లేదు. రోజురోజుకూ వాతావరణంలో వచ్చే మార్పులతో జీవజాతులు మనుగడే ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. పక్షుల సరాగాలు ఇప్పుడు వినిపించడం లేదు. కొద్ది సంవత్సరాల క్రితం పక్షులు ఉదయాన్నే సందడి చేసేవి. కిలకిల మంటూ మురిపాలు కురిపించేవి. ఇంటి ముందర కట్టే వరిగొలుకలు తింటూ పక్షులు సంగీతాన్ని వినిపించేవి. తెల్లవారకముందే మనుషులను నిద్రలేపేవి. ముద్దులొలికే పిచ్చుక చేస్తున్న చేష్టలు కనువిందు చేసేవి. ఊర పిచ్చుకల జాతి అంతరించుకు పోతోంది. రసాయన ఎరువులు, రేడియేషన్‌ ప్రభవంతో ఇప్పటికే రాబంధులు కనుమరుగయ్యాయి. ఒకప్పుడు పశువులు చనిపోతే అక్కడ రాబంధులు వాలి దాన్ని మొత్తం తినేసేవి. అటువంటిది ఇప్పుడు ఊళ్లలో పశువులు లేవు…రాబంధులు రావు. దీంతో రాబోయే రోజుల్లో రాబంధులంటే ఇలా ఉండేవని చెప్పుకోవడమే. ఇంత జరుగుతున్నా మన పాలకుల్లో మార్పు కనిపించడం లేదు.–(జి.ఎ.సునీల్‌ కుమార్‌)
మనదేశంలో పదమూడు వందల యాభై మూడు పక్షి జాతులున్నాయి. అంటే ప్రపంచ పక్షి జాతుల్లో ఇవి 12.04శాతం అన్నమాట.వీటిలో డెబ్భైఎనిమిది జాతులు (ఐదుశాతం) మన దేశానికి మాత్రమే చెందినవి.ఈ డెబ్భై ఎనిమిదిలో మూడు జాతులు గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా కనుమరుగ య్యాయని ఇటీవల జువలాజికల్‌ సర్వే ఆఫ్‌ ఇండియా (జెడ్‌ఎస్‌ఐ) శాస్త్రవేత్త అమితవ మజుందార్‌ తెలిపారు. అవి మణిపూర్‌ బుష్‌ పిట్ట,(పెర్డికులా మణి పురెన్సిస్‌)..హిమాలయన్‌ పిట్ట (ఓఫ్రిసియా సూపర్‌సిలియోసా), జెర్డాన్స్‌ కోర్సర్‌ (రినోప్టిలస్‌ బిటోర్క్వాటస్‌)లు.అంతర్జాతీయ పరిరక్షణ సంస్థ (ఐయుసిఎన్‌) 1907లో వీటి మనుగడకు ముప్పు ఉందని తెలిపే రెడ్‌ లిస్ట్‌ ఆఫ్‌ థ్రెటెన్డ్‌ స్పీసీస్‌ అనే అధ్యయనంలో తెలిపింది. పర్యావరణ పరిరక్షణ కు కంకణబద్ధులు కావడం లేదు.విచ్చలవిడిగా మనం ఉపయోగించే ఎరువులు, సెల్‌టవర్‌ల ప్రభావంతో పక్షిజాతులైన రాబంధులు,గద్దలు,పాలపిట్టలు,చిలకలు,గోరింకలు కనిపించ కుండా పోతున్నాయి.వాతావరణ మార్పులకుతోడు పక్షిజాతులు అంతర్థానంతో మానవ మనుగడే ప్రమాదంలో పడబోతోందని పర్యావరణ ప్రేమికులు చెబుతున్నారు.
పిండేస్తున్న కొండలు…
ప్రకృతి రమణీయతకు అద్దం పట్టే కొండలు, గుట్టలు కనుమరుగవుతున్నాయి. ఫలితంగా జిల్లా ఎడారిగా మారే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. ఇప్పటికే ప్రధాన గుట్టలన్నీ కాలగర్భంలో కలిసిపోతున్నాయి. విచ్చలవిడిగా, ఇబ్బడిముబ్బడిగా అమ్యా మ్యాలకు ఆశపడి అడ్డగోలుగా అనుమతులిస్తుంటే కొండలు దిక్కుతోచని స్థితిలో దీనంగా చూస్తున్నాయి.మానవుని అత్యాశకు బలవుతున్నామని రోదిస్తున్నాయి. దేవుని గుట్టలైనా, ఏగుట్టలైన డబ్బుల రుచిమరిగిన బకాసురులు కొండలను పిండి చేయడంతో జంతువులు,పక్షులు,కనిపించకుండా పోతున్నాయి.గుట్టల్లో ఎలుగుబంట్లు,తోడేళ్లు,జింకలు,పక్షులు నివాసం ఉండేవి.ప్రస్తుతం జంతువులు జనారణ్యంలోకి పరుగులు పెడుతున్నాయి. ఇలా జరగడానికి కారణం కొండలు కనుమరుగు కావడమే. గుట్టలనే నివాసంగా చేసుకోని జీవించే జీవజాతుల పరిరక్షణకు ప్రభుత్వమైనాచర్యలు తీసుకోవడం లేదు.
రసాయన ఎరువులు…
మనం వ్యవసాయానికి వాడే రసాయన ఎరువులు వల్ల జంతువులు,పక్షులు చనిపోతున్నాయి. వాటిలో ఉండే విష పదార్థాల వల్ల పక్షులు అంత రించిపోతున్నాయి. గతంలో జాతీయ పక్షులు నెమళ్లు విషాహారం తిని మృతి చెందిన సంఘ టనలు జరిగాయి.పంటలు బాగా పండాలని మనం వాడే రసాయనాలతో పక్షులు ఆ పంట లను తిని తనువుచాలిస్తున్నాయి. పక్షిజాతుల్లో ఇప్పటికే పలు పక్షులు కనుమరుగైపోయాయి. పూర్వం కోడిపిల్లలు గద్దలను చూసి భయపడేవి. ఇప్పుడు కోడి పిల్లలు లేవు.గద్దలు కానరావడం లేదు. గద్దలు,గోరింకాలు, చిలుకలు,పిచ్చుకలు ఒకటేమిటి భూమి మీదఉన్న పక్షిజాతులన్నీ రాను..రాను కన్పించకుండ పోయే దుస్థితి నెలకొంటోంది.
సెల్‌ టవర్లతోనూ ముప్పు..
సెల్‌ లేని ఊరులేదు. సెల్‌టవర్‌ లేని పట్టణం లేదు.సెల్‌ టవర్ల వినియోగంతో రేడియేషన్‌ సమస్య ఉందని పర్యావరణ విశ్లేషకులు చెబుతు న్నారు. వీటి వినియోగంతో మనుషులు సైతం రోగాల బారిన పడుతున్నారు. రేడియేషన్‌ ప్రభా వంతో పక్షుల్లో రోగాలు పెరుగుతు న్నాయి. ఫలి తంగా మృత్యువాత పడుతున్నాయి.ఇటీవల కాలంలో ఎక్కువ కావడంతో అసలు పక్షులే కని పించకుండా పోతున్నాయి. భవిష్యత్తు తరాలకు మనం పక్షులంటే ఇలా ఉంటాయని బొమ్మల ద్వారా చూపించే రోజులు వస్తున్నాయి. పర్యా వరణ పరిరక్షణ కోసం పాటుపడకపోతే భవిష్యత్తు అంధకారమే.దీనిపై ప్రభుత్వాలు,పాలకులు స్పం దించి పర్యావరణ సంరక్షణ కోసం నడుం బిగించాల్సిన అవసరం ఎంతైన ఉంది.
ఆజాదీ ఏదీ..!
ప్రచురణ రచయితలలో ధృతి బెనర్జీ ఒకరు. ఈమె ‘మన దేశంలో డెబ్భై ఐదు సంవత్సరాల స్వాతంత్య్ర వేడుకల సందర్భంగా ‘ఆజాదీకా అమృత్‌ మహో త్సవ్‌’ వేడుకలు జరుపుకున్నాం. అదే సమయంలో జెడ్‌ఎస్‌ఐ ‘75ఎండిమిక్‌ బర్డ్స్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా’ పేరుతో ఒక నివేదికను ప్రచురించింది.ఈ విష యాన్ని అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ రాజ్యసభలో వెల్లడిరచింది కూడా.అయినా పరిస్థితి క్షీణ దశ లోనే ఉన్నదని ఆమె ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. సమాచారాన్ని అందరికీ అందుబాటులో ఉంచ డం..నిషేధిత ప్రాంతాలలో మాత్రమే కనిపించే జాతులను సంరక్షించడం తక్షణం చేయవలసిన కర్తవ్యం.ఇదే మా నివేదిక ప్రగాఢ ఉద్దేశ్యం’ అని ధృతి పేర్కొన్నారు.
అరుదైనవి..అంతరిస్తున్నాయి..
‘తెల్ల బొడ్డు మినివెట్‌ పెరిక్రోకోటస్‌ ఎరిత్రోపైజియస్‌ పక్షులు పశ్చిమ కనుమలు, నేపాల్‌, మన దేశంలోని ఆకురాల్చే అడవుల్లో అత్యధికంగా ఉండేవన్నారు. అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులలో ఆసక్తికరమైన నాలుగు పక్షి జాతులు కనిపిస్తున్నాయి.అవి నికోబార్‌ మెగాపోడ్‌ (మెగాపోడియస్‌ నికోబారియన్సిస్‌),నికోబార్‌ సర్పెంట్‌ ఈగిల్‌ (స్పిలోర్నిస్‌ క్లోస్సీ), అండమాన్‌ క్రేక్‌ (రల్లినా కన్నింగి),అండమాన్‌ బార్న్‌ గుడ్లగూబ (టైటో డెరోప్స్టోర్ఫీ).ఇవి తూర్పు హిమాలయాలు, దక్కన్‌ పీఠభూమి, మధ్య భారత అడవులకు చెందినవి. ఇంకా ఆ దీవుల్లో మరెక్కడా కనిపించని 25 పక్షి జాతులు ఉన్నాయి.అవి నికోబార్‌ మెగాపోడ్‌,నికోబార్‌ సర్పెంట్‌ ఈగిల్‌, అండమాన్‌ క్రేక్‌, అండమాన్‌ బార్న్‌ గుడ్లగూబ వంటి జాతులు.వీటి ఆవిర్భావానికి స్థానిక భౌగోళిక పరిస్థితులే కారణం’ అని డాక్టర్‌ మజుందార్‌ చెప్పారు. ఆ ప్రదేశాల్లో మారిన పరిస్థితులకు ఈ పక్షుల మను గడ ప్రమాదంలో పడిరది. పశ్చిమ కనుమల్లో ఇరవై ఎనిమిది ప్రత్యేకమైన జాతులున్నాయి. అవి మలబార్‌ గ్రే హార్న్‌బిల్‌, మలబార్‌ పారాకీట్‌, అశంబు లాఫింగ్‌ థ్రష్‌, వైట్‌-బెల్లీడ్‌ షోలకిలి.
‘ప్రచురణలో స్థానిక పక్షి జాతుల జీవ-భౌగోళిక ప్రాంతాల వివరాలు,శాస్త్రీయపేర్లు,ఉప జాతుల తేడాలు, ప్రత్యేక లక్షణాలు, ఇష్టపడే ఆవా సాలు,సంతానోత్పత్తి అలవాట్లు, ఆహార ప్రాధాన్యతలు, చారిత్రక ఔచిత్యం ఉన్నాయి’ అని డా.మజుందార్‌ తెలిపారు. సామాన్యులు, విద్యార్థులలో అవగాహన పెంపొందిద్దాం.. పక్షులను, ప్రాణికోటిని కాపాడు కుందాం.
కాపాడుకోవడం మన బాధ్యత
జీవవైవిధ్య పరిరక్షణకు పాటుపడుతున్న వారికి ప్రభుత్వం ప్రత్యేక ప్రోత్సాహకాలు ప్రకటించాలి. సామాజిక అడవుల పెంపకాన్ని పర్యావరణ వేత్తలు ఉద్యమంలా చేపట్టాలి. ప్రభుత్వం పర్యావరణ సంబంధిత శిక్షణా కార్యక్రమాలు తరచూ ఏర్పాటు చేస్తూ జీవ వైవిధ్య అవశ్యకతను తెలియజేయాలి. జానపద కళలు,వీధి నాటకాల ద్వారా ప్రజల్లో జీవవైవిధ్యంపట్ల అవగాహన కలిగించాలి. సామా జిక మాధ్యమం, ఇతర ప్రసార మాధ్యమాల ద్వారా వినూత్న శైలిలో జనాలకు సులభతరమైన భాషలో సరళంగా అర్థమయ్యేలా కార్యక్రమాలు చేపట్టాలి. పర్యావరణ, జీవ వైవిధ్య పరిరక్షణ విషయంలో ప్రపంచ దేశాలు అనేక అంతర్జాతీయ ధరిత్రీ సదస్సులు ఏర్పాటు చేసి కార్యాచరణ అమలుకు ఎప్పటికప్పుడు ప్రణాళికలు రూపొందిస్తున్నప్పటికి భూతాపం, అనావృష్టి, అతివృష్టి, అకాల వర్షాలు, వరదలు, కరవు తదితరాలు ఇటీవలి కాలంలో ఇంకా అధికమవుతూనే ఉన్నాయి. దీనిని బట్టి చూస్తే లక్ష్యాల సాధనకు కార్యాచరణకు పొంతన లేదనే విషయం తెలుస్తుంది. కనుక వాతావర ణంలో వస్తున్న విపరీత మార్పులను జాగ్రత్తగా గమనిస్తూ కార్యాచరణను సత్వరమే చేపట్టాలి. ప్రకృతి అందించిన జీవవైవిధ్య సంపదను కాపాడు కోవడం ఆధునిక మానవుడి ప్రాధమిక బాధ్యత అని గుర్తెరగాలి.
మన రాజ్యాంగం అధికరణం 48(ఏ) లో పర్యావరణ పరిరక్షణకు..అభివృద్ధికి, ప్రభుత్వం కృషి చేయాలి. దేశంలోని వనాలను, వన్యప్రాణులను కాపాడడం రాజ్యవిధి అని ఆదేశిక సూత్రాల్లో చెప్పింది. అంతేకాదు పర్యా వరణ రక్షణ పౌరుల ప్రాథమిక విధి అని 51 ఏ(జి) లో స్పష్టంగా పేర్కొంది. అంటే పౌరులుగా మనం జీవ వైవిధ్య పరిరక్షణ మన ప్రాధమిక బాధ్యత అనే విషయం గుర్తించిన నాడు జీవ వైవిద్యానికి జరిగే నష్టత అరికట్టబడుతుంది.
ఎందుకంటే అంతరించి పోయిన వృక్ష, జంతు జాలాన్ని ఎప్పటికీ పునరుద్ధరించుకోలేం. ఏ జీవి అయినా తనకు తానుగా స్వతంత్రంగా మనుగడ సాగించలేదు. తప్పనిసరిగా ఇతర జీవుల మీద ఆధారపడాల్సిందే.ఈసత్యాన్ని ప్రతీ ఒక్కరు గుర్తించి ఇప్పటికైనా పరిరక్షణ దిశగా అడుగులు వేయగలిగితే జీవ వైవిధ్యాన్ని కాపాడుకోగలిగిన వాళ్ళం అవుతాము.దీనివలన ప్రస్తుత తరం వారమైన మనం ప్రయోజనం పొందటమే కాకుం డా రాబోయేతరాల వారి ప్రయోజనాలను కాపాడే దిశగా కొనసాగించే అభివృద్ధికి అవకాశం అందించిన వారం అవుతాం.

ఈ సృష్టిలో మనుషులకు,తోటి జీవులకు ఒకటే గ్రహం,ఒకటే గృహం.మనుషులంతా ఒకటే అనేది ఉట్టి మాట. పొడుగు,పొట్టి,లావు,సన్నం,నలుపు,తెలుపు,ఇంకా వీటి మధ్యస్థ రకాలు,భేదాలు.ఇంకా మనుషు లంతా ఒకటే అని అనుకోవడం ఏమిటి?ఒక్క మనుష్య జాతిలోనే ఇన్ని భేదాలుంటే, మనిషికి తెలిసిన మిగతా జంతు, వృక్ష జాతులలో మరిన్ని వైవిధ్యాలు ఉన్నాయి.ఈభూమ్మీద ఉండే జీవులలో ఉండే ఈ తరహా భేదాల న్నిటినీ కలిపి జీవవైవిధ్యం అంటున్నాం. జీవవైవిధ్యం భూమిపై జీవుల ఆరోగ్యాన్ని కొలిచే థర్మామీటర్‌ వంటిది.ప్రకృతిలో ప్రతి జీవి ఒకప్రత్యేక పాత్రనుపోషిస్తూ పర్యావరణవ్యవస్థల స్థిరత్వం,స్థితిస్థాపకతకు దోహ దం చేస్తుంది.ఒకపురుగో,అసలిప్పటివరకు సామాన్య మానవులకు కనిపించని ఒక మొక్కో లేదా ఏదో విషపు పాముల వంటి జంతువో అంతమైపోతే మనకు ఏ విధంగా నష్టం జరుగుతుంది? అది మన దైనందిన జీవితాలపై నిజంగా ప్రభావం చూపుతుందా? పర్యావరణ వ్యవస్థలోని ప్రతిజాతి ఇతర జీవ రూపాలతో ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా సంక ర్షణ చెందుతుంది.పర్యావరణ వ్యవస్థను ఒకభారీ నెట్‌వర్క్‌గా భావించవచ్చు, ఇక్కడ ప్రతి జీవిఒకదారం ద్వారా ఇతరులతో అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. ఒక దారం తెగిపోయినప్పుడు,దానితో నేరుగా అనుసంధానించబడిన జాతులు ప్రభావితమౌతాయి.అయితే అవి పరోక్షంగా దానితో సంకర్షణ చెందే వాటిపై ఎక్కువ లేదా తక్కువ ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. పర్యావరణ వ్యవస్థ ఎంత వైవిధ్యం గా ఉంటుందో,అది అంతబాగా అంతరాయాలను తట్టుకునే శక్తి కలిగి ఉం టుంది.జీవుల సహజ ఆవాసాల నాశనం,కాలుష్యం లేదా వాతావరణ మార్పుల ద్వారా కలిగే అంతరాయాలతో పర్యావరణం నిలకడగా ఉండదు.అందుకు కారణం జీవవైద్య నాశనమే. కొన్ని జాతుల నష్టం కూడా మానవ జనాభాకు తీవ్రమైన పరిణామాలను కలిగిస్తుంది, మన జీవితాలను ప్రభా వితం చేస్తుంది.
ప్రకృతి అందించే అపరిమిత సేవలు :ప్రతిరోజూ,జీవవైవిధ్యం మనకు అనేక రకాలుగా సేవలను అందిస్తుంది. ఉదాహరణకు,మొక్కలు కిరణజన్య సంయోగక్రియను నిర్వహిస్తూ ఆక్సిజన్‌ను అందిస్తాయి. తేనెటీగలు మరి యు ఇతర కీటకాలు మొక్కల ఫలదీకరణానికి దోహదపడతాయి, మాంసాహారులు శాకాహారి జనాభాను నియంత్రణలో ఉంచుతాయి.ఆక్సిజన్‌ ఉత్పత్తి, నేల నిర్మాణం, నీటి చక్రం వంటి క్రియలు పర్యావరణ వ్యవస్థలు సాఫీగా నడవడానికి తోడ్పడే ప్రాథమిక అంశాలు.నిజానికి జీవవైవిధ్యమే వాతావరణ మార్పులను తగ్గించ డానికిఉపయోగపడుతుంది.ఉదాహరణకు, మానవు లు ఉత్పత్తిచేసే కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌లో దాదాపు సగ భాగాన్ని పీల్చుకోవడంద్వారా వాతావరణాన్ని నియం త్రించడంలో సముద్రాలు,అడవులు కీలక పాత్ర పోషి స్తాయి.చిత్తడి నేలలు,మడ అడవులు,పగడపు దిబ్బల వంటి తీరపర్యావరణ వ్యవస్థలు తుఫానులు, వరదల నుండి సహజ రక్షణను అందిస్తాయి.వృక్షాలు గాలి నీటిశుద్దీకరణతోపాటు,ఉష్ణోగ్రతలను తగ్గించడానికి, మట్టిని స్థిరీకరించడానికి,తద్వారా వరదల ప్రమా దాన్ని తగ్గిస్తాయి. కానీ దురదృష్టవ శాత్తూ, ప్రస్తుతం వాతావరణ మార్పులే జీవవైవిధ్యాన్ని కుప్పకూలుస్తు న్నాయి.పర్యావరణం స్థిరంగా ఉండాలంటే,జీవ వైవి ధ్యం అధికంగా ఉండటం ముఖ్యం. వైవిధ్య భరి తమైన పర్యావరణం మరింత స్థిరంగా ఉంటుంది. వాతావరణ మార్పుల వల్ల జీవవైవిధ్యంపై అనేక దుష్పరిణామాలు కలుగుతాయి.ఎన్నో శాస్త్రీయ నివేది కలు ఈవిషయాన్ని నివేదించాయి. ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 పెరిగితే, దాదాపు 6% కీటకాలు,8% మొక్కలు 4% సకశేరుకాలు వాటి భౌగోళిక పంపిణీలో (ఆవాసాల మార్పు)మార్పులకులోనవుతాయి.ఉష్ణోగ్రతల పెరుగు దల 2%మేర అయితే,ఈ శాతాలు రెట్టింపు అవుతా యి.ఈకారణంగా,ఆక్రమణ జాతులు కూడా అనూ హ్యంగా విస్తరించే ప్రమాదముంది. ప్రపంచ భూభా గంలో దాదాపు 7%పర్యావరణ వ్యవస్థలు మారే ప్రమాదం ఉంది, అందువల్ల సహజ ఆవాసాల క్షీణత రాబోయే సంవత్సరాల్లో వేగవంతం అవుతుంది. ఫినోలాజికల్‌ మార్పులు (కొన్ని జాతుల పుష్పించే లేదా పునరుత్పత్తి వంటి ఆవర్తన సంఘటనలు) ఎక్కు వగా నమోదు చేయబడుతున్నాయి, ఫలితంగా జాతు ల మధ్య పరస్పర సంబంధాలపై ప్రభావం చూపు తుంది.ఉష్ణోగ్రత1.5జలేదా2%జపెరిగితే, దాదాపు 70-99% పగడపు దిబ్బలు నాశనమవుతాయి. ఈ సృష్టిలో మనుషులకు,తోటి జీవులకు ఒకటే గ్రహం, ఒకటే గృహం.కంటికి సరిగ్గా కనిపించని బ్యాక్టీరి యా నుండి ఆకాశాన్ని అందుకునే ఎత్తైన చెట్ల వరకు అగాధాలలో అనాయాసంగా నివసించే సముద్ర జీవుల నుండి అలవోకగా ఆకాశంలోఎగిరే పక్షుల వరకు భూమికోట్ల కొద్దీ జీవజాతులకు నిలయం. నిత్యం కనుగొనబడే జీవజాతులు, వాటి శాస్త్రీయ వర్గీకరణ కారణంగా ఖచ్చితమైన సంఖ్య ఇప్పటికీ అనిశ్చితంగా ఉన్నప్పటికీ, ఇప్పటివరకు అధికారి కంగా 17కోట్ల జాతులను మాత్రమే గుర్తించాము. యాభై నుండి మూడువందల కోట్ల జీవజాతులు ఉండవచ్చు అనేది ఒక అంచనా. ఇంతటి విస్తృతమైన వైవిధ్యం రాత్రికి రాత్రే పుట్టుకు రాలేదు. ఇది ఇప్పటి స్థితికి రావడానికి దాదాపు నాలుగు వందల కోట్ల సంవత్సరాల పాటు జీవపరిణామక్రమ ప్రక్రియ జరగవలసి వచ్చింది. కానీ ఆకోట్లాది జాతులలో కొన్ని జాతులు సమూలంగా అంతరించడం జరిగిం ది మాత్రం మానవుడు ఆవిర్భవించిన ఇటీవలి కాలంలోనే!భూమిచరిత్రలో జీవవైవిధ్యం అంతరించి పోవడం,పునరుద్ధరణ జరగడం సహజ ప్రకృతి చర్యనే.గతంలో కనీసం అయిదు సార్లు సహజ కార ణాలవల్ల సామూహికంగా జీవుల విలుప్తాలు (జుఞ్‌ఱఅష్‌ఱశీఅం)జరిగాయి.వీటిలో చివరిది 65 మిలి యన్‌ సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన డైనోసార్ల విలు ప్తం.కానీ ఆందోళన కలిగించే విషయం ఏమి టంటే,ప్రపంచీకరణనుండి,జీవవైవిధ్య నష్టం ప్రమా దకర స్థాయిలో వేగవంతమైంది. ఇప్పుడో ఆరవ సామూహిక విలుప్తత జరిగే ప్రమాదం ఉందంటు న్నారు శాస్త్రవేత్తలు. చిక్కగా నేసిన వస్త్రంలో నుండి ఒక్కో దారం లాగేస్తుంటే, పల్చనైపోయి, వదులుగా మారి, క్రమేపీ కనుమరుగయ్యే వస్త్రం చందాన మన గ్రహం పైనున్న జీవవైవిధ్య పరిస్థితి ఉంది.అతి సూక్ష్మజీవుల నుండి భారీ నీలి తిమింగలాల వరకు, ప్రతిజాతి మన పర్యావరణవ్యవస్థ అనే వస్త్రపు సమ తుల్యతను కలిపి ఉంచే కీలకమైన దారాలు. ఇప్పుడు ఆ వస్త్రం నుండి దారపు పోగులు ఒక్కొక్కటిగా జారి పోతున్నాయి.మన కళ్లముందే ప్రకృతికను మరుగవు తోంది.భూగ్రహంపై జీవవైవిధ్యం ముప్పులో ఉండ టానికి ప్రధాన కారణం, దానిపైనే అధికంగా ఆధార పడే జీవి-మనిషి కావడం విశేషం.జీవవైవిధ్యం మానవ శ్రేయస్సు జీవనోపాధికి చాలా అవసరం. ఎందుకంటే ఇది అసలు జీవపు ఉనికికే ఆలంబన. కానీ,జీవుల సహజ నివాస స్థలాల నష్టం, కాలుష్యం, వ్యవసాయం,వేటాడటం,ఆక్రమణ జాతులు మరియు పెరుగుతున్న గ్లోబల్‌వార్మింగ్‌ కారణంగావక్ష, జంతు జాతులు అంతరించిపోయే ప్రమాదం పెరుగు తూనే ఉంది.గత కొన్నిసంవత్సరాలలో,జనాభా పెరుగు దల,దాంతోబాటే విపరీతంగా,అనిశ్చితంగా పెరిగి న,ఉత్పత్తి, వినియోగ విధానాలు జీవవనరు లకు వినియోగాన్ని పెంచాయి. దీని వలన జీవవైవిధ్యం నాటకీయంగా నష్టపోయింది. జీవవైవిధ్య నష్టాన్ని అరికట్టడం అనేది మానవజాతి ముందున్న గొప్ప సవాళ్లలో ఒకటి.జీవవైవిధ్యం అనే పదాన్ని 1988లో అమెరికన్‌ శాస్త్రవేత్త ఎడ్వర్డ్‌ ఓ.విల్సన్‌ మొదటిసారి ప్రయోగించాడు. ఈ పదం, మొక్కలు, జంతువులు, శిలీంధ్రాలు మరియు సూక్ష్మజీవులు,అలాగే పర్యావర ణ పరస్పర చర్యలతో సహా గ్రహం మీద ఉన్న వివిధ రకాల జీవ రూపాలను సూచిస్తుంది. జీవవైవిధ్యాన్ని భూమిపై ఉన్న జీవసంపదగా నిర్వచించవచ్చు. జీవ వైవిధ్యాన్ని పర్యావరణ వ్యవస్థలోని జాతుల సంఖ్య ద్వారా కొలుస్తారు, ప్రతిజాతి జనాభాలో జన్యు వైవి ధ్యాన్ని అంచనా వేయడం ద్వారా మరియు వివిధ వాతావరణాలలో జాతుల పంపిణీ అంచనా ద్వారా కూడా కొలుస్తారు. మానవ కార్యకలాపాల కారణం గా జీవ వైవిధ్యంలో గణనీయమైన తగ్గుదల సమస్య పై అవగా హన పెంచడానికి ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రతి సంవత్స రం అంతర్జాతీయ జీవవైవిధ్య దినోత్సవాన్ని జరుపు తుంది.
మనదేశంలో జీవవైవిధ్యం
భారతదేశం,32,87,263చదరపు కిలోమీటర్ల వైశా ల్యంతో ప్రపంచంలో ఏడవ అతిపెద్ద దేశం. భారత దేశంలో89,451జంతుజాతులున్నాయి.ఇది ప్రపంచజంతుజాలంలో7.31%. అలాగే 49,219 వృక్ష జాతులున్నాయి.ఇది ప్రపంచమొత్తంలో 10. 78% వాటాను కలిగి ఉంది. ప్రపంచంలో ఉన్న పదిహేడు అతి పెద్ద జీవవైవిధ్య దేశాలలో భారత దేశం ఒకటి. భూవిస్తీర్ణంలో 2.4 శాతమే ఉన్నప్ప టికీ, ప్రపంచవ్యాప్త జీవజాతులలో 7.8 శాతం మన దేశంలో ఉన్నాయి. మన ప్రభుత్వం 2002లో జీవవైవిధ్య చట్టాన్ని తీసుకువచ్చింది. – (డా.కాకర్లమూడి విజయ్‌)