డేటా సెంటర్ల అభివృద్ధి వెనుక దాగిన..పర్యావరణ ముప్పు

ఒకప్పుడు ఏదైనా సమాచారం కావాలంటే గూగుల్‌లో వెతికేవాళ్లం. ఇప్పుడు చాట్‌జిపిటి, డీప్‌సీక్ వంటి కృత్రిమ మేధ (ఏఐ) సాధనాలను ఆశ్రయిస్తున్నాం. మనం అడిగిన ప్రశ్నను అర్థం చేసుకుని, అనేక సమాచార వనరులను విశ్లేషించి, మనిషి మాట్లాడుతున్నట్టుగా సమాధానం ఇచ్చే స్థాయికి ఏఐ చేరుకుంది. ఈ మార్పు మన కళ్లకు కనిపించే సాఫ్ట్‌వేర్‌తో మాత్రమే సాధ్యమైంది కాదు. దాని వెనుక వేలాది సర్వర్లు, జీపీయూలు, నెట్‌వర్కింగ్ పరికరాలు, భారీ విద్యుత్ వ్యవస్థలు, కూలింగ్ యంత్రాంగంతో కూడిన డేటా సెంటర్ల ప్రపంచం ఉంది. – (వి.రాహుల్జీ)
ఏఐ విస్తరణతో పెరుగుతున్న విద్యుత్,నీటి వినియోగం..
డిజిటల్ అభివృద్ధి అవసరమే..కానీ ప్రకృతి వనరుల మూల్యంతో కాదు..!
ఏఐ మోడళ్లకు శిక్షణ ఇవ్వడం నుంచి వినియో గదారుల ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వడం వరకు భారీ కంప్యూటింగ్ అవసరం. అందుకే ప్రపంచవ్యాప్తంగా డేటా సెంటర్ల నిర్మాణం వేగంగా పెరుగుతోంది.అయితే ఈ డిజిటల్ విప్లవం వెనుక మరో ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. డేటా సెంటర్లకు అవసరమైన విద్యుత్,నీరు,భూమి ఎక్కడి నుంచి వస్తాయి?వాటిపర్యావరణ ప్రభా వాన్ని ఎవరు భరిస్తారు..?
విద్యుత్ అవసరం.. భారీగా పెరుగుతోంది
డేటా సెంటర్లలోని కంప్యూటర్లు 24గంటలూ పని చేయాల్సి ఉంటుంది.ముఖ్యంగా ఏఐ కో సం ఉపయోగించే అధిక సామర్థ్యంగల జీపీ యూలు భారీగా విద్యుత్‌ను వినియోగి స్తాయి. సర్వర్లతో పాటు వాటిని చల్లగా ఉంచేందుకు కూలింగ్ వ్యవస్థలు,డేటా నిల్వ,నెట్‌వర్కింగ్, బ్యాకప్ వ్యవస్థలు కూడా విద్యుత్‌ను వినియో గిస్తాయి.అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IజుA) అంచనా ప్రకారం 2024లో ప్రపంచ డేటా సెంటర్ల విద్యుత్ వినియోగం సుమారు 415 టెరావాట్ గంటలు.2030 నాటికి ఇది దాదా పు 945టెరావాట్ గంటలకు చేరే అవకాశం ఉంది.అంటే కొద్ది సంవత్సరాల్లోనే డేటా సెం టర్ల విద్యుత్ అవసరం దాదాపు రెట్టింపు అయ్యే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది.ఏఐ వినియోగం విస్తరిం చడంతో ఈడిమాండ్ మరింత పెరగవచ్చు. ఒక సాధారణ గూగుల్ సెర్చ్‌తో పోలిస్తే ఏఐ ప్రశ్నకు ఎక్కువ కంప్యూటింగ్ అవసరం కా వచ్చు.అయితే ఒక్కో ఏఐ ప్రశ్నకు ఒకే స్థిరమైన విద్యుత్ లేదా నీటి వినియోగం ఉంటుందని చెప్పడం సరైంది కాదు.మోడల్ పరిమాణం, ప్రశ్న సంక్లిష్టత,హార్డ్‌వేర్,కూలింగ్ పద్ధతి వంటి అంశాలపై వినియోగం మారుతుంది.అయినా మొత్తం వినియోగదారుల సంఖ్య పెరుగుతున్న కొద్దీ సమిష్టి విద్యుత్ డిమాండ్ భారీగా పెరగ డం మాత్రం వాస్తవం.
నీటి వినియోగం.. కనిపించని సమస్య
డేటా సెంటర్ల పర్యావరణ ప్రభావంలో విద్యుత్ తర్వాత అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం నీరు. అధిక సామర్థ్యంతో పనిచేసే సర్వర్లు, జీపీయూ లు విపరీతమైన వేడిని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఆ వేడిని తగ్గించేందుకు కొన్ని డేటా సెంటర్లు నీటి ఆధారిత కూలింగ్ వ్యవస్థలను ఉప యోగి స్తాయి.ఈ ప్రక్రియలో నీరు వేడిని గ్రహించి, కూలింగ్ టవర్ల ద్వారా చల్లబడుతుంది. కొంత నీరు ఆవిరై పోవడం వల్ల దాని వినియోగం నిరంతరం కొనసాగుతుంది.
అమెరికా అధ్యయనం ప్రకారం 2023లో అక్కడి డేటా సెంటర్లు ప్రత్యక్షంగా సుమారు 66 బిలియన్ లీటర్ల నీటిని వినియో గించాయి.ఇది ప్రత్యక్ష నీటివినియోగం మాత్ర మే.విద్యుత్ ఉత్పత్తికి సంబంధించిన పరోక్ష నీటి వినియోగాన్ని కలుపుకుంటే ప్రభావం మరింత పెద్దదిగా ఉంటుంది. ఇక్కడ ప్రధాన సమస్య నీటిపరిమాణం మాత్రమే కాదు. ‘డేటా సెంటర్ ఎక్కడ నిర్మిస్తున్నారు? ఆ ప్రాంతంలో ఇప్పటికే నీటి పరిస్థితి ఎలా ఉంది?స్థానిక ప్రజ లకు తాగునీరు,వ్యవసాయానికి నీరు అందు బాటులో ఉందా?’ అన్నది కీలకం.నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతంలో భారీ డేటా సెంటర్ ఏర్పాటు చేస్తే స్థానిక ప్రజల అవసరాలు,పారిశ్రామిక అవస రాల మధ్య పోటీ ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది.
విద్యుత్ ఉత్పత్తి కూడా పర్యావరణ అంశమే
డేటా సెంటర్లకు విద్యుత్ అవసరం పెరుగు తున్న కొద్దీకొత్త విద్యుతఉత్పత్తి సామర్థ్యంకూడా అవసరం అవుతుంది.ఆ విద్యుత్ బొగ్గు,గ్యాస్ వంటి శిలాజ ఇంధనాల నుంచి వస్తే కార్బన్ ఉద్గారాలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.IజుA ప్రకారం ప్రపంచ డేటా సెంటర్ల విద్యుత్ సరఫ రాలో బొగ్గు,సహజవాయువుకు ఇప్పటికీ గణనీ యమైన వాటా ఉంది. రాబోయే సంవత్సరాల్లో పునరుత్పాదక ఇంధనాల వాటా పెరగనున్న ప్పటికీ, డేటా సెంటర్ల విద్యుత్ డిమాండ్ కూడా వేగంగా పెరుగుతోంది.అందువల్ల కేవలం “డేటా సెంటర్‌కు విద్యుత్ ఇచ్చాం”అనే దృష్టితో కాకుండా,“ఆ విద్యుత్ ఎలా ఉత్పత్తి అవు తోంది?” అనే ప్రశ్నను కూడా అడగాలి.
స్థానిక విద్యుత్ గ్రిడ్‌పై భారం
భారీ డేటా సెంటర్లకు నిరంతర విద్యుత్ సరఫ రా అవసరం. ఒక్కో ప్రాజెక్టు విస్తరిస్తున్న కొద్దీ కొత్త సర్వర్లు, కూలింగ్ వ్యవస్థలు చేరుతాయి. దీంతో స్థానిక విద్యుత్ గ్రిడ్ సామర్థ్యాన్ని పెం చాల్సి రావచ్చు.కొత్త సబ్‌స్టేషన్లు, ట్రాన్స్‌మిషన్ లైన్లు, ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లు వంటి మౌలిక వసతులకు భారీ పెట్టుబడులు అవసరం కావచ్చు.పెద్ద వినియోగదారులకు ప్రత్యేక విద్యుత్ రాయితీ లు లేదా దీర్ఘకాలిక ధరల ఒప్పందాలు ఇస్తే వాటి ప్రభావాన్ని కూడా ప్రజాప్రయోజన కోణంలో పరిశీలించాలి.డేటా సెంటర్ ద్వారా వచ్చే పెట్టుబడి,ఉద్యోగాలు ఒకవైపు ఉంటే.. దాని కోసం నిర్మించే మౌలిక వసతుల ఖర్చు మరోవైపు ఉంటుంది.ఈ రెండింటి మధ్య సమ తుల్యత అవసరం.
కార్బన్ ఉద్గారాల పెరుగుదల
డేటా సెంటర్ల విస్తరణతో టెక్నాలజీ సంస్థల పర్యావరణ ప్రభావంపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చ జరుగుతోంది. ఉదాహరణకు అమెజాన్ మొత్తం కార్బన్ ఉద్గారాలు 2023లో సుమారు 64.38 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల ్పుO2వ ఉండగా,2024లో అది68.25మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులకు పెరిగినట్లు సంస్థ నివేదిక పేర్కొంది. అయితే ఇది డేటా సెంటర్లకే సంబం ధించిన సంఖ్య కాదు;అమెజాన్ మొత్తం కార్య కలాపాలను కలుపుతుంది.గూగుల్ కూడా తన పర్యావరణ నివేదికల్లో డేటా సెంటర్ల శక్తి సామ ర్థ్యం,పునరుత్పాదక విద్యుత్,నీటి పునర్వినియో గం వంటి చర్యలను వివరిస్తోంది.అంటే టెక్నా లజీ కంపెనీలు సమస్యను గుర్తించి పరిష్కా రాల కోసం ప్రయత్నిస్తున్నప్పటికీ, ఏఐ విస్తరణ తో పెరుగుతున్న మొత్తం డిమాండ్ ఒక పెద్ద సవాలుగానే ఉంది.
జీపీయూల కోసం ఖనిజ తవ్వకాలు
డేటా సెంటర్ల ప్రభావం వాటి భవనాలకే పరి మితం కాదు. ఏఐ వ్యవస్థలకు అవసరమైన అధికసామర్థ్యం గల చిప్‌లు,జీపీయూల తయా రీకి అనేక ఖనిజాలు,అరుదైన మూలకాలు అవ సరమవుతాయి.వాటితవ్వకం,శుద్ధి, ప్రాసెసింగ్, చిప్ తయారీ వంటి ప్రక్రియల్లో నీరు, విద్యుత్, భూమి వినియోగం ఉంటుంది.కొన్ని ప్రాంతా ల్లో ఖనిజ తవ్వకాలవల్ల అడవులు,జీవ వైవిధ్యం,స్థానిక సమాజాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.కాబట్టి ఏఐ పర్యావరణ ప్రభా వాన్ని కేవలం “డేటా సెంటర్ ఎంత విద్యుత్ వాడుతోంది?”అనే ప్రశ్నతో మాత్రమే కొలవ కూడదు.చిప్ తయారీ నుంచి సర్వర్ వినియో గం,కూలింగ్,విద్యుత్ ఉత్పత్తి,చివరికి ఎలక్ట్రా నిక్ వ్యర్థాల నిర్వహణ వరకు మొత్తం సరఫరా గొలుసును పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
శబ్ద కాలుష్యమూ సమస్యే
డేటా సెంటర్లలోని కూలింగ్ యూనిట్లు,ఫ్యా న్లు,ఎయిర్ కండిషనింగ్ వ్యవస్థలు,బ్యాకప్ జన రేటర్లు నిరంతరం పనిచేస్తాయి. భారీ ప్రాజెక్టు ల్లో ఇవి చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లో శబ్ద కాలుష్యా నికి కారణమయ్యే అవకాశం ఉంది. అందు వల్ల పర్యావరణ అనుమతుల సమయంలో గాలి,నీరు మాత్రమే కాకుండా శబ్దం,ట్రాఫిక్, వేడి,భూవినియోగం,జీవవైవిధ్యం వంటి అంశా లనూ సమగ్రంగా పరిశీలించాలి.
మరి పరిష్కారం ఏమిటి?
డేటా సెంటర్లను పూర్తిగా వ్యతిరేకించడం పరి ష్కారం కాదు.డిజిటల్ ఆర్థికవ్యవస్థ,క్లౌడ్ సేవలు,ఏఐ,ఆరోగ్యం,విద్య, పరిశోధన వంటి రంగాలకు వాటి అవసరం ఉంది.కానీ డేటా సెంటర్ వస్తోందికాబట్టి అదితప్పనిసరిగా అభి వృద్ధిఅనే భావనకూడా సరైందికాదు.ప్రతి భారీ డేటా సెంటర్‌కు అనుమతి ఇచ్చే ముందు కొన్ని ప్రశ్నలకు స్పష్టమైన సమాధానాలు ఉండాలి.
ఎంత విద్యుత్ అవసరం?
ఆ విద్యుత్‌లో పునరుత్పాదక ఇంధనాల వాటా ఎంత?,ఎంత నీరు అవసరం?,నీరు ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?,స్థానిక ప్రజల నీటి అవస రాలపై ప్రభావంఏమిటి?,స్థానికవిద్యుత్ గ్రిడ్‌పై ఎంత భారం పడుతుంది?,కార్బన్ ఉద్గారాలు ఎంత?,శబ్ద కాలుష్యం ఎంత?,స్థానిక ప్రజలకు ఎంత ఉపాధి లభిస్తుంది?,పర్యావరణ నష్టానికి బాధ్యత ఎవరిది?,ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండాలి.
తక్కువ వనరులతో ఎక్కువ సామర్థ్యం
ఏఐ సాంకేతికత అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ మరింత శక్తివంతమైన మోడళ్లు వస్తున్నాయి. అయితే వాటికి ఎల్లప్పుడూ మరింత ఎక్కువ కంప్యూటింగ్ అవసరమవుతుందనే భావన తప్పనిసరి కాదు. మెరుగైన అల్గారిథమ్స్, చిన్న మోడళ్లు, ప్రత్యేకమైన చిప్‌లు, అధిక సామర్థ్యం గల కూలింగ్ వ్యవస్థలు, పునరుత్పాదక విద్యుత్ వినియోగం ద్వారా తక్కువ వనరులతో ఎక్కువ పనిని చేయగల అవకాశాలు ఉన్నాయి. అదే సమయంలో వినియోగదారులుగా మనం కూడా ఆలోచించాలి. ప్రతి చిన్న ప్రశ్నకు, ప్రతి చిన్న పనికి ఏఐను ఉపయోగించాల్సిన అవసరం ఉందా? అవసరమైన చోట మాత్రమే ఉపయోగిస్తే కంప్యూటింగ్ వనరులపై కొంత ఒత్తిడి తగ్గుతుంది.
భారతదేశం ఏం చేయాలి?
భారతదేశం డేటా సెంటర్లకు ప్రధాన కేంద్రంగా ఎదగాలని చూస్తోంది. పెట్టుబడులు, ఉద్యోగాలు, డిజిటల్ మౌలిక వసతులు దేశానికి అవసరమే. అయితే పెట్టుబడులను ఆకర్షించే క్రమంలో పర్యావరణ నిబంధనలు బలహీనపడకూడదు. ముఖ్యంగా నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో భారీ డేటా సెంటర్ల ఏర్పాటుపై సమగ్ర నీటి అధ్యయనం అవసరం. పునరుత్పాదక విద్యుత్ వినియోగం, నీటి పునర్వినియోగం, తక్కువ నీటి కూలింగ్ టెక్నాలజీ, శక్తి సామర్థ్యం, పారదర్శక పర్యావరణ నివేదికలను ప్రోత్సహించాలి. డేటా సెంటర్‌కు అనుమతి ఇవ్వడం మాత్రమే ప్రభుత్వ బాధ్యత కాదు. దాని జీవితకాలంలో పర్యావరణ ప్రభావాన్ని పర్యవేక్షించడం కూడా ప్రభుత్వ బాధ్యతే.
అభివృద్ధి కావాలి.. ప్రకృతి మూల్యంతో కాదు
ఏఐ మనిషి జీవితాన్ని సులభతరం చేసే శక్తివంతమైన సాంకేతికత. డేటా సెంటర్లు దానికి వెన్నెముక. కానీ ఆ వెన్నెముకను బలపరిచే క్రమంలో ప్రకృతి వనరులను బలహీనపరచకూడదు. భారతదేశం డిజిటల్ శక్తిగా ఎదగాలి. డేటా సెంటర్లు రావాలి. పెట్టుబడులు రావాలి. ఉద్యోగాలు రావాలి. కానీ అదే సమయంలో నీరు, విద్యుత్, భూమి, అడవులు, గాలి, జీవవైవిధ్యం కూడా రక్షించబడాలి.డేటా సెంటర్లను వ్యతిరేకించడం కాదు.. బాధ్యతాయుతమైన డేటా సెంటర్లను కోరుకోవాలి.భవిష్యత్తు డిజిటల్‌దే కావచ్చు. కానీ ఆ డిజిటల్ భవిష్యత్తు కోసం ప్రకృతి వర్తమానాన్ని త్యాగం చేయకూడదు.అభివృద్ధి వేగం ఎంత ముఖ్యమో.. ఆ అభివృద్ధికి ప్రకృతి చెల్లించే మూల్యం ఎంత అన్నది కూడా అంతే ముఖ్యం.
పర్యావరణ ముప్పు
టెక్నాలజీ ఇండస్ట్రీ లేదా ఐటీ పరిశ్రమ ఇప్పటికీ తమ కార్బన్ ఉద్గారాలు పెరిగిపోవడం గుర్తిం చాయి. అమెజాన్ 2023లో 64.8 టన్నుల కర్బన ఉద్గారాలు వెలువరించింది. అది 2024 కల్లా 68.25 టన్నులకు చేరింది. ఇది ప్రధానంగా దాని డేటా సెంటర్లు పెరగడం వల్ల వచ్చింది. గూగుల్ గ్రీన్ హౌస్. ఉద్గారాలు 2019 నుంచి 2023 కి వచ్చేసరికి 48 శాతం పెరిగింది. దీనికి కూడా ప్రధాన కారణం డేటా సెంటర్లే.అలాగే నిజంగా ఈనాడు ఇంత పెద్ద ఎత్తున డేటా సెంటర్ల అవసరం ఉందా? నిపు ణుల అభిప్రాయం ప్రకారం ప్రస్తుతం అవ సరం లేదు.భారతదేశానికి డేటా సెంటర్లని ఆహ్వానించేటపుడు ప్రపంచ అనుభవాల న్నిటిని దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి.మన ప్రభుత్వాలు అలా చేస్తాయని, చేసేలా ప్రజలు అడుగు తారని అశిద్దాం.