వాతావరణ మార్పులు విషతుల్యంగా మారుతున్న బియ్యం

వరి విశ్వవ్యాప్తంగా వందల కోట్ల మంది ప్రజలకు నిత్యం కడుపునింపే అమృతం.ఇక తెలుగు రాష్ట్రాలైన తెలంగాణ,ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో ఎన్ని చిరుతిళ్లు ఇతర చల్లని పానీయాలు తాగినా కాస్తంత వరి అన్నంతో భోజనం చేస్తేనే కడుపు నిండిన సంతృప్తికర భావన కలుగుతుంది.జీవకోటి ప్రాణాలు నిలుపు తున్న వరిలో ఇప్పుడు అత్యంత విషపూరిత ఆర్సెనిక్ మÖలకం స్థాయిలు ఎక్కువ అవుతున్నట్లు తాజా అధ్యయనం ఒకటి చేదు నిజాన్ని బయటపెట్టింది.యథేచ్ఛగా జరుగుతున్న మానవ కార్యకలాపాలు,అడవుల దహనం,శిలాజ ఇంధనాల వాడకంతో వాతావరణ మార్పులు సంభవిస్తున్నాయి.ఇప్పడీ వాతావరణ మార్పుల విపరిణామాలు వరి పంటలపై పడుతున్నాయని స్పష్టమైంది.వాతావరణంలో ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి, కార్బన్‌డయాక్సైడ్,కర్బన్ ఉద్గారాల స్థాయిలు పెరగడంతో వాటి కారణంగా పొల్లాల్లో మట్టి,నీటి నుంచి ఆర్సెనిక్ మÖలకం అత్యధికంగా వరిధాన్యంలోకి చేరుతోంది. విషాల రారాజుగా పేరొందిన ఆర్సెనిక్ పాళ్లు వరిలో పెరిగితే ఆరోగ్యంపై దాని దురష్పభావాలు దారుణంగా ఉంటాయి.ఆర్సెనిక్‌స్థాయి పెరిగిన వరి అన్నాన్ని ఆహారంగా తీసుకుంటే చర్మ,ఊపరితిత్తుల సంబంధిత క్యాన్సర్లతోపాటు ఎన్నో రకాల తీవ్ర ఆరోగ్య సమస్యలు మనిషిని చుట్టుముట్టడం ఖాయం.రక్తసరఫరా,రోగ నిరోధక వ్యవస్థలు, కాలేయం, మÖత్రపిండాలు, మÖత్రాశయం, చర్మం,ప్రొస్టేట్ గ్రంథి వంటి శరీర భాగాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది.హృద్రోగ సమస్యలతో పాటు మధుమేహవ్యాధి ప్రబలే ప్రమాదముంది. గర్భిణీల్లో పిండం సరిగా ఎదగకపోవడం,అకాల మరణాలు సంభవించే ముప్పు ఉంది.వాతావరణ మార్పుల కారణంగా వాతావరణంలోని వెలువడు తున్న అధిక కర్బన్ ఉద్గారాలు,ఉష్ణోగ్రతల పెరుగు దలతో అమృతాహారం కాస్తా విషాహారంగా మారుతున్న వైనాన్ని శాస్త్రవేత్తలు వివరించారు. కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలోని పరిశోధకుల బృందం చేసిన ఈఅధ్యయనం ఫలితాలు ‘లాన్సెట్ ప్లానిటరీ హెల్త’జర్నల్‌లో ప్రచురితమయ్యాయి.
అకర్బన ఆర్సెనిక్ మరింత ప్రమాదం..
ఆర్సెనిక్ కర్బన్,అకర్బన రూపాల్లో సహజంగానే నేలపొరలో ఉంటుంది.మానవునికి అకర్బన ఆర్సెనిక్‌తో పోలిస్తే అకర్బన ఆర్సెనిక్‌తో ముప్పు చాలా ఎక్కువ.వరిపంట మడల్లో నీటితో నింపి నప్పుడు మట్టిలోని ఆర్సెనిక్ వరినాట్లద్వారా వరిధాన్యంలోకి చేరుతుంది.అధ్యయనంలో భాగంగా పదేళ్లపాటు చైనాలో వేర్వేరు వాతావరణ పరిస్థితుల్లో సాగుచేస్తున్న 28రకాల వరి వంగడాలపై శాస్త్రవేత్తలు పరిశోధన చేశారు.
వాతావరణ మార్పుల వల్ల ఉష్ణోగ్రత పెరిగిన ప్పుడు, వాతావరణంలో కార్భన్డేయాక్సైడ్ స్థాయిలు పెరిగినప్పుడు ఆర్సెనిక్ శోషణ స్థాయిలూ పెరుగుతున్నాయి. దీంతో వరి ధాన్యంలో ఆర్సెనిక్ స్థాయిలు ఎక్కువవుతున్నాయి. ఇలాగే కొనసాగితే ఒక్క చైనాలోనే వరి అన్నం తినడం వల్ల 1.93 కోట్ల క్యాన్సర్ కేసులు పెరుగుతాయని న్యూయా ర్కోలో ని కొలంబియా వర్సిటీలోని వాతావరణ ఆరోగ్య శాస్త్ర సహాయ అధ్యాపకులు,ఈ పరిశోధ నలో సహ రచయిత లెవీస్ జిస్కా చెప్పారు. ఉష్ణో గ్రత మరో 2డిగ్రీల సెల్సియస్ పెరిగితే మరో పాతికేళ్లలో వాతావరణంలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ ప్రతి 10 లక్షలకు 200పాళ్లు ఎక్కువవుతుందని పేర్కొన్నారు.
మతలబు అంతా వరిమళ్లలోనే..
వేల సంవత్సరాల క్రితం వరిసాగు లేదు. అక్కడక్కడా పెరిగిన వరికంకుల నుంచే వరిధాన్యాన్ని సేకరించి వండుకుని తిన్నారు. ఆ వరిమొక్కల మొదళ్ల వద్ద ఎలాంటినీరు నిల్వ ఉండేదికాదు. ఇప్పుడు నాగరిక సమాజంలో మడులు కట్టి నీటిని నిల్వచేసి వరిసాగు చేస్తున్నారు. వరి మొక్కల మొదళ్ల వద్ద పూర్తిగా నీరు ఉంటుంది.దీంతో మట్టిలో సహజ ఆక్సిజన్ ఉండదు. దీంతో మొక్క వేర్ల వద్ద అనఎరోబిక్ బ్యాక్టీరియా శక్తి సంగ్రహణ కోసం ప్రత్యామ్నా యంగా ఆర్సెనిక్ అణువులను లాగేస్తుంది. అలా గతంలో పోలిస్తే ఆర్సెనిక్ వరిధాన్యంలోని వచ్చి చేరుతోంది. కాలుష్యం, తదితర మానవ ప్రేరేపిత వాతావరణ మార్పుల కారణంగా నేలలో కర్బన ఉద్గారాలు పెరిగి, ఉష్ణోగ్రత ఎక్కువై ఈ ఆర్సెనిక్ సంగ్రహణ రేటు పెరుగుతోంది.
అరికట్టే మార్గాలున్నాయి
వరిధాన్యంలోని ఆర్సెనిక్ వంట ద్వారా ఒంటిలోకి చేరకుండా అడ్డుకునే చిట్కాలున్నాయి.బ్రౌన్ రైస్తో పోలిస్తే తెల్ల బియ్యంలో పోషకాలు తక్కువ. అలాగే ఆర్సెన్ పాళ్లు కూడా తక్కువే. అందుకే బ్రౌన్రైస్ బదులు తెల్ల అన్నం తింటే కాస్త దీని ముప్పు నుంచి తప్పించుకోవచ్చు.ఇతర రకాలతోపోలిస్తే బాస్మతి రకం బియ్యంలోనూ ఆర్సెనిక్ తక్కువగా ఉంటుంది. ఆగ్నేయాసియా, అమెరికా, యÖరప్ దేశాల్లోని రకాలతో పోలిస్తే తూర్పు ఆఫ్రికాలో దొరికే వరిలో ఆర్సెనిక్ తక్కువగా ఉంటోంది. అప్పటికే మరుగుతున్న నీటిలో 11 బియ్యాన్ని పోసి ఉడకబెట్టండి. ఒక ఐదు నిమిషాల తర్వాత ఆ నీటినంతా పారబోయండి. తర్వాత మళ్లీ కొత్తగా నీళ్లు జతచేసి అన్నం వండండి. గంజి వార్చకండి”అని బ్రిటన్లోని షెఫీల్డ్ యÖనివర్సిటీ పరిశోధకులు చెప్పారు. వండటానికి ముందు బియ్యాన్ని బాగా కడగండి. తర్వాత ఒక పాలు బియ్యానికి, ఆరు పాళ్ల నీటిని జతచేసి వండండి” అని బ్రిటన్ ఆహార ప్రమాణాల ప్రాధికార సంస్థ సూచించింది.
బ్రౌన్ రైస్ కంటే తెల్ల అన్నమే మంచిది !
“బ్రౌన్ రైస్లో అకర్బన ఆర్సెనిక్ ఎక్కువగా ఉం టుంది. తెల్ల అన్నంలో ఇది తక్కువగా ఉంటుంది. విషపూరిత ఆర్సెనిక్ కోణంలో చూస్తే ఆహారంగా బ్రౌన్ రైస్ కంటే పాలిష్ చేసిన తెల్ల అన్నమే మంచిది” అని శాస్త్రవేత్తలు చెప్పారు. తెల్ల అన్నంతో పోలిస్తే ముడి అన్నం, బ్రౌన్ రైస్ మంచివి అంటూ జనం కొత్తపోకడలో వెళుతున్న ఈ తరుణంలో శాస్త్రవేత్తలు తెల్ల అన్నమే ఉత్తమ మని చెప్పడం గమనార్హం. వరిధాన్యంలో ఆర్సెనిక్ స్థాయిని తేల్చేందుకు ప్రపంచంలో విస్తృతస్థాయిలో జరిగిన తొలి అధ్యయనం ఇది” అని బెల్ఫాస్ట్లోని క్వీన్స్ యÖనివర్సిటీ బయోలాజికల్ సైన్సెస్ విభాగ ప్రొఫెసర్ ఆండ్రూ మెహార్గ్ చెప్పారు.

రంగు, రుచి, వాసన ఉండదు.ఆర్సెనిక్ విషపూరిత మైనదని ప్రాచీన మానవులకు కూడా తెలుసు. ఇది ఎలాంటి రంగు, రుచి, వాసన ఉండదు. ప్రాచీనకాలంలో రోమ్, యÖరప్ దేశాల్లో శత్రువులను చంపేసేందుకు ఆర్సెనిక్ను ఇచ్చేవారని కథలు కథలుగా చెప్పేవారు. అయితే అత్యల్ప స్థాయిలో దీనిని తీసుకుంటే వెంటనే ఎలాంటి ప్రభావం చూపించదుగానీ స్లో పాయిజన్లా పనిచేసి దీర్ఘకాలంలో శరీరంపై తీవ్ర దుష్పభావాలను చూపిస్తుంది. అకర్బన ఆర్సెనిక్ అణువులు మానవశరీరంలోని జీవఅణువులతో అత్యంత సులభంగా బంధం ఏర్పర్చుకుంటాయి.కర్బన ఆర్సెనిక్ సహజంగా శిలలు, నేలల్లో ఉంటుంది.
అకర్బన ఆర్సెనిక్ ఎక్కువగా గనుల తవ్వకం, బొగ్గును కాల్చడం ఇతర పారిశ్రామిక కార్యక లాపాల వల్ల వాతావరణంలోకి చేరుతుంది. ఇది నీటిలో కరుగుతుంది. పారిశ్రామిక వ్యర్థాలు నదీజలాల్లోకి పారి ఆ నీటితో పండించే పంటల ద్వారా మానవ శరీరాల్లోకి చేరుతోంది. దక్షిణ అమెరికా, దక్షిణ, మధ్యాసియా దేశాల్లోని భూగర్భజలాల్లోనూ అకర్బన ఆర్సెనిక్ ఉంటోంది. అమెరికాలో దాదాపు 21 లక్షల మంది ప్రజలు ఇలా అకర్బన ఆర్సెనిక్ ఉన్న నీటినే తాగుతు న్నారు. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ నిర్దేశించిన పరిమితులను దాటిన ఆర్సెనిక్ ఉన్న జలాలనే ప్రపంచవ్యాప్తంగా 14కోట్ల మంది జనం తాగుతున్నారు.ప్రపంచంలో అత్యధికంగా తినే ధాన్యమైన బియ్యం,వాతావరణ ఉష్ణోగ్రత పెరగడం,కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉద్గారాలు పెరగడం వలన మానవ ఆరోగ్యానికి ప్రమాదకరంగా మారబోతుందని కొత్త పరిశోధన వెల్లడిం చింది.ఈఅధ్యయనం ది లాన్సె ట్ ప్లానెటరీ హెల్త్ జర్నల్‌లో ప్రచురించ బడింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా బిలియన్ల మంది ప్రతిరోజూ బియ్యాన్ని తింటున్నారు. ఇది అభివృద్ధి చెందు తున్న దేశాల్లో ఎక్కువగా జీవనాధారంగా మారిన పంట. ప్రపంచ జనాభాలో సగం మందికి ఇది ప్రధాన ఆహారంగా నిలుస్తోంది. కానీ బియ్యం పండించే విధానం—అంటే ఎక్కువగా నీటిలో ముంచి పండించడమÖ, మరియు దీని సున్నిత మైన నిర్మాణం వలన ఇది అసాధారణంగా అధికంగా ఆర్సెనిక్‌ను పీల్చుకునే స్వభావాన్ని కలిగి ఉంది. ఆర్సెనిక్ ఒక ప్రబలమైన కార్సినోజెన్ (క్యాన్సర్ కారక పదార్థం),ఇది ముఖ్యంగా చిన్నపిల్లలకి అత్యంత హానికరం. కోలంబియా యÖనివర్సిటీలో మొక్కల శరీరశాస్త్ర నిపుణుడైన లూయిస్ జిస్కా గత మÖడుదశాబ్దాలుగా బియ్యంపై పరిశోధనలు చేస్తున్నారు. ఇటీవల కాలంలో వాతావరణ మార్పుల వల్ల ముఖ్యమైన ఆహార ధాన్యాల్లో పోషకాలు తగ్గిపోతున్నాయని ఆయన గమనించారు. ఆయన చైనా మరియు అమెరికా పరిశోధకులతో కలసి, వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం పై విస్తృత రకాల బియ్యం జాతులపై అధ్యయనం నిర్వహించారు. ఇది త్రుటిలో లేనిది. ఇందులో ఉష్ణోగ్రత కార్బన్ డయాక్సైడ్ రెండూ కలిపి పరిశీలించబడ్డాయి.
“ఉష్ణోగ్రతలు మాత్రమే పెరిగితే కొన్ని మార్పులు ఉంటాయని తెలుసు.్పుO2వల్ల కూడా కొద్దిగా మార్పులు. కానీ రెండూ కలిపినప్పుడు వచ్చింది మాత్రం ఊహించ నిదే. ప్రతి రోజు బిలియన్ మందికి ఆహారంగా ఉండే పంట విషపూరితమవుతుంటే, దాని ప్రభావం ఎంతో పెద్దది.” ఆరు సంవత్సరాల పాటు అమెరికా మరియు చైనాలోని శాస్త్రవేత్తల బృందం నియంత్రిత పొలాల్లో బియ్యం పెంచి, కార్బన్ డయాక్సైడ్ మరియు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగినప్పుడు వచ్చే ప్రభావాన్ని పరీక్షించారు. వాతావరణ శాస్త్రజ్ఞులు అంచనా వేసిన విధంగా ఈ మార్పులు జరిగితే, బియ్యంలో ఉండే ఆర్సెనిక్ మరియు అజైవిక ఆర్సెనిక్ స్థాయిలు కూడా పెరిగిపోతాయని వారు కనుగొన్నారు.ఆర్సెనిక్ కొన్ని ఆహారాల్లో సహజంగా ఉంటుంది—ఉదాహరణకు చేపలు, సముద్ర ఆహారాల్లో, అలాగే నీరు మరియు మట్టి లోనూ ఉంటుంది. అజైవిక ఆర్సెనిక్ పారిశ్రామిక పదార్థాల్లో ఉంటుంది, ఇది నీటిలోకి చేరుతుంది. ఆ నీరు బియ్యం పండించే పొలాల్లో వాడబడు తుంది.బియ్యం నీటిలో ముంచి పండించడం వలన, ఇది ఆ నీటిలో ఉన్న రసాయనాలను—ఆర్సెనిక్ సహా—సులభంగా పీల్చుకుంటుంది. ఇది బియ్యంలోకి చేరుతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎక్కువ బియ్యం ఈ విధంగా పండుతుంది. ఈ తాజా పరిశోధన స్పష్టంగా చూపిస్తోంది—వాతావరణ మార్పుల వలన బియ్యంలో ఆర్సెనిక్ స్థాయిలు పెరుగుతున్నాయి.జిస్కా ఇలా చెప్పారు: “బియ్యంలో మట్టిలో ఉండే సంక్లిష్ట జీవ-రసాయనిక (bఱశీస్త్రవశీcష్ట్రవఎఱcaశ్రీ) ప్రక్రియల వలన, ఉష్ణోగ్రతలు,కార్బన్ డయాక్సైడ్ స్థాయిలు పెరిగినప్పుడు, అజైవిక ఆర్సెనిక్ స్థాయిలు కూడా పెరుగుతాయి. ఇది మన ఆరోగ్యానికి అత్యంత ప్రమాదకరమైనది.”అజైవిక ఆర్సెనిక్కి గురయ్యే వ్యక్తులు చర్మ క్యాన్సర్,మÖత్రాశయ క్యాన్సర్, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్, గుండె సంబంధిత వ్యాధులు, మరియు శిశువుల్లో నర సంబంధిత సమస్యలకు గురయ్యే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుందని పరిశోధనలు సూచించాయి. ప్రపంచంలో బియ్యాన్ని అధికంగా తినే ప్రాంతా ల్లో, అజైవిక ఆర్సెనిక్ కారణంగా క్యాన్సర్ ప్రమాదం పెరుగుతున్నట్టు పరిశోధనలు తెలిపాయి.జిస్కా మరియు అతని సహచరులు, బియ్యంపై తమ పొల పరిశోధనల డేటాను తీసుకుని, ఆసియాలో బియ్యాన్ని అత్యధికంగా తినే 7 దేశాలలోని (వియత్నాం, ఇండోనేశియా, చైనా, బంగ్లాదేశ్, ఫిలిప్పీన్స్, మయన్మార్ మరియు భారతదేశం) ప్రతి వ్యక్తి సగటు వినియోగ డేటా ఆధారంగా వ్యాధి ప్రమాదం ఎలా పెరుగుతుందో అంచనా వేశారు. వారి ఫలితాల ప్రకారం, ఈ దేశాలన్నిటిలోనూ వ్యాధి ప్రమాదం విస్తృతంగా పెరిగింది. జిస్కా తెలిపారు: “ప్రపంచంలో అత్యధికంగా తినే ప్రధాన ఆహారాలపై వాతావరణ మార్పుల వల్ల వచ్చిన విషపూరిత ప్రభావం ఇది. దీనిపై మీరు ప్రభావితమవుతారా అన్నది మీ బియ్యం వినియోగాన్ని బట్టి నిర్ణయించబడు తుంది.”పరిశోధకులు ఎప్పటినుంచో బియ్యంలో అధిక స్థాయిలో ఆర్సెనిక్ ఉండే అవకాశం ఉం దని తెలుసుకున్నారు. నియంత్రణ సంస్థలు, ముఖ్యంగా చిన్న పిల్లల విషయంలో, ఆర్సెనిక్‌కు గరిష్ఠ పరిమితులు సూచించాయి. ఎందుకంటే చిన్నారులు ఎక్కువగా బియ్యం ఆధారిత ఆహారాన్ని తీసుకుంటారు.వారు అత్యంత సంక్షిప్తంగా బాధపడే వర్గం.ఈ కొత్త అధ్యయనం ఆధారంగా, నియంత్రణ సంస్థలు మరింత కఠిన నిబంధనలు విధించాల్సిన అవసరం ఉందని రచయితలు అభిప్రాయపడుతున్నారు. అమెరికా ఆహార మరియు ఔషధ పరిపాలన సంస్థ (ఖీణA) ఇప్పటివరకు ఆహారాలలో ఆర్సెనిక్‌కు గరిష్ఠ పరిమితులు నిర్ణయించ లేదు.పరిశోధకులు సూచించిన మరో దారిలో,తక్కువగా ఆజైవిక ఆర్సెనిక్ పీల్చుకునే బియ్యం రకాలను అభివృద్ధి చేయడం, అలాగే ప్రజలకు బియ్యానికి ప్రత్యా మ్నాయ ఆహారాలపై అవగాహన కల్పించడం ఉన్నాయి.జాన్స్ హాప్కిన్స్ యÖనివర్సిటీలో ప్రొఫెసర్ ఆహార ఉత్పత్తి, వినియోగానికి సంబంధించి ఆరోగ్య ప్రమాదాలపై పరిశోధనలు చేసిన కీవ్ నాక్‌మాన్ తెలిపారు:“బియ్యంలో ఆర్సెనిక్ సమస్య ఎప్పటినుంచో ఉంది. కానీ వాతావరణ మార్పుల వలన ఇది ఇంకా తీవ్రతరం అవుతోంది. ప్రజల ఆర్సెనిక్‌కు గురయ్యే అవకాశాన్ని తగ్గించడానికి జోక్యం అవసరం. మనం చేయగలిగిన అత్యుత్తమ పని ఏమిటంటే-వాతావరణ మార్పును సాధ్యమైతే అంతవరకూ తగ్గించడం.”
మానవ ఆరోగ్యంపై వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాలు
మానవ ఆరోగ్యంపై వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాలు చాలా తీవ్రంగా ఉంటాయి ఎందుకంటే అవి వేడి సంబంధిత వ్యాధులు మరియు మరణాలు, శ్వాసకోశ వ్యాధులు మరియు అంటు వ్యాధుల వ్యాప్తిని పెంచుతాయి . వాతావరణ మార్పు 21వ శతాబ్దంలో అతిపెద్ద ప్రపంచ ఆరోగ్య ముప్పు అని పరిశోధకులు, ఆరోగ్య నిపుణులు మరియు సంస్థల మధ్య విస్తృతమైన ఒప్పందం ఉంది.పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్ర తలు మరియు వాతావరణ నమÖనాలలో మార్పు లు వేడి తరంగాల తీవ్రత, తీవ్రమైన వాతావర ణం మరియు అనారోగ్యం, గాయం లేదా మరణా నికి ఇతర కారణాలను పెంచుతున్నాయి. వేడి తరంగాలు మరియు తీవ్రమైన వాతావరణ సంఘటనలు ప్రత్యక్షంగా మరియు పరోక్షంగా ఆరోగ్యంపై పెద్ద ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. ప్రజలు ఎక్కువ కాలం అధిక ఉష్ణోగ్రతలకు గురైనప్పుడు వారు వేడి అనారోగ్యం మరియు వేడి సంబంధిత మరణాన్ని అనుభవించవచ్చు.ప్రత్యక్ష ప్రభావాలతో పాటు, వాతావరణ మార్పు,తీవ్ర వాతావరణ సంఘటనలు జీవావరణంలో మార్పులకు కారణమవుతాయి.భవిష్యత్తులో అంటు వ్యాధులు వ్యాప్తి చెందే ప్రదేశాలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపుతుంది. అనేక అంటు వ్యాధులు గతంలో ప్రజలు వాటికి గురికాని కొత్త భౌగోళిక ప్రాంతాలకు వ్యాపిస్తాయి. దోమలు మరియు పేలు (వెక్టర్స్ అని పిలుస్తారు) వంటి జీవ అతిధేయల ద్వారా వ్యాపించే మరియు వ్యాప్తి చెందే కొన్ని వ్యాధులు కొన్ని ప్రాంతాలలో సర్వసాధారణం కావచ్చు. ప్రభావిత వ్యాధులలో డెంగ్యూ జ్వరం మరియు మలేరియా ఉన్నాయి.అతిసార వ్యాధి వంటి నీటి ద్వారా సంక్రమించే వ్యాధులు కూడా ఎక్కువగా వచ్చే అవకాశం ఉంది. వాతావరణంలో మార్పులు కొన్ని పంటలు మరియు ప్రాంతాలలో దిగుబడి తగ్గడానికి కారణమవుతాయి, దీని ఫలి తంగా అధిక ఆహార ధరలు,తక్కువ ఆహారం లభ్యత మరియు పోషకాహార లోపం ఏర్పడతాయి. వాతావరణ మార్పు శుభ్రమైన,సురక్షితమైన నీటి సరఫరాను కూడా తగ్గిస్తుంది. తీవ్రమైన వాతా వరణం మరియు దాని ఆరోగ్య ప్రభావం ప్రజల జీవనోపాధి మరియు ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని కూడా బెదిరిస్తుంది.ఈ కారకాలు కలిసి పేదరికం, మానవ వలసలు,హింసాత్మక సంఘర్షణ మరియు మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలకు దారితీయవచ్చు. వాతావరణ మార్పు బాల్యం నుండి కౌమారదశ, యుక్తవయస్సు మరియు వృద్ధాప్యం వరకు అన్ని వయసులలో మానవ ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది.వయస్సు,లింగం మరియు సామాజిక ఆర్థిక స్థితి వంటి అంశాలు ఈ ప్రభావాలు మానవ ఆరోగ్యానికి ఎంతవరకు విస్తృత ప్రమాదాలుగా మారుతాయో ప్రభావితం చేస్తాయి.1867 కొన్ని సమÖహాలు వాతావరణ మార్పుల ఆరోగ్య ప్రభావాలకు ఇతరులకన్నా ఎక్కువగా గురవుతాయి . వీరిలో పిల్లలు, వృద్ధులు, బహిరంగ కార్మికులు మరియు వెనుక బడిన వ్యక్తులు ఉన్నారు.
ఆరోగ్య ప్రభావాలు మరియు మార్గాల అవలోకనం
మానవ ఆరోగ్యంపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావా లను ప్రత్యక్ష మరియు పరోక్ష ప్రభావాలుగా వర్గీకరించవచ్చు.1867పెరిగిన తుఫానులు, వరదలు, కరువులు, వేడి తరంగాలు మరియు కార్చిచ్చులు వంటి తీవ్రమైన వాతావరణం నేరుగా గాయం, అనారోగ్యం లేదా మరణానికి కారణ మవుతుంది. వాతావరణ మార్పు పరోక్ష ప్రభావం భూమి యొక్క సహజ వ్యవస్థలను పెద్ద ఎత్తున మార్చే వాతావరణంలో మార్పుల ద్వారా జరుగు తుంది.వీటిలో నీటి నాణ్యత క్షీణించడం, వాయు కాలుష్యం, తగ్గిన ఆహార లభ్యత మరియు వ్యాధిని మోసే కీటకాలు వేగంగా వ్యాప్తి చెందడం ఉన్నా యి. ప్రత్యక్ష మరియు పరోక్ష ఆరోగ్య ప్రభావాలు మరియు వాటి ప్రభావం రెండూ ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వివిధ వర్గాల ప్రజల మధ్య వయస్సు, లింగం, చలనశీలత మరియు ఇతర కారకాల ప్రకారం మారుతూ ఉంటాయి.ఉదాహరణకు, ఆరోగ్య సేవా సదుపాయం లేదా ఆర్థిక అభి వృద్ధిలో తేడాలు వివిధ ప్రాంతాలలోని ప్రజలకు వేర్వేరు ఆరోగ్య ప్రమాదాలు మరియు ఫలితాలకు దారితీస్తాయి, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు ఎక్కువ ఆరోగ్య ప్రమాదాలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. చాలా చోట్ల, తక్కువ సామాజిక ఆర్థిక స్థితి లింగ పాత్రల కలయిక వల్ల పురుషులు మరియు అబ్బాయిలు ఎదుర్కొంటున్న వాటితో పోలిస్తే వాతావరణ మార్పుల ఫలితంగా మహిళలు మరియు బాలికలకు ఆరోగ్య ప్రమాదాలు పెరుగు తాయి (అయితే దీనికి విరుద్ధంగా ఇతర సంద ర్భాలలో వర్తించవచ్చు).వాతావరణ మార్పులకు సంబంధించిన వివిధ ఆరోగ్య ప్రభావాలలో హృదయ సంబంధ వ్యాధులు,శ్వాసకోశ వ్యాధులు, అంటు వ్యాధులు, పోషకాహార లోపం, మానసిక అనారోగ్యం,అలెర్జీలు,గాయాలు విషప్రయోగం ఉన్నాయి.ఆరోగ్య సంరక్షణ సదుపాయం ఆరోగ్య వ్యవస్థల పతనం వరదలు వంటి వాతావరణ-ప్రేరిత సంఘటనల కారణంగా మౌలిక సదుపా యాలకు నష్టం వాటిల్లడం ద్వారా కూడా ప్రభా వితమవుతుంది. అందువల్ల, వాతావరణ స్థితి స్థాపకత కలిగిన ఆరోగ్య వ్యవస్థలను నిర్మించడం ప్రాధాన్యత
తీవ్రమైన వాతావరణ సంఘటనల నుండి ఆరోగ్య ప్రమాదాలు
మరిన్ని వివరాలు: వాతావరణ మార్పు ప్రభావాలు వాతావరణం,తీవ్ర వాతావరణం వాతా వరణ మార్పు కొన్ని తీవ్రమైన వాతావరణ సంఘటనల తరచుదనాన్ని మరియు తీవ్రతను పెంచుతోంది. తీవ్రమైన వేడి మరియు చలి సంఘటనలు ఎక్కువ గా పెరుగుతాయి.తరువాత తరచుగా భారీ వర్షం లేదా మంచు కురుస్తుంది.కరువు తీవ్రత పెరుగు తుంది.వరదలు, తుఫానులు, వేడిగాలులు, కరువులు,కార్చిచ్చులు వంటి తీవ్రమైన వాతావరణ సంఘటనలు గాయాలు, మరణం,అంటు వ్యాధుల వ్యాప్తికి దారితీయవచ్చు.ఆధారం కోరబడింది.ఉదా హరణకు,ఆసుపత్రులు మరియు పారిశుద్ధ్య సేవలు వంటి మౌలిక సదుపాయాల నష్టం కారణంగా స్థానిక అంటువ్యాధులు సంభవించవచ్చు, అలాగే వాతావరణ మార్పులు వ్యాధి కారక జీవులకు మరింత అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని సృష్టిం చడం వల్ల కూడా సంభవించవచ్చు.
ప్రపంచ జనాభాలో సగానికి పైగా ప్రజలకు బియ్యం ప్రధాన ఆహారం.గోధుమ లేదా మొక్క జొన్న (మొక్కజొన్న అని కూడా పిలుస్తారు) కంటే ఎక్కువ మంది దీనిని ప్రతిరోజూ వినియోగిస్తు న్నారు.కార్బన్ ఉద్గారాలు పెరగడం మరియు భూమి వేడెక్కడం కొనసాగుతుండటం వలన బియ్యంలో ఆర్సెనిక్ స్థాయిలు కూడా పెరుగుతా యని శాస్త్రవేత్తలు ఇటీవల కనుగొన్న విషయాన్ని కొంత ఆందోళనతో వెల్లడించారు.బియ్యంలో ఆర్సెనిక్ ఉండటం చాలా కాలంగా ఒక సమస్యగా తెలుసు.దాదాపు అన్ని బియ్యంలో ఆర్సెనిక్ ఉం టుంది.ఈ హానికరమైన, సహజంగా లభించే రసాయనం వరి పొలాల నేలలో పేరుకు పోయి, అక్కడ పండించే వరి గింజల్లోకి లీచ్ అవుతుంది. కానీ బియ్యం గింజల్లో లభించే మొత్తాలు నియం త్రణ సంస్థలు నిర్ణయించిన సిఫార్సు చేసిన పరిమితుల కంటే చాలా తక్కువ నుండి చాలా రెట్లు ఎక్కువ వరకు గణనీయంగా మార వచ్చు.అయినప్పటికీ, ఆహారం లేదా తాగునీటి ద్వారా తక్కువ మొత్తంలో అకర్బన ఆర్సెనిక్ తీసుకోవడం వల్ల క్యాన్సర్లు మరియు హృదయ సంబంధ వ్యాధులు మరియు మధు మేహం వంటి అనేక ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు వస్తాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పరిశోధకులు బియ్యంలో ఆర్సెనిక్ స్థాయిలను తగ్గించే మార్గాలపై కృషి చేస్తున్నారు.ఈలోగా,ధాన్యాల నుండి ఈ హానికరమైన మÖలకాన్ని కొంతవరకు తీయగల వంట పద్ధతులు కూడా ఉన్నాయి.కానీ అకర్బన ఆర్సెనిక్ చేరడంపై జరిపిన కొత్త అధ్య యనంలో వాతావరణ మార్పుల కారణంగా ఇది పెద్ద సమస్యగా మారవచ్చని తేలింది. పరిశోధ కులు 10 సంవత్సరాల కాలంలో చైనాలోని నాలుగు వేర్వేరు ప్రదేశాలలో ప్రయోగాత్మక పరిస్థితులలో 28 రకాల వరి వరిని పెంచారు. వాతావరణంలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ ్పుO2 స్థాయిలు మరియు ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడంతో బియ్యంలో ఆర్సెనిక్ స్థాయిలు పెరిగాయని వారు కనుగొన్నారు. అప్పుడు ఎపిడెమియాలజిస్టులు ప్రస్తుత బియ్యం వినియోగ స్థాయిలలో, ఈ ఆర్సె నిక్ స్థాయిలు ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో నమÖనా చేశారు. బియ్యంలో ఆర్సెనిక్ స్థాయిలలో సంబంధిత పెరుగుదల చైనాలోనే దాదాపు 19.3మిలియన్ల క్యాన్సర్ కేసులకు దోహద పడుతుందని వారు అంచనా వేశారు. “కార్సినోజెన్‌గా, పల్మనరీ ఆరోగ్యంపై, హృదయ నాళ ఆరోగ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావాలను చూపు తుందని నేను నమ్మలేనంత ఎక్కువ అధ్యయ నాలలో అకర్బన ఆర్సెనిక్ చూపబడింది.ఇది చాలా పొడవైన జాబితా”అని ఈ అధ్యయనానికి సహ రచయితగా ఉన్న న్యూయార్క్‌లోని కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలో పర్యావరణ ఆరోగ్య శాస్త్ర అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ లూయిస్ జిస్కా అన్నారు.వాతావరణ మార్పు రెండు కొల మానాలు ్పుO2 పెరుగుదల ఉష్ణోగ్రతల పెరుగు దల ఎక్కువ మొత్తంలో ఫలితంగా ఉన్నాయి.”- (ఇన్ ఫుట్ రెబ్బాప్రగడ రవి)

చలమ నీరు తాగుతూ ప్రాణాలు ఫణంగా..

“మాకు మంచినీళ్లు కావాలి” అంటూ పీవీటీజీ కొందు ఆదివాసి మహిళల ఆవేదన అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా అనంతగిరి మండలం జీనబాడు పంచాయతీ పరిధిలోని కొండశిఖర గ్రామమైన దాయెత్తి గ్రామంలో సుమారు 450 మంది పీవీటీజీ కొందు ఆదివాసులు నివసిస్తున్నారు. గ్రామానికి గతంలో రహదారి సౌకర్యం లేక తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్న ప్రజలకు, ఇటీవల గౌరవ డిప్యూటీ సీఎం పవన్ కళ్యాణ్ చొరవతో రోడ్డు సౌకర్యం కల్పించబడింది. అయితే ఇప్పటికీ గ్రామానికి కనీస మంచినీటి వసతి లేక ప్రజలు చలమ నీటినే తాగుతూ జీవనం సాగిస్తున్నారు.
గ్రామస్తుల వేదన ఏమిటంటే..బోర్ వేయ డానికి యంత్రాలు గ్రామానికి చేరుకునే పరిస్థితి ఉన్నప్పటికీ, అధికారులు పట్టించు కోవడం లేదని ఆరోపిస్తున్నారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం పీవీటీజీ గిరిజనుల కోసం ప్రవేశపెట్టిన “జన్‌మన”, “జల్ జీవన్ మిషన” వంటి ప్రత్యేక పథకాలు తమ కొండశిఖర గ్రామాలకు అందడం లేదని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.కాలుష్యమైన నీరు తాగడం వల్ల గ్రామస్తులు జలుబు, మలేరియా వంటి వ్యాధులకు గురవుతున్నారని మహిళలు చెబుతున్నారు. అత్యవసర వైద్యం కోసం దేవరపల్లికి వెళ్లాలంటే ప్రత్యేక వాహనం అద్దెకు తీసుకోవాల్సి వస్తోందని, ఒక్కసారి ప్రయాణానికి రూ.2 వేల వరకు ఖర్చవు తోందని తెలిపారు. దాయెత్తి గ్రామ మహిళలు వంతల రాధా, సిదర్ లక్ష్మి, సిదర్ కాంతమ్మ, సిదరి దేవి మాట్లాడుతూ “మా గ్రామంలో వెంటనే బోర్ ఏర్పాటు చేసి, ఇంటింటికీ కొలాయిల ద్వారా మంచినీరు అందించాలి” అని ప్రభుత్వాన్ని డిమాండ్ చేశారు. ఇదే పంచాయతీ పరిధిలోని మడ్రేవు గ్రామంలో కూడా సుమారు 250 మంది పీవీటీజీ గిరిజ నులు నివసిస్తున్నారని,ఈ రెండు గ్రామాలకు జల్ జీవన్ మిషన్ ద్వారా తక్షణమే తాగునీటి సౌకర్యం కల్పించాలని సీపీఎం జిల్లా కార్యవర్గ సభ్యుడు కే.గోవిందరావు డిమాండ్ చేశారు. స్థానిక నాయకులు శ్రీధర్ సోమన్న, కొండ పాముల నర్సింగరావు కూడా ప్రభుత్వాన్ని వెంటనే స్పందించాలని కోరారు.“తక్షణమే ఐటిడిఏ పీవో దాయెత్తి గ్రామాన్ని సందర్శించి సమస్యలు పరిష్కరించాలి. లేకపోతే ఐటిడిఏ కార్యాలయం వద్ద బిందెలతో ఆందోళన చేపడతాం” అని గిరిజనులు హెచ్చరించారు.- కే.గోవిందరావు

నిధులేక కూనరిల్లుతున్న గ్రామ పంచాయితీలు

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న విధానాలతో గ్రామ పంచాయతీ వ్యవస్థ నిర్వీర్యమైంది. పంచాయతీలకు నిధులు ఇవ్వకపోగా చివరకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇచ్చే ఆర్థిక సంఘం నిధులను కూడా ఇష్టారీతిన వాడుకుని ఇప్పుడు చేతులెత్తేసిందన్న విమర్శలు వ్యక్తమవుతు న్నాయి. వైసీపీ సర్కారు నిర్వాకంతో తాజాగా విడుదల చేయాల్సిన 15వ ఆర్థిక సంఘం నిధులను కేంద్రం నిలిపేసింది. అవి రూ.100 కోట్లకుపైనే ఉన్నాయి. దీంతో గ్రామాలు సమస్యల్లో కొట్టుమిట్టాడుతున్నాయి. ఇదిలా ఉంటే గత రెండేళ్ల నుంచి పంచాయతీలకు ప్రభుత్వం ఒక్క పైసా ఇవ్వకపోగా ఉన్న నిధులను కూడా లాక్కొంది. ఆ సంగతి మరిచి ఇప్పుడు తాజాగా పారిశుధ్యం, ప్లాస్టిక్ నియంత్రణ కోసం ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు చేపట్టాలని ఆదేశాలు జారీ చేసింది. దీనిపై సర్పంచ్‌లు మండిపడుతున్నారు. – జి ఎన్ వి సతీష్ 
కేంద్ర ప్రభుత్వం గతవారం దేశంలోని గ్రామ పంచాయతీల పని తీరు, అభివృద్ధి కార్యక్రమా లపై ”పంచాయితీల అభివృద్ధి ఇండెక్స” నివేదిక విడుదల చేసింది. పేదరిక నిర్మూలన, మెరుగైన జీవనోపాధి కల్పన, ఆరోగ్య సేవల లభ్యత, మంచి నీటి సదుపాయం, పారిశుధ్యం, మౌలిక సదుపాయాల అందుబాటు, సామాజిక న్యాయం, సుపరిపాలన తదితర ప్రమాణాల ఆధారంగా గ్రామ పంచాయ తీలకు గ్రేడ్లు కేటాయించారు. దేశంలోని మొత్తం 2.59 లక్షలకు పైగా పంచాయతీల స్థితిగతులను విశ్లేషించారు. వాటిలో ఏ ఒక్కటీ ”ఏ ప్లస” గ్రేడ్ సాధించలేకపోవడం మన దేశ పల్లెల దుస్థితికి అద్దం పడుతున్నది. 78 ఏళ్ల స్వతంత్రం అనంతరం కూడా నూటికి 65 శాతం మంది ప్రజలు జీవిస్తున్న గ్రామీణ భారతం దయనీయ స్థితిలో కొనసాగడం ఎంతో ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నది. ”ఏ” గేడ్ వచ్చిన వాటిని చూస్తే దేశ వ్యాప్తంగా కేవలం 3,635 పంచాయతీలు మాత్రమే ఉన్నాయి. అంటే మొత్తం పంచాయతీలలో కేవలం 1.36 శాతం మాత్రమే! ఈ ప్రమాణాల్లో 60 శాతం బెంచ్ మార్క్ దాటినవి చూస్తే కేవలం 48 శాతం పంచాయతీలు మాత్రమే ఉన్నాయి. దేశంలో 1.23 లక్షల (సగానికి పైగా) గ్రామ స్థానిక సంస్థలు కనీస స్థాయిలో కూడా ప్రజలకు మౌలిక సదుపాయాలు కల్పించలేక విలవిలలాడిపోతున్నాయి.
ఈ లెక్కలు కూడా ప్రభుత్వ పరిశోధనా సంస్థలు స్వతంత్రంగా క్షేత్ర స్థాయిలో సర్వే చేసి విడుదల చేసినవి కాదు. కేవలం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కేంద్ర ప్రభుత్వ పోర్టల్‌లో అప్‌లోడ్ చేసిన వివరాలివి. వీటిల్లో ఎంత వాస్తవికత ఉంటుందో అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఇక మన రాష్ట్రంలో పరిస్థితి చూస్తే అత్యంత ఘోరంగా ఉంది. ఎ.పి లో మొత్తం 13,351 గ్రామ పంచాయతీలు న్నాయి. వీటిలో ఏ ఒక్కటి కూడా ”ఏ ప్లస” గ్రేడ్ సాధించలేక పోయింది. కేవలం 591 (4.42 శాతం) పంచాయతీలు మాత్రమే ”ఏ” గ్రేడ్‌కు ఎంపికయ్యాయి. మిగిలినవన్నీ బి, సి గ్రేడ్‌లలో ఉన్నాయి. ఇవి కనీస స్థాయిలో కూడా పౌరులకు సదుపాయాలు కల్పించ లేకపోతున్నాయి.
ఈ దుస్థితికి కారణం ఏమిటి? త్వరలో భారత దేశం ప్రపంచంలో మూడో అతి పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా మారబోతుందని కేంద్ర బిజెపి ప్రభుత్వం ఊదరగొడుతున్నది. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కూడా రాబోయే 20 ఏళ్లలో దేశంలో అత్యంత సంపన్నమైన రాష్ట్రంగా మారి 2.4 బిలియన్ డాలర్ల (రూ. 200 లక్షల కోట్లు) ఆర్థిక వ్యవస్థకు చేరుకుంటుందని, స్వర్ణాంధ్ర సాధిస్తామని తెలుగుదేశం కూటమి ప్రభుత్వం గొప్పలు చెబుతున్నది. కానీ సాధిస్తున్న ఈ అభివృద్ధి, సృష్టిస్తున్న సంపదలో కనీస స్థాయిలో కూడా 65 శాతం పైబడి ఉన్న పల్లె ప్రజల అభివృద్ధికి చేరటం లేదనడానికి నేటి పల్లెల దుస్థితే నిలువెత్తు సాక్ష్యం. తాగడానికి సురక్షిత మంచినీరు, పారిశుధ్యం, మురుగు నీరు పారుదల, కాలువలు, రోడ్లు, వీధి లైట్లు వంటి ఐదారు సదుపాయాలు కూడా కనీస స్థాయిలో కల్పించలేక పంచాయతీలు వెలవెలపోతున్నాయి. బ్లీచింగ్ పౌడర్ చల్లడానికి డబ్బులు లేని ఆందోళనకర పరిస్థితిలో ఉన్న పంచాయతీలు కోకొల్లలు. దళిత, గిరిజన జనాభా ఉండే పంచాయతీలు, కాలనీల పరిస్థితి అత్యంత దారుణంగా ఉండటంతో పాటు అన్ని రకాల సామాజిక వివక్షతకు గురవుతున్నాయి. కేంద్రం విడుదల చేసిన గణాంకాలే దీనిని ధృవీకరిస్తున్నాయి. ఇక ప్రాథమిక ఆరోగ్య సదుపాయాలు కూడా పది శాతం పంచాయతీల్లో లేని పరిస్థితి.
స్థానిక సంస్థలు అనేవి రాజ్యంగ బద్దంగా ఏర్పడిన పరిపాలనా వ్యవస్థలు. ఇవి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల అంగాలు కాదు. కేంద్ర ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వలె స్థానిక ప్రభుత్వాలు ఇవి. వీటికి కూడా కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల వలె కొన్ని అధికారాలు, విధులు, నిధులు, స్వయం పరిపాలనకు రాజ్యాంగ బద్ధత కల్పించబడ్డాయి. కేంద్ర, రాష్ట్రాల దయాదాక్షిణ్యంపై ఆధారపడేవి కాదు. స్థానిక సంస్థలకు కూడా తమ పరిధిలో పరిమిత పన్నుల వసూళ్లు కేంద్ర, రాష్ట్ర పన్నుల ఆదాయాల్లో నిధుల వాటా కల్పించబడ్డాయి. కానీ ఇవేవీ అమలు చేయబడటంలేదు. రాజ్యాంగంలోని షెడ్యూల్ 11లో 29 అధికారాలు, విధులు మూడు దశాబ్దాల క్రితమే గ్రామ పంచాయతీలకు కల్పించబడ్డాయి. కాని, నేటికి కేవలం 10 మాత్రమే బదిలీ చేశారంటే వీటి పట్ల పాలకులు ఎంత నిర్లక్ష్యంగా ఉన్నారో అర్థం చేసుకోవచ్చు.
తెలుగుదేశం కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన ఈ రెండేళ్లలో గ్రామ పంచాయతీలకు రాష్ట్ర బడ్జెట్ నుండి ఒక్క రూపాయి కూడా నిధులు బదిలీ చేయలేదు. పైగా గ్రామ పంచాయతీలకు కేంద్ర ఆర్థిక సంఘం నుండి బదిలీ అయ్యే నిధులను కూడా ఇవ్వకుండా తీవ్ర ఇబ్బందులు పెడుతున్నది. గత ఆరు నెలల నుండి కేంద్ర ఆర్థిక సంఘం నిధులు బదిలీ చేయకుండా రాష్ట్ర అవసరాలకు వినియోగించుకుంటున్నది. అంతేగాక గ్రామ పంచాయతీల సొంత పన్నుల ఆదాయాలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వాధీనంలో ఉండే సి.ఎఫ్.ఎం.ఎస్ కు తరలించుకుపోతూ వాడుకుంటున్నది. భూములు, భవనాలు, అమ్మకాల కొనుగోళ్లపై వసూలు చేసే స్టాంప్స్ అండ్ రిజిస్ట్రేషన్ చార్జీలపై విధించే సర్ చార్జీని కూడా గత రెండేళ్ల నుండి ఇవ్వకుండా దౌర్జన్యంగా రాష్ట్ర ఖర్చులకు దారిమళ్లిస్తున్నది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో స్టాంప్స్ అండ్ రిజిస్ట్రేషన్ కింద సుమారు రూ.11,500 కోట్ల ఆదాయం రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి వచ్చింది. ఇందులో సర్ చార్జీ (రిజిస్ట్రేషన్ విలువలో 1.5 శాతం చొప్పున) గ్రామ పంచాయతీలకు కనీసం రూ.2300 కోట్లు బదిలీ చేయాలి. ప్రతి మూడు నెలలకు ఒకసారి వీటిని ఇవ్వాలి. కానీ ఇవ్వడం లేదు. వృత్తి పన్ను కూడా గత కొన్నేళ్ల నుండి ఇవ్వడం లేదు. సినరేజి చార్జీలు, మినరల్స్, మైనింగ్‌లపై రాయల్టీ ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో కూడా చట్టబద్ధంగా గ్రామ సంస్థలకు వాటా ఇవ్వాలి. అవి కూడా గత 15 ఏళ్ల నుండి ఇవ్వడం లేదు. ఇటీవల వ్యవసాయ భూములను వ్యవసాయేతర కార్యకలాపాలకు మార్చబడినప్పుడు చెల్లించే నాలా రుసుముల్లో కూడా వాటా ఇస్తామని చెప్పి ఇవ్వడంలేదు. చివరికి గ్రామాల ఆస్తి పన్నును కూడా గుంజుకెళ్తున్నది. ఆస్తి పన్నులో ఉండే జనరల్ ఫండ్‌ను అక్రమంగా ఫ్రీజ్ చేసింది. ప్రభుత్వం తన సొంత అవసరాలకు వాడుకుంటున్నది. రోజువారీ ఖర్చులు కూడా ప్రభుత్వాన్ని ప్రాధేయపడాల్సిన స్థితికి పంచాయతీలను దిగజార్చారు. ఈ ఏడాది పంచాయతీల ఆస్తి పన్ను వసూళ్లపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం హడావుడి చేస్తున్నది. 2025-26లో పంచాయతీల ద్వారా రూ.1013కోట్ల ఆస్తి పన్ను వసూలు చేశామని గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నది. దీని పరిమాణం చూస్తే రాష్ట్రంలో ఒక్కో పంచాయతీకి సగటున రూ.7.5 లక్షలు. ఈ సొమ్ముతో పంచాయతీలు ఏ అభివృద్ధి పనులు చేపట్టగలవు? ఇప్పుడు ఆస్తి పన్ను ద్వారా పంచాయతీలకు చాలా తక్కువ ఆదాయం వస్తున్నదని మరో దుష్ప్రచారానికి కూటమి ప్రభుత్వం ఒడిగడుతున్నది. దీనిని కనీసం రాష్ట్ర స్థూల ఉత్పత్తి విలువలో ఒక్క శాతానికైనా పెంచాలని, భవిష్యత్‌లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వంపై నిధుల కోసం స్థానిక సంస్థలు ఆధార పడకూడదని అంటున్నది. ఒకవైపు స్థానిక సంస్థల పన్నుల ఆదాయాలను అక్రమంగా దారి మళ్లించి వినియోగించుకుంటూ నిస్సిగ్గుగా స్థానిక సంస్థలపై అభాండాలు వేస్తున్నది. ప్రజల నుంచి అదనంగా వసూలు చేయాలని హితబోధ చేస్తోంది.
ఇక రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రాజ్యాంగబద్ధంగా తన పరిధిలో క్రమం తప్పకుండా ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాన్ని నియమించాలి. అది చేసే సిఫార్సులకు అనుగుణంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తన సొంత పన్నుల ఆదాయం నుండి నిధులు బదిలీ చేయాలి. అభివృద్ధి నిధులు, గ్రాంట్లను ఇవ్వాలి. గ్రామ పంచాయతీలకు ఇదో ముఖ్యమైన ఆదాయ వనరు. ఇది రాజ్యాంగం కల్పించిన ఆర్థిక వనరు. చంద్రబాబు నాయుడు 2014 నుండి ఈ పక్రియను గాడి తప్పించేశారు. స్థానిక సంస్థలకు రాష్ట్ర బడ్జెట్ నుండి నిధులు ఇవ్వాల్సి వస్తుందనే దుర్బుద్ధితో రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాన్నే నియమించడానికి నిరాకరించారు. రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాన్ని ఒక ప్రహసనంలా మార్చారు. గత 15ఏళ్ల నుండి రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం నిధులు గ్రామ పంచాయతీలకు ఇవ్వడం లేదు. ఆఖరుకు గ్రామ పంచాయతీలకు రూ.25, మండల ప్రజా పరిషత్తులకు రూ.50,జిల్లా ప్రజా పరిషత్‌లకు రూ.25చొప్పున జనాభా ప్రాతిపదికన తలసరి గ్రాంటును లెక్కగట్టి పంచాయతీలకు ఇవ్వాలి.గత రెండేళ్ల నుండి టిడిపి కూటమి ప్రభుత్వం వాటినీ ఇవ్వడానికి నిరాకరిస్తున్నది. గడిచిన రెండేళ్లలో రూ.700 కోట్లు ఎగ్గొట్టింది. భవిష్యత్‌లో కూడా తలసరి గ్రాంటు ఇస్తారనే గ్యారంటీ లేదు. గతంలో వైసిపి ప్రభుత్వం కూడా ఇవ్వలేదు. 2019-24 మధ్య కాలంలో రూ.1750 కోట్లు తలసరి గాంట్లు ఇవ్వకుండా వైసిపి ప్రభుత్వం వాడుకుంది. నేడు గ్రామ పంచాయతీలు వీధిలైట్లు, మంచినీటి సరఫరాకు వినియోగించే మోటార్ విద్యుత్ బిల్లులు కూడా చెల్లించు కోలేని దీన స్థితిలో ఉన్నాయి. పాడైపోయిన వీధి లైట్ల బల్బులను కూడా వెంటనే పునరుద్ధరించుకోలేక పోతున్నాయి. పంచాయతీలు వినియోగించే విద్యుత్ కేటగిరీనైనా వాణిజ్యం నుండి గృహ వినియోగ కేటగిరీకి మార్చమన్నా అంగీకరించడం లేదు. కనీసం రాష్ట్రంలో వెయ్యి జనాభా ఉన్న పంచాయతీలు 1895 ఉన్నాయి. వీటి విద్యుత్ బిల్లులనైనా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భరించాలని మొరపెట్టుకున్నా ఫలితం లేదు. ఐదవ రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం 2025-30 కాలానికి స్థానిక సంస్థలకు అవసరమైన నిధులను తేల్చి రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి ఏడాది క్రితమే నివేదిక ఇచ్చింది. పంచాయతీరాజ్ సంస్థలకు రాబోయే ఐదేళ్లలో ఏడాదికి రూ.1407 కోట్ల చొప్పున రూ.7035 కోట్ల నిధులు బదిలీ చేయాలని చెప్పారు. దీనిని కూడా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తిరస్కరించింది. ఈ నిధులు చాలా అత్యల్పం. రాష్ట్ర సొంత పన్నుల ఆదాయంలో చూస్తే కేవలం 1.4 శాతం లోపు మాత్రమే! దీనిని కూడా ససేమిరా అంటున్నదీ సర్కారు.
వాస్తవంగా 2025-26లో సొంత పన్నుల ద్వారా రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి రూ.లక్షా 5 వేల కోట్ల ఆదాయం సమకూరింది. ఈ ఆదాయం లో పట్టణ, గ్రామ స్థానిక సంస్థలకు ప్రతి ఏడాది కనీసం 20 శాతం అనగా రూ.21 వేల కోట్లు బదిలీ చేస్తే స్థానిక సంస్థలు ఎంతో పురోగతి చెందుతాయి. ఎందుకంటే స్థానిక సంస్థలు రాష్ట్ర జాబితాలోనివి. వీటిలో మౌలిక సదుపాయాలు, ఉన్నతమైన పౌర సేవలు కల్పించాల్సిన బాధ్యత రాష్ట్ర ప్రభుత్వంపై ఉంటుంది. కానీ రాష్ట్ర కూటమి ప్రభుత్వం ఈ బాధ్యత నుండి తప్పుకొంటున్నది. గ్రామ పంచాయతీలను చావు దెబ్బ తీస్తున్నది.
అన్నింటినీ వాడేసుకున్న రాష్ట్రం
రాష్ట్రంలో వైసీపీ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చాక గతంలో ఎన్నడూ లేని విధంగా పంచాయతీల సొమ్ముపై కన్నేసింది. వాటికొచ్చే అన్నిరకాల నిధులను అన్యాయంగా ప్రభుత్వమే వాడేసుకుంటోది. 2021-22 ఆర్థిక సంవత్సరంలో వచ్చిన 15వ ఆర్థిక సంఘం నిధులను పంచాయతీల ఖాతా నుంచి పూర్తిగా లాగేసుకుంది. అందులో కొంత విద్యుత్ చార్జీల పేరుతో వాడేసుకుంది. కొంత మొత్తం స్వచ్ఛభారత్ కింద నియమించిన కార్మికుల జీతాలు చెల్లించే విధంగా కార్యదర్శులపై ఒత్తిడి తెచ్చింది. దీంతో గ్రామ పంచాయతీల్లో డబ్బులు లేక ఎక్కడి పనులు అక్కడ నిలిచిపోయాయి. అలాగే గతంలో వైసీపీ నాయకులు, ఆయా సర్పంచ్‌లు చేసిన పనులకు కూడా బిల్లులను మంజూరు కాని పరిస్థితి ఏర్పడింది. తాజాగా కేంద్రప్రభుత్వం 2022-23 సంవత్సరానికి సంబంధించిన ఆర్థికసంఘం నిధులను నిలిపి వేసింది. ఆర్థిక సంవత్సరం ప్రారంభమై రెండున్నర నెలలు దాటుతున్నా రూపాయి ఇవ్వలేదు. అంతకు ముందు ఏడాది మంజూరు చేసిన ఆర్థిక సంఘం నిధుల లెక్కలను కేంద్రానికి చెప్పాల్సి ఉంది. అయితే రాష్ట్రప్రభుత్వం లాగేసుకున్న నేపథ్యంలో ఆ లెక్కలకు సంబంధించిన వివరాలను కేంద్రానికి పంపని పరిస్థితి. దీంతో అసలుకే మోసం వచ్చింది.
నిలిచింది రూ.100 కోట్లపైనే..
ఇన్నాళ్లుగా ఆర్థికసంఘం నిధులు నిలిచిపో యినా ప్రభుత్వం ఏమీ తెలియనట్లుగా వ్యవహరిస్తున్నదన్న విమర్శలు వ్యక్తమవుతు న్నాయి. ఇటీవల 2022-23 ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన నిధుల మంజూరుపై కేంద్రప్రభుత్వాన్ని సర్పంచ్‌ల సంఘం నాయకు లు ప్రశ్నించారు. దీంతో వాస్తవ పరిస్థితులు అక్కడి నుంచి వెలుగులోకి వచ్చాయి. గత ఏడాదికి సంబంధించిన ఆర్థిక సంఘం నిధుల వినియో గంపై రాష్ట్రప్రభుత్వం నుంచి వివరాలు అడిగితే ఇంత వరకూ సమాధానం లేదని చెప్పింది. ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న విధానాలతో జిల్లాకు రావా ల్సిన రూ.100కోట్లు నిలిచిపోయాయి.
అకౌంట్లలో జీరో బ్యాలెన్స్
ఇప్పటికే పంచాయతీ బ్యాంకు అకౌంట్లలో జీరో బ్యాలెన్స్ ఉండగా కార్యక్రమాల నిర్వహణకు కనీసం ప్రభుత్వం ఒక్క పైసా కూడా ఇవ్వలేదు. పైగా పక్కాగా నిర్వహించాలని ఒత్తిడి చేయడంతో పంచాయతీ కార్యదర్శులు ఆందోళన చెందుతున్నారు. రోజువారీ కార్యక్రమాలను నిర్దేశించుకొని అమలుచేయడం తోపాటు అందుకు సంబంధించిన ఫొటోలు, వీడియోలు తీసి యాప్‌లలో అప్‌లోడ్ చేయాలని ఆదేశాలిచ్చారు. దీంతో దిక్కుతోచని స్థితిలో పాలకవర్గాలు ఉన్నాయి. కనీసం పంచాయతీలకు ఈ కార్యక్రమాల నిర్వహణకు అయినా నిధులు ఇవ్వాలని, లేదంటే ఆర్థిక సంఘం నిధులైన ఇప్పించాలని వారు కోరుతున్నారు.
ప్రత్యేక పారిశుధ్య కార్యక్రమాలు ఎలా?
నిధులు లేక ఇప్పటికే కూనారిల్లిపోతున్న గ్రామ పంచాయతీల్లో ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవాన్ని పురస్కరించుకొని జిల్లావ్యాప్తంగా ప్రత్యేక పారిశుధ్య కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలని ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేయడంపై సర్పంచ్‌లు మండిపడుతున్నారు. వచ్చేనెల 5న ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవాన్ని పురస్కరించుకొని గురువారం నుంచి ప్రతి గ్రామ పంచాయతీలో పారిశుధ్యం, ప్లాస్టిక్ నిషేధం తదితర అంశాలపై ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలని పంచాయతీరాజ్ కమిషనర్ ఉత్తర్వులిచ్చారు. వీటిని అమలు చేయాలని జిల్లా ఉన్నతాధికారులు ఆదేశాలు జారీచేశారు. దీంతో సర్పంచ్‌లు, కార్యదర్శులు అయోమయంలో ఉన్నారు. ఇప్పటికే రూ. లక్షలు ఖర్చుపెట్టి వివిధ రకాల పనులు చేసి బిల్లులు రాక ఆర్థికంగా సతమతమవుతున్నామని, మళ్లీ ఈ ఉత్తర్వులు ఏమిటని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ప్రభుత్వ తీరుపై మండిపడుతున్నారు.
తాగునీటికి రూ.లక్ష ఏమైపోయాయి
గడిచిన పదేళ్లలో ఎప్పుడూ లేనంతగా ఈ ఏడాది రాష్ట్రంలో తాగునీటికి ఇబ్బందులు ఎదురయ్యాయి. పైప్‌లైన్‌లకు మరమ్మతు చేయలేక చాలా గ్రామాల్లో తాగునీటి సరఫరా నిలిచింది. దీంతో జిల్లాస్థా యి ఉన్నతాధికారులు తాగునీటి సరఫరా కు ప్రత్యేకమైన నిధులు వస్తున్నాయి. ప్రతి పంచాయతీకి రూ.లక్ష ఇస్తాం. ముందైతే ఇబ్బందులు లేకుండా నీటి సరఫరా చేయాలంటూ పంచాయతీ కార్యదర్శులకు చెప్పారు. ఈ విషయంలో ఇబ్బందులు వస్తే ఉన్నతాధికారులు కార్యదర్శులనే బాధ్యులను చేశారు. దీంతో చేసేది ఏం లేక ఒక్కో కార్యదర్శి రూ.30 వేల నుంచి రూ.ఒక లక్ష వరకు అప్పులు తెచ్చి తాగునీటి సరఫరా, పారిశుధ్య నిర్వహణ, వీధి దీపా ల ఏర్పాటు ఇలా రకరకాల పనులపై పెట్టా రు. తీరా ఇప్పుడు పనులైపోయాక ఆ లక్ష రూపాయాల విషయం కూడా మాట్లాడే నాథుడే కరువయ్యారు. అప్పుల పాలై పోతున్నాం సార్ అంటూ పంచాయతీ కార్యదర్శులు వాపోతున్నారు. పంచాయతీల్లో పాలకవర్గానికి గడువు ముగియడంతో స్పెషల్ ఆఫీసర్లను నియమించినా.. వారు ఎప్పుడు వస్తారో ఎప్పుడు వెళ్తారో తెలియడం లేదు. పాలకవర్గాలు లేకపోవడం, స్పెషల్ ఆఫీసర్ రాకపోవడంతో ప్రతి దానికి మేమే బాధ్యత వహించాల్సి వస్తుందంటూ బాధపడుతున్నారు.

ఉపాధి కూలీలకు ఫొటోల చిక్కులు

కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా అమలు చేస్తున్న ఉపాధి హామీ పథకం సాంకేతిక సమస్యల సుడిగుం డంలో చిక్కుకుంది. క్షేత్రస్థాయిలో కూలీలు ఎదుర్కొం టున్న ఇబ్బందులు పథకం అసలు ఉద్దేశాన్నే దెబ్బతీస్తున్నాయి. మంగళవారం నవతెలంగాణ పత్రిక ప్రతినిధి పరకాల మండలం వెల్లంపల్లి గ్రామంలో గ్రామంలోని వంకాయ కుంట వద్ద జరుగుతున్న పని ప్రదేశాన్ని పరిశీలించగా, కొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన ఎనఎన్ ఎంఎస్ యాప్ కూలీలకు శాపంగా మారింది. గతంలో పని ప్రదేశంలో ఎక్కడైనా హాజరు నమోదు చేసుకునే వెసులుబాటు ఉండగా, ప్రస్తుతం భువన్ యాప్ అనుసంధానంతో నిర్దిష్ట లొకేషన్‌లో మాత్రమే ఫోటో తీయాల్సి రావడం గమనార్హం. సిగ్నల్ సమస్యల వల్ల ఒకే చోట గంటల తరబడి నిలబడాల్సి రావడంతో, పని కంటే హాజరుకే ఎక్కువ సమయం వృథా అవుతోందని కూలీలు అసహనం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా ఐరిష్, ఫేస్ రికగ్నైజేషన్ ప్రక్రియలో ఎదురవుతున్న సాంకేతిక లోపాల వల్ల ఒక్కొక్కరితో ఫోటో తీయడం భారంగా మారింది. – (వూకె రామకృష్ణ దొర)
కేంద్ర ప్రభుత్వం 2023 జనవరి 1 నుంచి ‘మహాత్మాగాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం’ కింద పనిచేసే కూలీలకు ‘నేషనల్ మొబైల్ మానిటరింగ్ సిస్టమ’ (చీవీవీS) యాప్ ద్వారా హాజరును తప్పనిసరి చేసింది.నాటి నుంచీ ఈ విధానం వల్ల కూలీలు అనేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. రెండు పూటలా ఫొటోలు అప్‌లోడ్ చేయాల్సి వస్తోంది.‘పని ప్రారంభంలో ఒకసారి, పని ముగిశాక రెండోసారి జియోట్యాగ్డ్, టైమ్‌స్టాంప్డ్ ఫొటోలను అప్‌లోడ్ చేయడం తప్పని సరి’ అని కేంద్రం నిబంధనలు పెట్టింది. ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో సిగ్నల్స్ సరిగ్గా ఉండవు. సర్వర్లు మొరాయిస్తాయి. దీంతో ఉపాధి హామీ సిబ్బంది, కూలీలకు ఈ ఫొటో అప్‌లోడింగ్ ప్రక్రియతో తిప్పలు తప్పడం లేదు. ఇలాంటి సాంకేతిక కారణాల వల్ల కేవలం ఒక పూట మాత్రమే ఫొటో అప్‌లోడ్ అయితే, ఆ రోజుకు ఉపాధి కూలీలు తమ సగం వేతనం కోల్పోవాల్సిందే! రెండు పూటలా అప్‌లోడ్ కాకపోతే ఆ రోజు వేతనాన్ని వారు కోల్పోయినట్లే.
గత ఏడాది జూలైలో కేంద్రం జారీ చేసిన కొత్త మార్గదర్శకాల ప్రకారం, అప్‌లోడ్ చేసిన ప్రతి ఫొటోనూ గ్రామ పంచాయతీ స్థాయిలో 100 శాతం పరిశీలన చేయాల్సిందే. కూలీల హాజరును పారదర్శకంగా ఉంచేందుకు ప్రభుత్వం ఈ డిజిటల్ విధానాన్ని తెచ్చినప్పటికీ, సాంకేతిక కారణాలవల్ల పేద కూలీలు తమ కష్టార్జితాన్ని కోల్పోతున్నారు.దీంతో ఈ ఉపాధి చట్టంలో కేంద్రం తీసుకొచ్చిన మార్పులపై తీవ్ర విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో గమనిస్తే, కేంద్రం ప్రకటించిన కనీస వేతనాల కంటే ఇంకా తక్కువ వేతనాలే ఉపాధి కూలీకు అందుతున్నాయి. వీరి ఇబ్బందులను దృష్టిలో ఉంచుకుని, నెట్‌వర్క్ లేని ప్రాంతాల్లో ఆఫ్‌లైన్ మోడ్‌లో ఫొటోలు తీసి, సిగ్నల్ ఉన్న చోట అప్‌లోడ్ చేసే సౌకర్యాన్ని ప్రభుత్వం కల్పించాలి. వీలైతే, ఇలా రెండు సార్లు ఫొటోలు తీసే కార్యక్రమాన్ని తక్షణమే రద్దు చేయాలని, కనీస వేతనాలు పక్కాగా అమలు చేయాలని ఉపాధి హామీ కూలీలు ప్రభుత్వాలను కోరుతున్నారు.
యాప్‌తో కూలీల అవస్థలు..
ఈజీఎస్ పనుల్లో నేషనల్ మొబైల్ మానిటరింగ్ సిస్టమ్ (ఎనఎంఎంఎస్)యాప్ ద్వారా కూలీల హాజరు నమోదు ప్రక్రియను అమలు చేస్తున్నారు. అయితే ఈ విధానం కూలీలకు తలనొప్పిగా మారింది.సాంకేతిక సమస్యలతో కొత్త ఇబ్బందులు తెచ్చి పెడుతున్నది. పని ప్రదేశంలో ఇంటర్నెట్, సర్వర్ సమస్యలతో ఫొన్‌లో ఫొటోలు స్కాన్ కావడం లేదు.ఫొటో క్యాప్చరింగ్ అటెండెన్స్ విధానంతో కొన్ని సందర్భాల్లో కూలీల హాజరు నమోదు కాక వారు వేతనాలు కోల్పోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతున్నది.
మొబైల్‌లో ఫొటో దిగేందుకు గంటల తరబడి ఎదురుచూడాల్సిన దుస్థితి నెలకొంది. కొందరి కూలీల ఫొటోలు స్కాన్ కాకపోవడంతో క్షేత్ర సహాయకులు కూలీలను కింద పడుకోబెట్టి తీయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. మరోవైపు, పని ప్రదేశాల వద్ద కనీస సౌకర్యాలు కల్పించక పోవడంతో కూలీలు ఎండవేడిని తాళలేక తీవ్ర ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఎండ నుంచి ఉపశ మనానికి నీడ వసతి, తాగునీరు, ప్రథమ చికిత్స కిట్లు పని ప్రదేశంలో కల్పించాల్సి ఉంది. కానీ ఇవేమీ కనిపించడం లేదు.
అటెండెన్స్ రెండు సార్లు..
పని లేని నిరుపేదలకు ఏడాదిలో కనీసం వంద రోజుల పాటు పని కల్పించాలనే ఉద్దేశంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం.. 2006లో మహాత్మాగాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం (ఎంఎనఆర్ ఈజీఎస్) చట్టాన్ని తీసుకొచ్చింది. అయితే, తాజాగా ఈ పథకం పేరును వికసిత్ భారత్-గ్రామీణ రోజ్‌గార్ అజీవిక మిషన్ (వీబీజీ రామ్ జీ)గా మార్చిన కేంద్రం..చట్టంలో సరికొత్త మార్పులు చేపట్టింది.పని ప్రారంభంలో,ముగింపు సమయంలో పని ప్రదేశంలోనే కూలీలకు రెండు సార్లు ఎనఎంఎంఎస్ యాప్ ద్వారా వారి ఫొటో లను ఆన్‌లైన్‌లో అప్‌లోడ్ చేయాల్సి ఉంటుంది. అయితే,గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇంటర్నెట్ సమస్యల కారణంగా ఫొటోలు అప్‌లోడ్ కాకపోవడంతో కూలీలు,సిబ్బంది తీవ్ర ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఈ కొత్త యాప్ కారణంగా క్షేత్ర సహాయకులు నిర్దేశించిన మేరకు పనులు చేయించలేక, కూలీల ఫొటోలు తీసి ఆప్‌లోడ్ చేయడానికే పరిమితం అవుతున్నారు.దీంతో ఆసలు ఈ పథకం ఉద్దేశం పూర్తిగా నీరుగారుతున్నదనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.
కూలీల పొట్ట కొట్టేందుకే ఈ యాప్
ఉపాధి హామీలో కొత్తగా తీసుకొచ్చిన ఫొటో అటెండెన్స్‌తో చాలా ఇబ్బందులకు గురవుతున్నాం. ఉపాధి హామీ పథకాన్ని నీరుగార్చే కుట్ర జరగు తున్నది. కొత్త కొత్త నిబంధనలు తీసుకురావడంతో ఇప్పటికే పనులకు వస్తున్న కూలీల సంఖ్య భారీగా తగ్గింది.ఇక సిగ్నల్ రాక,సర్వర్ డౌన్ కారణంగా హాజరు పడుతున్నదో,లేదో తెలుస్తలేదు.
సర్కారు పనిని బంద్ చేసే కుట్ర..
చాలా రోజుల ఉపాధి పనులకు వస్తున్న.కొత్తగా వచ్చిన ఫొటో యాప్ వల్ల మస్తు ఇబ్బందులు అయితున్నయ్. పనులు చేసుడు ఒక వంతైతే, ఫొటో దిగుడు మరో వంతైతున్నది. మోదీ ప్రభుత్వం సర్కారు పనిని బందు చేసేందుకు కుట్ర పన్నుతున్నది. పనికి వచ్చే వారందరూ ఫొటోలు దిగాలంటే గంటలు పడుతున్నది. అప్పుడప్పుడు ఫోనులో ఫొటోలు అస్తలేవు. పాత పద్ధతిలోనే తీసుకోవాలి.
కనీస సౌకార్యలు కల్పించాలి
ఉపాధి హామీ పనులు కల్పిస్తున్నప్పటికీ పని ప్రదేశంలో కనీస సౌకార్యలు సరిగా ఉంటలేవు. ఎండలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.నీడ సౌకర్యం లేకపోవడంతో చెట్ల కింద సేద తీరుతున్నాము. పని ప్రదేశంలో కూలీలకు నీడ, తాగునీటి సౌకర్యంతో పాటు ప్రథమ చికిత్స కిట్లను ఉం చాలి.నీడ వసతి కల్పించకుంటే వడదెబ్బ తగులుతుంది. అధికారులు చొరవ తీసుకొని కనీస సౌకర్యాలు కల్పించాలి.
సర్వర్ డౌన్‌తో సమస్యలు..
ఫొటో క్యాప్చర్ ద్వారా కూలీల అటెండెన్స్ తీసుకుంటున్నాము. కొంత మంది కూలీల ఫొటోలు తీసిన తర్వాత సర్వర్ డౌన్ అవుతుం డడంతో ఫొటో క్యాప్చర్‌కు ఇబ్బందులు వస్తున్నా యి. అటవీ ప్రాంతాల్లో పనులు జరుగుతుం డడంతో అప్పుడప్పుడు సిగ్నల్ సమస్య తలెత్తు తున్నది. ఆలస్యమైనా కూలీలందరి అటెండెన్స్ ఎనఎంఎంఎస్ విధానంలోనే తీసుకుంటున్నాం.
-హనీఫ్, ఫీల్డ్ అసిస్టింట్,కోనాపూర్

మన లౌకిక వాదం నీటిమÖటలేనా?

దేశంలో ఈనాడు మత వ్యాపార సంస్కృతి పెరుగుతున్నది. గుడులు, మఠాలు, బాబాల ఆశ్రమా లకు పర్యాటకం విపరీతంగా పెరుగుతున్నది. సాధార ణంగా ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి విజ్ఞా నశాలలు,విశ్వ విద్యాలయాలు, విస్తృతమైన గ్రంథా లయాలు, సముద్ర తీరాలు,నదీ తీర ప్రాంతాలు, చారిత్రక కట్టడాలను చూడడానికి వెళ్ళాలి. కాని మత కేంద్రాలైన దేవాలయాలను సందర్శించడానికి లక్షలు లక్షలు ఖర్చు పెడుతున్నారు. మత క్షేత్రాల సందర్శనకు టూరిస్ట్ బస్‌లు,విమాన సర్వీసులు,ప్రత్యేక రైళ్ళు ప్రభు త్వాలు ఏర్పాటు చేస్తున్నాయి.అదే ఒకచారిత్రక కట్ట డానికి ప్రభుత్వాలు ఇటువంటి ప్రయాణ సౌకర్యం కలిగించటం లేదు. నిజానికి రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అత్యు న్నతమైన అంబేద్కర్ స్మృతివనాల రూపకల్పన జరిగింది. విజయవాడ నడిబొడ్డులో 125 అడుగుల డా.బి.ఆర్.అంబేద్కర్ విగ్రహాన్ని గత ప్రభుత్వం ఏర్పర చింది. ఆ వనంలో అంబేద్కర్ జీవిత చరిత్రను చక్కగా రూపొందించారు.వివిధ స్కూళ్లు,కాలేజీల నుండి టూరిస్ట్ బస్సులు ఏర్పాటు చేసి ఆ స్మృతి సందర్శన ద్వారా విద్యార్థుల్లో విద్యాసక్తిని రూపొందించాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వానిది.పోయిన ప్రభుత్వం మీద ద్వేషం తో ఇప్పటి వరకు ఒక్కసారి కూడా వెళ్ళి ఆ విగ్రహాన్ని సందర్శించి పూలమాలాంకృతి చేయలేదు. అలాగే హైదరాబాద్‌లో డా||బి.ఆర్.అంబేద్కర్ 126 అడు గుల విగ్రహాన్ని మాజీ ముఖ్యమంత్రి నిర్మించగా ప్రస్తుత సి.ఎం ఆగేట్లు కూడా తెరవలేదు. మొన్న జయంతికి నామమాత్రంగా తెరిచారు. దాని వలన విద్యార్థుల్లో అంబేద్కర్ స్ఫూర్తి రావటం లేదు.
దేశ స్థూల జాతీయోత్పత్తి (జిడిపి)లో పర్యా టక ఆదాయం వాటా 9.6 శాతం. ఇందులో దేశీయ పర్యాటకం 88 శాతం. గతేడాది ఇండియా సందర్శిం చిన విదేశీ పర్యాటకులు కేవలం 90లక్షలు కాగా, స్థానిక యాత్రికుల సంఖ్య కళ్లు చెదిరేలా 14కోట్లను దాటింది. కేంద్ర ప్రభుత్వాలు పర్యాటక రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ఢిల్లీ-ఆగ్రా-జైపూర్ ‘స్వర్ణ త్రిభు జం’ మీద అధిక శ్రద్ధ పెడుతుంటాయి. వాస్తవానికి తమిళనాడు సందర్శించేవారు అత్యధికంగా 20 శాతం ఉన్నారు. ఢిల్లీ పర్యాటకులు వారిలో సగం ఉంటారు. దక్షిణాది రాష్ట్రాలు దేశవిదేశాల టూరిస్టు లను ఆకర్షించడంలో ముందు వరుసలో నిలుస్తాయి. కారణం మతపరంగా ప్రముఖమైన తిరు పతి, మదురై వంటి ప్రదేశాలు వీటిలో ఎక్కువగా ఉండటమే. తిరు పతి వల్ల ఆంధ్రప్రదేశ్ ఇండియాలోనే అతి పెద్ద దేశీ య పర్యాటక ప్రదేశంగా రూపొందింది. రెలిజియస్ టూరిజం ఇప్పుడు అతిపెద్ద వ్యాపారం.గడచిన నాలు గైదేళ్లలో గతంలో కంటే అధికంగా మతం మీద మమ కారం పెంచుకున్న భారతీయులు 25 శాతం పైగానే ఉన్నారని ‘వ్యూ’ సంస్థ నిర్వహిం చిన ‘గ్లోబల్ యాటి ట్యూడ్ సర్వే’ తేల్చింది.ఇది ఏ ఒక్క మతానికో పరిమి తం కాదు.అన్ని మతాల్లోనూ ఈ ధోరణి కనబడు తున్నది. ఎనఎసఎసఓ (నేషనల్ శాంపుల్ సర్వే ఆఫీస్) నివేదిక ప్రకారం,మత ప్రదే శాల సందర్శనలపై చేసిన సగటు వ్యయం ఇదే కాలం లో రెట్టింపు కంటే ఎక్కు వైంది. మత వ్యాపారానికి ఆకాశమే హద్దు (ఇందులో శ్లేష లేదు). సంతోషమే! మరి మత భావన పెరుగుతూ పోవడం వల్ల తలెత్తే ఇతర పరిణామాల మాటేమిటి? సమాజం లో మÖఢనమ్మకాలు, అంధ భక్తి, మత పిచ్చి పెచ్చరిల్లు తాయి. ఒక ఆధునిక సమాజంగా ఇండియా ఆవిర్భ వించకుండా ఇవి అడ్డుపడే ప్రమాదం ఉంది.
క్రైస్తవం,ఇస్లాంలో కూడా విపరీతమైన వ్యా పార సంస్కృతి వుంది.ముఖ్యంగా శాస్త్రీయ అధ్యయ నానికి వ్యతిరేకంగా ప్రార్థనల ద్వారా జ్వరాలు పోతా యి అనటం,గృహ సందర్శనాల పేరుతో బలహీ నులను దోచుకోవటం, రోజుల తరబడి ఉపవాసాలు వుంచి ఆరోగ్యాలు పాడుచేయడం వంటివన్నీ అశాస్త్రీ యమైన కార్యక్రమాలు.ఇవి మÖడు మతాల్లోను విపరీతంగా జరుగుతున్నాయి.వీటిని ప్రభుత్వాలు ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. మక్కా ప్రయాణాల తొక్కిళ్ళల్లో వందల మంది చనిపోతున్నారు. ఇటీవల తిరుపతిలో పదుల సంఖ్యలో చనిపోయారు.జిల్లా పరిషత్ స్కూళ్లలో కూడా విద్యార్థినులకు బురఖాలు తప్పనిసరి చేసి వారిలో లౌకికవాద దృక్పథాన్ని దెబ్బతీస్తున్నారు. క్రైస్తవ స్కూళ్లలో అయితే భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం 40 శాతం రిజర్వేషన్ కల్పించకుండా ఫీజులు విపరీతంగా దండుకుంటున్నారు.పేద పిల్లలకు అక్కడ చోటు లేదు. భారత జాతీయ గీతాన్ని ఆలపించకుండా ప్రార్థనలతో అసెంబ్లీలు నడిపిస్తున్నారు.అన్ని రేడి యోలలో,టీవీలలో మతప్రచారం ముమ్మరం అయిం ది.ఉదయ కాలాన్నే రకరకాల దేవుళ్ళ స్తుతులు, కీర్తనలు పాడుతూ జ్ఞానబోధను తగ్గించారు.వ్యక్తిత్వ నిర్మాణబోధలుబాగా తగ్గిపోయాయి.కవిత్వం, నవల, పాట,జానపదం బహు జనం స్త్రీ విముక్తి సంబంధిం చిన ఆశయాలు టీవీలలో మృగ్యమైనాయి.
ఇప్పుడు రోడ్డు మలుపుల్లో మత కేంద్రాలు, గుడులు నిర్మించడం పెద్ద వ్యాపారంగా మారింది. ముఖ్యంగా ప్రతి మలుపులోనూ ఒకదేవాలయం దర్శన మిస్తుంది. ఇక వాటిని కదిలించడానికి వీలు లేదు. చివరికి రోడ్డు విశాలపరిచేటప్పుడు కూడా వాటి ని తప్పించి రోడ్లు వేసుకోవాలి. నిజానికి నెహ్రూ, డా.బి. ఆర్.అంబేద్కర్ వంటి వారు గుడులను సంద ర్శించ లేదు.ఇప్పుడు ముఖ్యమంత్రులు లౌకిక దృక్ప థాన్ని కాపాడాల్సిన వారు మత రాజకీయాలు నడుపు తున్నారు. కొందరైతే కాషాయ వస్త్రాలతో తిరుగుతు న్నారు.ఈసందర్భంలో లౌకిక, ప్రజాస్వామ్య, ప్రగతి శీల వాదులందరూ కలిసి మతం పేరుతో జరుగుతున్న మÖఢ భావజాల ఆర్థిక దోపిడీ విధానాలను అడ్డుకో వాలి. కారల్‌మార్క్స్, అంబేద్కర్ ఆలోచనా విధానా లతో నూతన సాంస్కృతిక విప్లవాన్ని విజయవంతం చేస్తారని ఆశిద్దాం. (వ్యాసకర్త : డా.కత్తి పద్మారావు)

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో భానుడు భగభగలు

భానుడు నిప్పులు కురిపిస్తూనే ఉన్నాడు. మధ్యలో ఒకసారి పలుచోట్ల జల్లుల పడి కాస్త ఉపశమనం ఇచ్చినా మళ్లీ బాదుడు కొన సాగుతూనే ఉన్నది. మే నెలంతా ఈ మండే ఎండలు తప్పవని, ఆతర్వాత కాస్త మళ్లీ జల్లులు కురిసే అవకాశం ఉన్నదని ఐఎండీ అంచనా వేసింది. ఈ వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు 50 డిగ్రీల సెల్సియస్ మార్క్‌ను దాటొచ్చని పేర్కొంది. వేసవి ఎండలు మండిపోతున్నాయి. సూర్యుడు ఉదయించిన గంటల వ్యవధిలోనే తన ప్రతాపాన్ని చూపిస్తున్నాడు. మధ్యాహ్నం కాకముందే మాడు పగిలిపోయే నిప్పులు కురిపి స్తున్నాడు. వీటికితోడు వడగాలులు కూడా వీయడంతో దప్పికలు,నీరసం,డీహైడ్రేషన్‌లు వెంటనే చుట్టుముడుతున్నాయి. అందుకే అవసరం ఉంటే తప్పితే గడప బయట కాలు పెట్టొద్దని హెచ్చరికలు చేస్తున్నారు. మరీ ముఖ్యంగా వృద్ధులు,చిన్నారులు ఇంటి పట్టునే ఉండటం మంచిది. తాజాగా,వాతావరణ శాఖ మరో హాట్ న్యూస్ చెప్పింది. ఈఏడాది టెంపరేచర్‌లు రికార్డులు బ్రేక్ చేస్తాయని ఐఎండీ అంచనాలు వేసింది. ఈఏడాది వేసవి తాపం 40 డిగ్రీల సెల్సియస్‌లు దాటొచ్చని పేర్కొంది. ఇప్పటికే ఉష్ణోగ్రతలు దారుణంగా పెరిగాయని,పలు ప్రాంతాల్లో 45డిగ్రీల సెల్సి యస్‌లు క్రాస్ చేసి టెంపరేచర్‌లు రికార్డు అవుతున్నాయని ఐఎండీ తెలిపింది. వడగా లులు కూడా భయంకరంగా వీస్తున్నాయి. సాధారణంగా మే నెలలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు అవుతాయని, ఐఎండీ డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ మెటీయరాలజీ డాక్టర్ ఎం మోహపాత్రా తెలిపారు. కాబట్టి,పశ్చిమ రాజస్తాన్‌లోఉష్ణోగ్ర తలు 50డిగ్రీల సెల్సి యస్‌లను తాకొచ్చని వివరించారు. ఓప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్‌లో మోహపాత్రా మాట్లాడుతూ,పశ్చిమ మధ్య భారతం, వాయవ్య భారతంలోనూ సాధారణానికి మించి టెంప రేచర్‌లు రికార్డు అవుతాయని తెలిపారు.ఉత్తర, ఈశాన్య భారతంలోనూ సాధారణానికి మించి వేడిగా రోజులు గడవచ్చని వివరించారు. మన దేశంలో పలుచోట్ల ఉష్ణోగ్రతలు 46డిగ్రీల సెల్సియస్ మార్క్‌ను దాటేశాయి. కాగా,ఏప్రిల్ నెలలో యÖపీలో అలహాబాద్ (46.8డిగ్రీలు), ఝాన్సీ(46.2డిగ్రీలు), లక్నో (45.1డిగ్రీలు)లు ఆల్ టైం గరిష్ట ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యాయి. వీటితోపాటు హర్యానాలోని గురుగ్రామ్ (45.9 డిగ్రీలు), మధ్యప్రదేశ్ సత్నా (45.3 డిగ్రీలు)లు ఆల్ టైం హై టెంపరేచర్‌లు ఈ నెలలో రికార్డ్ చేశాయి. ఇక మే నెలలో అంచనాలు చూస్తే.. మే నెలలో దేశంలో చాలాచోట్ల సాధారణం నుంచి సాధారణాని కంటే గరిష్టంగా వర్షాలు పడే అవకాశాలు ఉన్నాయని అంచనా.దేశాన్ని భారీ ఉష్ణోగ్రతలు వణికిస్తున్నాయి. ఏప్రిల్‌లో సగటు ఉష్ణోగ్రతలు122ఏళ్ల రికార్డును బ్రేక్ చేసి నట్టు భారత వాతావరణశాఖ వెల్లడించింది. మే నెలలో ఉత్తర భారతంలో ఉష్ణోగ్రతలు 50డిగ్రీలు దాటిపోయే అవకాశం ఉందని పేర్కొంది. హీట్‌వేవ్ నేపథ్యంలో ఏప్రిల్ నెల ఉష్ణోగ్రతలు రికార్డుల మోత మోగించాయి. వాయువ్య భారతం,మధ్య భారతంలో ఉష్ణోగ్రతలు సగటున 35.90డిగ్రీలు,37.78డిగ్రీలు నమోదయ్యాయి. అధిక ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా విద్యుత్ డిమాండ్ భారీగా పెరిగిందని, ఫలి తంగా దేశంలో పవర్ కట్‌లు పెరిగాయని పేర్కొంది. దేశరాజధాని ఢిల్లీలోఉష్ణోగ్రతలు భారీగా పెరిగాయని,72ఏళ్ల రికార్డు..దేశంలో హీట్‌వేవ్ పరిస్థితులపై యÖఎన్ ఏజెన్సీ డబ్ల్యూఎంఓ ఆందోళన వ్యక్తం చేసిందని వివరించింది.
మునుపెన్నడూ లేనంత వేడిగాలు
మానవుని కార్యకలాపాలవల్ల ఏర్పడిన గ్లోబల్ వార్మింగ్‌తో ప్రాణహాని సంభవిస్తోంది. ఇది ఇప్పటికే రుజువైన సత్యం కూడా. గ్లోబల్ వార్మింగ్ వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా పక్షులు, జంతువుల మనుగడ కష్టతరమౌతోంది. దీంతో యావత్ జీవరాశి దెబ్బతినడంతో పాటు… మనుషుల మీద కూడా ఆ ప్రభావం పడుతుంది. గ్లోబల్ వార్మింగ్ కారణంగానే.. మన దేశంలో మే నెల రాకముందే అత్యంత తీవ్రమైన వేడిగాలులు వీస్తున్నాయి. ప్రధానంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాల కంటే.. ఉత్తరాది రాష్ట్రాల్లో మునుపెన్నడూ లేనివిధంగా తీవ్రస్థాయిలో వడగాలులు వీస్తున్నాయని భారత వాతావరణ శాఖ వెల్లడించింది. ఇప్పటికే దేశరాజధాని ఢిల్లీలో ఎల్లో అలర్ట్ అమల్లో ఉంది. ఎండ తీవ్రత ఏస్థాయిలో ఉందో దీన్నిబట్టే అర్థం చేసుకోవచ్చు. వాతావరణ మార్పుల వల్ల.. ప్రపంచంలోని మిగతా దేశాలకంటే.. భారతదేశమే మరిన్ని సమస్యల్ని ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని పర్యావరణ నిపుణులు హెచ్చరిస్తు న్నారు. ఇక భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండి) తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. రాబోయే రోజుల్లో సగటు గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 4.5-6.4 డిగ్రీల సెల్సియస్ నమోదవుతుందని అంచనా వేసింది. బహుశా మైదాన ప్రాంతాల్లో 40 డిగ్రీల సెల్సియస్, తీర ప్రాంతాల్లో 37 డిగ్రీల సెల్సియస్ కంటే ఎక్కువగా వేడిగాలులు వీస్తాయని ఐఎండి పేర్కొంది.గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా దేశ రాజధాని ఢిల్లీ ఉష్ణోగ్ర తలను పరిశీలిస్తే..1981-2010ల మధ్య గరిష్టంగా 39.5 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత నమోదయితే…ఈ సంవత్సరం ఏప్రిల్ 28 నుండే.. అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత నమోదవుతోంది. రోజువారీగా సగటున 44 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత నమోదవుతున్నదని, ఇలా కొద్దిరోజులపాటు అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత నమోదయ్యే అవకాశముందని ఐఎండి తెలిపింది. అందుకే ఢిల్లీలో ఎల్లో అలర్ట్‌ను ప్రభుత్వం జారీ చేసింది. ఇక 1979 నుండి 2017 వరకు సేకరించిన వాతావారణ సమాచారం మేరకు..’తూర్పు తీర ప్రాంత భారతదేశం, వాయువ్య భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో అత్యధికంగా 31 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత నమోదైనట్లు న్యూయార్క్‌లోని కొలంబియా యÖనివర్సిటీ పరిశోధకులు గుర్తించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ పరిస్థితిని పరిశీలిస్తే.. ఇప్పటికే మధ్య అమెరికా, ఉత్తర ఆఫ్రికా, మధ్యప్రాచ్య, వాయువ్య-ఆగేయ భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో 35 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత నమోదైంది. 2010 కంటే.. 2023 తర్వాతి సంవత్సరాల్లో ఉష్ణోగ్ర తల్లో తీవ్రమైన మార్పులు చోటుచేసు కుంటు న్నాయని స్పష్టమవుతున్నది. ఇది భవిష్యత్ లో మరింత పెరిగే అవకాశముందని పరిశోధ కులు అంచనా వేస్తున్నారు. మన దేశంలో గ్లోబల్ వార్మింగ్ ప్రభావంతో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవ్వడం వల్ల ప్రజల ప్రాణాలకు ముప్పు సంభవిస్తోంది. పనికి వెళ్తే గాని పూట గడవని పేదలు ఎండల్లో కూడా బయటకు వెళ్లడం వల్ల.. ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. అందుకే ప్రజల ప్రాణాల్ని కాపాడే విధంగా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తగు చర్యలు తీసుకోవాలని వాతావరణ శాఖ హెచ్చరిస్తోంది.
మే నెలలో 40డిగ్రీలు…!
వేసవి కాలంలో సాధారణంగా మే నెలలో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతూ ఉంటాయి. కానీ ఈసారి మార్చి నుంచే భానుడి భగభగలకు ప్రజలు అల్లాడిపోతున్నారు. ఇక ఏప్రిల్‌లో ఎండలు మరింత తీవ్రంగా ఉన్నా యి. ఇప్పుడు..మే నెలంటనే ప్రజలు బెంబేలెత్తి పోతున్నారు. “వాయువ్య భారతదేశంలోని చాలా ప్రాంతాలు హిమాచల్,పంజాబ్, హైర్యానా,రాజస్థాన్గుజరాత్-మేలో సాధారణ ఉష్ణోగ్రతల కంటే ఎక్కువగా నమోదయ్యే అవకాశం ఉన్నట్లు అంచనా.“దేశంలో 2022 మేలో సగటు వర్షపాతం సాధారణం కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది” అని మోహపాత్ర చెప్పారు.అయితే, వాయువ్య మరియు ఈశాన్య భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలతో పాటు తీవ్ర ఆగ్నేయ ద్వీపకల్పంలో మేలో సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని మోహపాత్ర చెప్పారు. పశ్చిమ రాజస్థాన్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో 40డిగ్రీల సెల్సియస్ కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు నమోద వడాన్ని కూడా మోహపాత్ర తోసిపుచ్చలేదు.– జి ఎన్ వి సతీష్ 

‘ఏఐ’..తో పర్యావరణానికి ప్రమాదం

కృత్రిమ మేధ(ఏఐ) రంగంలో పైచేయి సాధించేందుకు బహుళజాతి సంస్థలు పోటీ పడుతున్నాయి.వందల కోట్లు ఖర్చుచేసి కొత్త ఫీచర్ల తో ఉచితంగా ఏఐ చాట్‌బోట్‌లను అందు బాటులోకి తెస్తున్నాయి. వినియోగ దారులు కూడా ఏఐని ఇష్టారీతిన వాడేస్తున్నారు. చిన్న మెయిల్ చేయ డానికి కూడా ఏఐపైనే ఆధారపడు తున్నారు. ఫోటోలను,వీడియోలను సృష్టిస్తున్నారు.చిత్ర విచిత్రమైన ప్రశ్నలు అడుగు తూ టైమ్‌పాస్ చేస్తున్నారు. అయితే, ఏఐ కూడా అమూల్యమైన వనరేనని,దీనిని బాధ్యతగా, పొదుపుగా వాడుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఏఐ ఉచితంగానే సేవలు అందిస్తున్నప్పటీ పర్యావరణంపై మాత్రం భారం వేస్తున్నదని చెప్తున్నారు.అయితే శక్తివంతమైన జనరేటివ్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ మోడళ్ల వేగవంతమైన అభివృద్ధి,వినియోగం ప్రపంచా నికి కొత్త అవకాశాలు తెస్తున్నప్పటికీ, దీని వల్ల విద్యుత్ వినియోగం,నీటి అవసరం కార్బన్ ఉద్గా రాలు భారీగా పెరుగుతున్నాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. – గునపర్తి సైమన్ 
పర్యావరణానికి ప్రమాదమేంటి?
డాటా సెంటర్లలోని సూపర్ కంప్యూటర్ల ద్వారా ఏఐ పని చేస్తుంది. మనం ఏఐని అడిగే ప్రతి ప్రశ్నను ప్రాసెస్ చేసి సమాధానం ఇచ్చేది సూపర్ కంప్యూటర్లే. సూపర్ కంప్యూటర్లు పర్యావరణానికి హానికరంగా మారిన శిలాజ ఇంధనాలతో పని చేస్తున్నాయి. వీటి కోసం అణు ఇంధనాన్ని కూడా వినియోగిస్తుంటారు. దీనిపై ఇటీవల హగ్గింగ్ ఫేస్ అనే ఓసంస్థ అధ్య యనం చేసింది.కేవలం చాట్‌జీపీటీకి చెందిన జీపీటీ3 మాడల్‌కు శిక్షణ ఇచ్చే క్రమంలో 500 మెట్రిక్ టన్నుల కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉత్పత్తి అయ్యిందని ఈ అధ్యయనంలో తేలింది.ఒక పెట్రోల్ కారు 10లక్షల కిలోమీటర్లు నడిస్తే ఉత్పత్తయ్యే కార్బన్ డయాక్సైడ్‌కు ఇది సమానం.
నీటి కొరత తప్పదా ?
డాటా సెంటర్లు, సూపర్ కంప్యూటర్లు పని చేసేట ప్పుడు విపరీతమైన వేడి ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఈ వేడిని తగ్గించేందుకు భారీగా మంచినీరు అవసరమవు తుంది. దీంతో ఏఐ వినియోగం ఎంతగా పెరిగితే నీటి కొరత కూడా అంతగా పెరిగే ప్రమాదం ఉం దని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. డాటా సెంటర్లలో వినియోగించే నీటిపై అనేక విమర్శలు ఉన్నాయి. ఏ కంపెనీ కూడా డాటా సెంటర్‌లకు ఎంత నీటిని వినియోగిస్తున్నాయని వెల్లడించడం లేదు. అయితే,అమెరికాలోని ఒరెగాన్ రాష్ట్రంలో ఉన్న డల్లెస్ పట్టణంలో గూగుల్‌కు ఒక డాటా సెంటర్ ఉంది.ఈ మొత్తం పట్టణానికి సరఫరా అవుతున్న నీటిలో పావు వంతు ఈడాటా సెంటర్‌కు అవస రమవుతున్న విషయం ఓ కేసు ద్వారా వెలుగులోకి వచ్చింది. ఏఐ అందుబాటులోకి రావడం వల్ల సాంకేతికంగా కొన్నిలాభాలు ఉన్నాయి. ఇదే సమ యంలో పర్యావరణానికి ఏఐ మరింత భారంగా మారింది. సాంకేతికతను బాధ్యతాయుతంగా వినియోగించుకోవడంవల్ల డాటా సెంటర్లు, సూపర్ కంప్యూటర్లపై భారం తగ్గుతుందని, ఇది పర్యావరణానికి మరో నష్టం చేసేదిగా మార కుండా ఉంటుందని పర్యావరణవేత్తలు అప్రాయ పడుతున్నారు.ఏఐ వినియోగం పెరిగే కొద్దీ విద్యు త్ బిల్లులు తడిసిమోపెడు అవుతాయని జోహో కార్పొరేషన్ ఫౌండర్ శ్రీధర్‌వెంబు తాజాగా హెచ్చ రించారు. విద్యుత్ గ్రిడ్స్‌పై కూడా తీవ్ర ప్రభావం పడుతుందని తెలిపారు. ఈ మేరకు ఎక్స్ వేదికగా హెచ్చరించారు.
2023తో పోలిస్తే ఏథెన్స్,జార్జియాలో ప్రస్తుతం విద్న్యత్ బిల్లులు ఏకంగా 60శాతం మేర పెరిగా యని శ్రీధర్ వెంబు అన్నారు.ఏఐ డాటా సెంటర్లు పెరగడమే ఇందుకు కారణమని అన్నారు. డాటా సెంటర్ల జీపీయూ ఖర్చులు భరించగలిగినా విద్న్య త్ బిల్లులను తట్టుకోవడం మాత్రం ఎవ్వరి తరం కాదని చెప్పారు.చివరకు ఈభారం సామాన్య కుటుంబాలు,పరిశ్రమలపై పడుతుందని హెచ్చ రించారు.ఇంధన వినియోగంలో ప్రస్తుతం అందు బాటులో ఉన్న ఏఐ సాంకేతిక ఏమాత్రం సమర్థ వంతమైనది కాదని ఆయన అన్నారు.కాబట్టి, భారత్ తన డిజిటల్ మౌలిక వసతుల ఏర్పాటుపై లోతుగా ఆలోచించాలని సూచించారు. శక్తివనరు లను మరింత సమర్థవంతంగా వినియోగించుకునే ఏఐ వ్యవస్థల అవసరం ఉందని అన్నారు. ఏఐ కంప్యూటేషన్‌లో మౌలిక మార్పులు రావాలని అభి ప్రాయపడ్డారు.నిపుణుల అంచనా ప్రకారం, భారత్‌లో 2030 నాటికి ఏఐ విద్యుత్ వినియోగం ఏటా 40 నుంచి 50టెర్రావాట్ అవర్‌కు చేరుకుం టుంది.గృహ వినియోగానికి,పారిశ్రామిక అవసరాలకు విద్యుత్ సరఫరా చేయలేక ఇబ్బంది పడే గ్రిడ్స్‌పై ఇది భారం మరింత పెంచుతుంది. భారత్ అప్పటికి 777 జీడబ్ల్యూ విద్యుత్ ఉప్పత్తికి ప్రయత్నిస్తోంది. అయితే, పర్యావరణ ఇంధన ఉత్పత్తి టార్గెట్స్‌లో ఏమాత్రంలోటు తలెత్తినా ప్రాంతీ యంగా విద్యుత్ కొరత తలెత్తే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా ఏఐడాటా సెంటర్స్ ఎక్కువగా ఉన్నా ప్రాంతాలపై ప్రభావం పడుతుంది.ప్రాంతాల వారీగా కొరత వస్తుంది. చివరకు ఇది విద్యుత్ కోతలకు దారి తీసే అవకాశం కూడా ఉంది. ఇది చాలదన్నట్టు ప్రాంతీయ గ్రిడ్స్ విద్యుత్ డిమాం డ్‌ను తట్టుకోలేక కోతలకు తెరతీయవచ్చని నిపుణు లు హెచ్చరిస్తున్నారు.
గూగుల్ డేటా సెంటర్లకు ఇచ్చిన పర్యావరణ అనుమతులు రద్దు చేయాలి` కేంద్రానికి ఈ.ఏ.ఎస్. శర్మ విజ్ఞప్తి.
విశాఖపట్నం పరిసర ప్రాంతాల్లో ప్రతిపాదిత గూగుల్ డేటా సెంటర్ ప్రాజెక్టులకు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పర్యావరణ ప్రభావ మూల్యాంకన సంస్థ (APSజుIAA) జారీ చేసిన పర్యావరణ అనుమతు లను వెంటనే రద్దు చేయాలని భారత ప్రభుత్వ మాజీ కార్యదర్శి ఈ.ఏ.ఎస్. శర్మ కేంద్ర పర్యావ రణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వశాఖ (వీజుఖ్పు్పుీ)ను కోరారు. ఆనందపురం మండలంలోని విజాగ్ మెగా డేటా సెంటర్ పార్క్ లిమిటెడ్ (Vవీణ్పుPL), రాంబిల్లి ప్రాంతంలోని వైజాగ్ రాంబిల్లి డేటా సెంటర్ పార్క్ లిమిటెడ్ (V=ణ్పుPL)లకు రాజకీయ ఒత్తిడిలో తొందరపాటుగా అనుమతులు ఇచ్చారని ఆయన ఆరోపించారు.గూగుల్ సంస్థ తన అను బంధ సంస్థ రైడెన్ మరియు అదానీ గ్రూప్ భాగస్వా మ్యంతో విశాఖపట్నం పరిసరాల్లో 600 ఎకరాలకు పైగా మూడు ప్రాంతాల్లో భారీ డేటా సెంటర్ ప్రాజెక్టు ను అభివృద్ధి చేస్తోందని శర్మ పేర్కొన్నారు. అయితే మొత్తం ప్రాజెక్టును సమగ్రంగా పరిశీలించకుండా, భాగాలుగా విభజించి విడివిడిగా పర్యావరణ అను మతులు ఇవ్వడం చట్ట విరుద్ధమని అన్నారు. రాంబిల్లి డేటా సెంటర్ ప్రాజెక్టు సమీపంలో ఆరు రిజర్వ్ అడ వులు ఉన్నాయని,ఆ ప్రాంత భూగర్భ జలాలు ఇప్పటికే పరిశ్రమల కాలుష్యంతో తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయని ఆయన తెలిపారు. అయినప్పటికీ, పర్యావరణ ప్రభావ మూల్యాంకన (జుIA) నివేదికలో ఈఅంశాలను పరిగ ణనలోకి తీసుకోలేదని విమర్శించారు. 2006 జుIA నోటిఫికేషన్ ప్రకారం,రక్షిత అడవులు లేదా కాలుష్య ప్రభావిత ప్రాంతాలకు 10కి.మీ పరిధిలో ఉన్న ప్రాజెక్టులను “కేటగిరీ’గా పరిగణించి కేంద్ర పర్యా వరణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిశీలనకు పంపాల్సి ఉంటుందని శర్మ గుర్తు చేశారు. అయితే APSజుIAA వాటిని తప్పుగా “కేటగిరీ-డీ” ప్రాజెక్టులుగా పరిగ ణించి స్వయంగా అనుమతులు మంజూరు చేసిందని ఆరోపించారు.రాజకీయ నాయకులు ప్రాజెక్టులను త్వరగా ప్రారంభించాలనే ఉద్దేశంతో చట్టపరమైన నిబంధనలను పక్కనబెట్టారని ఆయన అన్నారు. Vవీణ్పుPL,V=ణ్పుPLలకు ఇచ్చిన పర్యావరణ అనుమతులను రద్దు చేసి,సమగ్ర పర్యావరణ పరిశీలన కోసం కేంద్రమంత్రిత్వశాఖకు పంపాలని ఈ.ఏ. ఎస్.శర్మ విజ్ఞప్తి చేశారు.
పొంచి ఉన్న రిస్క్‌లు
ఇది కృత్రిమ మేధ (ఏఐ) యుగం.ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలీజెన్స్ టెక్నాలజీ అత్యంత వేగంగా అన్ని రంగాల్లో వేళ్లూనుకుంటోంది. ఏఐ టూల్స్ చాలా పనులను మనుషుల కంటేఅత్యంత వేగంగా పూర్తి చేస్తున్నాయి.దీంతో ఇప్పటికే చాలారంగాల కంపెనీలు వీటి వినియోగాన్ని మొదలుపెట్టాయి. నాణేనికి బొమ్మా,బొరుసు ఉన్నట్టే,ఏఐ టెక్నాలజీకి ప్లస్ పాయింట్లు, మైనస్ పాయింట్లు ఉన్నాయి. పక్షపాతం:ఏఐ టెక్నాలజీని,ఏఐ టూల్స్‌ను తయా రు చేసేది మనుషులే. అందుకే వాటిపై మనిషి ఆలోచనా విధానం ప్రభావం ఉంటుంది. మనుషు లు పక్షపాత ధోరణితో ఆలోచిస్తారు. అందుకే మనుషుల చేతిలో పురుడు పోసుకున్న ఏఐ టూల్స్ కూడా పక్షపాతంతోనే పనులు చేస్తాయి.ఉదాహరణల్లోకి వెళితే, దరఖా స్తుదారులను ట్రాక్ చేసే ఏఐ టూల్ అనేది ‘మహి ళల’పై వివక్ష చూపొ చ్చు. ‘ప్రెడిక్టివ్ పోలీసింగ’ టూల్ అన్యాయంగా అణగారిన వర్గాలనులక్ష్యంగా చేసుకునే ముప్పు ఉం టుంది.ఏఐ ఫలితాలపై సంస్థలు, వాటిలోని ఉద్యో గులు గుడ్డిగా తుది నిర్ణయానికి రాకూడదు. వాటిని తనిఖీ చేసేందుకు ప్రత్యేక టీమ్‌లను ఏర్పాటు చేసుకో వాలి.పారదర్శక ఏఐ ఫలితాలకు నిర్దిష్ట ప్రమాణాలను నిర్దేశించు కోవాలి.వాటికి అనుగుణంగా ఏఐ ఫలితాలు వచ్చాయా లేదా అనేది చెక్ చేయాలి.ఏఐ ఫలితాల వల్ల ఏఒక్క వ్యక్తి లేదా వర్గం నష్టపోకుండా జాగ్రత్త పడాలి.సరైన ఏఐ లెర్నింగ్ మోడల్స్‌ను కంపెనీలు వినియోగించాలి.
సైబర్ సెక్యూరిటీ ముప్పులు : ప్రస్తుతం విని యోగంలో ఉన్న జనరేటివ్ ఏఐ టూల్స్‌లో 24శాతమే సురక్షిత మైనవి.ఏఐ టూల్స్‌పై సైబర్ దాడులకు పాల్పడేందుకు హ్యాకర్లు యత్నించే ముప్పు ఉంటుంది. ఆటూల్‌ను హ్యాక్ చేసి, అందులోని విలువైన సమాచారాన్ని దొంగిలిం చడం వారి లక్ష్యంగా ఉంటుంది. అదే జరిగితే కంపెనీ వద్దనున్న వ్యక్తులు, ఇతరత్రా సంస్థల సమా చారం గోప్యత, భద్రతలకు భంగం వాటిల్లు తుంది. సంస్థలకు ముందస్తుగా ఏఐసేఫ్టీ, సెక్యూ రిటీ వ్యూహం ఒకటి ఉండాలి. ఇందులో భాగం గా ఏఐ టూల్స్‌ను టెస్టింగ్ చేసి, వాటిలో ఉన్న రిస్కీ విభాగాలను తొలుత గుర్తించాలి. ‘సెక్యూర్ బై డిజైన’ పద్ధతిలో ఏఐ ట్రైనింగ్ డాటాను భద్రంగా ఉంచుకోవాలి.తద్వారా ఏఐ టూల్స్ వినియోగంలో రిస్క్ తగ్గుతుంది.ఒకవేళ సైబర్ దాడి జరిగితే సమర్ధంగా ఎదుర్కొనే సంస్థాగత టీమ్‌ను సమాయత్తం చేసుకోవాలి.
డాటా ప్రైవసీ సమస్యలు : చాలా జనరేటివ్ ఏఐ యాప్‌లలో లార్జ్ ల్యాంగ్వేజ్ మోడల్స్ (ఎల్ ఎలఎంలు) ఉంటాయి. వర్చువల్ అసిస్టెంట్లు, కన్వర్జేషనల్ ఏఐ ఛాట్‌బోట్ వంటి వాటిలోనూ ఎలఎలఎం ఏఐ మోడల్సే ఉంటాయి. చాలా భారీ ట్రైనింగ్ డాటాను క్రోడీకరించి ఎలఎలఎంలను తయారు చేస్తారు. ‘వెబ్ క్రాలర’ అనే టూల్స్‌చాలా వెబ్‌సైట్లలోకి వెళ్లి ఈ డాటాను సేకరిస్తుంటాయి. ఈక్రమంలో కొన్ని వెబ్ సైట్ల అనుమతిని పొంద కుండానే,వాటిలోని సమా చారాన్ని వెబ్ క్రాలర్లు తీసుకుంటాయి. ఇలాంటప్పుడు ఆ సమాచారం లోకి వ్యక్తిగత వివరాలు చేరిపోవచ్చు. దీనివల్ల ఆయా వ్యక్తుల గోప్యతకు భంగం కలుగు తుంది. డాటాను ఏపద్ధతిలో సేకరించారు?ఎప్పుడు సేక రించారు? అనే సమాచారాన్ని వినియోగ దారు లకు తెలియజేయాలి. ఆసమాచారాన్ని ఎలా స్టోర్ చేయాలి?ఎలా వినియోగించాలి? అనే దానిపైనా యూజర్లకు సరైన సలహాలు ఇవ్వాలి.

ఏకలవ్య కాలనీ ఎరుకల జీవన గాధలు

మానవజాతికి మూలాలుగా చెప్పే మూలవాసుల్లోని ఒక అటవిక తెగగా,మహాభారత గాథలో తిరుగులేని బాణవిద్యలో సవ్యసాచి అర్జునుడికి సాటిగా ప్రతిభ చూపటమే గాక,అనిర్వచనీయమైన గురుభక్తి, అంతులేని త్యాగనిరతి,చాటిన ఏకలవ్యుడు వారసులైన ఎరుకల జాతి జీవన వేదన పొది, ఈ “ఏకలవ్య కాలనీ ఎరుకల జీవన గాథలు”కథా సంపుటి,రచయిత పలమనేరు బాలాజి. ఈ కథ రచయిత ప్రకటించినట్టు తెలుగు సాహిత్యములో తొలి ఎరుకల కథా సంపుటి ఇదే! అంతేగాక రచయిత తన జనజాతి ఈతి బాధలను అనుభవించిన స్వానుభవంతో వ్రాసిన కథా సంపుటి,అచ్చంగా ఇది నేటి ఆధునిక స్వానుభవ గిరిజన సాహితీ శ్రేణిలో కలుస్తుంది, రచయిత ఆశించినట్టు ఏకలవ్యుడు వారసులుగా మరి కొంతమంది సృజన కారులు వెలుగొందాలని కోరుకుంటూ…ఈ కథా సంపుటిలోకి నడుద్దాం…!! – డా. అమ్మిన శ్రీనివాసరాజు
కథా రచయిత బాలాజి గారు ఉన్నతమైన ప్రభుత్వ అధికారిగా వృత్తి ధర్మాన్ని నిర్వహిస్తూనే… ప్రవృత్తిగా మూడు దశాబ్దాలుగా తెలుగు కథాక్షేత్రంలో వీరవిహారం చేస్తూ వచ్చి,ఇటీవలే సొంత జన జాతీయుల ఆస్తిత్వం,అవమానాలు,కష్టాలు,సంస్కృతి,బాహ్య ప్రపంచానికి తెలిపే క్రమంలో తాను నేర్చిన కథాప్రక్రియ సాయంగా అక్షర కృషి చేస్తున్నారు. ఇక ఏకలవ్య కాలనీ విషయానికి వస్తే ఇది 18కథలతో వెలువరించిన కథా సంపుటి.ఈ కథలన్నీ రచయిత అనుభవాల నుంచి ఆవిష్కరించబడ్డ అక్షర దొంతర్లు,అన్ని కథలకు కేంద్రం ఏకలవ్య కాలనీనే! రచయిత జీవితంలో జరిగిన సంఘటనలే కథలుగా జీవం పోసుకున్న జీవితగాధలు, కథకు కథకు సంబంధం లేకుండా సమ్మిళితం చేసినా బాహ్యంగా చూస్తే ఇది ఒకకథా సంపుటిలా గాక, ఒక ఎరుకల కుటుంబం తన జన జాతి వారి కోసం చేసిన త్యాగం సాయం చేయూతల తాలూ కా చిరు నవల,లా ఆగుపిస్తుంది.ఈనవలా నాయకుడు కూడా బాలాజి అనబడే ఏకలవ్యుని వారసుడే…పుట్టిన గ్రామం పేరే ఇంటిపేరుగా మార్చుకున్న జన్మభూమి ప్రేమికుడు.అంత పేదరికంలో తోటి వారి అవమానాలు, హేళనలు లెక్కచేయకుండా జాతి వికాసానికి విద్య ఒక్కటే సాధనం ఆయుధం అని నమ్మిన బాలాజి తల్లిదండ్రులు,బాలాజి,తన భార్య పిల్లలు చదువుల సాయంగా ఎదిగిన వైనం,ఇందులో మనం ప్రత్య క్షంగా పరిశీలించవచ్చు.
విద్యా కుటుంబానికి చెందిన‘జయమ్మ’ చదువుకుని ఉద్యోగం చేయకపోయినా చక్కని సంస్కారంతో తన పిల్లలను సాకి తద్వారా తన కాలనీ వాసులందరికీ ఆదర్శంగా నిలిచింది.ఆసరాగా ఉండింది. పొరుగు వారికి సాయం చేయడంలో ఆమె మన కాలపు మదర్ థెరీసా గా నిలిచింది.చిన్న చదువుతో అదృష్టంగా తనదైన సేవాభావం పుణ్యంకొద్దీ అటవీశాఖలో చిరు ప్రభుత్వ ఉద్యోగం సంపాదించిన జయమ్మ భర్త నాగయ్య ఏనాడూ ఇతరులను కష్టపెట్టని సౌశీల్య పరుడు.ముఖ్యంగా తన ఎరుకలజాతి యావత్ కష్టా లను తన కష్టాలుగా భావించి అన్నివిధాల సాయం చేస్తూ ఉద్యోగ జీవితం కొనసాగించి,11నెలల జీత గాడుగా పేరు పడ్డ నాగయ్య ఉద్యోగ జీవితం నేటి తరానికి ఆదర్శం.ఈ ఇద్దరు రచయిత అమ్మ అయ్యలు కావడం ఒక విశేషం!
ఈసంఘటనల కథనాలు తొలి కథ‘11 నెల ల జీతగాడి కథ’.మలికథ ‘ఆయమ్మ అంతే ఆమె ఒక మదర్ థెరిసా’కథల్లో మనం ప్రత్యక్షంగా మరి కాస్త వివరంగా గమనించవచ్చు.11నెలల జీతగాడి కథ మొదలు‘ఏకలవ్య కాలనీ’ వరకు సాగిన ఈకథల బండిలోని ప్రతికథఆధునికకాలంలో ఎరుకలవాళ్ళు ఎదుర్కొంటున్న సామాజిక అవమానాలు, నష్టాలు, కష్టాలు,కళ్ళకు కట్టినట్టుఆవిష్కరించబడ్డాయి.కథా వస్తువులు అన్నీ ఎరుకుల వారి కష్టాలే! కానీ ఎత్తు గడ,ముగింపు,కథనం,అన్ని ఆసక్తిదాయ కంగా నవ్య నూతనంగా సాగి ఒకవైపు కథా రచయిత ప్రతి భాపా ఠవం ఆవిష్కృతం అవుతూనే…మరో వైపు ఎరుకల సామాజిక వర్గానికి స్ఫూర్తిని, భరోసాను, అందిస్తూ జాతి అస్తిత్వాన్ని పారద్రోలే మార్గంలో నడుస్తూ… గతంలో తమ జాతీయలు చేసిన సేవ,పోరాటాల గాథలు,అందిస్తూ మార్పు వెనువెంటనే రాదని, నిరు త్సాహపడకుండా…లక్ష్యం వీడకుండా ముందుకు సాగాలని,ఫలితాలు మన తర్వాతతరం వారికైనా అందుతాయి అనే సత్యం చాటుతూ, చేయూతలోని సఫలతను ఎంతో చక్కగా ఆవిష్క రించారు బాలాజి తన జాతిజీవన గాథల్లో. అమర జీవి మా కాంతమ్మత్త, ఉడుకోడు,అనే ఈ రెండు కథలు ఎరుకల సామాజిక వర్గానికి చెందిన సామాజిక యోధులు చేసిన త్యాగాల తాలూకు వ్యధలు ఆవిష్క రించిన అద్భుత కథలు. చదువు విలువచాటుతూ నిజాయితీ గొప్పతనం చెబుతూ,మనం ఇతరులకుచేసిన సేవతాలూకు సేవా ఫలం మన మరణం అనంతరం మనలను సజీవు లుగా నిలుపుతుందనే గొప్పవిషయం చెబుతూ.,నిజా న్ని నిజంగా చెబుతూ చివరికి తన ప్రభుత్వ ఉద్యోగం కూడా వదులు కొని తనకంటూ ఏమీ ఆశించకుండా తన కాలనీ అభివృద్ధి,తమ ఎరుకలజాతి యువత ఉన్నతి కోసం నిర్విరామంగా కృషిచేసి,అధర్మంపై ఆగ్ర హం చూపిస్తూనెత్తురు ఉడికిపోయే ఆవేశంతో ఊగి పోతూ…ఊరందరిచేత ఉడుకోడు అని ముద్దుగా పిలి పించుకునే ఎరుకల నరసింహులు చనిపోయాక అత ని సేవాగుణం అభిమానంగా ఎలా రూపాంతరం చెందిందో! వివరంగా తెలియాలి అంటే‘ఉడుకోడు’ కథ ఆసాంతం చదవాలి.ఎరుకల జాతిస్త్రీలలో చైత న్యం కలిగించిన స్వజాతి స్త్రీమూర్తి కాంతమ్మ,చైతన్యపు వైనం ఆమెచేసిన సేవలకు అద్దం పట్టిన కరుణ రసా త్మక కథ ‘అమరజీవి మా కాంతమ్మత్త’.కాలాలు ఎన్ని మారి నా ఆధునికత ఎంత తరుముకు వచ్చిన,కాలా లకు తగ్గట్టుగానే అణచివేతలు,అవమానాలు, దోపి డీలు,రూపాంతరం చెంది వెనుకబడ్డ కులాల వారు ఎప్పుడు వెనకే ఉంటున్నారు.ఎవరో ఒకరిద్దరు కష్టపడి చదివి ఉద్యోగాలు సంపాదించిన,అక్కడ ఉండే వివ క్షత అక్కడ పుష్కలంగా ఉంటుంది.ఆర్థికభౌతిక రూపా ల్లో అభివృద్ధి సాధిం చిన న్యాయస్థానాలు రాజ్యాంగం సాయంగా ఎన్ని రక్షణ చట్టాలు చేసినా,ఉన్నత కులాలు వర్గాల వారి మనసుల్లో మార్పులురాక, ఆచర ణ లేక,అణగారిన వర్గాల వారిబ్రతుకులు సదా అణగ దొ క్కబడుతూనే ఉన్నాయి అనే ఆత్మాభిమానపు అస్తిత్వ వేదనను రచయిత పలమనేరు బాలాజి ఈకథల్లో ఆవిష్కరించే ప్రయత్నం చేసి శతశాతం సఫలం చెం దారు.ఉన్నత వర్గాల వారు నిమ్నవర్గాల వారిని అణగ తొక్కడం సాధారణం.కానీ ఒకేజాతి వారు తమలో తామే అణగదొక్కుకునే అనాగరికస్థితి ఈ సమాజం నుంచి పోవాలన్న ఆశ ఆశయం ఈరచయిత తన కథల్లో చూపించారు, పేరుకే గిరిజనులకు రిజర్వేషన్లు కానీ పెత్తనం మొత్తం ధనికులైన గిరిజనేతరులదే అన్న బాధను‘చప్పుడు’కథలో గొప్పగా ఆవిష్కరించారు, శ్రీను అనే ఎరుకల జాతిగిరిజన సర్పంచ్‌రెడ్డిగారి చెప్పు చేతల్లో తన సర్పంచ్ హోదాను ఎలా నిర్వీర్యం చేసుకున్నాడు?చివరికి తనలోఎలాంటి చైతన్యం కలి గింది ఈ కథలో చదవవచ్చు.అగ్రకులాల వాళ్ళు పేరు చివర కులం పేరు తగిలించుకుని ఊరేగు తుంటే, కొన్నినిమ్న కులాల వారు తమకులం పేరు చెప్పు కోవడానికే భయపడుతున్న నేటికాలంలో అతి త్వరలో కులాల అసమానతలు సమసి పోవాలని, సమ భావన కోసం ఆశిస్తాడు రచయిత.మనుషుల పేర్లకే కాదు చివరికి కాలనీ పేరుకు కూడా కులంపేరు పెట్టుకో వడానికి భయపడ్డ నేటి తరం యువత మనోవేదన కూడా మనం ఇందులో చదువుతాము.
ఎరుకల సామాజికవర్గం వారిని అణగదొ క్కడంలో భూస్వాములు ఎలాంటి కుట్రలు పన్నుతు న్నారు? కళ్ళకు కడుతూ వారు చేసిన అకృత్యాలను మూగజీవాలైన ఏనుగుల మీదనెడుతూ చేస్తున్న మోసా లు,సాయం చేస్తున్నట్టు నటిస్తూసాయం ముసు గులో చేస్తున్న మోసం,దగా,వంచనలను,తెలుసుకొని తెలి విగా బ్రతకాలని ధైర్యం అందిస్తూ…మద్యపానం లాంటి అనారోగ్య అలవాట్లకు బానిసలు కాకుండా ఉండాలని,తాగిన మత్తులో భార్యలను బాదడం మగత నం కాదనే హెచ్చరిక చేస్తూ…తన పిల్లల బాగు కోరి భార్య మాటలకు విలువ నిస్తూ…తన జీవితాంతం ఇంట్లో బీడీ కాల్చకుండా నిగ్రహించుకున్న ఎరుకల నాగయ్య ఆదర్శ గుణాన్ని ఉన్నతంగా ఆవిష్కరిస్తూ… వ్యసనాలతో తమ జీవితాలను కోల్పోతున్న ఎరుకల పురుషుల ను ఎద్దేవా చేస్తారు రచయిత ఈ కథల్లో. ఎరుకల స్త్రీలకు కావలసిన ధైర్యం, చదువు, చైతన్యం, గురించి వివరిస్తూ రాసిన ‘వెదుర్లు’ ‘ఏనుగుల రాజ్యం’ కథల్లో ఎరుకుల దొర స్వామి భార్య నీలమ్మ, సందర్భో చిత గుణం,ఆదెమ్మలోని ధైర్యగుణం, ఆవిష్కరించి యావత్ ఎరుకల స్త్రీ సమాజానికి స్ఫూర్తిని పంచారు రచయిత.కేవలం ఎరుకల జాతి ఈతి బాధలకే పరి మితం కాకుండా,తమ కుటుంబాలలో విధిగా చేసు కునే ‘మునిదేవర పండుగ’కు పాటించే సంస్కృతి కట్టుబాట్లను కళ్ళకు కడుతూ ఎరుకల లోని సంస్కృతి పరిరక్షణ తత్వాన్ని ఆవిష్కరించారు.ఆర్థిక అసమానత లను దాటిన నేటిజనం కులంకట్టుబాట్లు అంటే లేని భయం దేవుడి ద్వారా కలిగి భయంతో అయినా అంద రూ…పండుగలు జాతర్లరూపంలో కలిసి ఒకటి అవ్వ డాన్ని రచయిత సంతోషిస్తాడు,బ్రిటిష్ పాలకుల చేత చోరుల కులంగా ముద్ర వేయించుకున్న ఈజాతికి నేటి స్వరాజ్య ప్రజా స్వామ్యంలో కూడా ..కొందరు పోలీసుల దృష్టిలో పాత ముద్ర తొలగిపోకపోవడం పట్ల ఆవేదన వ్యక్తంచేస్తారు ‘మా తప్పు ఏందిసారు?’ కథలో,ధర్నా,అదే ప్రశ్న,గురి,ప్రయత్నం,ఆకలేస్తున్న ప్పుడు,ఎర్రమన్ను ముగ్గు పిండి,మొదలైన కథలన్నీ ఎరుకల జాతి వ్యధలుగా ఆవిష్కరించబడ్డ ఈకథల సంపుటి ఆద్యంతంఆసక్తిగా కుతుహలంగా చది విస్తుంది.
ఏకలవ్య కాలనీ (కథాసంపుటి),రచయిత: పలమనేరు బాలాజి,పేజీలు: 165,వెల: 250, ప్రతులకు: నవోదయ బుక్ హౌస్, హైదరా బాద్, సెల్: 83329 34548.సమీక్షకుడు: డాక్టర్ అమ్మిన శ్రీనివాసరాజు, చరవాణి: 77298 83223.

భయపెడుతున్న ఎల్ నినో ఎంత డేంజర్ అంటే..

భూమిపై అత్యంత శక్తివంతమైన ఎల్‌నినో ఈ ఏడాదిలో ఏర్పడే అవకాశం ఉందని శాస్త్ర వేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు.దీనిని వారు ‘సూపర్ ఎల్‌నినో’గా పేర్కొంటున్నారు. ఇది జూన్ నెల నుంచి ప్రారంభమయ్యే అవకాశముందని అంచనా.దీని ప్రభావంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ పరిస్థితుల్లో గణనీయమైన మార్పులు చోటుచేసుకోవచ్చని భావిస్తున్నారు. ఉష్ణోగ్రతలు భారీగా పెరగడంతో పాటు, వర్షాకాల గాలుల స్వభావం అసాధా రణంగా మారే అవకాశం ఉందని సూచిస్తు న్నారు.మే నెలలోనే ఎల్‌నినో ఏర్పడి,ఆగస్టు నాటికి మరింత బలపడుతుందని వాతావరణ పరిశోధ కులు అంచనా వేశారు.ఆగస్టు నాటికి సూపర్ ఎల్‌నినోగా మారే అవకాశాన్ని తక్కువగా అంచనా వేసినా,బలమైన స్థాయిలో ఉండే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయని తెలిపారు. సాధారణ స్థాయిలో ఎల్‌నినో ఏర్పడే అవకా శాలు దాదాపు ఖచ్చితమని భావిస్తున్నారు. భూమిపై అత్యంత శక్తిమంతమైన ఎల్‌నినో ఈ ఏడాదిలో ఏర్పడవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చ రించారు. దీన్ని సూపర్ ఎల్‌నినోగా వారు అభివర్ణిస్తున్నారు.దీని ప్రభావంతో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వాతావరణ పరిస్థితులు మారిపోతా యని చెబుతున్నారు. ఎల్‌నినో, సూపర్ ఎల్‌నినో అంటే ఏమిటీ. ఇవి ఎలాంటి వాతా వరణ మార్పులు, ప్రభావాలకు గురిచేస్తాయనే అంశాలపై హైదరాబాద్ వాతావరణ శాఖ అధికారి శ్రీనివాస్ రావు వెల్లడించారు.
ఎల్‌నినో అంటే ఏంటి? దీనివల్ల ప్రభావాలు ఏంటి?
– జి ఎన్ వి సతీష్ 
వేసవికాలం తర్వాత ఇండియన్ సమ్మర్ మాన్‌సూన్ ప్రారంభమవుతుంది. దీనికి వేసవిలో వేడిమే కారణం. ఉత్తర భారత దేశంలో రాజస్థాన్ ఆ పరిసర ప్రాంతాల్లో తీవ్రమైన వేడి ఉండటంవల్ల అల్పపీడనం ఏర్పడుతుంది. అలాగే దక్షిణ భారతదేశం దాటి భూమధ్య రేఖకు అవతల ఉన్న ఉన్న ప్రాంతానికి శీతాకాలం ఏర్పడుతుంది. మస్కారన్ ఐలాండ్స్ అనే ప్రాంతంలో భూ మధ్యరేఖకు దిగువగా బలమైన అధిక పీడన వాతావరణ పరిస్థితులు ఉంటాయి. అధిక పీడనం నుంచి ఉత్తర భారత్‌లోని అల్పపీడన ప్రాంతం వైపు గాలుల ప్రవాహం ఉంటుంది. పసిపిక్,హిందూమహసముద్రం, బంగాళ ఖాతం మీదుగా వేడిగాలులు ప్రయాణం చేసి రావడం వల్ల చాలా తేమను తీసుకువచ్చి ఒక నాలుగు నెలల పాటు భారత భూభాగంలో వర్షాలు పడుతుంటాయి. అయితే రుతుపవనా లపై ప్రభావం చూపించే రెండు వాతావరణ పరిస్థితులు ఉంటాయి. అవే ఎల్‌నినో, లానినో.
ఎల్‌నినో ప్రభావాలు ఇవే : పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉన్న జలాల ఉష్ణోగ్రతలు 0.5 డిగ్రీలు పెరిగినా అది రుతుపవనాలపై ప్రభావం చూపిస్తుంది.ముఖ్యంగా భూమధ్య రేఖకు అనుకుని 5 డిగ్రీ ఉత్తర,5దక్షిణ మధ్య లో ఉన్న పసిఫిక్ జలాల ఉష్ణోగ్రతల్లో పెరుగు దల ఉన్నట్లయితే దానిని ఎల్‌నినో అంటారు. ఎల్‌నినో వల్ల రుతుపవనాలు ఆలస్యం కావ డం,వర్షాలు పడక పోవడం లాంటివి ప్రతి కూల పరిస్థితులు ఉంటాయి.పసిఫిక్ మహా సముద్రం తర్వాత ఆ పవనాలు హిందూ మహాసముద్రం మీదుగా వస్తాయి. ఇండియన్ ఓషియన్ డైపోల్(ఐవోడీ) అనే పరిస్థితి ఉం టుంది. తూర్పు వైపు వేడిగా ఉండి, పశ్చిమ వైపు చల్లగా ఉన్నప్పుడు నెగిటివ్ ఐవోడీ అంటారు. దీనివల్ల మాన్‌సూన్‌మీద ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది. పశ్చిమాన వేడి జలాలు ఉండి, తూర్పులో చల్లని జలాలు ఉన్నట్లయితే దానిని పాజిటివ్ ఐవోడీగా పిలుస్తుంటారు.దీనివల్ల ఎల్‌నినో ప్రభావం తటస్థం చేసి రుతుపవనాలు సాధారణంగా ఉంటాయి. ప్రస్తుతం ఎల్‌నినో ఐవోడీ తటస్థంగా ఉన్నాయి. మే చివరి నాటికి ఇది ఎల్‌నినోగా మారొచ్చని ఐఎండీ అంచనా వేస్తుంది.మేలో ఎల్‌నినో ఏర్పడి జూన్‌లో ప్రభా వం ప్రారంభమై అగస్టు నాటికి బలపడు తుందని అంచనా వేస్తున్నారు. వర్షాభావ పరిస్థితులు ఎలా ఉంటాయి? నైరుతి రుతుపవనాల రాక ఆలస్యమవుతుందా? వర్షాలు ఈసారి అనుకున్న స్థాయిలో కురిసే అవకాశం ఉందా? ప్రశ్నించగా..జూన్, జూలై, అగస్టు,సెప్టెంబర్ ఈనాలుగు నెలల్లో వర్షాలు పడే రుతుపవనాల సమయం. ఈ టైమ్‌లో ఏ నెలలో అయినా ఎల్‌నినో,ఐవోడీ నెగిటివ్ ప్రభావం ఉంటే కచ్చితంగా మాన్‌సూన్‌పై ప్రభావం ఉంటుంది. మొదటి నుంచి ఎల్‌నినోగా కొనసాగుతుంటే రుతుపవనాలు ఆలస్యమవ్వొచ్చు. అనుకున్న సమయానికి వర్షాలు పడకపోవడం లాంటి పరిస్థితులు ఉంటాయి. తెలంగాణలో జులై,ఆగస్టు నెలల్లో ఎక్కువగా వర్షం పడుతుంది. ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉన్నట్లయితే ఈ పరిస్థితుల్లో మార్పు వస్తుంది. ఒక్కోసారి జూన్‌లో భారీ వర్షాలు పడి, జులై అంతా వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. మాన్‌సూన్ వర్షపాతం తగ్గడం లాంటివి ఎల్‌నినో లక్షణాలు.తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడితే ఎలాంటి కరవు ఛాయలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది? దీని నుంచి జాగ్రత్తలకు ఎలాంటి చర్యలు తీసుకోవాలి? అయితే రుతుపవనాల రాక ఆలస్యమైతే నదీజలాలు కూడా తగ్గే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల వర్షపు నీటిని సంరక్షించి భూమి లోకి ఇంకినట్లు చేసినట్లయితే భూగర్భ జలాలు పెరిగుతాయి. దానివల్ల ఒకవేళ రుతుపవా నాలు ఆలస్యమైనా నీటి కరవు సమస్య ఏర్పడకుండా ఉంటుంది.పసిఫిక్‌లో రెండు మూడు డిగ్రీలు పెరిగినట్లయితే అది తీవ్ర ప్రభావం అని అర్థం.రాబోయే రోజుల్లో రాష్ట్రంలో భానుడి నిప్పుల వర్షం-హెచ్చ రించిన ఐఎండీరాష్ట్రంలో వేసవి ప్రారంభంలో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు ప్రజలను భయపెట్టాయి. మరికొన్ని రోజులకు ఉరుములు, మెరుపుల వానల కారణంగా వాతావరణం చల్లబడింది. ఈ నేపథ్యంలో మరి కొద్దిరోజుల్లో రాష్ట్రంలో ఎండల తీవ్రత పెరుగతుందని వాతావరణ కేంద్రం ప్రకటించింది. రేపటి నుంచి గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతలు క్రమంగా పెరుగుతాయని హైదరాబాద్ వాతావరణ శాఖ అధికారి శ్రీనివాస్ రావు తెలిపారు. రెండు నుంచి నాలుగు డిగ్రీల మేర అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉందన్నారు. ఉత్తర, ఈశాన్య తెలంగాణ జిల్లాలతో పాటు ఉమ్మడి మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతలు అధికంగా నమోదవుతాయంటున్నారు వాతావరణ శాఖ అధికారి శ్రీనివాస్ రావు.
రాష్ట్రంలో ఏ మేరకు ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది?
మార్చి మొదటి రెండు వారాలు ఉష్ణోగ్రతలు బాగా పెరిగాయి.40డిగ్రీలకు పైగానే ఉష్ణోగ్రత లు నమోదయ్యాయి. మార్చి 16నుంచి ఉత్తర భారత్‌లో వెస్ట్రన్ డిస్టబెన్స్ వచ్చాయి. దీంతో మన ప్రాంతంపైనా ప్రభావం చూపింది. ఈ నేపథ్యంలో రాష్ట్రంలోనూ ఉపరితల ఆవర్త నాలు,ధ్రోణులు ఏర్పడ్డాయి.దీంతో ఉరు ములు,మెరుపులు,ఈదురుగాలు,వడగళ్లతో కూడిన వర్షాలు రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా కురిశాయి. తెలంగాణలో సాధారణ ఉష్ణోగ్రతలతో పోల్చితే రెండు నుంచి మూడు డిగ్రీల వరకు ఉష్ణోగ్ర తలు తగ్గాయి. ఇదే తరహా ఉష్ణోగ్రతలు మార్చి చివరి వరకు కొనసాగాయి.ఏప్రిల్ మొదటి నుంచి కొద్దికొద్దిగా ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతున్న ప్పటికీ అక్కడక్కడ వర్షాలు కురుస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం 36నుంచి 39 డిగ్రీల వరకు ఉష్ణోగ్రతలు వివిధ ప్రాంతాల్లో నమోదౌ తున్నాయి.
ప్రీ మాన్‌సూన్ ప్రభావం నేటితో తగ్గిపోయే అవకాశం ఉంది. దీంతో వాతారణంలో కాస్త ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. నేటి ఉష్ణోగ్రతతో పోల్చితే రేపటి నుంచి సుమారు 2 నుంచి 4డిగ్రీల వరకు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగే అవకాశం ఉంది.ఉత్తర, తూర్పు తెలంగాణ, రాయలసీమను ఆనుకుని ఉన్న జిల్లాల్లో ఉష్ణో గ్రతలు పెరగనున్నాయి.
ఆ జిల్లాల్లో 41 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రత
నేడు రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా అన్ని జిల్లాల్లోనూ 36 నుంచి 40 డిగ్రీల వరకు ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతున్నాయి.రేపు భద్రాద్రి కొత్తగూడెం, ఖమ్మం, ఉమ్మడి మెహబూబ్‌నగర్ జిల్లాల్లో 41 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రతలు దాటే అవకాశం ఉంది. మరుసటి రెండు రోజులూ ఉమ్మడి ఖమ్మం, ఉమ్మడి మెహబూబ్?నగర్? జిల్లాలతో పాటు ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్? జిల్లాలోనూ ఈ తరహా ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు కానున్నాయి.
హైదరాబాద్‌లో సాధారణ ఉష్ణోగ్రతలు
నేటి నుంచి ఐదో రోజుకు ఉత్తర తెలంగా ణలోని అన్ని జిల్లాల్లోనూ 41డిగ్రీల ఉష్ణోగ్ర తలు దాటే పరిస్థితులు కనిపిస్తున్నాయి. వాటితో పాటు ఉమ్మడి మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలోనే ఇవే పరిస్థితులు దర్శనమిస్తాయి. మధ్య తెలంగాణ,హైదరాబాద్ ప్రాంతాల్లో 36 నుంచి 40డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవు తాయి. సాధారణ ఉష్ణోగ్రత కుంటే 5 డిగ్రీలు అధిక ఉష్ణోగ్రతలు ఏర్పడితే వడగాల్పులు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రస్తుతానికి సాధారణ ఉష్ణోగ్రత కంటే ఒక డిగ్రీ తక్కువగానే నమోదవుతోంది. దీంతో మన ప్రాంతంలో వడగాల్పులు ఎదుర్కొనే పరిస్థితులు కనిపిం చడంలేదు.ఈ ఐదు రోజుల అనంతరం వాతా రణంలో మార్పులు గురించి నిర్ణయానికి రాలేం.మళ్లీ తక్కువగానే ఉష్ణోగ్రతలు నమోదుకావచ్చు. లేదా అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవవచ్చు. ఇదే జరిగితే వడగాల్పుల ప్రభావం ఉండనుంది. ఆ సమయంలో హీట్ వేవ్ హెచ్చరికలు జారీ చేస్తాం.

పునర్వి భజన ఇప్పట్లో లేనట్టే

లోక్‌సభలో మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు వీగి పోవడంతో.. నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ఇక ఇప్పట్లో ఉండక పోవచ్చునన్న అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ప్రస్తుతం ఉన్న సీట్ల ప్రకారమే వచ్చే సాధారణ ఎన్నికలు జరుగుతాయని, జమిలి ఎన్నికలు కూడా అనుమానమేనని రాజకీయ వర్గాలు పేర్కొంటు న్నాయి. అయితే పునర్విభజన, మహిళా బిల్లులను మళ్లీ పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టి ఆమోదించుకోవాలన్న పట్టుదలతో కేంద్రం ఉంటే మాత్రం.. ప్రతిపక్షాల సూచనలను పరిగణనలోకి తీసుకుని పెట్టాల్సి ఉంటుందని అంటున్నాయి. మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లును డీలిమిటేషన్‌కు ముడిపెడుతూ ప్రవేశ పెట్టడంతో విపక్షాలు ఏకతాటిపైకి వచ్చి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశాయి. దీంతో లోక్‌సభలో మÖడింట రెండొంతుల మెజార్టీ లేని ఎన్డీయే.. ఏకపక్షంగా పునర్విభజన బిల్లు పెట్టి ఆమోదించుకోవడం సాధ్యం కాదని తేలిపోయింది. దీంతో వచ్చే సాధారణ ఎన్నికల నాటికి డీలిమిటేషన్ లేనట్టేనని రాజకీయ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. రాజ్యాంగంలో చేసిన సవరణ, ఇప్పటికే ఆమోదం పొంది ఉన్న మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టాల ప్రకారం.. నియోజకవర్గ పునర్విభజన ప్రక్రియ 2026 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా చేపట్టాల్సి ఉంటుంది. ప్రస్తుత మోదీ ప్రభుత్వ పదవీకాలం 2029లో ముగియ నుంది. అంటే జనగణన ప్రక్రియ మొత్తం పూర్తి చేసి, పునర్విభజన ప్రక్రియ కోసం కమిషన్ వేసి, ఆ కమిషన్ తన ప్రక్రియను పూర్తి చేయడానికి ఉన్న సమయం మÖడేళ్లు మాత్రమే. జనగణన ప్రక్రియ పూర్తి చేసి గణాంకాలు ప్రకటించడానికే కనీసం రెండేళ్లు పడుతుందని అధికార వర్గాలు చెబుతు న్నాయి. ఆ తర్వాత పునర్విభజనకు కమిషన్ వేయడం, ఆ కమిషన్ ప్రక్రియను పూర్తి చేయడం.. ఏడాది లోపు సాధ్యం కాదని పేర్కొంటున్నాయి.
మహిళా రిజర్వేషన్లు, డీలిమిటేషన్ బిల్లులపై వాస్తవాలు చెప్పాలి
131 రాజ్యాంగ సవరణ (మహిళా రిజర్వే షన్లు-డీలిమిటేషన్) బిల్లుపై ప్రజలకు వాస్త వాలు చెప్పాలని కోరుతూ కేంద్ర మంత్రి రామ్మోహన్‌నాయుడుకు సిపిఎం రాష్ట్ర కార్యదర్శి వి శ్రీనివాసరావు సోమవారం లేఖ రాశారు.ఢిల్లీలో మీడియా సమావేశం ఏర్పాటు చేసి 2014 విభజన చట్టంలో పేర్కొన్న అసెంబ్లీ సీట్ల పెంపుదలకు డీలిమిటేషన్‌కు ఎలా ముడిపెట్టారని ప్రశ్నించారని, ఈ విష యాలు మోకాలికి, బోడిగుండుకు ముడిపెట్టి నట్లు ఉందని పేర్కొన్నారు. అసలు విషయాలు వదిలేసి సంబంధం లేని, సమకాలికత లేని విషయాలు చెప్పి చేసిన తప్పును కప్పిపెట్టు కోవడానికి గట్టిగా ప్రయత్నించినట్లు కనిపిస్తోందని తెలిపారు. మాట తప్పడం, అబద్ధాలు వల్లెవేయడం బిజెపివారికి వెన్నతో పెట్టిన విద్య అని, అలాంటి వారితో కలిసి ఈ అబద్ధ ప్రచారానికి తెరలేపడం దురదృష్ట కరమని పేర్కొన్నారు. పిన్న వయస్సులోనే టిడిపి పార్లమెంటరీ పార్టీ నాయకుడిగా కేంద్రమంత్రిగా ఎదిగారని,ధైర్యంగా నిజాయితీగా నిజాలు చెప్పి యువతకు ఆదర్శంగా నిలవాల్సిన వారు ఇలా బిజెపితో కలిసి అవాస్తవాలు చెప్పడం న్యాయమా అని ప్రశ్నించారు.సీట్ల పెంపుదలకు డీలిమిటేషన్‌కు సంబంధం ఉందని అయితే, మహిళా రిజర్వేషన్‌కు సంబంధం లేదని, రిజర్వేషన్లు అమలు జరిపి అనంతరం డీలిమిటేషన్ చేస్తే దానికి అనుగుణంగా రిజర్వేషన్లు కూడా సవరించవచ్చని తెలిపారు. అలా చేయకుండా డీలిమిటేషన్‌కు ముడిపెట్టి మహిళా రిజర్వేషన్లు అమలు కాకుండా అడ్డుపెట్టింది మోడీ నాయక త్వంలోని మీ ప్రభుత్వమేనని తెలిపారు. 2014 విభజన చట్టంలో ఉన్న సీట్ల పెంపుదల గత 12 సంవత్సరాలుగా రాష్ట్రంలో అమలు జరగకపోవడానికి కారణం ఎవరని శ్రీనివాస రావు ప్రశ్నించారు. అప్పటి నుండి కేంద్రంలో అధికారంలో ఉన్నది మీ ఎన్‌డిఎ కూటమేనని, ఎందుకు అమలు జరపలేకపోయారని ప్రశ్నిం చారు. సీట్ల పెంపు చేసినప్పుడు ఆటోమేటిక్‌గా డీలిమిటేషన్ కూడా జరుగుతుందని, అయితే సీట్లు పెంచకుండా కూడా డీలిమిటేషన్ చేయొ చ్చనే విషయం కేంద్రమంత్రికి తెలుసని పేర్కొన్నారు. అయినా ఒకదానికొకటి ముడి వేసి ఇప్పటి వరకూ రాష్ట్రంలో సీట్లు పెరగకపో వడానికి, మహిళా రిజర్వేషన్లు అమలు జరగక పోవడానికి ఎన్‌డిఎ ప్రభుత్వానిదే బాధ్యతని, దీనికి మంత్రిగా మీరే సమాధానం చెప్పాలని కోరారు.పార్లమెంటులో ఏప్రిల్ 17న జరిగిన చర్చలో పాల్గొన్న తెలుగుదేశం నాయకులు లావు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు చెప్పిన విషయాలు ఒకసారి గమనంలోకి తీసుకోవాలని, ఆయన మాటల ప్రకారం కొత్తగా రాబోయే జనాభా లెక్కలను నియోజకవర్గాల పునర్విభజనకు ప్రాతిపదికగా తీసుకుంటే ఎపి తీవ్రంగా నష్టపోతుందని పేర్కొన్నారు.2008లో చివరగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన జరిగినప్పుడు అప్పటి ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో ఆంధ్ర ప్రాంతం లోని మÖడు లోక్‌సభ స్థానాలు,ఏడు ఎమ్మెల్యే స్థానాలు తెలంగాణకు వెళ్లాయని,ఆమేరకు ఆంధ్ర ప్రాంతం ప్రాతినిధ్యాన్ని కోల్పోయిందని శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తెలిపారు. అందులో రాజకీయాలు లేకపోయినా ఆంధ్రప్రాంతం నుండి తెలంగాణాకు ఎక్కువమంది వలస వెళ్లడం వల్ల అలా జరిగిందని, ఇప్పుడు 2026 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా వెళ్తే ఎపికి మరింత నష్టం జరుగుతుందని ఆయన తెలిపారు. గత 15 ఏళ్లుగా ఎపిలో సంతాన సాఫల్య నిష్పత్తి తిరోగమనంలో సాగుతోందని, పైగా రాష్ట్రం నుండి వలసలు పెరిగాయని, ఈ సమయంలో 2026 కాదు కదా 2011జనాభా లెక్కల ప్రాతిపదికగా తీసుకున్నా ఆంధ్రప్రదేశ్ నష్టపో తుందంటూనే ‘ప్రస్తుతం 50శాతం సీట్ల పెంపునకు సభాముఖంగా ప్రధానమంత్రి, హోంమంత్రి హామీ ఇచ్చినందున మేం మహిళా రిజర్వేషన్లు, డీలిమిటేషన్ బిల్లులకు మద్దతు పలుకుతున్నాము. (ఈనాడు 18, ఏప్రిల్)’ అని చెప్పారని పేర్కొన్నారు. రాష్ట్రానికి నష్టం జరుగుతుందని తెలిసినా అమిత్‌షా మాటలు నమ్మి బిల్లుకు అనుకూలంగా ఓటు వేశారని,గత 12సంవత్సరాల్లో రాష్ట్రానికి ఇచ్చిన హామీల్లో కేంద్రం ఏ ఒక్కటైనా అమలు జరిపిందా అని శ్రీనివాసరావు ప్రశ్నించారు. ప్రత్యేక హోదా, అసెంబ్లీ సీట్ల పెంపుదల మొదలుకొని కడప ఉక్కు ఫ్యాక్టరీ,రాజధానికి నిధులు,వెనుకబడిన ప్రాంతాలకు ప్యాకేజీ ఇలా అన్ని విషయాల్లోనూ వెన్నుపోటులు,మాట తప్పిదాలే కనిపిస్తున్నాయని పేర్కొన్నారు. అలాంటి వారి మాటలు విశ్వసించి జనాన్ని కూడా నమ్మమంటున్నారని, నిర్దిష్టంగా మన రాష్ట్రానికి ఎన్ని సీట్లు పెరుగుతాయి,ఏ ప్రాతి పదికన పెరుగతాయి అన్న విషయం బిల్లులో ఎక్కడా పెట్టలేదని తెలిపారు. ఆవిషయం తెలిసి కూడా 2011 జనాభా ఆధారంగా సీట్ల పెంపు, డీలిమిటేషన్ జరుగుతుందని పేర్కొ న్నారని తెలిపారు. ఒకవైపు 2026 జనాభా లెక్కల సేకరణ జరుగుతుండగా 2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా ఎలా చేస్తారని ప్రశ్నించారు. దానివల్ల ఎస్‌సి,ఎస్‌టిలకు సీట్లు తగ్గుతాయని,జనాభాను ప్రాతిపదికగా తీసు కుంటే కుటుంబ నియంత్రణ సమర్థవంతంగా అమలు చేసిన ఎపి లాంటి రాష్ట్రాలకు నష్టం కాదా అని ప్రశ్నించారు. ఆవిషయం టిడిపి కూడా చెప్పిందని,దానివల్ల నష్టమని తెలిసే ఎందుకు దాచిపెడుతున్నారో చెప్పాలన్నారు. వాస్తవాలు కప్పిపుచ్చి బిజెపి నాయకుల కపట రాజకీయ నాటకంలో భాగస్వాములు కావడం వల్ల రాష్ట్రానికి అన్యాయం చేసిన వారవుతారని పేర్కొన్నారు. 2023లో మహిళా బిల్లుపై పార్లమెంటులో జరిగిన చర్చలో తెలుగుదేశం పార్లమెంటరీ పార్టీ నాయకుడిగా ఉన్న కనక మేడల రవీంద్రకుమార్ మాట్లాడుతూ మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లుతో జనగణన, డీలిమిటేషన్‌తో ముడి పెట్టడంవల్ల మహిళలకు రిజర్వేషన్ అమలు జరపడం ఆలస్యం అవుతుందని, అందువల్ల అలాంటి లింకు పెట్టవద్దని కోరా రని తెలిపారు. ఒకసారి రికార్డులు తిరగేస్తే వాస్తవాలు తెలుస్తాయని, మరి ఇప్పుడదే చట్టానికి డీలిమిటేషన్ ముడిపెట్టడాన్ని టిడిపి ఎలా బలపరుస్తున్నదని ప్రశ్నించారు. 2024లోనే మహిళా రిజర్వేషన్ అమలు చేసి ఉంటే ఈ పాటికి మహిళలు మÖడోవంతు పార్లమెంటులోనూ,మన అసెంబ్లీలోనూ ఉండే వారని, 2026 తరువాత పెరిగే జనాభాకు అనుగుణంగా సీట్లతోపాటు మహిళల సంఖ్య కూడా పెరిగేదని, దాన్ని అమలు చేయని నేరం ఎవరిదని ప్రశ్నించారు.2023లో మహిళా బిల్లు ఆమోదం పొందిన వెంటనే జనగణన ఎందుకు చేపట్టలేదని, కులగణన కూడా దానితోపాటే చేపట్టాలని వచ్చిన డిమాండును ఆమోదించకుండా అణగదొక్కింది ఎవరో చెప్పాలన్నారు. కులగణన అంటే దేశ విచ్ఛిన్న చర్య అని అన్న ప్రధాని మరలా ఎందుకు అంగీకరించారు?రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసమే కదా?అని ప్రశ్నించారు. మహిళా రిజర్వేషన్‌పై రాచమార్గాన్ని వదిలి దొడ్డిదారిన అది అమలు కాకుండా ఆపిన నేరం మీ ప్రభు త్వానికి కాదా చెప్పాలన్నారు. బిల్లులో ఎక్కడైనా (ప్రొరాటా) నిష్పత్తి ప్రకారం సీట్లు పెరుగుతా యని చెప్పారా? కొత్తగా ఏర్పడే డీలిమిటేషన్ కమిషన్ 2011జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఆయా రాష్ట్రాలకు సీట్లు కేటాయిస్తుందని అంటే బిజెపి ఇష్టాయిష్టాల ప్రకారం జరగ బోతుందన్నది వాస్తవం కాదా,. ఈ ప్రశ్నలకు టిడిపి నేతలు సమాధానం చెప్పగలరా అని ప్రశ్నించారు. మహిళా రిజర్వేషన్లను డీలిమి టేషన్‌తో నిమిత్తం లేకుండా 2029 ఎన్నికల్లో అమలు జరిపే విధంగా పూనుకోవాలని, ఏదో ఒకసాకు చూపి వాయిదా వేస్తే మీ ప్రభుత్వం ప్రజల ముందు ప్రత్యేకించి మహిళా లోకం ముందు బోనులో నిలబడాల్సి వస్తుందని గమనించాలని తెలిపారు. ఇప్పటికైనా ధైర్యంగా ప్రజలకు వాస్తవాలు చెప్పడానికి ముందుకు రావాలని కోరారు.
ప్రాతినిథ్యం మారదు..నష్టం ఉండదు
మహిళా రిజర్వేషన్ల అమలకు ఇటీవల జరిగిన ప్రయత్నం వెనుక రాజకీయమేమీ లేదని కేంద్రప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.తదుపరి సార్వత్రిక ఎన్నికల నుంచే అతివలకు ప్రయోజనం అందాలన్న తపన తప్పితే మరో ఉద్దేశం లేదని తేల్చి చెప్పింది. బిల్లులపై వివిధ రాజకీయపార్టీలు,పౌర సమాజం నుంచి వస్తున్న అనేక ప్రశ్నలకు కేంద్రప్రభుత్వం సమాధానాలను విడుదల చేసింది.ఒకేసారి మÖడు బిల్లులు తీసుకురావ డానికి కారణాలు,దానివల్ల కలిగే ప్రయోజనాలను వివరించింది.
కేంద్రప్రభుత్వం పార్లమెంటులో ఇటీవల ప్రవేశ పెట్టిన బిల్లులు
í 131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు2026 í నియోజకవర్గాల పునర్విభజన బిల్లు2026
í కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్టాల సవరణ బిల్లు`2026

వీటిని ఒకేసారి ప్రవేశపెట్టడానికి కారణ మేంటి?: 2026తర్వాత నిర్వహించే జనగణన ఆధారంగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన చేపట్టి,దాని ప్రకారం మహిళా రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాలని‘నారీశక్తి వందన్ అధినియం చట్టం’ చెబుతోంది.ఒకవేళ ప్రభుత్వం కొత్త జనాభా లెక్కలు,తదితనంతరం చేపట్టే నియోజకవర్గాల పునర్విభజన వరకు వేచి చూస్తే 2029సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో మహిళలకు 33శాతం రిజర్వేషన్ల ప్రయోజనం దక్కదు.జనగణన,తదనంతరం చేపట్టే డీ లిమిటేషన్‌కు సమయం తీసుకోవడమే అందుకు కారణం.మహిళలకు సకాలంలో రిజర్వేషన్ల ఫలాలు అందించేందుకు ఆ షర తును చట్టం నుంచి తొలగించాలని నిర్ణయించింది.
అయితే డీలిమిటేషన్ అంటే నియోజకవర్గాల సరిహద్దులను ఖరారు చేయడం.మహిళా రిజర్వేషన్ల అమలుకు అది అత్యవసరం. ఇప్పుడున్న 543లోక్‌సభ సీట్లను 1976లో ఖరారు చేశారు.1971లో దేశ జనాభా 54కోట్లు.ఇప్పుడు అది140కోట్లు.అందువల్ల సీట్లను గరిష్టంగా 850కి పెంచడం ముక్యం. ఇది ప్రజలకు పార్లమెంటులో న్యాయబద్దమైన ప్రాతినిధ్యాన్ని కల్పించింది.డీలిమిటేషన్ కమిషన్ చట్టంలో ఎలాంటి మార్పులూ చేయలేదు.ఇప్పుడున్న చట్టబద్ద స్వరూపం యథాతథంగా ఉంది.కమిషన్ ఏదైనా సిఫార్సులు చేయాలంటే అందుకు పార్లమెంటు అనుమతి,రాష్ట్రపతి ఆమోదం కావాలి.ఈ బిల్లు వల్ల ప్రస్తుత అసెంబ్లీ ఎన్నికలపై ఎలాంటి ప్రభావమÖ ఉండదు.2029 సార్వత్రిక ఎన్నికల వరకు అన్నీ మునుపటిలానే సాగుతాయి.అయితే ఇప్పుడు రాష్ట్రాల వారీగా ఉన్న నియోజకవర్గాలను అదే నిష్పత్తిలో పెంచ డమే ప్రధాన ఉద్దేశం.అంతటా 50శాతం సీట్లను పెంచితే అన్నీ రాష్ట్రాలు,కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ప్రస్తుత ప్రాతినిధ్య నిష్పత్తి అలాగే కొనసాగుతుంది.అందువల్లే రాజ్యాంగంలో ఉన్న గరిష్ట సంఖ్యను 850కి పెంచారు. దీనివల్ల దక్షినాది,చిన్న రాష్ట్రాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపదు.అన్నీ రాష్ట్రాల్లో సమానంగా 50శాతం సీట్లు పెరుగుతాయి.దక్షిణాది ప్రాతి నిధ్యం ఏమాత్రం తగ్గకుండా స్థిరంగా కొన సాగుతుంది.లోక్‌సభలో ఆ రాష్ట్రాలకున్న 23.76శాతం వాటా 23.87శాతానికి పెరుగుతుంది.అదేవిధంగా కుటుంబ నియంత్రణ పాటించిన రాష్ట్రాలకు ప్రతికూల ప్రభావం ఏమీ ఉండదు.అన్నీ రాష్ట్రాల్లో ఒకేవిధంగా సీట్లు పెంచాలని నిర్ణయించి నందున వాటి నైష్పత్తిక ప్రాతినిధ్యంలో ఎలాంటి మార్పూ ఉండదు.పైగా కొంత మెరుగుపడుతుంది.
ఎస్సీ,ఎస్టీల ప్రాతినిధ్యం దెబ్బతింటుందా?
అదేవిధంగా ఎస్సీ,ఎస్టీల ప్రాతినిధ్యం దెబ్బతి నదు.నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియ ఎస్సీ,ఎస్టీలకు నైష్పత్తి రిజర్వేషన్లు కల్పిస్తుంది. సీట్ల సంఖ్య పెరిగి ఉంటే వారి ప్రాతినిధ్యం భారీగా పెరిగేది.దానివల్ల ఆ సామాజిక వర్గాలకు బలం చేకూరేది.కులగణనకు ప్రభుత్వం ఇప్పుడే నిర్ధిష్ట కాలానుగుణ కార్యక్రమం మొదలు పెట్టింది.జనగణనలో వ్యక్తి గత వివరాలు సేకరించేటప్పుడు కుల ఆధారిత లెక్కల సేకరణ జరుగుతుంది. ఈనేపథ్యంలో పార్లమెంటులో ఈ మÖడు బిల్లులు ఆమోదం పొందితే 2029లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో మహిళలకు 33శాతం రిజర్వేషన్లు దక్కేవి.- రఘువర్మ కంచికర్ల

1 2