Category: బాట‌-Bata

సీతాకోకచిలుకల స్వర్గధామం
దేశంలోనే తొలి వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంగా గుర్తింపు పొందిన కేరళలోని అరళం ఇప్పుడు సీతాకోకచిలుకల సందడితో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా మారింది. కన్నూర్ జిల్లాలోని అరళం అటవీ మార్గాల్లో అరుదైన ఆల్బాట్రాస్ సహా అనేక రకాల సీతాకోకచిలుకలు కనువిందు చేస్తున్నాయి. ఈ రంగురంగుల రెక్కల అందాలను వీక్షించేందుకు పర్యాటకులు పెద్ద సంఖ్యలో ఆసక్తి చూపుతున్నారు. దేశంలో అనేక సీతాకోకచిలుకల ఉద్యానవనాలు ఉన్నాయి. అయితే అరళం వన్యప్రాణుల అభరయాణ్యం మాత్రం చాలా స్పెషల్. ఎందుకంటే దేశంలోనే మొట్టమొదటి సీతాకోకచిలుకల అభయారణ్యంగా అరళం వైల్డ్ లైఫ్ శాంక్చురీ నిలిచింది. ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ మేరకు నోటిఫికేషన్ జారీ చేసింది. ` జి.ఎన్.వి.సతీష్
అరళం శాంక్చురీని సీతాకోకచిలుకల పెంపకం, వలసలకు ముఖ్యమైన ప్రదేశంగా గుర్తించాలని కేంద్రం ప్రకటించింది. ఈ క్రమంలో అరళం వైల్డ్ లైఫ్ శాంక్చురీ పేరును అధికారి కంగా అరళం సీతాకోకచిలుకల అభయారణ్యంగా మార్చారు.ఆల్బాట్రాస్ సీతాకోకచిలుకలు అరళం వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంలో అక్టోబర్,నుంచి ఫిబ్ర వరి నెలల మధ్య భారీ సంఖ్యలో కనిపి స్తాయి.ఈ బటర్ ఫ్లై ల పేరులో సముద్ర పక్షి పేరు ఉన్నా,వీటికి ఆపక్షికి ఎటు వంటి సంబంధం లేదు. ఈ సీతాకోక చిలుకలకు వాటి రెక్కల తెల్లనిరంగు, వేగంగా కారణంగా ఆపేరు వచ్చింది. ఆల్బాట్రాస్ బటర్ ఫ్లైల రెక్కలపై భాగం చాలా తెల్లగా ఉంటుంది. రెక్కల అంచు లలో నల్లని మచ్చలు కనిపిస్తాయి. మగ సీతాకోకచిలుకల కంటే ఆడ సీతాకోక చిలుకలు రెక్కల అంచులలో నల్ల రంగు ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఇవి వలసజీవులు
ఆల్బాట్రాస్ సీతాకోకచిలులకలు వలస జీవులు. ఇవి పశ్చిమ కనుమలలోని నుంచి అరళం ప్రాంతానికి వేలాదిగా తరలివస్తాయి. వీటిలో మరో అతి ముఖ్యమైన లక్షణం ఏంటంటే తేమతో కూడిన నేల లేదా నది ఒడ్డున ఉన్న బురద నుంచి ఖనిజాలు,లవణాలను గ్రహించ డానికి వందలాది సీతాకోకచిలుకలు ఒకే ప్రదేశానికి వస్తాయి.దీన్నే మట్టి పుడ్లింగ్ అంటారు.ఆ సమయంలో నదుల ఒడ్డులు తెల్లని పట్టుతో కప్పినట్లు కనిపిస్తాయి. అయితే ఈ సీతాకోకచిలుకల ప్రధాన ఆహారం చెట్లపై వికసించే పువ్వుల నుంచి వచ్చే తేనె. ఆల్బాట్రాస్ సీతాకోకచిలుకలతో పాటు బ్లూ టైగర్,డార్క్ బ్లూ టైగర్,ఒలి యాండర్,అరాలి,మిల్క్వీడ్ జాతుల బటర్ ఫ్లైలను అరళం వన్యప్రాణుల అభయార ణ్యంలో చూడొచ్చు.కేరళలో కనిపించే 327 సీతాకోకచిలుకల జాతులలో 266 అరళం లో ఉంటున్నాయని అధ్యయనాలు వెల్లడిస్తు న్నాయి.అలాగే పశ్చిమ కనుమలలో మాత్రమే కనిపించే నలభైకి పైగా స్థానిక సీతాకోకచిలుకలలో 27అరళంలో ఉంటు న్నాయి.కాగా,2025లో అరళంలో జరిగిన సీతాకోకచిలుకల సర్వేలో కేవలం ఐదు నిమిషాల పరిశీలనలో 12,000బటర్ ఫ్లైలను గుర్తించామని అసిస్టెంట్ వైల్డ్ లైఫ్ ఆఫీసర్ రమ్య రాఘవన్ తెలిపారు.అరళం వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం1984లో ఏర్పాటు అయ్యింది.ఇది 55చదరపు కిలో మీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. కొండలు, అడవులు,వృక్ష సంపదతో జీవ వైవిధ్యా నికి కేరాఫ్ అడ్రస్‌గా నిలిచింది.అందుకే ఈ అభయారణ్యాన్ని చూసేందుకు పర్య టకులు ఆసక్తి చూపిస్తారు.ఇప్పుడు సీతాకోకచిలుకలకు ప్రసిద్ధి కావడంతో మరింత పాపులర్ అయ్యే ఛాన్స్ ఉంది.
సందర్శకులు ఎలా చేరుకో వచ్చు?
ప్రతిరోజూ అరళం సీతాకోకచిలుకల అభయారణ్యంలోకి వెళ్లేందుకు టూరిస్టు లకు అనుమతి ఉంది. సందర్శన వేళలు సాధారణ పర్యాటక కేంద్రాల మాదిరి గానే ఉంటాయి. అరుదైన ప్రకృతి వైపరీ త్యాలు, ఇతర ప్రమాదాల సందర్భాలలో మాత్రమే అభయారణ్యం మూతపడు తుందని అసిస్టెంట్ వైల్డ్ లైఫ్ ఆఫీసర్ రమ్య రాఘవన్ తెలిపారు.ఈ అభయా రణ్యంలోకి వెళ్లాలంటే ప్రవేశ రుసుము ఒక్కొక్కరికి రూ.150.గైడ్ రుసుము రూ.500.అయితే, ఐదుగురు కంటే ఎక్కువ మంది వ్యక్తుల బృందం వస్తే గైడ్ రుసుము చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు.కన్నూర్ జిల్లాలోని ఈశాంక్చురీని సందర్శించడానికి నవంబర్-మే మధ్య కాలం ఉత్తమమైనది. అప్పుడు బటర్ ఫ్లైలు ఈ అభయారణ్యానికి ఎక్కువగా వలస వస్తాయి.

ఒక నిరుపేద ఆదివాసీ కుటుంబంలో జన్మించిన ఓబాలుడు…ప్రభుత్వ పాఠశా లలో అక్షరాలు నేర్చుకున్నాడు. గిరిజన ఆశ్రమ పాఠశాలలో చదువును కొనసాగించాడు. ఆర్థిక ఇబ్బందులు, ఆకలి బాధలు, అవమానాలు, అవహేళనలు ఎదురైనా చదువును మాత్రం వదల్లేదు. అదే పట్టుదలతో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించి, ఆదివాసీ సమాజం ఎదుర్కొంటున్న సామాజిక సమస్యలపై పరిశోధన చేసి ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి డాక్టరేట్ (పీహెచ్‌డీ) పట్టా అందుకున్నాడు. ఆయనే ఖమ్మం జిల్లా ఏన్కూరు మండలం కేసుపల్లి గ్రామానికి చెందిన డాక్టర్ సాగబోయిన పాపారావు
ఓయూ నుంచి అరుదైన గౌరవం
ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం85వ స్నాతకో త్సవ కార్యక్రమం సెప్టెంబర్ 8న హైదరా బాద్‌లోని ఠాగూర్ ఆడిటోరియంలో ఘనం గా జరిగింది. తెలంగాణ గవర్నర్,ఉస్మాని యా విశ్వవిద్యాలయ ఛాన్సలర్ శివప్రతాప్ శుక్ల అతిథిగా,భారత్ బయోటెక్ వ్యవస్థాపక చైర్మన్ డాక్టర్ కృష్ణ ఎం.ఇల్లా ముఖ్య అతిథిగా హాజరయ్యారు.ఈ సందర్భంగా పరిశోధనపూర్తి చేసిన విద్యార్థులకు డాక్టరేట్ పట్టాలను ప్రదానం చేశారు. ఓయూ వైస్ ఛాన్సలర్ ములుగారం కుమార్ సమక్షంలో డాక్టర్ సాగబోయిన పాపారావు తన పీహెచ్‌డీ పట్టాను అందుకున్నారు.
ఆదివాసీ అభివృద్ధిపై పరిశోధన
ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం సోషి యాలజీ విభాగంలో ‘సబ్ ప్లాన్ అండ్ ట్రైబల్ డెవలప్మెంట్-ఏ సోషియాల జికల్ స్టడీ ఆఫ్ ఐటీడీఏ భద్రాచలం తెలంగాణ” అనే అంశంపై పాపారావు పరిశోధన చేశారు.ఆదివాసీ ప్రాంతాల అభివృద్ధి,గిరిజన ఉప ప్రణాళిక,ఐటీడీఏ పరిధిలోని గిరిజనుల సామాజిక పరిస్థి తులు,అభివృద్ధి పథకాల ప్రభావం వంటి అంశాలను సామాజిక శాస్త్ర దృక్కోణం లో ఆయన అధ్యయనం చేశారు. ఆదివాసీ సమాజం ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను స్వయంగా అనుభవించిన వ్యక్తిగా,అదే సమాజంపై పరిశోధన చేయడం ఆయన విద్యా ప్రయాణానికి ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చింది.
జ్ఞానం సమాజానికి ఉపయోగపడాలి..
తాను సంపాదించిన జ్ఞానం కేవలం వ్యక్తిగత ప్రగతికే పరిమితం కాకూడదని ఆయన స్పష్టం చేశారు.“సాధించినజ్ఞానాన్ని, పొందిన అనుభవాన్ని భవిష్యత్తులో సమా జంలో అణగారిన వర్గాలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలపై లోతైన అధ్యయనం,అవగా హనకోసం వినియోగిస్తాను.ఆదివాసీలు, అణగారినవర్గాల సామాజిక పరిస్థితులపై మరింత అధ్యయనంచేసి,వారి సమస్యలను సమాజం ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు కృషి చేస్తాను”అనిడాక్టర్ పాపారావు తెలి పారు.109 సంవత్సరాల చరిత్రలో ఉస్మా నియా విద్యాలయం సోషి యాలజీ విభాగం నుండి మొట్టమొదటి ఆదివాసి పరిశోధ కుడిగా ఆదివాసి ప్రజల సామాజిక పరిస్థి తులపై అధ్యయనం చేసిన తొలి వ్యక్తిగా కేసుపల్లి వాసి సాగబోయిన పాపారావు కావడం ఓయూ చరిత్రలో సువర్ణ అక్షరా లతో లిఖించబడిన పేరుగా ఎంతో ప్రాధా న్యతను సంతరించుకుంది.ఈ అరుదైన అవకాశాన్ని పొందే క్రమంలో అనేక కష్ట నష్టాలను,ఆకలి బాధను,అవమానాలను, అవహేళనలను అధికమించి సమస్యలకు ఎదురొడ్డి లక్షసాధన కోసం ఎంతటి కష్టా నైనా ఇష్టంగా స్వీకరించి నందుకు నేడు నాకు లభించిన ఈగుర్తింపు అని ఆయన పేర్కొన్నారు. సాధించిన జ్ఞానాన్ని,పొందిన అనుభవాన్ని భవిష్యత్తులో సమాజంలో అణ గారిన వర్గాలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలపై లోతైన అధ్యయనం అవగాహనతో ముందుకు సాగుతానని తెలిపారు.- డాక్టర్.సాగబోయిన పాపారావు

స్వాతంత్య్రానంతర కాలంలో పేదల జీవితాలపై ఎక్కువ తక్షణ ప్రభావాన్ని చూపిన చట్టం మహాత్మా గాంధీ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం. 2005 ఆగస్టు 23న పార్లమెంటు దీనిని ఆమో దిస్తే 2006 ఫిబ్రవరి 2 నుండి అమలులోకి వచ్చింది. యుపిఎ-1 ప్రభుత్వం వామపక్షాల మద్దతు మీద ఆధారపడవలసిన పరిస్థితి అప్పుడు ఉన్నందున, వామపక్షాల ఒత్తిడికి తలొగ్గి ఆ చట్టాన్ని చేసింది. అంతకు మునుపు పనికి ఆహారం వంటి పథకాలు ఉండేవి, వాటన్నింటి కన్నా ఈ ఉపాధి హామీ చట్టం ఒక విషయంలో భిన్నమైనది. గ్రామీణ భారతదేశంలో ఎక్కడైనా సరే పని కల్పించాలని కోరితే వారందరికీ పని కల్పించే చట్టపరమైన బాధ్యత ప్రభుత్వానిదేనని ఈ చట్టం నిర్దేశించింది. ఒకవేళ అలా పని కల్పించడంలో ప్రభుత్వం విఫలమైతే ఉపాధి కల్పించమని కోరిన దరఖాస్తుదారునికి నష్టపరిహారం చెల్లించవలసి వుంటుందన్న నిబంధన కూడా అ చట్టంలో ఉంది. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, ఈ చట్టం పని హక్కును కల్పించింది.
స్వాతంత్య్రానంతర భారతదేశంలో పేదల జీవితాలపై తక్షణ ప్రభావం చూపిన చట్టాల్లో మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (వీGచీ=జుGA) ఒకటి.2005 ఆగస్టు 23న పార్లమెంటు ఆమోదించిన ఈచట్టం 2006 ఫిబ్రవరి 2 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. అంతకుముందు ‘పనికి ఆహారం’ వంటి పథకాలు ఉన్నప్ప టికీ, ఉపాధి హామీ చట్టం వాటికి భిన్నంగా పనిని ఒక హక్కుగా గుర్తించింది.గ్రామీణ ప్రాంతంలో పని కోరిన ప్రతి కుటుంబానికి చట్టబద్ధంగా ఉపాధి కల్పించాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వంపై ఈ చట్టం మోపింది. నిర్ణీత కాలంలో పని కల్పించలేకపోతే నిరుద్యోగ భృతి చెల్లించాల్సిన నిబంధనను కూడా కల్పించింది. కుటుంబంలో ఒక సభ్యుడికి సంవత్సరానికి 100రోజుల వరకు ఉపాధి కల్పించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
పేదలకు ఆర్థిక హక్కుకు బాట
భారత రాజ్యాంగం పౌరులకు అనేక పౌర, రాజకీయ హక్కులను కల్పించినప్పటికీ, ఆర్థిక హక్కులకు అదే స్థాయి హామీ లేదు. ఈ నేపథ్యంలో ఉపాధి హామీ చట్టం గ్రామీణ పేదలకు కనీసం కొంతమేర ఆర్థిక భద్రతను, పౌర హుందాతనాన్ని కల్పిం చింది. గ్రామీణ కుటుంబాల ఆదాయాలు పెరగడానికి, వలసలు తగ్గడానికి, కూలీల బేరసారాల శక్తి పెరగడానికి ఈ పథకం దోహదపడింది.అయితే గ్రామీణ పేదలకు కనీస ఆదాయ భద్రత లభించడం, ముఖ్యంగా దళితులు, అణగారిన వర్గాలకు తమ శ్రమకు తగిన వేతనం కోరే అవకాశం రావడం కొందరు భూస్వామ్య, ఆధిపత్య వర్గాలకు అసౌకర్యంగా మారింది. గతంలో ఎప్పుడు పిలిస్తే అప్పుడు చాకిరీ చేయాల్సిన పరిస్థితుల్లో ఉన్న కూలీలకు ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధి లభించడం గ్రామీణ సామాజిక సంబంధాల్లోనూ మార్పుకు దారితీసింది.
‘పని హక్కు’ నుంచి ‘ప్రభుత్వ ఎంపిక’ వైపు?
ఉపాధి హామీ పథకంపై విమర్శలు మొదటి నుంచీ ఉన్నప్పటికీ, ఇప్పుడు పథకం స్వరూ పంలో చోటుచేసుకుంటున్న మార్పులు మరింత ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.కొత్త విబి-గ్రామ్ జి పథకంలో 125 రోజుల వరకు ఉపాధి కల్పిస్తామని ప్రచారం చేస్తు న్నప్పటికీ, అసలు ప్రశ్న రోజుల సంఖ్య గురించి కాదు;పని కోరే ప్రతి ఒక్కరికీ పని కల్పించే హక్కు కొన సాగు తుందా?అన్నదే. పాత విధానంలో పని కోరినవారికి ఉపాధి కల్పించడం ప్రభుత్వ బాధ్యతగా ఉండేది. కొత్త విధానంలో ప్రభుత్వం ఎంచుకున్న ప్రాంతాలు,ప్రాజెక్టుల ఆధారంగా పనులు కల్పించే పరిస్థితి ఏర్పడితే,పని అవసరమైన చోట కాకుండా ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన చోటే ఉపాధి లభిం చే ప్రమాదం ఉంది. అంటే ‘పనికావాలి’అని ప్రజలు కోరడం నుంచి ‘పనిఎక్కడ ఇవ్వాలో ప్రభుత్వం నిర్ణ యించడం’వైపు వ్యవస్థ మారుతున్నట్టవు తుంది.ఇది ఉపాధిని హక్కుగా చూసే భావ నకు విరుద్ధం.
రాష్ట్రాలపై అదనపు ఆర్థిక భారం
పథకం అమలులో కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య నిధుల భాగస్వామ్యంలో మార్పు కూడా కీలకమైన అంశం.గతంలో కూలీల వేతనాల భారం ప్రధానంగా కేంద్రంపైనే ఉండగా, కొత్త విధానంలో రాష్ట్రాల వాటా గణనీ యంగా పెరుగుతోంది.ఇప్పటికే పరిమిత ఆర్థిక వనరులతో సంక్షేమ పథకాలను అమలు చేస్తున్న రాష్ట్రాలపై అదనపు భారం మోపడం వల్ల ఉపాధి పనుల అమలు సామర్థ్యం తగ్గే అవకాశం ఉంది.ముఖ్యం గా ఆర్థికంగా వెనుకబడిన రాష్ట్రాలకు ఇది తీవ్రమైన సమస్యగా మారవచ్చు.కేంద్రం చేపట్టే ప్రాజెక్టుల్లో ఉపాధి కల్పిస్తూ,వాటి వ్యయంలో గణనీయమైన భాగాన్ని రాష్ట్రాలు భరించాల్సి వస్తే,కేంద్ర ప్రాజెక్టుల ఆర్థిక భారాన్ని కూడా రాష్ట్రాలపైకి బదిలీ చేసినట్టే అవుతుంది.కొత్త విధానం అమల్లోకి వచ్చిన తొలి నెల గణాంకాలను పరిశీలిస్తే ఆందో ళన కలిగించే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది.2025 జూలైలో సుమారు 15.33కోట్ల పనిదినాలు కల్పించగా, 2026 జూలైలో అవి 7.67 కోట్లకు తగ్గినట్లు గణాంకాలు సూచిస్తు న్నాయి. అంటే పనిదినాలు దాదాపు సగా నికి పడిపోయాయి.అదే సమయంలో పని పొందిన కుటుంబాల సంఖ్య కూడా సుమా రు 51శాతం తగ్గి 68.94లక్షలకు పరిమిత మైనట్లు పేర్కొంటున్నారు.ఈగణాంకాలు నిజంగా పథక విస్తృతిలో తగ్గుదలను ప్రతి బింబిస్తే,‘125 రోజుల వరకు ఉపాధి’ అనే ప్రచారం కంటే ఎంత మందికి వాస్తవంగా పని లభించింది?ఎన్ని పనిదినాలు కల్పిం చారు? అనే ప్రశ్నలే ముఖ్యమవుతాయి.
పెరుగుతున్న నిరుద్యోగానికి పరిష్కారం ఏమిటి?
దేశంలో ఒకవైపు నిరుద్యోగం తీవ్రంగా పెరుగుతుండగా, మరోవైపు గ్రామీణ పేద లకు అందుబాటులో ఉన్న ఉపాధి అవకాశా లను కుదించడం సమస్యను మరింత తీవ్ర మయ్యేలా చేస్తుంది. నైపుణ్యం లేని గ్రామీణ కార్మికులే కాకుండా విద్యావంతులైన యువతలోనూ నిరుద్యోగం తీవ్ర ఆందోళన గా మారుతోంది.ఈ పరిస్థితిలో ప్రభుత్వ విధానం ఉపాధి అవకాశాలను తగ్గించడం కాకుండా మరింత విస్తరించడంగాఉండాలి. ప్రభుత్వ రంగంలోని ఖాళీలను భర్తీ చేయ డం,ముఖ్యంగా విద్యా-వైద్య రంగాల్లో ఖాళీ పోస్టులను నింపడంద్వారా లక్షలాదిఉద్యోగా లను సృష్టించవచ్చు.ఒక్క విద్యా రంగంలోనే భారీ సంఖ్యలో ఉపాధ్యాయపోస్టులు ఖాళీగా ఉన్నాయని వివిధ నివేదికలు సూచిస్తు న్నాయి.వాటిని భర్తీ చేస్తే ప్రత్యక్ష ఉద్యోగా లతో పాటు అనుబంధ రంగాల్లోనూ ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
పట్టణాలకూ ఉపాధి హామీ అవసరం
గ్రామీణ ఉపాధి హామీని బలహీనపరచడం కంటే దానిని మరింత విస్తరించాల్సిన అవసరం ఉంది.పట్టణ ప్రాంతాలకూఉపాధి హామీని విస్తరించాలి.కుటుంబంలో ఒక్కరికే పని కల్పించాలనే పరిమితిని పునఃపరిశీ లించాలి.ఉపాధి అవసరమైన ప్రతి వ్యక్తికి కనీస ఆదాయ భద్రత కల్పించే దిశగా విధానాలు రూపొందించాలి.
సంపద కేంద్రీకరణకు బదులు ప్రజలపై పెట్టుబడి
‘ఉద్యోగాలు సృష్టించాలంటే పెట్టుబడి దారులకు మరిన్ని రాయితీలు ఇవ్వాలి’ అనే నయా ఉదారవాద విధానమే ఏకైక మార్గం కాదని అనుభవం చెబుతోంది.ప్రభుత్వ వనరులను భారీగా ప్రైవేటు పెట్టుబడులకు మళ్లించడంతో ప్రభుత్వానికి విద్య, వైద్యం, ఉపాధి వంటి ప్రజా రంగాలపై ఖర్చు చేసే వనరులు తగ్గిపోతున్నాయి.దీనికి ప్రత్యా మ్నాయంగా సంపద కేంద్రీకరణను అరికట్టే పన్ను విధానాలు,అధిక ఆదాయ వర్గాలపై సముచిత పన్నులు,ప్రభుత్వ రంగంలో పెట్టుబడులు, సామాజిక భద్రతా పథకాల విస్తరణ అవసరం.
పని హక్కు సంక్షేమం కాదు…పౌర హక్కు
గ్రామీణ పేదలకు ఉపాధి కల్పించడం దయాదాక్షిణ్యంతో చేసే సంక్షేమ కార్యక్రమం కాదు.అది ప్రజల జీవించే హక్కు, గౌరవంగా జీవించే హక్కుతో ముడి పడిన ఆర్థిక హక్కు.అందుకే ఉపాధి హామీ పథకాన్ని కుదించడం,పని కోరే హక్కును పరిమితం చేయడం,ఆర్థిక భారాన్ని రాష్ట్రాలపైకి నెట్టడం వంటి చర్యలు కేవలం ఒక పథకంలో మార్పులు కావు. అవి గ్రామీణ పేదల ఆర్థిక భద్రతపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపే నిర్ణయాలు.పని హక్కును బలహీనపరచడం అంటే పేదల బతుకు భద్రతను బలహీనపరచడమే. ప్రజల హక్కును కాపాడాలంటే ఉపాధి హామీని కుదించడం కాదు-మరింత విస్తరించాలి. (ప్రజాశక్తి సౌజన్యంతో..) (స్వేచ్ఛానుసరణ)

“చరిత్రను చదివేవాళ్లు చాలామంది ఉం టారు… చరిత్రను రాసేవాళ్లు కొందరే ఉం టారు… కానీ…చరిత్రలోనే ఒక కొత్త అధ్యా యాన్ని సృష్టించేవాళ్లు మాత్రం చాలా అరుదు. పొట్లపల్లి కమలమనోహర్ రావు లాంటి అరుదైన వ్యక్తి. ఆయన చేతిలో ఉన్నది కేవలం ఒక ప్రభుత్వ అధికారి బాధ్యత కాదు..అడవుల్లో తరతరాలుగా జీవించిన వేలాది మంది గిరిజనుల జీవితాల్లో వెలుగు నింపారు. “ప్రభుత్వం గిరిజనుల దగ్గరకు వెళ్లాలి… గిరిజనులు ప్రభుత్వాన్ని వెతుక్కుంటూ రావాల్సిన అవసరం లేదు.” అనే ఆలోచన ఒక వ్యవస్థకు మార్గదర్శకంగా మారింది. “మేము కూడా ఈ దేశంలో సమాన భాగస్వాములమే” అనే ఆత్మవిశ్వా సాన్ని నింపారు.ఆయన కృషి ఒక ఉద్యోగ కాలానికి పరిమితం కాలేదు…అది ఒక సమాజం కోసం సాగిన జీవితకాల ప్రయాణం. హక్కులు తెలియని చేతులకు,హక్కులపై అవగాహన కల్పించారు. విద్యకు దూరమైన పిల్లల కళ్లలో,భవిష్యత్తుపై కలలు నింపారు. ఆయన తన విధిని దాటి, ఒక సమాజం కోసం నిలబడిన ఓ బాటపారి.ఇది కేవలం చరిత్ర కాదు…చరిత్రను మార్చిన ఒక మనిషి ప్రయాణం.”
ఆయన జీవిత విశేషాలు..
1919 డిసెంబర్ 20న తెలంగాణలోని అశ్వరావుపల్లిలో పొట్లపల్లి కమలమనోహర్ రావు జన్మించారు. గ్రామీణ వాతావరణంలో పెరిగిన ఆయనకు చిన్నప్పటి నుంచే సమా జంలోని అసమానతలు పరిచయ మయ్యా యి. అదే సమయంలో అట్టడుగు వర్గాల జీవితంపట్ల ఆయనలో ఒకప్రత్యేక మైన ఆసక్తి పెరిగింది.తరువాత ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఆంత్రోపాలజీ చదవ డం ఆయన జీవితానికి కీలకమైన మలుపు గా మారింది. ఆరోజుల్లో గిరిజన సమా జాన్ని చాలామంది దూరంగా ఉన్న ఒక సమూహంగా మాత్రమే చూశారు. కానీ కమలమనోహర్ రావు మాత్రం వారిని అర్థం చేసుకోవాల్సిన సమాజంగా చూశారు.వారి వెనుకబాటుతనానికి కార ణం ఏమిటి? వారికి భూమి ఎందుకు లేదు? విద్య ఎందుకు అందడం లేదు? ప్రభుత్వ పథకాలు ఎందుకు వారి గూడేలకు చేరడం లేదు?అనే ప్రశ్నలు ఆయనను వెంటాడాయి. ఆ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతకడం క్రమంగా ఆయన జీవిత లక్ష్యంగా మారింది. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఆంత్రో పాలజీ చదువుతున్న సమయంలో ప్రముఖ మానవ శాస్త్రవేత్త క్రిస్టోఫ్ వాన్ ఫ్యూరర్-హైమెండార్ఫ్ పరిచయం ఆయన ఆలోచ నలకు మరింత పదును పెట్టింది.హైమెం డార్ఫ్ గిరిజన జీవన విధానాన్ని దగ్గరగా అధ్యయనం చేసిన పరిశోధకుడు.ముఖ్యంగా ఆదిలాబాద్ ప్రాంతంలోని గోండు సమాజంపై ఆయన చేసిన పరిశో ధనలు విశేషంగా గుర్తింపు పొందా యి. హైమెండార్ఫ్ మార్గదర్శకత్వంలో కమల మనోహర్ రావు గిరిజనులు,వెనుకబడిన వర్గాల సంక్షేమానికి సంబంధించిన కార్యక్ర మాల్లో పనిచేసే అవకాశం పొందారు. అది ఆయనకు ఒక ఉద్యోగం మాత్రమే కాదు.
ఆదివాసీ సమాజంతో కలిసి నడిచే జీవి తానికి అది ఆరంభం..: నిజాం ప్రభుత్వంలోని సామాజిక సంక్షే మ శాఖలో చేరిన తర్వాత కమల మనోహర్ రావు సాధారణ అధికారిలా కార్యాలయంలో కూర్చుని ఫైళ్లను పరి శీలించలేదు.ఆయన గిరిజన గూడేలకు వెళ్లారు.గోండుల మధ్య నడిచారు. కొలాములతో మాట్లాడారు.కోయలు, కొండరెడ్లు,లంబాడీల జీవనాన్ని అర్థం చేసుకున్నారు.అడవిలోని మారు మూల ప్రాంతాల్లో నివసించే ప్రజలకు ప్రభుత్వ కార్యాలయం ఎంత దూరమో,వారి సమస్యలను పరిష్కరించే వ్యవస్థ కూడా అంతే దూరంగా ఉందని ఆయన గుర్తిం చారు.ఒక శాఖ విద్య గురించి చూస్తుం ది.మరోశాఖ భూమి గురించి చూస్తుంది. ఇంకోశాఖ సంక్షేమం గురించిచూస్తుంది. మరొక శాఖ ఆర్థిక సహాయం గురించి చూస్తుంది. కానీ గిరిజన కుటుంబానికి ఇవన్నీ విడివిడిగా కాకుండా ఒకే జీవిత సమస్యగా కనిపిస్తాయి. ఈఅంత రాన్ని తొలగించడానికి ఆయన ప్రతిపాదిం చిన ఆలోచనల్లో ‘సింగిల్ విండో అప్రోచ’ ఒకటి.గిరిజనుల కోసం పనిచేసే వివిధ సేవలను సమన్వయం చేసి,ఒకే వ్యవస్థ ద్వారా సమస్యలకు పరిష్కారం చూపాల న్నది ఈ ఆలోచన సారాంశం.ఆకాలానికి ఇది ఎంతో ముందుచూపుతో కూడిన పరిపాలనా ఆలోచన.గిరిజనుల సమస్య లకు ప్రత్యేక దృష్టి,ప్రత్యేక వ్యవస్థ అవస రమని కమలమనోహర్ రావు బలంగా వాదించారు.అనేక చర్చలు, ప్రయత్నాల అనం తరం 1966లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రత్యేక గిరిజన సంక్షేమశాఖ ఏర్పాటుకు ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆశాఖ కు ఆయన తొలి డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.అది ఒక పదవి.కానీ ఆయనకు మాత్రం అది ఒక బాధ్యత. 1975లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు ఆయన గిరిజన ప్రాంతాల అభివృద్ధి కోసం విస్తృతంగా పనిచేశారు. ఆదిలాబాద్ నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అరకు ప్రాంతాల వరకు గిరిజన ఆవాసా లను సందర్శించి, అక్కడి పరిస్థితులను అధ్య యనం చేశారు.ప్రభుత్వ పథకం కాగితంపై రూపొందించడం ఒక విష యం.అది ఒక గిరిజన గూడెలోని కుటుం బానికి చేరేలా చేయడం మరో విషయం. కమలమనోహర్ రావు రెండో దానినే ముఖ్యం అనుకున్నారు.అందుకే గిరిజన ప్రాంతాల్లో స్వయంగా పర్యటించి,అక్కడి ప్రజల సమస్యలను తెలుసుకుని,వాటికి అనుగుణంగా చర్యలు తీసుకునే ప్రయత్నం చేశారు. గిరిజన సమాజానికి భూమి అంటే కేవలం ఆస్తి కాదు.అది జీవనాధారం.అది ఆహారం. అది సంస్కృతి.అది తరతరాల గుర్తింపు. అందుకే గిరిజనుల భూమి హక్కుల సమస్యను ఆయన అత్యంత ప్రాధా న్యంతో చూశారు. భూమిపై హక్కులు లేక తరత రాలుగా అడవుల్లో జీవిస్తున్న అనేక గిరిజన కుటుంబాలకు పట్టాలు,భూమి హక్కులు కల్పించేందుకు ఆయన కృషి చేశారు.వరంగల్ ప్రాంతంలోని మహబూ బాబాద్, నర్సంపేట,ములుగు ప్రాంతాల్లో నిరుపేద ఎస్సీ,ఎస్టీ కుటుంబాలకు భూమి కేటా యింపుతో పాటు నివాస కాలనీలు, నీటి సదుపాయాల ఏర్పాటుకు సంబంధిం చిన కార్యక్రమాల్లో ఆయన పాత్ర ఉంది. ఆయన దృష్టిలో భూమి ఇవ్వడం అంటే కేవలం ఒక పట్టా ఇవ్వడం కాదు. ఒక కుటుంబానికి భవిష్యత్తు ఇవ్వడం. గిరి జన పిల్లల వెనుకబాటు తనానికి ప్రధాన కారణాల్లో విద్య అందుబాటులో లేకపో వడం ఒకటని ఆయన గుర్తించారు. అందుకే గిరిజన గూడేల్లో పాఠశాలలు, అవసరమైన చోట హాస్టళ్ల ఏర్పాటు కోసం కృషి చేశారు.ఈరోజు ఒకగిరిజన విద్యార్థి ఇంటి నుంచి దూరంగా వెళ్లి చదువుకోవడానికి ప్రభుత్వ హాస్టల్‌లో ఉండటం మనకు సాధారణంగా కని పించవచ్చు.కానీ ఆసౌకర్యాల వెనుక ఒకప్పుడు జరిగిన పోరాటాన్ని గుర్తు చేసు కుంటే దాని విలువ తెలుస్తుంది. ఒక గిరిజన బిడ్డ చేతిలో పుస్తకం కనిపించడం అంటే కేవలం విద్య కాదు. తరతరాలుగా మూసుకుపోయిన ఒక తలుపు తెరుచు కోవడం.ఆదిలాబాద్ జిల్లా మార్లవాయి ప్రాంతంలో గోండు గిరిజనుల జీవన విధానంపై హైమెం డార్ఫ్ సుదీర్ఘంగా పరిశోధనలు చేశారు. గిరిజన సమాజాన్ని దగ్గరగా అర్థం చేసు కోవడంలో కమలమనోహర్ రావు చేసిన కృషిని కూడా ఆయన గుర్తించారు. ఆయన సేవలను అభినందిస్తూ హైమెం డార్ఫ్ రాసిన లేఖలు ఆయన పని పట్ల ఉన్న గౌరవానికి నిదర్శనంగా నిలిచా యి. ఇది ఒకఅధికారి గురించి మరో అధికారి రాసిన ప్రశంస కాదు.గిరిజన సమాజాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో జీవి తాన్ని అంకితం చేసిన ఇద్దరు మానవ శాస్త్రవేత్తల మధ్య ఉన్న ఆలోచనా సంబంధానికి ఇది గుర్తు.
1968లో తూర్పు కనుమల్లోని అరకు సమీపంలోని మాడగడ అనే గిరిజన పల్లెపై గిరిజన శాఖ ప్రచురించిన పుస్త కానికి కమలమనోహర్ రావు రాసిన ముందు మాట ఒక అరుదైన విశ్లేషణ. గిరిజన జీవన విధానంలోని అనేక అంశాలను వెలుగులోకి తీసుకొచ్చింది. ఈరోజు అరకు ప్రాంతం దేశ,విదేశీ పర్యాటకులను ఆకర్షించే ప్రాంతంగా ఎదిగింది. అయితే ఆ ప్రకృతి అందాల వెనుక శతాబ్దాలుగా జీవిస్తున్న గిరిజన సమాజం ఉంది. ఆసమాజాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి దశాబ్దాల క్రితమే పరిశో ధనలు చేసిన వారిలో కమలమనోహర్ రావు ఒకరు.1975లో ఆయన పదవీ విరమణ చేశారు. కానీ గిరిజనుల గురించి ఆయన ఆలోచన ఆగలేదు. అధ్యయనం ఆగలేదు.పరిపాలనా సంస్క రణలపై ఆయన ఆలోచనలు,రచనలు తరువాత కూడా కొనసాగాయి.గిరిజన అభివృద్ధి పరిపాలనను సరళీకరించాల్సిన అవసరాన్ని వివరిస్తూ ఆయన చేసిన సూచనల్లో ‘సింగిల్ విండో అప్రోచ’, వికేంద్రీకరణ,వివిధ గిరిజన అభివృద్ధి సంస్థల మధ్య సమన్వయం వంటి అంశాలు ఉన్నాయి.గిరిజన సహకార సంస్థలు కేవలం రుణాలు ఇవ్వడానికే కాకుండా వాణిజ్యం,మార్కె టింగ్, సంక్షేమ కార్యక్రమాలను సమన్వయం చేయాలని కూడా ఆయన సూచించారు. అంటే ఆయన ఆలోచన కేవలం ‘సంక్షే మం’ దగ్గర ఆగ లేదు.గిరిజనుడు తన కాళ్లపై తాను నిల బడేలా చేసే సంస్థాగత అభివృద్ధి గురించి కూడా ఆయన ఆలో చించారు.కమల మనోహర్ రావు చేసిన పనిని ఈరోజు వెనక్కి తిరిగి చూస్తే ఒక విషయం స్పష్టమవుతుంది. ఆయన గిరి జనుల కోసం పథకాలు మాత్రమే రూపొం దించలేదు. గిరిజనుల సమస్యలను ప్రభు త్వం చూసే దృష్టినే మార్చడానికి ప్రయత్నిం చారు. అడవిలో నివసించే వ్యక్తిని ‘లబ్ధి దారు’గా మాత్రమే కాకుండా హక్కులు ఉన్న పౌరుడిగా చూడాలి. వారి భూమిని రక్షిం చాలి. వారి సంస్కృతిని గౌరవించాలి.వారి పిల్లలకు విద్య అందించాలి.వారిని ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో భాగస్వాములను చేయాలి.వారి ఆర్థిక జీవితాన్ని బలోపేతం చేయాలి.ఇదే ఆయన ఆలోచనల సారాంశంగా కనిపి స్తుంది. గిరిజన సంక్షేమం గురించి మనం ఈరోజు మాట్లాడుతున్నప్పుడు పాఠశాలలు, హాస్టళ్లు,భూమి హక్కులు,సహకార సంస్థలు, ప్రత్యేక అభివృద్ధి సంస్థలు,గిరిజన ప్రాంతాల కోసం ప్రత్యేక పరిపాలన వంటి అనేక అం శాలు మన ముందుంటాయి.కానీ ఈ వ్యవ స్థలు ఒక్కరోజులో ఏర్పడలేదు.వాటి వెనుక అనేక మంది అధికారులు,సామాజిక కార్య కర్తలు,పరిశోధకుల కృషి ఉంది.ఆప్రయా ణంలో పొట్లపల్లి కమలమనోహర్ రావు ముఖ్యలు.ఆయన జీవితాన్ని అధ్యయనం చేయడం అంటే ఒక వ్యక్తి జీవిత చరిత్రను తెలుసుకోవడం మాత్రమే కాదు. ఒక సమా జాన్ని ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి? అభివృద్ధి అంటే ఏమిటి? ప్రభుత్వ వ్యవస్థ అట్టడుగు మనిషి దగ్గరకు ఎలా చేరాలి? భూమి,విద్య, ఆత్మగౌరవం మధ్య సంబంధం ఏమిటి? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతకడం కూడా.ఒక అధికారి పదవీ విరమణ చేస్తే ఆయన కార్యాలయ తలుపులు మూసుకుపోతాయి.కానీ ఒకవ్యక్తి ఆలోచ నలు సమాజంలో కొనసాగితే అది పదవీ విరమణ కాదు.అది వారసత్వం.కమల మనోహర్ రావు వారసత్వం కూడా అదే. ఆయన వేసిన బాటలో నడిచిన గిరిజన విద్యార్థులు ఉన్నారు.భూమిపై హక్కు పొందిన కుటుంబాలు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ వ్యవస్థకు చేరువైన గిరిజన గూడేలు ఉన్నాయి.ముఖ్యంగా ‘మేమూ చేయగలం’అనే ఆత్మవిశ్వాసంతో ముం దుకు నడిచిన ఒకతరం ఉంది.అందుకే కమలమనోహర్ రావును కేవలం ఒక మాజీ ప్రభుత్వ అధికారిగా గుర్తు చేసు కోవడం సరిపోదు.ఆయన ఒక కాలంలో పనిచేసిన అధికారి.కానీ ఆయన ఆలోచ నలు అనేక తరాలకు సంబంధిం చినవి. అడవుల్లో నివసించే ప్రజలకు అభివృద్ధి చేయడం మాత్రమే కాదు…వారి గౌర వంతో,వారి హక్కులతో,వారి భాగస్వా మ్యంతో అభివృద్ధి జరగాలని నమ్మిన మనిషి ఆయన.చరిత్రను చదివినవారు చాలామంది ఉంటారు.చరిత్రను రాసిన వారూ ఉంటారు.కానీ ఒకఅట్టడుగు సమాజం భవిష్యత్తు మారేలా చరిత్రను మలిచినవారి సంఖ్య మాత్రం చాలా తక్కువ.కమలమనోహర్‌రావు ఆ అరుదైన వ్యక్తుల్లో ఒకరు.ఆదివాసీల కోసం అంకి తమైన ఒక జీవితం…ఒక వ్యవస్థకు పునాది వేసిన ఒక ఆలోచన… తరతరా లకు వెలుగునిచ్చిన ఒక వారసత్వం.– (రచయిత:శ్యాంమోహన్)

భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చి దాదాపు ఎనిమిది దశాబ్దాలు పూర్తవుతున్నా, రాజ్యాంగం కల్పించిన హక్కులు ఆదివాసులకు పూర్తి స్థాయిలో అమలు కావడం లేదనే ఆవేదన ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలుగా విభజన జరిగినా, షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో ఆదివాసుల హక్కుల పరిరక్షణ విషయంలో రెండు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల వైఖరి ఒకేలా ఉండాలనే అభిప్రాయం బలంగా వినిపిస్తోంది.
ఆదివాసుల జీవన విధానం ఆదివాసీలకు భూమి,అడవి,నీటితో విడదీయరాని సంబంధం కలిగి ఉంది.అందుకే “జల్-జంగల్-జమీన” అనే నినాదం కేవలం ఉద్యమ నినాదం మాత్రమే కాదు..అది వారిఅస్తిత్వానికి ప్రతీక. చరిత్రను పరిశీలిస్తే కాకతీయుల కాలం నుంచి బ్రిటిష్,నిజాం పాలన వరకు ఆదివాసులు తమ స్వయం పాలన,భూమి,అడవుల రక్షణ కోసం నిరంతరం పోరాడినట్లు స్పష్టమవుతుంది.సమ్మక్క-సారలమ్మ,రాంజీ గోండ్, కొమరం భీం,బిర్సా ముండా,వీర్ నారాయణ్ సింగ్ వంటి మహనీయులు తమ ప్రజల హక్కుల కోసం ప్రాణత్యాగం చేశారు.ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అల్లూరిసీతారామరాజు నేతృత్వంలో జరిగిన రంపా తిరుగుబాటు,ఆదిలాబాద్‌లో కొమరం భీం పోరాటం వంటి ఉద్యమాలు భారత స్వాతంత్య్ర పోరాట చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించాయి.
చట్టాల ఆవిర్భావం
ఆదివాసుల భూములను రక్షించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తించిన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం 1917లో ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో భూముల బదలాయింపును నియంత్రించే చట్టాన్ని తీసుకొచ్చింది. అనంతరం 1959లో ఆంధ్రప్రదేశ్ షెడ్యూల్డ్ ఏరియాస్ ల్యాండ్ ట్రాన్స్‌ఫర్ రెగ్యులేషన్ (LT=) అమల్లోకి వచ్చింది. ఈ చట్టం ప్రకారం గిరిజనుల భూమి గిరిజనేతరులకు బదలాయించడం నిషేధించబడింది. 1963లో ఈ చట్టాన్ని తెలంగాణ షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు కూడా వర్తింపజేశారు. అయితే అక్రమ లావాదేవీలు, బినామీ పేర్లతో భూముల ఆక్రమణలు కొనసాగుతుండటంతో 1970లో రెగ్యులేషన్ 1 ఆఫ్ 1970 (1/70 చట్టం) తీసుకొచ్చారు.
చట్టం ఎవరి కోసం?
1/70 చట్టం గిరిజనేతరులను ఇబ్బంది పెట్టడానికి రూపొందించబడినది కాదు. షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో రాజ్యాంగం కల్పించిన ప్రత్యేక రక్షణలను అమలు చేయడానికి, ఆదివాసుల భూములు, జీవనాధారం, అస్తిత్వాన్ని కాపాడేందుకు రూపొందించిన రక్షణ కవచం. ఈ చట్టాన్ని బలహీనపరిస్తే నష్టపోయేది కేవలం భూమి మాత్రమే కాదు; ఆదివాసుల సామాజిక, సాంస్కృతిక, ఆర్థిక అస్తిత్వమే ప్రమాదంలో పడుతుంది.రాజ్యాంగంలోని ఐదో షెడ్యూల్, 1/70 చట్టం, పేసా చట్టం, అటవీ హక్కుల చట్టం వంటి నిబంధనలు ఆదివాసుల హక్కులను రక్షించేందుకు రూపొందించబడ్డాయి. కానీ అవి కాగితాలకే పరిమితమైతే ప్రయోజనం ఉండదు.కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లు, షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల పరిపాలనలో ఉన్న అధికారులు చట్టాల అమలును కచ్చితంగా పర్యవేక్షించాలి. ఆదివాసుల భూ సమస్యలను కేవలం ప్రాంతీయ సమస్యగా కాకుండా జాతీయ ప్రాధాన్య అంశంగా గుర్తించి సమర్థ వంతమైన చర్యలు తీసుకున్నప్పుడే రాజ్యాంగం ఉద్దేశించిన సామాజిక న్యాయం సాకారమవు తుంది.లేకపోతే, భూమి కోల్పోయిన ఆదివా సులు చివరికి తమ అస్తిత్వాన్నే కోల్పోయే ప్రమాదం మరింత పెరుగుతుంది. తెలుగు రాష్ట్రాలు అయినా తెలంగాణ,ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌గా విడిపోయిన ఆదివాసి ప్రజల చట్టాలను అమ లు చేయడంలో ప్రభుత్వాలు అక్కడ,ఇక్కడ ఒకే విధంగా చూడాలి. దేశానికి స్వాతంత్రం వచ్చి 79ఏళ్లు గడుస్తున్నా 1950 నుండి ఆదివాసు లకు హక్కులు అమలవుతున్న నేటికీ అగ్గి రాజేస్తున్న అనేక ఆదివాసీ భూమి పోరాటాలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి.జల్, జంగల్,జమీన్ నినాదం ఆదివాసీ ప్రాంతాలలో అగ్నిజ్వాల రగులుతూనే ఉంది. ప్రభుత్వ పాలనకు ముందు బ్రిటీష్, నిజాం నవాబులు, అంతకుముందు కాకతీయులు అలాగే మౌర్య చక్రవర్తుల పాలనలో సైతం ఆదివాసీల మను గడే ప్రశ్నార్థకంగా మారిన తరుణంలో వారి నుండి తిరుగుబాటు పోరాటాలు జరిగాయన డానికి చారిత్రక సాక్ష్యాలు లేకపోలేదు స్వయం పాలన కోసం కాకతీయులతో పోరాడి అసు వులు బాసిన సమ్మక్క సారలమ్మ నుండి నిజాం సేనలతో పోరు చేసిన రాంజీ గోండ్, కొమరంభీం వరకు అలాగే మహారాష్ట్ర,చందా, బస్తర్, జార్ఖండ్ వంటి ప్రాంతాల్లో సిద్కాకి బాబురావు,వీర్ నారా యణ సింగ్,బిర్సా ముండా, మాణిక్ ఫర్డ్,బల్లార్షా వంటి యుగ పురుషుల తిరుగుబాటు తమ మనుగడ కోసం భారతదేశ స్వాతంత్రం కోసం చివరి శ్వాస వరకు పోరాడి ఉరి తీయబడటం కాల్చి వేతకు గురికావడం అంటే అతిశయోక్తి కాదు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో అల్లూరి సీతారామ రాజు నేతృత్వంలో భద్రాచలం నుండి రంప చోడవరం ఏలూరు దాకా జరిగిన పోరాటాన్ని అణచివేసేందుకు బ్రిటీష్ ప్రభుత్వానికి రెండు సంవత్సరాలకు పైగా సమయం పట్టింది. ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో కొమరం భీం పోరాటాన్ని అణచివేసేందుకు నిజాం రాజు,మైసూర్ మహా రాజు సైనిక దళాల సహాయం తీసుకోవడం జరిగింది అంటే ఆదివాసి పోరాటాలపై ఆనాటి సామంత రాజుల యొక్క నియంత్రణ, అణచి వేతలు ఆనాటి నుంచి ఆదివాసులపై కొనసాగు తూనే ఉన్నాయి.భూమి,నీరు,అటవీ మాదే అంటూ జరిగిన అనేక ఆదివాసీల పోరాటా లపై అధ్యయనం చేసిన నాటి ప్రభుత్వాలు, బ్రిటీష్ ప్రభుత్వాలు అలాగే నేటి ప్రభుత్వాలు ఆదివాసుల కోసం ప్రత్యేక చట్టాలను తెచ్చాయి. 1917లో బ్రిటీష్ వాళ్ళు అప్పటి మద్రాసు రాష్ట్రంలోని ప్రస్తుత ఉత్తర కోస్తాంధ్ర జిల్లాల్లోని ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో భూమి బదలాయింపు, వడ్డీ వ్యాపారాన్ని నియంత్రిం చేందుకు 1917చట్టం చేసారు. ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో కలెక్టర్ (ఏజెంట్) అనుమతి లేకుండా గిరిజనుల నుండి గిరిజనేతరులకు భూమి బదలాయింపు జరగడానికి వీలులే దన్నది ఈచట్టం సారాంశం.1956లో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత 1917చట్టాన్ని సవరించి 1959 (ఎ.పి.ఎస్.ఎ.ఎల్.టి.ఆర్. చట్టం) ఆంధ్రప్రదేశ్ షెడ్యూల్డు ప్రాంతాల భూమి బదలాయింపు నియంత్రణ చట్టాన్ని చేశారు.ఇందులో గిరిజనుల నుండి గిరిజనే తరులకు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ భూమి బద లాయింపు జరగడానికి వీల్లేదని,జిల్లా కలెక్టర్ అనుమతి సైతం లేదన్నది స్పష్టం.1963 నుండి ఈ చట్టాన్ని తెలంగాణ జిల్లాలలోని షెడ్యూల్డు ప్రాంతాలకు వర్తింపజేశారు.దీనితో ఆదివాసిల భూములు ఆక్రమణలు అన్యాక్రాం తంకు గురికాకుండా రక్షించబడ్డాయి. షెడ్యూల్డ్ ఏరియాలో వలస గిరిజనేతరులు బినామీల పేర్లతో ఆదివాసుల భూములను చట్ట విరుద్ధంగా విక్రయిస్తూ…ఆదివాసుల హక్కులకే భంగం కలిగిస్తున్నారు.ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో గిరిజనేతరులు సృష్టిస్తున్న ఆకృత్యాలపై ప్రభుత్వం,పాలకులు,ఆదివాసి ప్రజాప్రతినిధులు పట్టించుకునే నాధుడే కరువై యుండని ఆదివాసీ ప్రజలు తమ ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
1/70 చట్టం నిబంధనలకు విరుద్ధంగా గిరిజ నేతరుడు మరొక గిరిజనేతరుని వద్ద భూమి కొనుగోలు చేస్తే ఆభూమిపై కొనుగోలు దారుడు మరియు అమ్మకందారుడు ఇద్దరూ ఆ భూమి పై హక్కులు కోల్పోతారని 1993లో రాష్ట్ర హైకోర్ట్ తీర్పు ఇచ్చింది.
నాడు చోటుచేసుకున్న వాస్తవ పరిస్థితులు అంటే 1960 దశకంలో నక్సల్స్ నేతృత్వంలో జరిగిన పీడిత ప్రజల శ్రీకాకుళ గిరిజన తిరుగుబాటు వంటి పోరాటాల దాకా రాష్ట్రం లో గిరిజనుల యోగక్షే మాలు కనుక్కున్న వాళ్లు అతితక్కువలో తక్కువే. ఆ తర్వాత మాత్రం ఆదివాసుల మంచి చెడుల గురించి చర్చించడం,కొత్త చట్టాలు, కొత్త సంస్థలు వచ్చాయి.అందులో ఒకటి రెగ్యులేషన్ వన్ ఆఫ్ 1970, ఇది 1959 నాటి చట్టాన్ని సవరించి రెండు బలమైన మార్పులను ప్రవేశపెట్టింది.
1). ఇక మీదట షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలో గిరిజనుల నుండి గిరిజనేతరులకు జరిగే భూ బదలాయింపులే కాదు, గిరిజనేతరుల నుండి గిరిజనేతరులకు జరిగే భూ బదలాయింపులు కూడా చెల్లవు.
2). షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలో భూమి కలిగి ఉన్న గిరిజనేతరులు ఆ భూమిని తాము అక్రమంగా సంపాదించుకోలేదని తామే రుజువు చేసు కోవాలి. అంతవరకు అది గిరిజనుల భూమిగా భావించబడుతుంది. అంటే రుజువు చేసుకునే బాధ్యత (బర్డెన్ ఆఫ్ ప్రూఫ్) గిరిజనేతరుల మీదనే ఉన్నదనేది తేటతెల్లం. దీని ఫలితంగా గిరిజనుల నుండి ఫిర్యాదు లేకుండానే సంబంధిత ప్రభుత్వ అధికారి షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలో భూమి ఉన్న గిరిజనేతరు లందరికీ నోటీస్ జారీ చేయవచ్చును.నీ భూమి అక్రమంగా సంపాదించుకున్నది కాదని నిరూపించుకోమ్మని అడగవచ్చును.సమాధా నం సంతృప్తికరంగా లేకపోతే ఆభూమిని స్వాధీనం చేసుకొని భూమి లేని గిరిజనులకు ఇవ్వవచ్చునన్నది స్పష్టం.1/70 చట్టం నిబంధనలకు విరుద్ధంగా గిరిజనేతరుడు మరొక గిరిజనేతరుని వద్ద భూమి కొనుగోలు చేస్తే ఆభూమిపై కొనుగోలుదారుడు మరియు అమ్మకందారుడు ఇద్దరూ ఆభూమిపై హక్కులు కోల్పోతారని 1993లోరాష్ట్ర హైకోర్ట్ తీర్పు ఇచ్చింది.
షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతంలోగల ప్రభుత్వ భూమిని గిరిజనేతరులకు బదలాయించడం చెల్లదని, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని కూడా 1/70 భూ నిబం ధనల కింద గిరిజనేతరునిగానే భావించాలని 1997లో సమతా మరియు మైనింగ్ కంపెనీకి మధ్య నడిచిన కేసులో సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.గిరిజనులు సాగు చేసుకుంటున్న అటవీ భూమి నుండి వారిని తొలగించడం లేదా వారి అటవీ భూమి హక్కుల్లో జోక్యం చేసుకోవడం, గిరిజనులకు మాయమాటలు చెప్పి వారి జీవనోపాధి అయిన వ్యవసాయం చేసుకునే భూమిని సొంతం చేసుకోవడం కూడా అత్యాచారమే అని కొత్తగా రూపొందిం చిన సవరణ చట్టం 2015 తెలియజేస్తుంది. ఆదివాసుల కోసం ఎంతో బలమైన చట్టాలు ఉన్నప్పటికీ ఏజెన్సీ ప్రాంత ఆదివాసులకు తీవ్రమైన అన్యాయం జరుగుతూనే ఉంది. ఎందరో ఆదివాసి పోరాట యోధులు, బుద్ధి జీవులు నేతృత్వంలో 1960 దశకంలో నాడు ఏ అమాయకపు ఆదివాసీల కోసమైతే పోరాటాలు జరిగాయో ఆదివాసీల ప్రజల రక్షణ కోసంఎల్‌టిఆర్ చట్టం,1/70యాక్ట్, పేసా గ్రామ సభ,వడ్డీ వ్యాపారాలని నిషేధిత చట్టం, అటవీ హక్కుల చట్టం వంటి అనేక చట్టాలను ప్రభుత్వాలు తీసుకువచ్చాయి. అక్రమంగా వలస వచ్చిన గిరిజనేతరులు ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో అంగ బలం,ఆర్థిక బలం, రాజకీయ బలం పెంచుకొని ఆదివాసుల హక్కులను,చట్టాలను లెక్కచేయకుండా ఆదివాసుల భూములను బినామీ పేర్లతో ఆక్రమించుకొని వారే నిజమైన హక్కు దారులుగా రాజ్యమేలుతున్నారు. ఆదివాసీ ప్రాంతాలలో హక్కులు అడ్డొస్తున్నాయన్న పేరుతో గిరిజనేతరులు ఏజెన్సీ ప్రాంతా భూములు,ఉద్యోగ అవకాశాలను దెబ్బతీ సేందుకు 1998లో జీవో నెంబర్ 275ను వలస గిరిజనేతరులు ఆంధ్రప్రదేశ్ అడ్మిని స్ట్రేటివ్ ట్రిబ్యునల్ కోర్టులో కేసు వేసి రద్దు చేయించారు. సింగిల్ లైన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ అధి కారి,గిరిజన సంక్షేమశాఖ సిఫారసులు మేరకు 275 జీవో స్థానంలో జీవోనెంబర్ 3ను జన వరి 2000 సంవత్సరం జారీ చేయడం జరిగి నది.వలస వాదుల కుట్రలు,కుయు క్తులతో జీవో 3ను సుప్రీంకోర్టులో సవాల్ చేస్తే కోర్టు 22 ఏప్రిల్ 2020 రద్దు చేయడంతో తెలుగు రాష్ట్రాలలోని చదువుకున్న ఆదివాసి యువత నిరుద్యోగులుగా మిగిలిపోయారు.దానిని కొనసాగింపుగా ఉమ్మడి ఖమ్మం జిల్లాలో ఏజెన్సీ గ్రామాలు కాదు అంటూ మైదాన ప్రాంతానికి సమీపంలో ఉన్న సుమారు ఆరు గ్రామపంచాయతీలకు ఎన్నికలు నిలిపి వేయాలని కోర్టును ఆశ్రయించారు. ఇంతటితో ఆగకుండా షెడ్యూల్ ఏరియా హక్కులతో భంగం వాటిల్లుతుందని గిరిజనేతరులకు మూకుమ్మడిగా సుప్రీంకోర్టుని ఆశ్రయించి 1/70 చట్టం సవరించి భూములపై మాకు హక్కులు కల్పించాలని 1684 మంది గిరిజ నేతరులు పిటిషన్ దాఖలు చేశారు.ములుగు జిల్లా ఏటూరు నగరంలో 140ఎకరాల ప్రభుత్వ భూమిని ఆక్రమించుకు నేందుకు గిరిజనేతరులు ప్రయత్నించగా స్థానిక ఆది వాసులు తిరగబడడంతో ఉద్రిక్త వాతావరణం చోటు చేసుకుంది.144సెక్షన్ విధించి పోలీ సులు అక్కడ పరిస్థితులను చక్కబెట్టారు. ఇప్పటికే ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో సుమారు 20వేల ఎకరాల పట్టా భూములు గిరిజనేత రుల చేతిలో పరాయికరణకు గురైనట్లు అధికారికంగానే లెక్కలు ఉన్నాయి. ఇక పోడు భూముల విషయానికి వస్తే పట్టా భూములు వలసవాదులు ఆక్రమించుకున్నారని జీవన ఉపాధి కోసం పోడుభూమి సాగు చేసుకుంటుంటే ఫారెస్ట్ అధికారుల ఆగడాలతో ఆదివాసీ ప్రజల జీవనం అందాకారమవుతుంది. ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో వివిధ రాజకీయ పార్టీల నాయకులుగా చలామణి అవుతున్న గిరిజనేతరుల చేతుల్లోనే వందల ఎకరాల పోడు భూములను ఆక్రమించుకున్నారు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా మూడు లక్షల మంది ఆదివాసులు పోడు సాగు భూములకు హక్కు పత్రాలు కావాలని దరఖాస్తు చేస్తే తెలంగాణ రాష్ట్రం వచ్చిన తర్వాత కేవలం 12 వేల మందికి మాత్రమే హక్కు పత్రాలు ఇచ్చి చేతులు దులుపుకున్నారు. తెలంగాణలో పోడు సాగు పోరు రగడ రావణ కాష్టంలా రగులుతూనే ఉంది. నేడు ఆదివాసుల దుస్థితి ఊర్లో ఉన్నయ్యారు… అడివిలో బతకనీయరు అన్న చందంగా మారింది. ఆదివాసుల అభివృద్ధి కోసం ఎన్ని చట్టాలు ఉన్నా అవి అమలకు నోచుకోనంత కాలం ఆదివాసీ ప్రజలు అన్యా యాలకు, అక్రమాలకు, వలస గిరిజనే తరుల కుట్రలకు బలవుతూనే ఉంటారు. ఇప్పటికైనా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు మరియు రాజ్యాంగ బద్ధ పదవిలో కొనసాగుతున్న దేశ ప్రథమ పౌరురాలు రాష్ట్రపతి,రాష్ట్ర గవర్నర్ 5వ షెడ్యూల్ భూభాగం ఏజెన్సీ ప్రాంత పరిధిలోని విధులు నిర్వహిస్తున్న అధికారులు ఆదివాసీ ప్రజల భూ సమస్యలను జాతి సమస్యగా కాకుండా జాతీయ సమస్యగా గుర్తించి తక్షణ చర్యలు తీసుకుంటే తప్ప ఆదివాసి ప్రజల అస్తిత్వానికే ప్రమాదం పొంచి ఉంది.
జాతీయ సమస్యగా చూడాల్సిన సమయం
ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాల్లో నివసించే ఆది వాసీల భూమి, అటవీ వనరులు, జీవన విధా నాన్ని రక్షించడం ప్రభుత్వాల రాజ్యాంగబద్ధ మైన బాధ్యత. అయితే వాస్తవ పరిస్థితులను పరిశీలిస్తే, చట్టాలు ఉన్నప్పటికీ వాటి అమలు లో తీవ్రమైన లోపాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో పనిచేస్తున్న అధికారులు భూ సమస్యలను కేవలం రెవెన్యూ వివాదా లుగా లేదా ఒక నిర్దిష్ట జాతికి సంబంధించిన అంశాలుగా చూడకుండా,దేశ రాజ్యాంగం కల్పించిన హక్కుల పరిరక్షణకు సంబంధించిన జాతీయ బాధ్యతగా గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉంది.ఆదివాసీల భూములు అన్యాక్రాంతం కావడం,నకిలీ పత్రాల ఆధారంగా భూముల బదిలీలు జరగడం,న్యాయపరమైన పరిష్కారా ల్లో జాప్యం,చట్టాల అమలులో నిర్లక్ష్యం వంటి కారణాలవల్ల లక్షలాది ఆదివాసీ కుటుంబాలు తమ జీవనాధారాన్ని కోల్పోతున్నాయి.భూమి అనేది ఆదివాసీ సమాజానికి కేవలం ఆస్తి మాత్రమే కాకుండా,అది వారి జీవనాధారం, సంస్కృతి,సంప్రదాయం,సామాజిక అస్తిత్వానికి మూలస్తంభంగా భావించాలి.భూమి కోల్పోతే వారి ఆర్థిక భద్రత మాత్రమే కాదు, వారి సాంస్కృతిక గుర్తింపు కూడా ప్రమాదంలో పడుతుంది.అందుకే ఈ సమస్యను ఒక ప్రాంతీయ లేదా సామాజిక సమస్యగా కాకుండా జాతీయ ప్రాధాన్యత కలిగిన అంశంగా పరిగణించాలి.ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాల్లో అమలులో ఉన్న భూరక్షణ చట్టా లు,నిబంధనలు కచ్చితంగా అమలయ్యేలా అధి కారులు చర్యలు తీసుకోవాలి.గ్రామసభల అభిప్రాయాలకు తగిన ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వంటి చర్యలు అత్యవసరం.అదే సమయంలో ప్రజాప్రతినిధులు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, న్యాయ వేత్తలు,సామాజిక కార్యకర్తలు కలిసి ఆదివాసీ హక్కుల పరిరక్షణకు సమిష్టిగా కృషి చేయాలి. పరిపాలనలో పారదర్శకత,జవాబుదారీతనం పెరగాల్సిన అవసరం ఉంది.అధికారులు చట్టాలను అమలు చేసే యంత్రాంగంగా మాత్రమే కాకుండా రాజ్యాంగ విలువలను కాపాడే బాధ్యతగల ప్రజాసేవకులుగా వ్యవ హరించాలి.అప్పుడే ఆదివాసీ ప్రజల భూమి, హక్కులు,అస్తిత్వం,భవిష్యత్తు సురక్షితమ వుతాయి.రాజ్యాంగం కల్పించిన రక్షణలు కూడా నిజమైన అర్థంలో సాకారమవుతాయి.- డా.సాగబోయిన పాపారావు,(వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్, ఆదివాసీ విద్యార్థి సంఘం) -వ్యాసకర్త : ఆదివాసీ విద్యార్థి సంఘం వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్,సెల్:9441288991

“ ఏజెన్సీలో డ్రోన్ల శకం ప్రారంభమైంది.గిరిజన ప్రాంతాల వైద్య సేవల్లో సాంకేతిక విప్లవానికి నాంది పలకింది.ముందుగా ముంచంగిపుట్టులో సరికొత్త ప్రయోగాన్ని చేపట్టారు. కొండలు, లోయలు,దట్టమైన అడవులు…ఇవే అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా ఏజెన్సీ ప్రాంతాల ప్రత్యేకత.కానీ ఇవే అక్కడి ప్రజలకు వైద్య సేవలను దూరం చేస్తున్న అడ్డంకులు కూడా. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఆసుపత్రికి చేరుకునేలోపే గర్భిణీలు, రోగులు ప్రాణాలు కోల్పోయిన సంఘటనలు ఎన్నో ఉన్నాయి. సరైన రహదా రులు లేక అంబులెన్సులు చేరలేని గ్రామాలు ఇప్పటికీ ఉన్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో గిరిజన ప్రాంతాలకు వైద్య సేవలను వేగంగా అందిం చేందుకు ప్రభుత్వం అత్యాధునిక సాంకేతికతను ఆశ్రయించింది.ఇప్పుడు ఏజెన్సీ ఆకాశంలో డ్రోన్లు ఎగురుతున్నాయి…మందులు,రక్త నమూనాలు, పరీక్షల నివేదికలను మోసుకెళ్తూ ఆశాకిరణా లుగా మారుతున్నాయి. ”
అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా ముంచంగిపుట్టు ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం.ఇటీవల అక్కడకు ఓడ్రోన్ వచ్చి వాలింది. సిబ్బంది వెంటనే తాము సేకరించిన రక్త నమూనాలను అందించగానే రివ్వున ఎగిరిపోయింది. మర్నాడు సరిగ్గా అదే సమయానికి ఆడ్రోన్ మరోసారి వచ్చింది. ఈసారి తనవెంట రక్త నమూనాల రిపోర్టులతో పాటు ఆ పీహెచ్‌సీకి అవసరమైన మందులను కూడా మోసు కొచ్చింది. ఏజెన్సీలో డ్రోన్ల శకం ప్రారం భమైంది.గిరిజన ప్రాంతాల్లో డ్రోన్ల ద్వారా వైద్య సేవలు అందించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. కొండలు,కోనలతో విభిన్న భౌగోళిక పరిస్థి తులు కలిగిన అల్లూరిజిల్లాలో వీటిని అందు బాటులోకి తీసుకురావాలని నిర్ణయించింది. పాడేరు నుంచి వివిధ ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలకు డ్రోన్ ద్వారా మందుల పంపిణీని 2నెలల నుంచి ప్రయోగాత్మకంగా చేపట్టారు. భవిష్యత్తులో దీన్ని కేజీహెచ్‌కు అనుసంధానం చేసే అవకాశాలను పరిశీలిస్తున్నారు.దీనివల్ల గిరిజనప్రాంతాలకుప్రయోజనంచేకూరుతుంది
ఆధునిక సాంకేతికతతో…
ఏజెన్సీలో ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు,ఆరోగ్య ఉపకేంద్రాలు జిల్లా కేంద్రానికి దూరంగా ఉం టాయి. రహదారుల సదుపాయం కూడా లేని ప్రాంతాలు అనేకం ఉన్నాయి.దీంతో మందులు అందుబాటులో లేకపోవడం, వ్యాధి నిర్ధారణ పరీక్షల ఫలితాల్లో జాప్యం వంటి సమస్యలు ఉత్పన్నమవుతుంటాయి.ఈక్రమంలో టెక్నాలజీ సాయంతో గిరిజనులకు వేగంగా సేవలందిం చడానికి రాష్ట్ర వైద్య,ఆరోగ్యశాఖ ప్రణాళిక రూపొందించింది. అందులో భాగంగానే పాడేరులోని ప్రభుత్వ జనరల్ ఆస్పత్రి నుంచి వివిధ ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలకు మందు లు పంపడంతో పాటు వ్యాధి నిర్ధారణకు సంబంధించిన నమూనాల రవాణా, ఫలితాలు అందజేత తదితరాలకు డ్రోన్‌లను వినియో గించాలని భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం 3కిలోల బరువు మోసుకుంటూ 45నిమిషాల్లో 80 కి.మీ.ప్రయాణించే సామర్థ్యమున్నఒకడ్రోన్‌ను వినియోగిస్తున్నారు.ముంచంగిపుట్టు, అరకు లోయ మండలం సుంకరమెట్ట,చింతపల్లి మండలం తాజంగి పీహెచ్‌సీలకు పాడేరు ప్రభుత్వ జనరల్ ఆస్పత్రి నుంచి మందులు పంపిం చారు. మన్యంలో వైద్య రంగానికి డ్రోన్ సేవలు ఎంతగానో ఉపయోగపడతా యని వైద్య నిపుణులు,స్థానికులు పేర్కొంటు న్నారు.అయితే విశాఖపట్నం పరిధిలో రక్షణ రంగ సంస్థలు ఉన్నందున,భారీ డ్రోన్ విని యోగానికి కేంద్రం అనుమతి ఇవ్వాల్సి ఉంది.
డ్రోన్ ద్వారా…
† ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలకు అత్యవసర మందుల సరఫరా,
† రక్త నమూనాలను ప్రయోగశాలకు తరలించడం,
† పరీక్షల ఫలితాలను తిరిగి సంబంధిత ఆరోగ్య కేంద్రాలకు అందించడం,
† అవసరమైన వైద్య సామగ్రిని వేగంగా చేరవేయడం జరుగుతోంది.
ప్రస్తుతం వినియోగిస్తున్న డ్రోన్ సుమారు 3 కిలోల బరువును మోసుకుంటూ,45 నిమిషా ల్లో 80కిలోమీటర్ల వరకు ప్రయాణించే సామ ర్థ్యం కలిగి ఉంది.ప్రయోగాత్మకంగా మూడు ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో సేవలు డ్రోన్ సేవ లను ప్రస్తుతం మూడు ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రా =ల్లో విజయవంతంగా అమలు చేస్తున్నారు. సుంకరమెట్ట (అరకు లోయ మండలం) తాజంగి(చింతపల్లి మండలం) కేంద్రాలకు పాడేరు ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి నుంచి మందులు, రక్త నమూనాల రవాణా సమర్థవంతంగా సాగుతోంది.
కేజీహెచ్‌తో అనుసంధానం… తదుపరి లక్ష్యం
డ్రోన్ సేవలు విజయవంతమైతే విశాఖ పట్నంలోని కింగ్ జార్జ్ ఆసుపత్రి (కేజీహెచ్) తో కూడా అనుసంధానం చేసే అవకాశాలను ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తోంది. దీనివల్ల క్లిష్టమైన కేసులకు సంబంధించిన రక్త నమూనాలు, ఇతర పరీక్షల నమూనాలను వేగంగా విశాఖకు పంపే అవకాశం ఏర్పడుతుంది. తద్వారా ప్రత్యేక వైద్య సేవలు గిరిజన ప్రాంతాలకు మరింత చేరువయ్యే అవకాశముంది.అయితే విశాఖ పరిసర ప్రాంతాల్లో రక్షణశాఖ సంస్థలు ఉండటంతో భారీడ్రోన్‌ల వినియోగానికి కేంద్ర ప్రభుత్వ అనుమతి అవసరమని అధికారులు పేర్కొంటున్నారు.
డ్రోన్‌లు పరిష్కారం…కానీ పూర్తిస్థాయి పరిష్కారం కావు
డ్రోన్ సేవలు గిరిజన ప్రాంతాల్లో వైద్య సేవ లకు కొత్త ఆశను తీసుకొచ్చినా,అవి అన్ని సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారం కావు.
నేటికీ ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో…వైద్యుల కొరత, ఖాళీగా ఉన్న పోస్టులు,సరైన రహదారుల లేమి,అంబులెన్స్ సేవల కొరత,ఆధునిక వైద్య పరికరాల లోపం,నిపుణుల సేవలు అందు బాటులో లేకపోవడం వంటి సమస్యలు కొన సాగుతూనే ఉన్నాయి.
డ్రోన్ మందులను తీసుకురాగలదు…కానీ అత్యవసర శస్త్రచికిత్స చేయలేదు. రక్త నమూ నాను తీసుకెళ్లగలదు…కానీ ప్రసవం నిర్వ హించలేదు.అందువల్ల సాంకేతికతతో పాటు గ్రామీణ ఆరోగ్య వ్యవస్థను కూడా సమాం తరంగా బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
డాక్టర్ హేమలతాదేవి ఏమంటున్నారు?
ప్రభుత్వ మెడికల్ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్, ప్రభుత్వ జనరల్ ఆసుపత్రి ఇన్‌చార్జి సూపరింటెండెంట్ డాక్టర్ డి. హేమలతాదేవి మాట్లాడుతూ, డ్రోన్ సేవల ద్వారా గిరిజన ప్రాంతాలకు మందులు, రక్త నమూనాల రవాణా వేగవంతమవుతోందని తెలిపారు. భవిష్యత్తులో ఈ సేవలను కేజీ హెచ్‌తో అనుసంధానం చేసి మరింత విస్త రించే దిశగా ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తోందని పేర్కొన్నారు.
ఎంత సాంకేతికత సంతరించుకున్న సరే గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఆరోగ్య సేవలు ఇప్పటికీ అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి. ఇలాంటి సమయంలో డ్రోన్ ఆధారిత వైద్య సేవల ప్రారంభం ఒక వినూత్నమైన,స్వాగతించదగిన అడుగు. కొండలు దాటలేనిచోట సాంకేతికత చేరడం నిజంగా అభివృద్ధికి సంకేతం.అయితే ఆరోగ్య వ్యవస్థలో నిజమైన మార్పు రావాలంటే ప్రతి గిరిజన గ్రామానికి నాణ్యమైన రహదా రులు,పూర్తి స్థాయి వైద్య సిబ్బంది,ఆధునిక పరికరాలు,24గంటల అత్యవసర సేవలు అందుబాటులోకి రావాలి. డ్రోన్‌లు మార్గాన్ని చూపగలవు…కానీ గిరిజన ఆరోగ్య వ్యవస్థను బలోపేతం చేయగలది ప్రభుత్వ సంకల్పం మాత్రమే.‘సాంకేతికతకు మానవీయ సేవలు తోడైతేనే గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఆరోగ్య విప్లవం సాకారమవుతుంది. – జి ఎన్ వి సతీష్ 

విశాఖపట్నం ప్రతినిధి :
జిల్లాలో ఎం.ఎస్.ఎం.ఈ.పార్కులను అభివృద్ధి పథంలో నడిపించడానికి కృషి చేస్తున్నామని జిల్లా కలెక్టర్ అభిషిక్త్‌కిషోర్ అన్నారు.రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు విజయవాడ నుండి 38 ఇండస్ట్రియల్ పార్కు లకు వర్చువల్‌గా శంకుస్థాపన చేయగా విశాఖపట్నం ఉత్తర నియో జకవర్గం కంచరపాలెంలో రూ.14.50కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించే ఫ్లోటేడ్ ఫ్యాక్టరీ కాంప్లెక్స్(ఎఫఎఫ్‌సీ) కు జిల్లా కలెక్టర్ అభిషిక్త్ కిషోర్,ఎమ్మెల్యే విష్ణుకుమార్ రాజుతో కలిసి మే 25న శిలాఫలకాన్ని ఆవిష్కరించారు.ఈ సందర్భంగా కలెక్టర్ మాట్లాడుతూ ఎమ్మెసఎంఈ ల అభివృద్ధికి ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉందని,సూక్ష్మ చిన్న మధ్య తరహా పరిశ్రమల అభివృద్ధికి అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇస్తుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.వన్ ఫ్యామిలీ-వన్ ఎంటర్ పెన్యూర్ నినాదంతో యువతను పారిశ్రామిక రంగంలోకి తీసుకు రావడానికి చర్యలు తీసుకుంటున్నామని ఆయన తెలిపారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రెండు సంవత్సరాల్లో 138 ఎంఎసఎంఈ పార్కులను ఏర్పాటు చేసిందన్నారు.జిల్లాలో ఏడు ఎంఎసఎంఈ పార్కులకుగాను ఆరు పార్కులకు శంఖు స్థాపన చేయడం జరిగిందని,పెదగంట్యాల్లో పార్కు ఇప్పటికే ప్రారంభమైందని,మిగిలిన పురోగతిలో ఉన్నాయని తెలిపారు.విశాఖపట్నం సౌత్‌లో పారిశ్రామిక పార్క్ ఏర్పాటు చేయవలసి ఉందని,సౌత్ నియోజక వర్గంలో ఒకఇండస్ట్రియల్ పార్క్ ఏర్పాటు చేయవలసి ఉందని,సౌత్ నియోజకవర్గం పోర్టు ప్రాంతంలో ఉంది కాబట్టి విశాఖ పట్నంపోర్టు అధికారులతో మాట్లాడి ఒక లాజిస్టిక్ పార్క్ ఏర్పాటుకు ప్రయత్నం చేస్తున్నామన్నారు.
ఎంఎసఎంఈ పాలసీతో రూ.10కోట్లతో ఇండస్ట్రీ పెడితే 75శాతం వరకు ఇన్సెంటివ్స్,రాయితీ రూపంలో వెనక్కు తెచ్చుకోగలిగే అవకాశం ఉందన్నారు. ఎంఎసఎంఈలు పెడుతున్న ప్రతి ఒక్కరూ దీన్ని అర్థం చేసుకోవాలని,ఐటిఐ చదువు తున్న యంగ్ స్టూడెంట్స్‌లో అవగాహన తీసుకు రావాలన్నారు.అప్పుడే మనం పెట్టుకున్న వన్ ఫ్యామిలీ-వన్ ఎంటర్ప్రైన్యూర్ నినాదం సాధ్యమవుతుందన్నారు.యువ పారిశ్రామికవేత్తలను సహకారం అందించడానికి రతన్ టాటా రతన్ టాటా ఇన్నోవేషన్ హబ్ ఏర్పాటు చేసుకున్నామని అన్నారు.గత రెండు సంవత్సరాలలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 28 ఇండస్ట్రియల్ పాలసీలు తీసుకువచ్చిందని,. ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన మొదటి సంవత్సరంలో దేశానికి వచ్చిన ఇన్వెస్ట్మెంట్ లో 16శాతం మన రాష్ట్రానికి వచ్చాయని,రెండో సంవత్సరంలో వచ్చే వచ్చిన ఇన్వెస్ట్మెంట్లలో 25శాతం మన రాష్ట్రానికి వచ్చాయని అన్నారు.రాష్ట్రానికి వచ్చిన రూ.10 లక్షల కోట్ల ఇన్వెస్ట్మెంట్లలో సుమారు 60 శాతం పైగా విశాఖ ఎకనామిక్ రీజియన్(9జిల్లాలకు) కే రావడం జరిగిందని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఇది మన ప్రాంతానికి సువర్ణ అవకాశం అని,దీనిని సద్వినియోగం చేసుకోవాలని కోరారు.
యువత ను పారిశ్రామిక విధాలుగా చేయడమే లక్ష్యం.
శాసనసభ్యులు విష్ణు కుమార్ రాజు మాట్లా డుతూ నార్త్ నియోజకవర్గ పరిధిలో ఫ్లోటేడ్ ఫ్యాక్టరీ కాంప్లెక్స్ 83సెంట్లు విస్తీర్ణంలో 36మంది నూతన పారిశ్రామిక వేత్తలకు 725 చదరపు అడుగుల స్థలాలను,భవనాలను కేటాయిస్తామన్నారు. పారిశ్రామికవేత్తల సమస్యల పరిష్కారానికి విశాఖలో మైక్రోస్మాల్ ఫెసిలిటేషన్ సెంటర్ చేసినట్లు ఆయన తెలిపారు.చిన్న పరిశ్రమల వివాదాల వేగవంత పరిష్కారం కోసం డిస్ప్యూట్ రిజల్యూషన్ పోర్టల్ ను ప్రభుత్వం అందుబాటులోకి తెచ్చింది అన్నారు.ఎంఎసఎంఈ చట్టప్రకారం సరుకు సరఫరా చేసిన 45రోజులలో చెల్లిం పులు జరగాల్సి ఉంటుందని ఆలస్యమైతే వడ్డీతో చెల్లింపు జరిగేలా చర్యలు ఉంటాయని పేర్కొన్నారు. యువత ను పారి శ్రామిక రంగంలో తీసుకురావడమే ప్రభుత్వ లక్ష్యమని,ఐటిఐ,పాలిటెక్ని విద్యార్థులకు ప్రత్యేక నైపుణ్య శిక్షణ ద్వారా కల్పిస్తామని పేర్కొన్నారు. కొత్త పరిశ్రమలు స్థాపించే వారికి రాయితీలు ప్రోత్సాహకాలు ప్రభుత్వం అందిస్తుందని ఆయన అన్నారు. పరిశ్రమ నిర్వాహకులకు ఎదురైన టెండర్‌ల సమస్యను పరిష్కరించి వారికోసం ప్రత్యేక కోటా తీసుకువచ్చా మన్నారు. పారిశ్రామిక ప్రాంతాలలో తక్కువ ధరలకు స్థలాలు పొంది వాటిని సొంతంగా నిర్వహించకుండా ఇతరులకు అద్దెకు ఇచ్చే విధానాన్ని అరికట్టాలని, పరిశ్రమలు పెట్టినవారు ఉత్ప త్తిని సాధించలేకపోతే ఆ స్థలాలను డిఐసికి తిరిగి స్వాధీనం చేసి నూతన పారిశ్రామిక వేత్తలకు కేటాయించేలా చర్యలు తీసుకోవాలని అధికారులను కోరారు.ఈ కార్యక్రమంలో ఐలా చైర్మన్ జగపతి రాజు, ఏపీఐఐసీ అధికారులు, జోనల్ మేనేజర్ సింహాచలం జిఎం ఇండస్ట్రీస్, వి.ఆదిశేషు, పారిశ్రామికవేత్తలు,స్థానిక నాయ కులు లొడగల కృష్ణ,ఉషా,కిరణ్,నజీర్, తదిత రులు పాల్గొన్నారు.-జి.ఆనంద్ సునీల్ కుమార్

సీఎం చంద్రబాబు అత్యంత ఉత్సాహంగా విశాఖలో ఏర్పాటు చేసిన సైకిల్ ర్యాలీలో పాల్గొన్నారు. ఏయూ గ్రౌండ్స్ నుంచి నోవోటెల్ వరకు 5.5 కిలోమీటర్ల దూరాన్ని కేవలం 21 నిమిషాల 18 సెకండ్లలో చేరుకుని యువతను సైతం ఆశ్చర్యపరిచారు. 76 ఏళ్ల వయస్సులో ఎర్రటి ఎండను సైతం లెక్కచేయకుండా త్రీ టౌన్ పోలీస్ స్టేషన్, పోలమాంబ గుడి, వాల్తేరు, బీచ్ రోడ్ మీదుగా దారిపొడవునా ప్రజలకు అభివాదం చేస్తూ ఆయన సైకిల్ తొక్కారు. ఈ సైకిల్ ర్యాలీలో స్థానిక ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు, ప్రజలు పెద్ద ఎత్తున పాల్గొన్నారు.
ప్రకృతి పచ్చగా ఉంటేనే మనుషుల మనుగడ సాఫీగా సాగుతుంది. పెరుగు తున్న ఉష్ణోగ్రతలు, వాతావరణ మార్పులతో పొంచి ఉన్న ముప్పును పారద్రోలేందుకు విస్తృతంగా మొక్కలు నాటడం ఒక్కటే మన ముందున్న ప్రధాన మార్గం.ఇదే స్ఫూర్తిని రగులుస్తూ విశాఖ పట్నం వేదికగా జూన్ 5న జరిగిన ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవ వేడుకల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు అత్యంత ఉత్సా హంగా పాల్గొన్నారు.పర్యావరణ పరిరక్షణ ఆవశ్యక తను వివరిస్తూ స్వయంగా మొక్కలు నాటి అందరికీ ఆదర్శంగా నిలిచారు.
విశాఖలోని ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం (ఏయూ) ప్రాంగ ణంలో పర్యటించిన ముఖ్యమంత్రి అక్కడ కేవలం 25శాతం మాత్రమే పచ్చదనం ఉండటంపట్ల ఆశ్చర్యం వ్యక్తం చేశారు.తక్షణమే క్యాంపస్ అంతటా భారీగా మొక్కలు పెంచేలా పకడ్బందీ చర్యలు తీసుకోవాలని ఏయూ వీసీని ఆయన ఆదేశించారు. ఇదే సమ యంలో పార్టీ నాయకులను ఉద్దేశించి సీఎం ఒక ఆసక్తికరమైన వ్యాఖ్య చేశారు. ఎవరైతే ఎక్కువ మొక్కలు పెంచి పచ్చ దనాన్ని పెంపొందిస్తారో,రాబోయే ఎన్నికల్లో వారికే టిక్కెట్లు ఇస్తామంటూ సరదాగా నవ్వులు పూయించారు.ఆంధ్ర విశ్వ విద్యాలయం ఎంతో మంది గొప్ప నాయ కులను దేశానికి అందించిన ఒక ప్రతిష్టాత్మక విద్యాసంస్థ. అలాంటి ప్రాంగణం పర్యా వరణానికి ఆదర్శంగా,ఒక బయోడైవర్శిటీ పార్కులా రూపాంతరం చెందాలని చంద్రబాబు ఆకాం క్షించారు.తిరుమల కొండల మీద 89.5శాతం పచ్చదనం ఉందన్న విషయాన్ని గుర్తుచేస్తూ, ఏయూ క్యాంపస్ కూడా పూర్తిగా పచ్చదనంతో నిండిపోయి ‘నెట్‌జీరో’ క్యాంపస్‌గా మారాలని పిలుపునిచ్చారు. విపరీతంగా పెరుగుతున్న ఎండలు,అకాల తుఫానులు వాతావరణ సమతుల్యత దెబ్బతింటుందనడానికి సంకే తాలని సీఎం ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.దీన్ని అరికట్టే క్రమంలో ఏయూకు ఉన్న 450ఎకరాల సువిశాల స్థలంలో ఖాళీ ప్రదేశాల న్నింటిలో చెట్లు నాటాలని సూచించారు.భవనాలపై సోలార్ ప్యానెళ్లు ఏర్పాటు చేసి,క్యాంపస్‌కు అవసరమైన విద్యుత్‌ను పూర్తి స్థాయిలో సౌరశక్తి ద్వారానే ఉత్పత్తి చేసుకునే దిశగా అడుగులు వేయాలని స్పష్టం చేశారు.
చెత్త నిర్వహణ విషయంలో ఏయూ యాజమాన్యం అత్యాధునిక విధానాలు అవలంబించాలని ముఖ్యమంత్రి దిశానిర్దేశం చేశారు. సాలిడ్ వేస్ట్ మేనేజ్మెంట్ ద్వారా వ్యర్థాల నుంచి బయోగ్యాస్ ఉత్పత్తి చేయాల న్నారు.స్వచ్ఛ పథం కింద రీ-సైక్లింగ్ ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడంతో పాటు వేస్ట్ వాటర్ మేనేజ్మెంట్ చేపట్టాలని సూచించారు. పీఎన్జీ, ఎలక్ట్రికల్ స్టవ్స్ వినియోగాన్ని పెంచాలని, నెట్ జీరో విధానాన్ని పర్యవేక్షిం చేందుకు ప్రత్యేకంగా ప్రొఫెసర్లతో ఒక బృం దాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని సూచించారు. ఏయూ క్యాంపస్ కేవలం చదువులకే పరిమితం కాకుండా విద్యార్థులకు ఒక నాలెడ్జ్ హబ్‌గా తయారు కావాలని సీఎం ఆకాంక్షిం చారు. ఈ నెట్ జీరో విధానంలో ఇతర విద్యా సంస్థలకు సైతం మార్గదర్శకంగా నిలిచేలా ఏయూను తీర్చిదిద్దాలని అధికారులకు సూచిం చారు. యూనివర్సిటీ అభివృద్ధి కోసం ఒక బ్లూ ప్రింట్ సిద్ధం చేస్తున్నామని, ఇందులో విద్యా ర్థులను కూడా భాగస్వాములను చేస్తామని ప్రకటించారు.పర్యావరణ పరిరక్షణలో భాగంగా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 5కోట్ల సీడ్ బాల్స్ చల్లేందుకు డిప్యూటీ సీఎం పవన్ కళ్యాణ్ విశేషంగా కృషి చేస్తున్నారని ప్రశంసించారు.
విశాఖపట్నం నగరంలో ప్రస్తుతం ఉన్న పచ్చదనాన్ని ఏకంగా 50 శాతానికి పెంచేలా ప్రభుత్వం ప్రత్యేక చర్యలు చేపడుతోందని ముఖ్యమంత్రి వెల్లడించారు. పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించే మహాయజ్ఞంలో విశాఖ పోర్టుతో సహా నగరంలోని అన్ని ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు వ్యవస్థలను భాగస్వాములను చేస్తామన్నారు. పర్యావరణం పట్ల ప్రతి ఒక్కరిలో అవగాహన పెంచడానికే తాను సైకిల్ మీద ప్రయాణి స్తున్నానని, సైకిలింగ్ అనేది ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలో ఒక దినచర్యగా మారాలని ఆయన ఆకాంక్షించారు. ఇందుకోసం నగరంలో ప్రత్యేకంగా సైకిలింగ్ ట్రాక్ ఏర్పాటు చేస్తామన్నారు. –జి.ఆనంద్ సునీల్ కుమార్ 

భూమిపై అత్యంత శక్తివంతమైన ఎల్‌నినో ఈ ఏడాదిలో ఏర్పడే అవకాశం ఉందని శాస్త్ర వేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు.దీనిని వారు ‘సూపర్ ఎల్‌నినో’గా పేర్కొంటున్నారు. ఇది జూన్ నెల నుంచి ప్రారంభమయ్యే అవకాశముందని అంచనా.దీని ప్రభావంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ పరిస్థితుల్లో గణనీయమైన మార్పులు చోటుచేసుకోవచ్చని భావిస్తున్నారు. ఉష్ణోగ్రతలు భారీగా పెరగడంతో పాటు, వర్షాకాల గాలుల స్వభావం అసాధా రణంగా మారే అవకాశం ఉందని సూచిస్తు న్నారు.మే నెలలోనే ఎల్‌నినో ఏర్పడి,ఆగస్టు నాటికి మరింత బలపడుతుందని వాతావరణ పరిశోధ కులు అంచనా వేశారు.ఆగస్టు నాటికి సూపర్ ఎల్‌నినోగా మారే అవకాశాన్ని తక్కువగా అంచనా వేసినా,బలమైన స్థాయిలో ఉండే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయని తెలిపారు. సాధారణ స్థాయిలో ఎల్‌నినో ఏర్పడే అవకా శాలు దాదాపు ఖచ్చితమని భావిస్తున్నారు. భూమిపై అత్యంత శక్తిమంతమైన ఎల్‌నినో ఈ ఏడాదిలో ఏర్పడవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చ రించారు. దీన్ని సూపర్ ఎల్‌నినోగా వారు అభివర్ణిస్తున్నారు.దీని ప్రభావంతో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వాతావరణ పరిస్థితులు మారిపోతా యని చెబుతున్నారు. ఎల్‌నినో, సూపర్ ఎల్‌నినో అంటే ఏమిటీ. ఇవి ఎలాంటి వాతా వరణ మార్పులు, ప్రభావాలకు గురిచేస్తాయనే అంశాలపై హైదరాబాద్ వాతావరణ శాఖ అధికారి శ్రీనివాస్ రావు వెల్లడించారు.
ఎల్‌నినో అంటే ఏంటి? దీనివల్ల ప్రభావాలు ఏంటి? – జి ఎన్ వి సతీష్ 
వేసవికాలం తర్వాత ఇండియన్ సమ్మర్ మాన్‌సూన్ ప్రారంభమవుతుంది. దీనికి వేసవిలో వేడిమే కారణం. ఉత్తర భారత దేశంలో రాజస్థాన్ ఆ పరిసర ప్రాంతాల్లో తీవ్రమైన వేడి ఉండటంవల్ల అల్పపీడనం ఏర్పడుతుంది. అలాగే దక్షిణ భారతదేశం దాటి భూమధ్య రేఖకు అవతల ఉన్న ఉన్న ప్రాంతానికి శీతాకాలం ఏర్పడుతుంది. మస్కారన్ ఐలాండ్స్ అనే ప్రాంతంలో భూ మధ్యరేఖకు దిగువగా బలమైన అధిక పీడన వాతావరణ పరిస్థితులు ఉంటాయి. అధిక పీడనం నుంచి ఉత్తర భారత్‌లోని అల్పపీడన ప్రాంతం వైపు గాలుల ప్రవాహం ఉంటుంది. పసిపిక్,హిందూమహసముద్రం, బంగాళ ఖాతం మీదుగా వేడిగాలులు ప్రయాణం చేసి రావడం వల్ల చాలా తేమను తీసుకువచ్చి ఒక నాలుగు నెలల పాటు భారత భూభాగంలో వర్షాలు పడుతుంటాయి. అయితే రుతుపవనా లపై ప్రభావం చూపించే రెండు వాతావరణ పరిస్థితులు ఉంటాయి. అవే ఎల్‌నినో, లానినో.
ఎల్‌నినో ప్రభావాలు ఇవే : పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉన్న జలాల ఉష్ణోగ్రతలు 0.5 డిగ్రీలు పెరిగినా అది రుతుపవనాలపై ప్రభావం చూపిస్తుంది.ముఖ్యంగా భూమధ్య రేఖకు అనుకుని 5 డిగ్రీ ఉత్తర,5దక్షిణ మధ్య లో ఉన్న పసిఫిక్ జలాల ఉష్ణోగ్రతల్లో పెరుగు దల ఉన్నట్లయితే దానిని ఎల్‌నినో అంటారు. ఎల్‌నినో వల్ల రుతుపవనాలు ఆలస్యం కావ డం,వర్షాలు పడక పోవడం లాంటివి ప్రతి కూల పరిస్థితులు ఉంటాయి.పసిఫిక్ మహా సముద్రం తర్వాత ఆ పవనాలు హిందూ మహాసముద్రం మీదుగా వస్తాయి. ఇండియన్ ఓషియన్ డైపోల్(ఐవోడీ) అనే పరిస్థితి ఉం టుంది. తూర్పు వైపు వేడిగా ఉండి, పశ్చిమ వైపు చల్లగా ఉన్నప్పుడు నెగిటివ్ ఐవోడీ అంటారు. దీనివల్ల మాన్‌సూన్‌మీద ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది. పశ్చిమాన వేడి జలాలు ఉండి, తూర్పులో చల్లని జలాలు ఉన్నట్లయితే దానిని పాజిటివ్ ఐవోడీగా పిలుస్తుంటారు.దీనివల్ల ఎల్‌నినో ప్రభావం తటస్థం చేసి రుతుపవనాలు సాధారణంగా ఉంటాయి. ప్రస్తుతం ఎల్‌నినో ఐవోడీ తటస్థంగా ఉన్నాయి. మే చివరి నాటికి ఇది ఎల్‌నినోగా మారొచ్చని ఐఎండీ అంచనా వేస్తుంది.మేలో ఎల్‌నినో ఏర్పడి జూన్‌లో ప్రభా వం ప్రారంభమై అగస్టు నాటికి బలపడు తుందని అంచనా వేస్తున్నారు. వర్షాభావ పరిస్థితులు ఎలా ఉంటాయి? నైరుతి రుతుపవనాల రాక ఆలస్యమవుతుందా? వర్షాలు ఈసారి అనుకున్న స్థాయిలో కురిసే అవకాశం ఉందా? ప్రశ్నించగా..జూన్, జూలై, అగస్టు,సెప్టెంబర్ ఈనాలుగు నెలల్లో వర్షాలు పడే రుతుపవనాల సమయం. ఈ టైమ్‌లో ఏ నెలలో అయినా ఎల్‌నినో,ఐవోడీ నెగిటివ్ ప్రభావం ఉంటే కచ్చితంగా మాన్‌సూన్‌పై ప్రభావం ఉంటుంది. మొదటి నుంచి ఎల్‌నినోగా కొనసాగుతుంటే రుతుపవనాలు ఆలస్యమవ్వొచ్చు. అనుకున్న సమయానికి వర్షాలు పడకపోవడం లాంటి పరిస్థితులు ఉంటాయి. తెలంగాణలో జులై,ఆగస్టు నెలల్లో ఎక్కువగా వర్షం పడుతుంది. ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉన్నట్లయితే ఈ పరిస్థితుల్లో మార్పు వస్తుంది. ఒక్కోసారి జూన్‌లో భారీ వర్షాలు పడి, జులై అంతా వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. మాన్‌సూన్ వర్షపాతం తగ్గడం లాంటివి ఎల్‌నినో లక్షణాలు.తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడితే ఎలాంటి కరవు ఛాయలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది? దీని నుంచి జాగ్రత్తలకు ఎలాంటి చర్యలు తీసుకోవాలి? అయితే రుతుపవనాల రాక ఆలస్యమైతే నదీజలాలు కూడా తగ్గే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల వర్షపు నీటిని సంరక్షించి భూమి లోకి ఇంకినట్లు చేసినట్లయితే భూగర్భ జలాలు పెరిగుతాయి. దానివల్ల ఒకవేళ రుతుపవా నాలు ఆలస్యమైనా నీటి కరవు సమస్య ఏర్పడకుండా ఉంటుంది.పసిఫిక్‌లో రెండు మూడు డిగ్రీలు పెరిగినట్లయితే అది తీవ్ర ప్రభావం అని అర్థం.రాబోయే రోజుల్లో రాష్ట్రంలో భానుడి నిప్పుల వర్షం-హెచ్చ రించిన ఐఎండీరాష్ట్రంలో వేసవి ప్రారంభంలో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు ప్రజలను భయపెట్టాయి. మరికొన్ని రోజులకు ఉరుములు, మెరుపుల వానల కారణంగా వాతావరణం చల్లబడింది. ఈ నేపథ్యంలో మరి కొద్దిరోజుల్లో రాష్ట్రంలో ఎండల తీవ్రత పెరుగతుందని వాతావరణ కేంద్రం ప్రకటించింది. రేపటి నుంచి గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతలు క్రమంగా పెరుగుతాయని హైదరాబాద్ వాతావరణ శాఖ అధికారి శ్రీనివాస్ రావు తెలిపారు. రెండు నుంచి నాలుగు డిగ్రీల మేర అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉందన్నారు. ఉత్తర, ఈశాన్య తెలంగాణ జిల్లాలతో పాటు ఉమ్మడి మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతలు అధికంగా నమోదవుతాయంటున్నారు వాతావరణ శాఖ అధికారి శ్రీనివాస్ రావు.
రాష్ట్రంలో ఏ మేరకు ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది?
మార్చి మొదటి రెండు వారాలు ఉష్ణోగ్రతలు బాగా పెరిగాయి.40డిగ్రీలకు పైగానే ఉష్ణోగ్రత లు నమోదయ్యాయి. మార్చి 16నుంచి ఉత్తర భారత్‌లో వెస్ట్రన్ డిస్టబెన్స్ వచ్చాయి. దీంతో మన ప్రాంతంపైనా ప్రభావం చూపింది. ఈ నేపథ్యంలో రాష్ట్రంలోనూ ఉపరితల ఆవర్త నాలు,ధ్రోణులు ఏర్పడ్డాయి.దీంతో ఉరు ములు,మెరుపులు,ఈదురుగాలు,వడగళ్లతో కూడిన వర్షాలు రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా కురిశాయి. తెలంగాణలో సాధారణ ఉష్ణోగ్రతలతో పోల్చితే రెండు నుంచి మూడు డిగ్రీల వరకు ఉష్ణోగ్ర తలు తగ్గాయి. ఇదే తరహా ఉష్ణోగ్రతలు మార్చి చివరి వరకు కొనసాగాయి.ఏప్రిల్ మొదటి నుంచి కొద్దికొద్దిగా ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతున్న ప్పటికీ అక్కడక్కడ వర్షాలు కురుస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం 36నుంచి 39 డిగ్రీల వరకు ఉష్ణోగ్రతలు వివిధ ప్రాంతాల్లో నమోదౌ తున్నాయి.
ప్రీ మాన్‌సూన్ ప్రభావం నేటితో తగ్గిపోయే అవకాశం ఉంది. దీంతో వాతారణంలో కాస్త ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. నేటి ఉష్ణోగ్రతతో పోల్చితే రేపటి నుంచి సుమారు 2 నుంచి 4డిగ్రీల వరకు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగే అవకాశం ఉంది.ఉత్తర, తూర్పు తెలంగాణ, రాయలసీమను ఆనుకుని ఉన్న జిల్లాల్లో ఉష్ణో గ్రతలు పెరగనున్నాయి.
ఆ జిల్లాల్లో 41 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రత
నేడు రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా అన్ని జిల్లాల్లోనూ 36 నుంచి 40 డిగ్రీల వరకు ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతున్నాయి.రేపు భద్రాద్రి కొత్తగూడెం, ఖమ్మం, ఉమ్మడి మెహబూబ్‌నగర్ జిల్లాల్లో 41 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రతలు దాటే అవకాశం ఉంది. మరుసటి రెండు రోజులూ ఉమ్మడి ఖమ్మం, ఉమ్మడి మెహబూబ్?నగర్? జిల్లాలతో పాటు ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్? జిల్లాలోనూ ఈ తరహా ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు కానున్నాయి.
హైదరాబాద్‌లో సాధారణ ఉష్ణోగ్రతలు
నేటి నుంచి ఐదో రోజుకు ఉత్తర తెలంగా ణలోని అన్ని జిల్లాల్లోనూ 41డిగ్రీల ఉష్ణోగ్ర తలు దాటే పరిస్థితులు కనిపిస్తున్నాయి. వాటితో పాటు ఉమ్మడి మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలోనే ఇవే పరిస్థితులు దర్శనమిస్తాయి. మధ్య తెలంగాణ,హైదరాబాద్ ప్రాంతాల్లో 36 నుంచి 40డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవు తాయి. సాధారణ ఉష్ణోగ్రత కుంటే 5 డిగ్రీలు అధిక ఉష్ణోగ్రతలు ఏర్పడితే వడగాల్పులు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రస్తుతానికి సాధారణ ఉష్ణోగ్రత కంటే ఒక డిగ్రీ తక్కువగానే నమోదవుతోంది. దీంతో మన ప్రాంతంలో వడగాల్పులు ఎదుర్కొనే పరిస్థితులు కనిపిం చడంలేదు.ఈ ఐదు రోజుల అనంతరం వాతా రణంలో మార్పులు గురించి నిర్ణయానికి రాలేం.మళ్లీ తక్కువగానే ఉష్ణోగ్రతలు నమోదుకావచ్చు. లేదా అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవవచ్చు. ఇదే జరిగితే వడగాల్పుల ప్రభావం ఉండనుంది. ఆ సమయంలో హీట్ వేవ్ హెచ్చరికలు జారీ చేస్తాం.