Day: October 13, 2026

ఒకప్పుడు ఏదైనా సమాచారం కావాలంటే గూగుల్‌లో వెతికేవాళ్లం. ఇప్పుడు చాట్‌జిపిటి, డీప్‌సీక్ వంటి కృత్రిమ మేధ (ఏఐ) సాధనాలను ఆశ్రయిస్తున్నాం. మనం అడిగిన ప్రశ్నను అర్థం చేసుకుని, అనేక సమాచార వనరులను విశ్లేషించి, మనిషి మాట్లాడుతున్నట్టుగా సమాధానం ఇచ్చే స్థాయికి ఏఐ చేరుకుంది. ఈ మార్పు మన కళ్లకు కనిపించే సాఫ్ట్‌వేర్‌తో మాత్రమే సాధ్యమైంది కాదు. దాని వెనుక వేలాది సర్వర్లు, జీపీయూలు, నెట్‌వర్కింగ్ పరికరాలు, భారీ విద్యుత్ వ్యవస్థలు, కూలింగ్ యంత్రాంగంతో కూడిన డేటా సెంటర్ల ప్రపంచం ఉంది. – (వి.రాహుల్జీ)
ఏఐ విస్తరణతో పెరుగుతున్న విద్యుత్,నీటి వినియోగం..
డిజిటల్ అభివృద్ధి అవసరమే..కానీ ప్రకృతి వనరుల మూల్యంతో కాదు..!
ఏఐ మోడళ్లకు శిక్షణ ఇవ్వడం నుంచి వినియో గదారుల ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వడం వరకు భారీ కంప్యూటింగ్ అవసరం. అందుకే ప్రపంచవ్యాప్తంగా డేటా సెంటర్ల నిర్మాణం వేగంగా పెరుగుతోంది.అయితే ఈ డిజిటల్ విప్లవం వెనుక మరో ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. డేటా సెంటర్లకు అవసరమైన విద్యుత్,నీరు,భూమి ఎక్కడి నుంచి వస్తాయి?వాటిపర్యావరణ ప్రభా వాన్ని ఎవరు భరిస్తారు..?
విద్యుత్ అవసరం.. భారీగా పెరుగుతోంది
డేటా సెంటర్లలోని కంప్యూటర్లు 24గంటలూ పని చేయాల్సి ఉంటుంది.ముఖ్యంగా ఏఐ కో సం ఉపయోగించే అధిక సామర్థ్యంగల జీపీ యూలు భారీగా విద్యుత్‌ను వినియోగి స్తాయి. సర్వర్లతో పాటు వాటిని చల్లగా ఉంచేందుకు కూలింగ్ వ్యవస్థలు,డేటా నిల్వ,నెట్‌వర్కింగ్, బ్యాకప్ వ్యవస్థలు కూడా విద్యుత్‌ను వినియో గిస్తాయి.అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IజుA) అంచనా ప్రకారం 2024లో ప్రపంచ డేటా సెంటర్ల విద్యుత్ వినియోగం సుమారు 415 టెరావాట్ గంటలు.2030 నాటికి ఇది దాదా పు 945టెరావాట్ గంటలకు చేరే అవకాశం ఉంది.అంటే కొద్ది సంవత్సరాల్లోనే డేటా సెం టర్ల విద్యుత్ అవసరం దాదాపు రెట్టింపు అయ్యే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది.ఏఐ వినియోగం విస్తరిం చడంతో ఈడిమాండ్ మరింత పెరగవచ్చు. ఒక సాధారణ గూగుల్ సెర్చ్‌తో పోలిస్తే ఏఐ ప్రశ్నకు ఎక్కువ కంప్యూటింగ్ అవసరం కా వచ్చు.అయితే ఒక్కో ఏఐ ప్రశ్నకు ఒకే స్థిరమైన విద్యుత్ లేదా నీటి వినియోగం ఉంటుందని చెప్పడం సరైంది కాదు.మోడల్ పరిమాణం, ప్రశ్న సంక్లిష్టత,హార్డ్‌వేర్,కూలింగ్ పద్ధతి వంటి అంశాలపై వినియోగం మారుతుంది.అయినా మొత్తం వినియోగదారుల సంఖ్య పెరుగుతున్న కొద్దీ సమిష్టి విద్యుత్ డిమాండ్ భారీగా పెరగ డం మాత్రం వాస్తవం.
నీటి వినియోగం.. కనిపించని సమస్య
డేటా సెంటర్ల పర్యావరణ ప్రభావంలో విద్యుత్ తర్వాత అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం నీరు. అధిక సామర్థ్యంతో పనిచేసే సర్వర్లు, జీపీయూ లు విపరీతమైన వేడిని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఆ వేడిని తగ్గించేందుకు కొన్ని డేటా సెంటర్లు నీటి ఆధారిత కూలింగ్ వ్యవస్థలను ఉప యోగి స్తాయి.ఈ ప్రక్రియలో నీరు వేడిని గ్రహించి, కూలింగ్ టవర్ల ద్వారా చల్లబడుతుంది. కొంత నీరు ఆవిరై పోవడం వల్ల దాని వినియోగం నిరంతరం కొనసాగుతుంది.
అమెరికా అధ్యయనం ప్రకారం 2023లో అక్కడి డేటా సెంటర్లు ప్రత్యక్షంగా సుమారు 66 బిలియన్ లీటర్ల నీటిని వినియో గించాయి.ఇది ప్రత్యక్ష నీటివినియోగం మాత్ర మే.విద్యుత్ ఉత్పత్తికి సంబంధించిన పరోక్ష నీటి వినియోగాన్ని కలుపుకుంటే ప్రభావం మరింత పెద్దదిగా ఉంటుంది. ఇక్కడ ప్రధాన సమస్య నీటిపరిమాణం మాత్రమే కాదు. ‘డేటా సెంటర్ ఎక్కడ నిర్మిస్తున్నారు? ఆ ప్రాంతంలో ఇప్పటికే నీటి పరిస్థితి ఎలా ఉంది?స్థానిక ప్రజ లకు తాగునీరు,వ్యవసాయానికి నీరు అందు బాటులో ఉందా?’ అన్నది కీలకం.నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతంలో భారీ డేటా సెంటర్ ఏర్పాటు చేస్తే స్థానిక ప్రజల అవసరాలు,పారిశ్రామిక అవస రాల మధ్య పోటీ ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది.
విద్యుత్ ఉత్పత్తి కూడా పర్యావరణ అంశమే
డేటా సెంటర్లకు విద్యుత్ అవసరం పెరుగు తున్న కొద్దీకొత్త విద్యుతఉత్పత్తి సామర్థ్యంకూడా అవసరం అవుతుంది.ఆ విద్యుత్ బొగ్గు,గ్యాస్ వంటి శిలాజ ఇంధనాల నుంచి వస్తే కార్బన్ ఉద్గారాలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.IజుA ప్రకారం ప్రపంచ డేటా సెంటర్ల విద్యుత్ సరఫ రాలో బొగ్గు,సహజవాయువుకు ఇప్పటికీ గణనీ యమైన వాటా ఉంది. రాబోయే సంవత్సరాల్లో పునరుత్పాదక ఇంధనాల వాటా పెరగనున్న ప్పటికీ, డేటా సెంటర్ల విద్యుత్ డిమాండ్ కూడా వేగంగా పెరుగుతోంది.అందువల్ల కేవలం “డేటా సెంటర్‌కు విద్యుత్ ఇచ్చాం”అనే దృష్టితో కాకుండా,“ఆ విద్యుత్ ఎలా ఉత్పత్తి అవు తోంది?” అనే ప్రశ్నను కూడా అడగాలి.
స్థానిక విద్యుత్ గ్రిడ్‌పై భారం
భారీ డేటా సెంటర్లకు నిరంతర విద్యుత్ సరఫ రా అవసరం. ఒక్కో ప్రాజెక్టు విస్తరిస్తున్న కొద్దీ కొత్త సర్వర్లు, కూలింగ్ వ్యవస్థలు చేరుతాయి. దీంతో స్థానిక విద్యుత్ గ్రిడ్ సామర్థ్యాన్ని పెం చాల్సి రావచ్చు.కొత్త సబ్‌స్టేషన్లు, ట్రాన్స్‌మిషన్ లైన్లు, ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లు వంటి మౌలిక వసతులకు భారీ పెట్టుబడులు అవసరం కావచ్చు.పెద్ద వినియోగదారులకు ప్రత్యేక విద్యుత్ రాయితీ లు లేదా దీర్ఘకాలిక ధరల ఒప్పందాలు ఇస్తే వాటి ప్రభావాన్ని కూడా ప్రజాప్రయోజన కోణంలో పరిశీలించాలి.డేటా సెంటర్ ద్వారా వచ్చే పెట్టుబడి,ఉద్యోగాలు ఒకవైపు ఉంటే.. దాని కోసం నిర్మించే మౌలిక వసతుల ఖర్చు మరోవైపు ఉంటుంది.ఈ రెండింటి మధ్య సమ తుల్యత అవసరం.
కార్బన్ ఉద్గారాల పెరుగుదల
డేటా సెంటర్ల విస్తరణతో టెక్నాలజీ సంస్థల పర్యావరణ ప్రభావంపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చ జరుగుతోంది. ఉదాహరణకు అమెజాన్ మొత్తం కార్బన్ ఉద్గారాలు 2023లో సుమారు 64.38 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల ్పుO2వ ఉండగా,2024లో అది68.25మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులకు పెరిగినట్లు సంస్థ నివేదిక పేర్కొంది. అయితే ఇది డేటా సెంటర్లకే సంబం ధించిన సంఖ్య కాదు;అమెజాన్ మొత్తం కార్య కలాపాలను కలుపుతుంది.గూగుల్ కూడా తన పర్యావరణ నివేదికల్లో డేటా సెంటర్ల శక్తి సామ ర్థ్యం,పునరుత్పాదక విద్యుత్,నీటి పునర్వినియో గం వంటి చర్యలను వివరిస్తోంది.అంటే టెక్నా లజీ కంపెనీలు సమస్యను గుర్తించి పరిష్కా రాల కోసం ప్రయత్నిస్తున్నప్పటికీ, ఏఐ విస్తరణ తో పెరుగుతున్న మొత్తం డిమాండ్ ఒక పెద్ద సవాలుగానే ఉంది.
జీపీయూల కోసం ఖనిజ తవ్వకాలు
డేటా సెంటర్ల ప్రభావం వాటి భవనాలకే పరి మితం కాదు. ఏఐ వ్యవస్థలకు అవసరమైన అధికసామర్థ్యం గల చిప్‌లు,జీపీయూల తయా రీకి అనేక ఖనిజాలు,అరుదైన మూలకాలు అవ సరమవుతాయి.వాటితవ్వకం,శుద్ధి, ప్రాసెసింగ్, చిప్ తయారీ వంటి ప్రక్రియల్లో నీరు, విద్యుత్, భూమి వినియోగం ఉంటుంది.కొన్ని ప్రాంతా ల్లో ఖనిజ తవ్వకాలవల్ల అడవులు,జీవ వైవిధ్యం,స్థానిక సమాజాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.కాబట్టి ఏఐ పర్యావరణ ప్రభా వాన్ని కేవలం “డేటా సెంటర్ ఎంత విద్యుత్ వాడుతోంది?”అనే ప్రశ్నతో మాత్రమే కొలవ కూడదు.చిప్ తయారీ నుంచి సర్వర్ వినియో గం,కూలింగ్,విద్యుత్ ఉత్పత్తి,చివరికి ఎలక్ట్రా నిక్ వ్యర్థాల నిర్వహణ వరకు మొత్తం సరఫరా గొలుసును పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
శబ్ద కాలుష్యమూ సమస్యే
డేటా సెంటర్లలోని కూలింగ్ యూనిట్లు,ఫ్యా న్లు,ఎయిర్ కండిషనింగ్ వ్యవస్థలు,బ్యాకప్ జన రేటర్లు నిరంతరం పనిచేస్తాయి. భారీ ప్రాజెక్టు ల్లో ఇవి చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లో శబ్ద కాలుష్యా నికి కారణమయ్యే అవకాశం ఉంది. అందు వల్ల పర్యావరణ అనుమతుల సమయంలో గాలి,నీరు మాత్రమే కాకుండా శబ్దం,ట్రాఫిక్, వేడి,భూవినియోగం,జీవవైవిధ్యం వంటి అంశా లనూ సమగ్రంగా పరిశీలించాలి.
మరి పరిష్కారం ఏమిటి?
డేటా సెంటర్లను పూర్తిగా వ్యతిరేకించడం పరి ష్కారం కాదు.డిజిటల్ ఆర్థికవ్యవస్థ,క్లౌడ్ సేవలు,ఏఐ,ఆరోగ్యం,విద్య, పరిశోధన వంటి రంగాలకు వాటి అవసరం ఉంది.కానీ డేటా సెంటర్ వస్తోందికాబట్టి అదితప్పనిసరిగా అభి వృద్ధిఅనే భావనకూడా సరైందికాదు.ప్రతి భారీ డేటా సెంటర్‌కు అనుమతి ఇచ్చే ముందు కొన్ని ప్రశ్నలకు స్పష్టమైన సమాధానాలు ఉండాలి.
ఎంత విద్యుత్ అవసరం?
ఆ విద్యుత్‌లో పునరుత్పాదక ఇంధనాల వాటా ఎంత?,ఎంత నీరు అవసరం?,నీరు ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?,స్థానిక ప్రజల నీటి అవస రాలపై ప్రభావంఏమిటి?,స్థానికవిద్యుత్ గ్రిడ్‌పై ఎంత భారం పడుతుంది?,కార్బన్ ఉద్గారాలు ఎంత?,శబ్ద కాలుష్యం ఎంత?,స్థానిక ప్రజలకు ఎంత ఉపాధి లభిస్తుంది?,పర్యావరణ నష్టానికి బాధ్యత ఎవరిది?,ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండాలి.
తక్కువ వనరులతో ఎక్కువ సామర్థ్యం
ఏఐ సాంకేతికత అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ మరింత శక్తివంతమైన మోడళ్లు వస్తున్నాయి. అయితే వాటికి ఎల్లప్పుడూ మరింత ఎక్కువ కంప్యూటింగ్ అవసరమవుతుందనే భావన తప్పనిసరి కాదు. మెరుగైన అల్గారిథమ్స్, చిన్న మోడళ్లు, ప్రత్యేకమైన చిప్‌లు, అధిక సామర్థ్యం గల కూలింగ్ వ్యవస్థలు, పునరుత్పాదక విద్యుత్ వినియోగం ద్వారా తక్కువ వనరులతో ఎక్కువ పనిని చేయగల అవకాశాలు ఉన్నాయి. అదే సమయంలో వినియోగదారులుగా మనం కూడా ఆలోచించాలి. ప్రతి చిన్న ప్రశ్నకు, ప్రతి చిన్న పనికి ఏఐను ఉపయోగించాల్సిన అవసరం ఉందా? అవసరమైన చోట మాత్రమే ఉపయోగిస్తే కంప్యూటింగ్ వనరులపై కొంత ఒత్తిడి తగ్గుతుంది.
భారతదేశం ఏం చేయాలి?
భారతదేశం డేటా సెంటర్లకు ప్రధాన కేంద్రంగా ఎదగాలని చూస్తోంది. పెట్టుబడులు, ఉద్యోగాలు, డిజిటల్ మౌలిక వసతులు దేశానికి అవసరమే. అయితే పెట్టుబడులను ఆకర్షించే క్రమంలో పర్యావరణ నిబంధనలు బలహీనపడకూడదు. ముఖ్యంగా నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో భారీ డేటా సెంటర్ల ఏర్పాటుపై సమగ్ర నీటి అధ్యయనం అవసరం. పునరుత్పాదక విద్యుత్ వినియోగం, నీటి పునర్వినియోగం, తక్కువ నీటి కూలింగ్ టెక్నాలజీ, శక్తి సామర్థ్యం, పారదర్శక పర్యావరణ నివేదికలను ప్రోత్సహించాలి. డేటా సెంటర్‌కు అనుమతి ఇవ్వడం మాత్రమే ప్రభుత్వ బాధ్యత కాదు. దాని జీవితకాలంలో పర్యావరణ ప్రభావాన్ని పర్యవేక్షించడం కూడా ప్రభుత్వ బాధ్యతే.
అభివృద్ధి కావాలి.. ప్రకృతి మూల్యంతో కాదు
ఏఐ మనిషి జీవితాన్ని సులభతరం చేసే శక్తివంతమైన సాంకేతికత. డేటా సెంటర్లు దానికి వెన్నెముక. కానీ ఆ వెన్నెముకను బలపరిచే క్రమంలో ప్రకృతి వనరులను బలహీనపరచకూడదు. భారతదేశం డిజిటల్ శక్తిగా ఎదగాలి. డేటా సెంటర్లు రావాలి. పెట్టుబడులు రావాలి. ఉద్యోగాలు రావాలి. కానీ అదే సమయంలో నీరు, విద్యుత్, భూమి, అడవులు, గాలి, జీవవైవిధ్యం కూడా రక్షించబడాలి.డేటా సెంటర్లను వ్యతిరేకించడం కాదు.. బాధ్యతాయుతమైన డేటా సెంటర్లను కోరుకోవాలి.భవిష్యత్తు డిజిటల్‌దే కావచ్చు. కానీ ఆ డిజిటల్ భవిష్యత్తు కోసం ప్రకృతి వర్తమానాన్ని త్యాగం చేయకూడదు.అభివృద్ధి వేగం ఎంత ముఖ్యమో.. ఆ అభివృద్ధికి ప్రకృతి చెల్లించే మూల్యం ఎంత అన్నది కూడా అంతే ముఖ్యం.
పర్యావరణ ముప్పు
టెక్నాలజీ ఇండస్ట్రీ లేదా ఐటీ పరిశ్రమ ఇప్పటికీ తమ కార్బన్ ఉద్గారాలు పెరిగిపోవడం గుర్తిం చాయి. అమెజాన్ 2023లో 64.8 టన్నుల కర్బన ఉద్గారాలు వెలువరించింది. అది 2024 కల్లా 68.25 టన్నులకు చేరింది. ఇది ప్రధానంగా దాని డేటా సెంటర్లు పెరగడం వల్ల వచ్చింది. గూగుల్ గ్రీన్ హౌస్. ఉద్గారాలు 2019 నుంచి 2023 కి వచ్చేసరికి 48 శాతం పెరిగింది. దీనికి కూడా ప్రధాన కారణం డేటా సెంటర్లే.అలాగే నిజంగా ఈనాడు ఇంత పెద్ద ఎత్తున డేటా సెంటర్ల అవసరం ఉందా? నిపు ణుల అభిప్రాయం ప్రకారం ప్రస్తుతం అవ సరం లేదు.భారతదేశానికి డేటా సెంటర్లని ఆహ్వానించేటపుడు ప్రపంచ అనుభవాల న్నిటిని దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి.మన ప్రభుత్వాలు అలా చేస్తాయని, చేసేలా ప్రజలు అడుగు తారని అశిద్దాం.

“ బాలలు భవిష్యత్ మానవ వనరులు. వారి శ్రేయస్సే దేశాభివృద్ధికి మూలం. అందుకే నేటి బాలలే రేపటి పౌరులన్నారు పెద్దలు. వీరిపై పెట్టుబడి దేశాభివృద్ధికి సూచిక. బాల్యాన్ని ఆనం దంగా అనుభవించడం ప్రతి బిడ్డ జన్మ హక్కు. సమాజంలో మంచి పౌరులుగా ఎదగాలంటే చిరు ప్రాయమే కీలకమైనది. పిల్లల మనసులు సున్నితమైనవి.ఈ వయసులో ఎదుర్కొనే ఇక్క ట్లు వాళ్ల భవిష్యత్తుపై ప్రభావం చూపుతా యని తాజా పరిశోధనలు హెచ్చరిస్తున్నాయి.”
ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణంలో పిల్లలు పెరగడానికి కావలసిన వనరులను సమ కూర్చి అభివృద్ధికి దోహదపడటం మన బాధ్యత.కానీ,ప్రస్తుతం కరోనా విపత్తు కార ణంగా మూతబడిన పాఠశాలలు, ఊడిన ఉద్యోగాలు,స్తంభించిన జీవనం, తగ్గిన ఆదాయం పెద్దలతో పాటు పిల్లల జీవితాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఫలితంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది దిగువ, మధ్యతరగతి బాలలు ప్రాథమిక అవసరాలకు నోచుకోక పేదరి కంలోకి కూరుకుపోయారని ఇటీవల యుని సెఫ్ వెలువరించిన అధ్యయనం పేర్కొంది. ఈ అధ్యయనం ప్రకారం ఇప్పటికే కొవిడ్ కారణంగా విద్య,ఆరోగ్యం,గృహవసతి, పోష కాహారం,పారిశుద్ధ్యం,నీరు అందు బాటులో లేని పిల్లల సంఖ్య 120కోట్లు ఉండగా,వీరికి అదనంగా మరో15కోట్ల మంది చేరా రని,దీనివల్ల పేదరికం మరింత పెరిగిందని వెల్లడించింది.దీని ప్రభావం పేద,మధ్య తర గతి దేశాలపై అధికంగాఉందని విశ్లేషిం చింది. రానున్న రోజుల్లో పరిస్థితులు మరింత దిగజారి వాళ్ల పాలిట శాపంగా మారే ప్రమాదం ఉం దని నివేదిక హెచ్చరిం చింది. ప్రపంచ దేశాలతో పాటు బాలల జనాభా అత్యధికంగా గల వర్ధమాన భారత దేశం కూడా బాలల సంరక్షణ పట్ల మరింత కృషి చేయాల్సిన అవస రాన్ని ఈ నివేదిక నొక్కి చెబుతోంది. పిల్లల చేతుల్లో పుస్తకాలు ఉండాలి.వారి కళ్లలో భవిష్య త్తుపై కలలు ఉండాలి. ఆటస్థలాల్లో వారి నవ్వులు వినిపించాలి. కానీ పపంచ వ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది చిన్నారులకు బాల్యం అంటే ఆకలి,అనారోగ్యం, అసురక్షిత నివాసం,స్వచ్ఛమైన నీటి కొరత,విద్యకుదూరం,అవకాశాల లేమితో సాగుతున్న పోరాటం.పేదరికం ఒక కుటుంబం ఆదాయాన్ని మాత్రమే తగ్గించదు.అది ఒక చిన్నారి ఆరోగ్యాన్ని, విద్యను,ఆత్మవిశ్వాసాన్ని,భవిష్యత్తు అవకాశాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. ముఖ్యంగా జీవితంలోని తొలిసంవత్స రాల్లో ఎదురయ్యే లేమి ప్రభావాలు పెద్దయ్యాక కూడా వెంటాడే అవకాశం ఉంది.ఒక చిన్నారి పుట్టిన కుటుంబం అతని భవిష్యత్తును నిర్ణయించకూడదు. కానీ పేదరికం అదే పని చేస్తోంది.
పేదరికం అంటే డబ్బు లేకపోవడమే కాదు
పేదరికాన్ని కొలవడానికి సాధారణంగా ఆదాయాన్ని ప్రామాణికంగా తీసు కుంటాం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్రమైన పేదరికాన్ని రోజుకు 3డాలర్ల కంటే తక్కువ ఆదాయంతో జీవించే పరిస్థితిగా పరిగణిస్తారు.అయితే పిల్లల విషయంలో పేదరికం మరింత విస్తృతమైన భావన. ఒక కుటుంబానికి కొంత ఆదాయం ఉన్నప్పటికీ, ఆ కుటుంబంలోని పిల్లలకు సరైన పోషకాహారం అందకపోవచ్చు. స్వచ్ఛమైన నీరు లేకపోవచ్చు.సురక్షితమైన ఇల్లు ఉండకపోవచ్చు.పాఠశాలకు వెళ్లే అవకాశం లేకపోవచ్చు.అనారోగ్య సమయం లో వైద్యం అందకపోవచ్చు.అందుకే ‘బహుముఖ పేదరికం’ అనే భావన బాలల జీవితాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఎంతో ముఖ్యమైనది.
బహుముఖ పేదరికం అంటే?
ఒక చిన్నారి జీవితంలో…
జు తగినంత పోషకాహారం లేకపోవడం
జు స్వచ్ఛమైన తాగునీరు అందకపోవడం
జు సురక్షితమైన నివాసం లేకపోవడం
జు విద్యకు దూరమవడం
జు ప్రాథమిక ఆరోగ్య సేవలు అందక పోవడం
జు పారిశుధ్య సౌకర్యాలు లేకపోవడం
వంటి అనేక లోటుపాట్లు కలిసివచ్చినప్పుడు దానిని బహుముఖ పేదరికంగా చూడ వచ్చు.90కోట్ల చిన్నారుల జీవితాల్లో లేమి బాలల పేదరికం ఒక దేశానికి లేదా ఒక ఖండానికి పరిమితమైన సమస్య కాదు. తక్కువ ఆదాయ దేశాల నుంచి ప్రపంచం లోని అత్యంత సంపన్న దేశాల వరకు ఇది వివిధ రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.ప్రపంచ వ్యాప్తంగా దాదాపు 90 కోట్ల మంది పిల్లలు బహుముఖ పేదరికాన్ని అనుభవిస్తున్నారని అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి.అంటే కోట్లాది చిన్నారులకు ప్రతిరోజూ అవసరమైన ఆహారం,నీరు,నివాసం,విద్య లేదా ఆరోగ్య సేవల్లో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అందుబాటులో లేవు.ఇక దాదాపు 4.12 కోట్ల మంది పిల్లలు తీవ్ర పేదరికంలోలిలి జీవిస్తున్నారు.రోజుకు 3డాలర్ల కంటే తక్కువ ఆదాయంతో జీవించే కుటుంబాల్లో పెరుగుతున్న ఈ పిల్లలకు కనీస అవసరా లను తీర్చుకోవడం కూడా పెద్ద సవాలుగా మారుతోంది. “ప్రతి సంఖ్య వెనుక ఒక చిన్నారి జీవితం ఉంది.”పేదరికం బాల్యా న్ని ఎలా మార్చే స్తుంది?ఆకలి పిల్లలకు సరైన పోషకా హారం అందకపోతే వారి శారీరక ఎదు గుదలతో పాటు మెదడు అభివృద్ధి కూడా ప్రభావితమవుతుంది.పాఠశాలలో ఏకా గ్రత తగ్గవచ్చు.అనారోగ్యానికి గురయ్యే అవకాశాలు పెరగవచ్చు.
విద్యకు దూరం
కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితి బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు పిల్లలు పాఠశాలను మధ్య లోనే వదిలివేయాల్సి రావచ్చు.కొందరు చదువుతోపాటు పని చేయాల్సి వస్తుంది. విద్యకు దూరమైన పిల్లలకు భవిష్యత్తులో మంచిఉద్యోగ అవకాశాలు తగ్గిపోవచ్చు.
ఆరోగ్య సమస్యలు
స్వచ్ఛమైన నీరు,పారిశుధ్యం,వైద్య సేవలు అందుబాటులో లేకపోతే చిన్నచిన్న ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
మానసిక ఒత్తిడి
ఇంట్లో ఆర్థిక సమస్యలు,ఆకలి, అసు రక్షిత జీవనం,ఇతర పిల్లలతో పోల్చి నప్పుడు కలిగే ఆత్మన్యూనత ఇవన్నీ చిన్నారి మానసిక ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
ఒక లోటు…మరో లోటుకు దారి తీస్తుంది
బాలల పేదరికం ఒకే సమస్యగా ఉం డదు.ఆహారం లేకపోవడం?ఆరోగ్యం దెబ్బతినడం?,పాఠశాలలో పనితీరు తగ్గడం?,విద్యకు దూరం కావడం?,భవి ష్యత్తులో తక్కువ ఆదాయం?,తదుపరి తరంలో కూడా పేదరికం కొనసాగే అవకాశం.
ఇదేపేదరిక చక్రం
ఈ చక్రాన్ని బాల్యంలోనే విచ్ఛిన్నం చేయకపోతే,అది ఒక తరం నుంచి మరో తరానికి కొనసాగుతుంది.పేదరికంలో పుట్టడం పిల్లల తప్పు కాదుఒక చిన్నారి ఏ కుటుంబంలో పుడతాడు? ఏ ప్రాం తంలో పుడతాడు? ఆకుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితి ఎలా ఉంటుంది?
ఇవేవీ అతని నిర్ణయాలు కావు.
అయినా,పుట్టుకతో వచ్చిన పరిస్థితులు అతని జీవితకాల అవకాశాలను ప్రభా వితం చేసే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. అందుకే బాలల పేదరికాన్ని వ్యక్తిగత వైఫల్యంగా కాకుండా సామాజిక మరియు విధానపరమైన సమస్యగాలిలి చూడాలి.
సంపన్న దేశాల్లోనూ బాలల పేదరికం
బాలల పేదరికం కేవలం పేదదేశాల సమస్య కాదు.ప్రపంచంలోని అత్యంత సంపన్న దేశాల్లో కూడా ప్రతి ఐదుగురు పిల్లల్లో ఒకరు పేదరికంలో జీవిస్తున్నారని అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి.ఇది ఒక ముఖ్యమైన వాస్తవాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. దేశం సంపన్నంగా ఉండటం మాత్రమే ప్రతి చిన్నారి సంక్షేమానికి హామీ ఇవ్వదు.ఆర్థిక వృద్ధితో పాటు సమాన అవకాశాలు,సామాజిక భద్రత,నాణ్యమైన విద్య,ఆరోగ్య సంరక్షణ,సరసమైన గృహ వసతి వంటి అంశాలు కూడా అవసరం.
సంక్షోభాల్లో పిల్లల పరిస్థితి మరింత దారుణం
సాయుధ ఘర్షణలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, కరువు, వరదలు, ఆర్థిక సంక్షోభాలు వంటి పరిస్థితుల్లో ఇప్పటికే పేదరికంలో ఉన్న కుటుంబాల సమస్యలు మరింత తీవ్రమవుతాయి. ఇలాంటి సందర్భాల్లో పిల్లలకు ఆహారం, నీరు,వైద్యం,విద్య,సురక్షిత నివాసం అన్నీ ఒకేసారి ప్రమాదంలో పడవచ్చు.అందుకే అత్యవసర సహాయ కార్యక్రమాల్లో పిల్లలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం అత్యవసరం. బాలల పేదరికం తప్పించలేని విధికాదు. సరైన విధానాలు,పెట్టుబడులు,సామాజిక రక్షణ కార్యక్రమాలతో పరిస్థితిని గణనీ యంగా మార్చవచ్చు.
ఏం చేయాలి?
01 నగదు బదిలీలు : పేద కుటుంబాలకు నేరుగా ఆర్థిక సహాయం అందించడం ద్వారా పిల్లల ఆహారం,ఆరోగ్యం,విద్య వంటి అవసరాలను తీర్చుకునే అవకాశం పెరుగుతుంది.
02 ఉచిత లేదా అందుబాటు విద్య : పేదరికం కారణంగా ఏ పిల్లవాడూ చదువును ఆపా ల్సిన పరిస్థితి రాకుండా చూడాలి.
03 ఆరోగ్య రక్షణ : ప్రతి చిన్నారికి ప్రాథమిక ఆరోగ్య సేవలు అందుబాటులో ఉండాలి.
04 పోషకాహార కార్యక్రమాలు : బాల్యంలో సరైన పోషకాహారం అందించడం దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్యానికి పెట్టుబడి.
05 స్వచ్ఛమైన నీరు, పారిశుధ్యం : సురక్షితమైన నీరు మరియు పరిశుభ్రమైన పరిసరాలు పిల్లల ఆరోగ్యానికి పునాది.
06 కుటుంబాలకు సామాజిక రక్షణ : పిల్లలను మాత్రమే కాకుండా తల్లిదండ్రులు,సంరక్షకులను కూడా బలోపేతం చేసే విధానాలు అవసరం. యూనిసెఫ్: పిల్లల కోసం ప్రపంచవ్యాప్త పోరాటం.UచీI్పుజుఖీ 190కిపైగా దేశాలు, భూభాగాల్లో పిల్లల సంక్షేమం,ఆరోగ్యం, విద్య, పోషణ,రక్షణకోసం ప్రభుత్వాలు మరియు ఇతర భాగస్వాములతో కలిసి పనిచేస్తోంది.అత్యంత నిరుపేద పిల్లలకు సామాజిక రక్షణ,ఆరోగ్యం, విద్య,పోషకా హార సేవలు అందించడంతో పాటు స్వచ్ఛమైన నీరు,పారిశుధ్యం,వ్యాధుల నివారణవంటి ప్రాథమిక అవసరాలపై కూడా దృష్టి పెడుతోంది.అత్యవసర పరిస్థితుల్లో కుటుంబాలకు సహాయం అందించేందుకు నగదు బదిలీ కార్యక్ర మాలు సహా వివిధ చర్యలు చేపడు తోంది. జాతీయ,ప్రాంతీయ,ప్రపంచ స్థాయిల్లో ప్రభుత్వాలతో కలిసి పనిచేస్తూ బాలల పేదరికాన్ని కొలవడం,దాని కారణాలను అర్థం చేసుకోవడం, సమర్థ వంతమైన విధానాలను రూపొందించడం వంటి అంశాల్లో కూడా సహకరిస్తోంది.
బాలల పేదరికం
90కోట్లు.ప్రపంచవ్యాప్తంగా బహుముఖ పేదరికాన్ని అనుభవిస్తున్న పిల్లలఅంచనా సంఖ్య.4.12కోట్లు తీవ్రపేదరికంలో జీవిస్తున్న పిల్లల అంచనా సంఖ్య.వీటి కంటే తక్కువ.తీవ్ర పేదరికాన్ని నిర్వచిం చడానికి ఉపయోగించే రోజువారీ ఆదా య ప్రమాణం.యూనిసెఫ్ పనిచేస్తున్న దేశాలు మరియు భూభాగాల సంఖ్య. ప్రపంచంలోని అత్యంత సంపన్న దేశాల్లో కూడా పేదరికంలో జీవిస్తున్న పిల్లల గురించి ప్రస్తావించబడుతున్న నిష్పత్తి. “ప్రతి పిల్లవాడికి సమానమైన ప్రారంభం లభించే ప్రపంచం అదే మనం నిర్మిం చాల్సిన భవిష్యత్తు.”– జి.ఆనంద్ సునీల్ కుమార్