Author: team-dhimsa-viz

ఉన్నత విద్యకు దూరమౌతున్నదళిత,బహుజన విద్యార్థులు

2026-27 విద్యా సంవత్సరం నుంచి దేశ వ్యాప్తంగా వివిధ యÖనివర్సిటీలు, ఉన్నత విద్యా సంస్థలలో పీహెచ్‌డీ ప్రవేశాలకు జాతీయ అర్హత పరీక్ష (నెట్) నిర్వహించాలనడం యÖనివ ర్సిటీల స్వయం ప్రతిపత్తిని ధ్వంసం చేయడమే. ఆయా వర్శిటీలు సొం తంగా నిర్వహించే ప్రవేశ పరీక్ష స్థానంలో నెట్‌ను నిర్వహిం చాలంటూ దళిత, బహుజన విద్యార్థులను ఉన్నత విద్యకు దూరం చేసే కులోన్మాద కుట్రలను విద్యార్థి లోకం తిప్పి కొట్టాలి.- (ఎం.వి.బాబు)
మార్చి 13వతేదీన న్యూఢిల్లీలో యÖని వర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ ఉన్నత స్థాయి సమావేశం జరిగింది. ఈ సమావేశంలో వివిధ యÖనివర్సి టీలు సొంతంగా నిర్వహించే పీహెచ్‌డీ ప్రవేశ పరీక్ష స్థానంలో జాతీయస్థాయిలో ఏక పరీక్ష (నెట్) ను ప్రవేశపెట్టారు. ఈ నూతన పరీక్ష విధా నంలో నెట్‌ను మÖడు కేటగిరీలుగా విభజించారు. అందు లోని 1వకేటగిరీలో జూనియర్ రీసెర్చ్ ఫెలోషిప్, అసిస్టెం ట్ ప్రొఫెసర్ ఉద్యోగానికి అర్హత ఇచ్చారు. 2వ కేటగిరిలో ఫెలోషిప్ ఇవ్వకుండా అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ ఉద్యోగానికే అర్హత ఇచ్చారు. ఇక 3వ కేటగిరిలో ఫెలోషిప్ గాని, అదేవిధంగా అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ ఉద్యోగానికి అర్హత ఇవ్వకుండా పీహెచ్‌డీ కోర్సుల్లో చేరేందుకు మాత్రమే అర్హత ఇచ్చారు. దాన్ని కూడా ఏడాదికే పరిమితం చేశారు. నెట్ పరీక్ష ఇంగ్లీష్, హిందీ భాషల్లో ఉండటంతో దక్షిణ భారతదేశ విద్యార్థులు పరీక్షల్లో అధిక మార్కులు సాధించలేరు. దీంతో కేటగిరి-1లో వీరు ఫెలోషిప్ పొందలేరు. అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ ఉద్యోగానికి అర్హత కూడా కోల్పోతారు. వివిధ యÖనివర్సిటీల్లో ఏటా పీహెచ్‌డీ ఖాళీలు భర్తీ చేసేందుకు తప్పనిసరి గా పరీక్షలు నిర్వహించాలనే విధానం లేకపోవడం వల్ల యÖజీ నెట్‌లోని 3వ కేటగిరి సాధించినప్ప టికీ విద్యార్థులు ఏడాది కాల పరిమితి నిబంధన వల్ల కనీసం అడ్మిషన్ కూడా పొందలేని పరిస్థితి ఏర్పడనున్నది.
గ్రామీణ ప్రాంత విద్యార్థులు,రాష్ట్ర భాషలు, మాతృభాషలలో చదువుకున్న విద్యార్థులు, పేద, దళిత, బహుజన విద్యార్థులు పట్టణాల్లోని ప్రైవేట్, కార్పొరేట్ కళాశాలలో ఇంగ్లీష్ భాషలో చదివే విద్యార్థులకు పోటీ ఇవ్వలేని పరిస్థితి ఏర్పడు తున్నది. అనేక కష్టనష్టాలు, అణచివేతకు, అవమా నాలకు గురై పీజీ వరకు చదువుకున్న దళిత, బహుజన విద్యార్థులు ఈనిర్ణయంతో ఉన్నత విద్యా సంస్థల నుంచి గెంటివేయబడుతారనేది నూటికి నూరుపాళ్లు వాస్తవం. పార్లమెంట్ ఎన్నికల కోడ్ వచ్చిన తర్వాత ఈ విషయాన్ని బహిర్గతం చేసిన యÖజీసీ సంస్థ విద్యార్థుల ఆందోళనలను ఎలక్షన్ కోడ్ పేరుతో అణచివేసే ఉద్దేశంతోనే చేసింది. కొత్త విద్యా విధానం-2020 అమలులో భాగం గానే ఈ ఏకపరీక్ష విధానాన్ని ప్రవేశపెడుతున్నా మని ఈసందర్భంగా ప్రకటించిన యÖజీసీ తొందరలోనే తన అస్తిత్వాన్ని కోల్పోయి రద్దయ్యే పరిస్థితి కూడా ఉన్నది. కొత్త విద్యా విధానంలోనే యÖజీసీని రద్దు చేయాలని, ఆస్థానంలో కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో నడిచే హయ్యర్ ఎడ్యుకేషన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా (హెచఈసీఐ) ఏర్పాటు చేయాలని ఉంది.గత కొన్నేండ్లుగా ఎంతో మంది పేదవిద్యార్థులకు ఉపకార వేతనాలు అందించిన యÖజీసీని కూడా కనుమరుగు చేసే పరిస్థితి నేడు నెలకొన్నది.ఈ దేశ పాలకులు అనుస రించిన విధానాలతో ఇప్పటికే భారత విద్యా విధా నంలో కొందరికే విద్య అనే పరిస్థితికి నెట్టివేయ బడింది. విద్య కాషాsTÖకరణ, ప్రైవేటీకరణ, కార్పొరేటీకరణతో పూర్తి కేంద్రీకరణకు పూను కున్నది. ప్రధాని మోదీ నాయకత్వంలో ఈ పదేండ్ల కాలంలో విద్యావ్యవస్థ భ్రష్టుపట్టిపోయింది. ఏక పరీక్ష విధానాన్ని వెనక్కి తీసుకోవాలని డిమాండ్ చేస్తూ దేశవ్యాప్తంగా పోరాడేందుకు విద్యార్థులు ముందుకురావాలి.పీజీపూర్తి చేసి ఎంఫిల్, పీహెచ్ ఎ ప్రవేశాలు పొందిన మైనారిటీ విద్యార్థులకు ఆర్థిక వెసులుబాటులేకపోవడం ఇబ్బందికరంగా మారింది. ఈఆటంకాన్ని తొలగించడానికి 2009 లో అప్పటి యÖపీఏ ప్రభుత్వం ‘మౌలానా అబుల్ కలాంఆజాద్ జాతీయ ఫెలోషిప్ణపేరిట ఉపకార వేతనాలను ప్రవేశ పెట్టింది. వీటితో లబ్ధిపొందు తున్నవారు ఇతర ఉపకార వేతనాలు కూడాఅందు కుంటున్నారనే నెపంతో మోదీ ప్రభుత్వంవీటిని ఈ మధ్య రద్దు చేసేసింది. దేశానికి తొలివిద్యా శాఖ మంత్రిగా పనిచేసిన మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ ముస్లిం కావడం, అల్పసంఖ్యాక వర్గాలలో సహజంగా ముస్లింలే అధికంగా ఉంటారు కనకే మోదీ ప్రభుత్వం వీటిని రద్దు చేసినట్టుకనిపిస్తోంది.దేశ జనాభాలో 14. 2శాతం మంది ముస్లింలు ఉంటే,కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలలో చేరే ముస్లిం విద్యార్థులు 5.5శాతం మాత్రమే ఉన్నారు.దేశజనాభా లో 16.5శాతం ఉన్న షెడ్యూల్డ్ కులాల వారిలో ఉన్నత విద్య అభ్యసిస్తున్నవారు 14.7శాతం ఉన్నారు. 2019లో ఉన్నత విద్య గురించి నిర్వహించిన సర్వేలో ఈ విషయం వెల్లడైంది.
అదే కారణమా?..
ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం2018-19లో మౌలానా ఆజాద్ పేరిట నెలకొల్పిన ఉపకార వేత నాలలో1000మంది వినియోగించుకుంటే అందు లో 733 మంది ముస్లింలే కావడం సహజంగానే మోదీ సర్కారుకు అభ్యంతరకరమై ఉండొచ్చు.ఈ ఉపకార వేతనాలను రద్దు చేసినందుకు విద్యా సంస్థల లోపల,వెలుపల తీవ్ర నిరసన వ్యక్తం అవు తోంది. ప్రభుత్వ నిర్ణయం అల్పసంఖ్యాక వర్గాల, ముఖ్యంగా ముస్లింల విద్యావకాశాలను దెబ్బ తీయడానికేనని ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కర్లేదు. పని గట్టుకుని బీజేపీ ప్రభుత్వం ఈనిర్ణయం తీసు కుందని నిర్ధారణకు రావడానికి ప్రత్యేక పరిశోధన అనవసరం.12వ తేదీన వందలాది మంది విద్యా ర్థులు దిల్లీలో నిరసనకు దిగారు. పోలీసులు వారం దరినీ స్టేషను తీసుకెళ్లి కొన్ని గంటల తరవాత వదిలేశారు. రాజ్య సభలో కాంగ్రెస్ సభ్యుడు ఇమ్రాన్ ప్రతాప్‌గఢీ, బహుజన సమాజ్ పార్టీకి చెందిన డానీష్ అలీ, మజ్లిస్కు చెందిన ఇంతియాజ్ జలీల్ ఈ అంశాన్ని లేవనెత్తారు. అల్పసంఖ్యాక వర్గాలవారి వెనుకబాటు తనాన్ని రూపుమాపడానికి 2005లో అప్పటి యÖపీఏ ప్రభుత్వం దిల్లీ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమÖర్తిగా పనిచేసిన రాజీందర్ సచార్ నేతృత్వంలో ఓకమిటీ ఏర్పాటు చేసింది.ఈ కమిటీ 2006లో సమర్పించిన నివేదికలో ముస్లింలు సామాజికంగా,విద్యాపరంగా, ఆర్థికంగా ఇతర మతాలవారితో పోలిస్తే బాగా వెనుకబడి ఉన్నారని తేలింది. కొందరు ముస్లింల పరిస్థితి దళితుల కన్నా హీనంగా ఉందని సచార్ కమిటీ పేర్కొంది. మైనారిటీల పరిస్థితి అధ్వానం 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం దేశంలో 20 యేండ్లకు పైబడినవారిలో ఏడు శాతం మంది ఉన్నత విద్యను అభ్యసిస్తున్నారు. ముస్లింలలో నాలుగు శాతం మాత్రమే ఉన్నారని సచార్ కమిటీ నివేదిక ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. అవకాశాలు తక్కువగా ఉన్న ఇతర వర్గాలవారితో పోల్చి చూసినా ముస్లింల పరిస్థితి అధ్వానంగా ఉందనివివరించింది.ఆ కమి టీ సిఫారసుల పర్యవసానంగానే మౌలానా ఆజాద్ జాతీయ ఉపకార వేతనాల పథకం అమలులోకి వచ్చింది.ఇది ముస్లింలకేకాక అల్పసంఖ్యాక మతా లవారందరికీ వర్తిస్తుంది. మైనారిటీ విద్యార్థులు ఒకటికన్నా ఎక్కువ ఉపకార వేతనాలు అందు కుంటున్నందున మౌలానా ఆజాద్ పథకాన్ని రద్దు చేస్తున్నామని కేంద్ర మంత్రి స్మృతి ఇరానీ ప్రకటిం చారు.విద్యార్థులకు వివిధ పథకాల కింద ప్రయో జనం పొందే అవకాశంఉన్నా ఒక ఉపకార వేత నం మాత్రమే అందిస్తున్నారు. మౌలానా ఆజాద్ పథకాన్ని ఎక్కువగా వినియోగించుకుంటున్నది పీహెచఎ పరిశోధక విద్యార్థులే. వారికి జూనియర్ రీసెర్చ్ ఫెలోషిప్ వినియోగించుకునే అవకాశం ఉంది. అయితే, ఇది ప్రతిభ ఉన్నవారికే వర్తిస్తుంది. మౌలానా ఆజాద్‌పథకం రద్దు చేశారు గనక ఇతర మైనారిటీ వర్గాలవారు పరిశోధనలు కొనసాగించే అవకాశం మందగిస్తుంది.
పరిశోధన మీద ఆసక్తి ఉన్నవారికి ఉపకార వేతనాలు అందితే ఉద్యోగావ కాశాలను కూడా వదులుకుని ఉన్నత విద్య కొనసా గించగలుగు తారు.లేకపోతే ఉన్నత విద్య కొన సాగించ గలుగుతారు. లేకపోతే ఉన్నత విద్య ఆర్థిక స్థోమత ఉన్నవారికే పరిమితం అవుతుంది. క్రమక్రమంగా అమలు చేసిమౌలానా ఆజాద్ పథకం రద్దుచేయక ముందుకూడా యÖజీసీ ఈ పథకం కింద దరఖా స్తులు ఆహ్వానించడాన్ని తగ్గించింది.ఈ పథకం కింద ఆఖరుసారి దరఖా స్తులు ఆహ్వానించింది 2018లోనే. 2020 మార్చి లోక్సభలో ప్రశ్న అడిగితే అప్పటి మైనారిటీ వ్యవహారాల శాఖ మంత్రి ముఖార్ అబ్బాస్ నఖ్వీ ‘మార్గదర్శకాలు ఖరారు చేస్తున్నాం్ణఅని చెప్పి తప్పించుకున్నారు.‘జాతినిర్మాణం్ణ ‘జాతీయ భద్రత్ణ పేర పౌరసత్వ సవరణచట్టం (సీఏఏ) లాంటి వాటి ద్వారా ఇదివరకే ముస్లింలను అణగదొక్కడం కొనసాగుతూనే ఉంది. విద్యారంగంలో, ముఖ్యం గా ఉన్నత విద్యారంగంలో అనేక కారణాలతో ముస్లింలు ఇప్పటికే షెడ్యూల్డు కులాలు, షెడ్యూల్డు జాతుల వారికన్నా ఎక్కువగా వెనుకబడి పోయారు. అలాంటప్పుడు ఉన్న పథకాలను కూడా రద్దు చేస్తుంటే ముస్లిం వెనుకబాటుతనం మరింత పెరు గక తప్పదు.2.76శాతం మంది ముస్లింలే ఉన్నత విద్యఅభ్యసించగలుగుతున్నారు. ఇప్పటికే పరాయి వారుగా మారిపోయిన వారిని మిగతా సమాజా నికి మరింత దూరంచేసే కుట్ర జరగడం దురదృష్ట కరం.
సంక్షోభంలో వసతి గృహాలు
‘సిబ్బంది కొరత, అధికారుల పర్యవేక్షణ లోపం, శిధిలావస్థలో ఉన్న భవనాలు అనేక చోట్ల దర్శన మిచ్చాయి. సిబ్బంది లేకపోవడంతో అధ్యా పకులే అన్ని పనులు చేయాల్సిన దుస్థితి. ప్రభుత్వం ఒక విద్యార్థికి ఇచ్చే 30 రూపాయలలో గ్యాస్, మ్యాన్ పవర్ కోసం 8 రూపాయలు ఖర్చవుతున్నాయి. మిగిలిన 22 రూపాయలతో టిఫిన్,లంచ్,స్నాక్స్, డిన్నర్, రెండు సార్లు టీ,వారానికి రెండుసార్లు నాన్ వెజ్,ఐదు రోజులు ఎగ్ ఇవ్వాలి.ఇది సాధ్యం కాక నిర్వాహకులు తక్కువ రేటు ఉన్న కూరగాయలతో చేసిన కూరలు,నీళ్లపప్పు,పురుగుల అన్నం పెడుతు న్నారు.పరిశుభ్రత లేనికిచెన్,రాత్రి మిగిలిన పదా ర్థాలు పొద్దున వాడుతున్నారు.
ఇప్పటికైనా ప్రభు త్వం సంక్షేమహాస్టళ్లలో సమÖల మార్పులు చేయాలి.్ణ పేద బడుగు బలహీన వర్గాల విద్యార్థులు ఆర్థిక వెనుకబాటు కారణంగా విద్యకు దూరం కాకూడదనే ఉన్నత ఆలోచనతో రూపొందించిన ప్రభుత్వ సంక్షేమ వసతి గృహాలు నిర్లక్ష్యానికి గురవు తున్నాయి. తెలంగాణ ప్రభుత్వం వాటిని నరకకూ పాలుగా మారుస్తోంది. గ్రామీణ విద్యార్థుల బంగా రు భవిష్యత్తుకు బాటలు వేయాల్సిన సాంఘిక సంక్షేమ,గిరిజన సంక్షేమ, గురుకుల, మైనా రిటీ వసతి గృహాలు సంక్షేమానికి దూరమై సంక్షో భంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్నాయి. ఇటీవల జరుగుతున్న వరుస సంఘటనలే ఇందుకు నిదర్శనం. స్వరా ష్ట్రంలో విద్యా రంగానికి పెద్దపీట వేస్తారని కేజీ నుంచి పీజీ వరకు అన్ని వసతులతో కూడిన నాణ్యమైన విద్య అందిస్తారని తెలంగాణ సమాజం ఆశించినా అది కార్యరూపం దాల్చకపోగా, మరింత నిర్వీర్య మైంది. పాఠశాల నుంచి యÖనివర్సిటీ స్థాయి వరకు హాస్టళ్లలో నాణ్యమైన భోజనం అందక, కనీస మౌలిక సౌకర్యాలు లేక విద్యార్థులు అవస్థలు పడుతున్నారు. వసతిగృహలకు ప్రభుత్వం నిధులు కేటాయించక పోవడం, వార్డెన్, వంట మనుషులు,ఇతర సిబ్బంది నియామకాలు చేపట్టక పోవడం,సరైన సమయంలో దుప్పట్లు,బట్టలు ఇతర వస్తువులు అందించక పోవడంతో ఇబ్బందులు పడుతున్నారు.
హామీని విస్మరించి..
కేజీ టూ పీజీ మిషన్లో భాగంగా దళిత, గిరిజన, బహుజన విద్యార్థుల బంగారు భవిష్యత్తుకు బాటలు వేయడానికి సకల సౌకర్యాలతో నాణ్యమైన విద్యను అందించడానికి గురుకులాలను ఏర్పాటు చేస్తున్నామని ప్రకటనలు గుప్పించారు. ప్రచార అర్బాటాలతో గురుకులాల ఏర్పాటు చేశారు. వాటి అభివృద్ధిని మాత్రం అటకెక్కించారు. సరిపడా నిధులను కేటాయించలేదు. పక్కా భవనాలు నిర్మిం చలేదు. ఖాయిలా పడిన ఇంజనీరింగ్ కళాశాలు, ఇతర కళాశాల భవనాలను కోట్ల రూపాయలతో అద్దెకు తీసుకుని గురుకులాలను నడిపిస్తున్నారు. హైదరాబాద్ మహా నగరంలో సరూర్ నగర్, ఇతర అనేక ప్రాంతాలలో అపార్ట్మెంట్లలో నిర్వహి స్తున్నారంటే పరిస్థితి గురుకులాలు ఎలా ఉందో అవగతమవు తుంది.అద్దెచెల్లింపులలోనూ ఎలాంటి ప్రామాణికత, నియమ నిబంధనలు లేకపోవడంతో స్థానిక ప్రజా ప్రతినిధులు, అధికారులు చేతివాటం ప్రదర్శిస్తున్నారనే ఆరోపణలూ ఉన్నాయి. అధికారుల పర్యవేక్షణ లేమి, సిబ్బంది తప్పిదాలు, నాణ్యతలేని, గడువు ముగిసిన సరుకులతో తయారు చేసిన ఆహారం విషపూరితం కావడం వంటి ఘట నలు జరిగి విద్యా ర్థులు ప్రాణాపాయ స్థితిలో ఆస్పత్రులలో చేరుతు న్నారు. అయినా ప్రభుత్వం బాధ్యులపై చర్యలకు ఉపక్రమించడం లేదు.
ఇప్పటికీ దొడ్డు బియ్యమే..
వసతిగృహాలతో పాటు,పాఠశాల మధ్యాహ్న భోజనానికి సన్నబియ్యం అందిస్తామని ప్రభుత్వ పెద్దలు ప్రకటించారు. ప్రగతిభవన్లో ముఖ్యమంత్రి మనువడు తినే భోజనానికి సమంగా హాస్టల్ విద్యార్థుల భోజనం ఉంటుందని ఊకదంపుడుఉపన్యాసలిచ్చారు. కొద్ది రోజులే సన్న బియ్యం పంపించి, తరువాత పురుగులతో కూడినముక్క పట్టిన దొడ్డు బియ్యమే సరఫరా చేస్తున్నారు. విద్యార్థుల ప్రాణాలతో చెలగాటమాడుతున్నారు. ఆదిలాబాద్ సరూర్నగర్,సిదిపేట,వరంగల్. నిర్మల్,గద్వాల సహా పలు జిల్లాలలో కలుషిత నీరు తాగలేమని,పురుగులతో కూడిన భోజనం తినలే మని బాలికలు రోదిస్తూ రోడ్లపైకి వచ్చారు. జగి త్యాల, సిద్ధిపేట, భూపాలపల్లి సహా పలు హాస్టల్స్లో ఫుడ్ పాయిజన్ కావడంతో విద్యార్థులు ఆసుపత్రి పాలయ్యారు.గౌలిదొడ్డి గురుకులంలో విద్యార్థి ఆత్మహత్య చేసుకోవడం, బాసర ట్రిపుల్ ఐటీ సహా పలు వసతిగృహాల భవనాల పెచ్చులూడి విద్యార్థు లకు గాయాలవ్వడం, ఉస్మానియా యÖనివర్సిటీ గర్ల్స్ హాస్టల్ కిచెన్లో పాము కాటుతో సిబ్బంది మృతి చెందడం, ఆలేరు మైనారిటీ హాస్టల్లో విద్యార్థి నులపై లైంగిక వేధింపులు ఇలా అనేక సమస్యలు వెంటాడుతూనే ఉన్నాయి. హాస్టల్స్ అంటేనే విద్యార్థులు, తల్లిదండ్రులు భయాందోళన చెందే పరిస్థితి దాపురించింది.
ఎందుకీ నిర్లక్ష్యం?…
రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న సుమారు 2,500 గురుకుల సంక్షేమ వసతి గృహాలలో ఐదు లక్షల మంది విద్యార్థులు చదువుకుంటున్నారు. ఇంత పెద్ద మొత్తంలో ఉన్న పేద విద్యార్థుల విషయంలో ప్రభు త్వం ఎందుకు నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహారిస్తోందనేది అంతు చిక్కనిప్రశ్న.ఈ నేపథ్యంలో ఏబీవీపీ బృం దం వసతిగృహాల సందర్శించింది. సిబ్బంది కొరత, అధికారుల పర్యవేక్షణ లోపం,శిధిలావస్థలో ఉన్న భవనాలు అనేకచోట్ల దర్శనమిచ్చాయి. సిబ్బంది లేకపోవడంతో అధ్యాపకులే అన్ని పనులు చేయాల్సిన దుస్థితి. ప్రభుత్వం ఒక విద్యార్థికి ఇచ్చే 30రూపా యలలో గ్యాస్, మ్యాన్ పవర్ కోసం 8 రూపాయలు ఖర్చవుతున్నాయి.మిగిలిన 22 రూపాయలతో టిఫిన్,లంచ్,స్నాక్స్, డిన్నర్, రెండు సార్లు టీ,వారానికి రెండుసార్లు నాన్ వెజ్, ఐదు రోజులుఎగ్ ఇవ్వాలి. ఇది సాధ్యం కాక నిర్వాహ కులు తక్కువ రేటు ఉన్న కూరగాయలతో చేసిన కూరలు, నీళ్ల పప్పు, పురుగుల అన్నం పెడుతు న్నారు. పరిశుభ్రత లేని కిచెన్, రాత్రి మిగిలిన పదార్థాలు పొద్దున వాడుతున్నారు. ఇప్పటికైనా ప్రభుత్వం సంక్షేమ హాస్టళ్లలో సమÖల మార్పులు చేయాలి. ఖాళీగా ఉన్న సిబ్బంది నియా మకాలు చేపట్టాలి. తగిన వసతుల కోసం సరిపడా నిధులు కేటాయించాలి.శానిటరీ అధికారులు నిత్యం పర్య వేక్షించాలి.పక్కా భవనాలు నిర్మించాలి.మెస్ చార్జీలు పెంచాలి.
`(వ్యాసకర్త: పీడీఎసఎఫ్, తెలంగాణ రాష్ట్ర అధ్యక్షులు)

వాతావరణ మార్పులు బియ్యాన్ని విషపూరితంగా మారుస్తున్నాయా?

విశ్వవ్యాప్తంగా వరి వందల కోట్ల మంది ప్రజలకు నిత్యం కడుపునింపే అమృతం.ఇక తెలుగు రాష్ట్రాలైన తెలంగాణ,ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో ఎన్ని చిరుతిళ్లు ఇతర చల్లని పానీయాలు తాగినా కాస్తంత వరి అన్నంతో భోజనం చేస్తేనే కడుపు నిండిన సంతృప్తికర భావన కలుగుతుంది.జీవకోటి ప్రాణాలు నిలుపు తున్న వరిలో ఇప్పుడు అత్యంత విషపూరిత ఆర్సెనిక్ మÖలకం స్థాయిలు ఎక్కువ అవుతున్నట్లు తాజా అధ్యయనం ఒకటి. ఈ చేదు నిజాన్ని ఓఅధ్యయాన సంస్థ బయటపెట్టింది.యథేచ్ఛగా జరుగుతున్న మానవ కార్యకలాపాలు,అడవుల దహనం,శిలాజ ఇంధనాల వాడకంతో వాతావరణ మార్పులు సంభవిస్తున్నాయి.
ఇప్పడీ వాతావరణ మార్పుల విషపరిణామాలు వరిపంటలపై పడుతున్నాయని స్పష్టం చేసింది. వాతా వరణంలో ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి,కార్బన్‌డయాక్సైడ్,కర్బన్ ఉద్గారాల స్థాయిలు పెరగడంతో వాటికారణంగా పొల్లాల్లో మట్టి,నీటి నుంచి ఆర్సెనిక్ మÖలకం అత్యధికంగా వరిధాన్యంలోకి చేరుతున్నాయని పేర్కోంది. విషాల రారాజుగా పేరొందిన ఆర్సెనిక్ పాళ్లు వరిలో పెరిగితే ఆరోగ్యంపై దాని దురష్పభావాలు దారుణంగా ఉంటాయి. ఆర్సెనిక్‌స్థాయి పెరిగిన వరి అన్నాన్ని ఆహారంగా తీసుకుంటే చర్మ,ఊపరితిత్తుల సంబంధిత క్యాన్సర్లతోపాటు ఎన్నో రకాల తీవ్ర ఆరోగ్య సమస్యలు మనిషిని చుట్టుముట్టడం ఖాయమని పరిశోధకులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.మానవ శరీరంలో రక్తసరఫరా,రోగ నిరోధక వ్యవస్థలు,కాలేయం,మÖత్రపిండాలు, మÖత్రాశయం,చర్మం,ప్రొస్టేట్ గ్రంథి వంటి శరీర భాగాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది.
హృద్రోగ సమస్యలతోపాటు మధుమేహవ్యాధి ప్రబలే ప్రమాదముంది. గర్భిణీల్లో పిండం సరిగా ఎదగక పోవడం,అకాలమరణాలు సంభవించే ముప్పు ఉంది.వాతావరణమార్పుల కారణంగా వాతావరణంలోని వెలు వడుతున్న అధిక కర్బన్ ఉద్గారాలు,ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదలతో అమృతాహారం కాస్తా విషాహారంగా మారుతున్న వైనాన్ని శాస్త్రవేత్తలు వివరించారు. కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలోని పరిశోధకుల బృందం చేసిన ఈఅధ్యయనం ఫలితాలు ‘లాన్సెట్ ప్లానిటరీ హెల్త’జర్నల్‌లో ప్రచురితమయ్యాయి.బియ్యంలో ఆర్సెనిక్ విషపూరితత ఒక సాధారణ సమస్య.ఇది శిశువులక,పెద్దలకు కూడా హానికరం.ఆర్సెనిక్ అనేది ఒక విషపూరిత రసాయన మÖలకం,ఇది సహజంగా మట్టినీటిలో ఉంటుంది.బియ్యంసాగులో ఈ ఆర్సెనిక్ మట్టినీటి నుండి గ్రహించబడుతుంది, ఫలితంగా బియ్యం విషపూరితం అవుతుంది.ఈఆర్సెనిక్ యొక్క అధిక స్థాయిలు దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సమస్యలకు, ముఖ్యంగా క్యాన్సర్ మరియు గుండెవ్యాధులకు దారితీసి ఆరోగ్య ప్రభావాలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.ఈ సమస్య కొత్తది కాదు, కానీ వాతావరణమార్పులు ఎంతగా ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపుతాయో అది కష్టంగా కనిపించే కోణాల్లో కూడా ఉండొచ్చని ఈఅధ్యయనం మళ్ళీ గుర్తుచేస్తుంది.అంతర్జాతీయ ఆహార భద్రత సంస్థలు ఇప్పటికీ బియ్యంలో ఆర్సెనిక్ పరిమితులపై కఠినమైన నిబంధనలు విధించలేదు.ఉదాహరణకు, అమెరికాలోని ఖీణA (ఖీశీశీd aఅd ణతీuస్త్ర Adఎఱఅఱstతీatఱశీఅ) బియ్యం మరియు బియ్యం-ఆధారిత ఆహారాలలో ఆర్సెనిక్ స్థాయిల కోసం బలవంతపు ప్రమాణాలు ఇంకా విధించలేదు.తక్కువ ఆర్సెనిక్‌ను శోషించే కొత్త బియ్యపు రకాల అభివృద్ధి,సాగు పద్ధతుల మార్పు ద్వారా ఆర్సెనిక్ తగ్గించడం,ఆరోగ్యవంతమైన వంట విధానాలు మరియు ఇతర ధాన్యాల వినియోగంపై ప్రజల అవగాహన పెంపొందించాలని పరిశోధకుల సూచిస్తున్నారు.
ఆర్సెనిక్‌కు దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య ప్రమాదాలు ఉన్నాయి.వాటిలో క్యాన్సర్,గుండెజబ్బులు మరియు నరాల నష్టాలు (న్యూరాలాజికల్ డ్యామేజ్) ఉంటాయి.గ్లోబల్ ఉష్ణోగ్రతలు మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్ స్థాయిలు పెరిగేకొద్దీ,బియ్యంలో ఆర్సెనిక్ కూడా పెరగవచ్చు, ఇది ముఖ్యంగా ఆసియా దేశాలలో ప్రజారోగ్యానికి తీవ్రమైన ముప్పుగా మారే అవకాశం ఉంది.ది లాన్సెట్ ప్లానటరీ హెల్త్ అనే జర్నల్‌లో ప్రచురితమైన తాజా అధ్యయనం ప్రకారం..వాతావరణ మార్పుల కారణంగా బియ్యం విషపూరితమవుతోంది.కాగా,ఆసియాలో బియ్యం ఎక్కువగా తినే ఏడువ దేశాలలో (భారతదేశం,బంగ్లాదేశ్,చైనా,వియత్నాం,ఇండోనేషియా,మయన్మార్,ఫిలిప్పీన్స్) వ్యక్తి ప్రతి రోజు బియ్యం వినియోగ డేటాను ఉపయోగించి,భవిష్యత్తులో వచ్చే ఆరోగ్య ప్రమాదాలను అంచనా వేశారు.ఇలాంటి ప్రమాద ఘటికల నుంచి విముక్తి చెందాలంటే అంతర్జాతీయంగా దూసుకువస్తున్న వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి ప్రతి ఒక్క పౌరుడు బాధ్యతగా వ్యవహరించి పర్యవరణ పరిరక్షణకు తోడ్పడాల్సిన అవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది.- రెబ్బాప్రగడ రవి,ఎడిటర్,

నిర్జీవమవుతున్న కుటుంబ వ్యవస్థ

సామాజిక వ్యవస్థగా కుటుంబాల పాత్ర అత్యంత ప్రధానమైనది.మానవుల ప్రాథమిక అవసరాలను తీర్చ డంతో పాటుగా, సమస్యల్లో వ్యక్తులకు కుటుంబం అండగా ఉంటూ వారి అభివృద్ధికి చోదక శక్తిగా పని చేస్తోంది. ప్రాథమిక సామాజీకరణ ఏజెంట్గా సమాజ కట్టుబాట్లకు అనుగుణంగా మానవుడి సామాజిక, సాంస్కృతిక జీవన విధానాన్ని కుటుంబాలు ప్రభావితం చేస్తాయి. కరోనా విపత్తు మానవుని మనుగడలో కుటుం బాల పాత్ర ఎంతటి కీలకమైనదో మరొక్కసారి స్పష్టంగా సమాజానికి అర్థం అయ్యేలా చేసింది.కానీ, కాలానుగుణంగా వస్తున్న మార్పుల కారణంగా కుటుంబ వ్యవస్థ క్రమంగా తన పటు త్వాన్ని కోల్పోతుంది. పాశ్చాత్య ధోరణుల ప్రభావం సమాజం మీద తీవ్రంగా పడింది.అది కుటుంబ వ్య వస్థలో మార్పులకు కూడా కారణమైంది. మొదట కేవలం నగరాలకే పరిమితమైన విచ్ఛిన్న కుటుంబాలు నేడు గ్రామీణ, గిరిజన ప్రాంతాలకు సైతం విస్తరిం చాయి. ఇందుకు జీవన విధానంలో వస్తున్న మార్పులు ప్రధాన కారణం.

ఉమ్మడి కుటుంబాల్లో ప్రేమానురాగాలు
కుటుంబ సంబంధాలు ‘మేం, మా అనే భావన నుంచి నేను,నాఅనే భావనకు’ వచ్చాయి.గతంలో ఉమ్మడి కుటుంబాలలో కనిపించినసాన్నిహిత్యం, ప్రేమాను రాగాలు, ఆప్యాయతలు, ఆత్మీయత ప్రస్తుత విచ్ఛిన్న కుటుంబాలలో కనబడటం లేదు. దీంతో కుటుంబ వ్యవస్థ క్రమంగా నిర్జీవమవుతున్నది. మానవ మను గడలో, మెరుగైన సమాజ నిర్మాణంలో కుటుంబాల పాత్రను గ్రహించిన ఐక్యరాజ్య సమితి 1993 నుంచి ప్రతి ఏటా మే15నఅంతర్జాతీయ కుటుంబాల దినోత్సవంగా జరుపుతోంది.
ఆధునిక సమాజంలో కుటుంబ సభ్యుల మధ్య దూరం క్రమంగా పెరుగుతూ వస్తున్నది. వయో వృద్ధుల ఆత్మహత్యలు, ఆస్తి తగాదాలతో ర సంబంధీ కులపైనే దాడులు చేయడం, కన్న వారు చనిపోతే కనీసం ఖననం చేయడానికి కూడా రాకపోవడం, రాష్ట్రంలో ఇటీవల వెలుగు చూసిన పాఠశాల స్థాయి పిల్లల్లో మాదక ద్రవ్యాల వినియోగం వంటి ఘటనలు చూస్తూంటే ఆధునిక సమాజంలో కుటుంబ సభ్యుల మధ్య ఎంతటి అగాధం ఏర్పడిందో స్పష్టంగా అర్థం అవుతుంది.కారల్ మార్క్స్ మానవ సంబంధాల గురిం చి ప్రస్తావిస్తూ ‘మానవ సంబంధాలు అన్నీ ఆర్థిక సంబంధాలే’ అన్నారు.
ఇవాళ ఆర్థికపరమైన అంశాలకు ఉన్న విలువ,మానవ సంబంధాలకు ఉన్నట్టు కనిపించడం లేదు.కుటుంబ సభ్యుల మధ్య సంబంధాలు అన్నీ ఆర్థికపరమైన అంశాల చుట్టూనే తిరుగుతున్నాయి. ఇవి కుటుంబాలలో అశాంతికి,కుటుంబాలు విచ్ఛిన్నం కావడానికి ప్రధాన కారణాలుగా మారుతున్నాయి.
వయోవృద్ధుల సంరక్షణ నైతిక బాధ్యత
ప్రస్తుతం సమాజం ఎదుర్కొంటున్న సమస్య లలో వయోవృద్ధుల సంక్షేమం అతి ప్రధాన సమస్యగా మారింది.ఇవాళ సమాజంలో వయోవృద్ధులు ఆనం దంగా జీవించే పరిస్థితులు కనిపించడం లేదు. వృద్ధా ప్యం సమీపిస్తున్న కొద్దీ మానవులలో మానసిక ఆందో ళనలు మొదలవుతున్నాయి. ఇందుకు కుటుంబ సభ్యు లు వయో వృద్ధులను భారంగా భావించడం ప్రధాన కారణం వయోవృద్ధుల సంరక్షణ కుటుంబ’ వ్యవస్థ నైతిక బాధ్యత, కానీ, నేడుకుటుంబాలు ఆ బాధ్యత నుంచి సులభంగా తప్పుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నాయి. జీవితాంతం కుటుంబ అభివృద్ధి కోసం కష్టపడి చివరి దశలో కుటుంబాలతో కలిసి సంతోషంగా ఉందా మనుకుంటున్న వృద్ధులకు ఆ అవకాశమే ఇవ్వడం లేదు. వారి కనీస అవసరాలను కూడా తీర్చకుండా, ప్రతి చిన్న విషయానికి చీదరించుకోవడంతో వృద్ధులు తీవ్రమైన మానసిక సంఘర్షణకు లోనవుతున్నారు. కొందరు వారి బాగోగులు చూసుకోలేమని వృద్ధాశ్ర మాలలో వదిలేస్తున్నారు.
ఇది వారిని మానసికంగా మరింతగా కుంగ దీస్తున్నది.ఇటువంటిపరిస్థితుల్లో కుటుంబాలకు తాము భారం అవుతున్నామని కొందరు బలవన్మరణాలకు పాల్పడుతున్నారు. అమానవీయ ప్రవర్తనతో కుటుంబ వ్యవస్థ పతనమవుతున్నది. కుటుంబ వ్యవస్థ బలంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే మానవత్వం పరిఢవిల్లుతుంది. సమాజంలో అసాంఘిక, అమావీయ ఘటనలు తగ్గు తాయి.కాలానుగుణంగా అన్ని వ్యవస్థల్లో మార్పులు రావడం అనేది అనివార్యం. అయితే ఆమార్పు భవిష్య త్తులో ఆవ్యవస్థ బలోపేతానికి తోడ్పడేదిగా ఉండాలి తప్పితే నిర్వీర్యం చేసేదిగా ఉండకూడదు. దానిని ప్రతి ఒక్కర గ్రహించాల్సిన అవసరం ఉంది. కుటుంబం ఒక విశిష్ట సంస్థ.వివిధ పరిస్థితులు, సందర్భాఆలకు అనుగుణంగా అది వ్యక్తిగతమైందిగా లేదా ప్రజలకు సంబంధించిందిగా మారుతూ ఉంటుంది.వ్యక్తి జీవితంలో అధిక భాగం దీంతోనే గడుస్తుంది.అన్ని రకాల మానవ సమÖహాల్లో అతి ప్రధానమైన ప్రాథమిక సమÖహమే కుటుంబం. మానవ సామాజిక జీవితానికి పునాది ఈవ్యవస్థ. వివాహంలాగే కుటుంబ వ్యవస్థ విశ్వజనీన మైంది. ప్రపంచంలో కుటుంబ వ్యవస్థ లేని సమాజం లేదు. వ్యక్తి,సమాజానికి కుటుంబం ఒక ముఖ్యమైన సాంఘీక సమÖహం.ప్రపంచంలోని ప్రతి వ్యక్తి ఏదో ఒక కుటుంబంలో భాగంగా ఉంటాడు.కుటుంబం ఒక కేంద్ర బిందువు.దీన్ని చుట్టూనే మొత్తం జీవితం తిరుగుతూ ఉంటుంది.
వ్యక్తులు దినచర్యను కుటుంబ సభ్యులతో ప్రారంభిస్తారు.సమాజాల్లోని సాంస్కృతిక వైరుధ్యాల కారణంగా కుటుంబ సంబంధాలు కూడా వివిధ రూపాల్లో ఉన్నాయి.సాధారణంగా దంపతులు,వారి పిల్లలు కలసి జీవిస్తే దాన్ని కుటుంబంగా పిలుస్తుం టారు.ఆదిమ సమాజాల కుటుంబం కూడా ఇదే రకంగా ఉంటుంది.అయితే 19వశతాబ్దం తొలి రోజుల్లో ఆదిమ సమాజాల్లో కుటుంబవ్యవస్థ ఉందా అన్న చర్చ బలంగా వెలుగులోకి వచ్చింది.
ఇప్పటికైనా సగటు మానవునిఆలోచనల్లో మార్పులు వచ్చి కుటుంబ ప్రాధాన్యతను, కుటుంబాల్లో తమ బాధ్యతను గుర్తించాలి. అప్పుడే నిర్జీవమవుతున్న కుటుంబ వ్యవస్థ తిరిగి జీవం పోసుకుంటుంది. లేక పోతే భవిష్యత్లో కుటుంబ వ్యవస్థ పూర్తిగా కనుమ రుగయ్యే ప్రమాదం ఉంది. అది మానవ జాతి మనుగ డకే ప్రమాదంగా మారుతుంది.
కుటుంబ వ్యవస్థ -పరివర్తన
మానవ సమాజంలో కుటుంబం అనేది ఒక ప్రాథమిక సామాజిక సంస్థ,సమాజ నిర్మాణంలో ఒక ప్రాథమిక యÖనిట్. మానవ సంబంధాల నిర్మాణం, పరస్పర ఆధారం,ప్రాథమిక,ద్వితీయ అవసరాలు తీర్చుకోవడం, తన అవసరాలు తీర్చుకోవడంతోపాటు ఇతరుల అవసరాలు తీరుస్తూ, ప్రేమ,వాత్సల్యం, తదానుభూతి వంటి మానసిక అవసరాలు,కూడు, గుడ్డ,విద్య,సామాజీకరణ వంటి భౌతిక,భౌతికేతర అవ సరాలు పరస్పరం నిర్ధారణ అయిన,అనుమతి పొం దిన విలువలు,కట్టుబాట్ల ద్వారా తీర్చుకోవడం అనేది కుటుంబ జీవనం నుంచి లేదా కుటుంబ వ్యవస్థ నుంచి ప్రారంభమవుతుంది. కుటుంబం శాశ్వతం, విశ్వవ్యాప్తం కానీ ఆయా సంస్కృతులను బట్టి కుటుంబ నిర్మాణం,విధులు వేర్వేరుగా ఉండవచ్చు. కానీ కుటుం బం అనే ప్రాథమిక సామాజిక సంస్థ సమాజంలో వచ్చిన మార్పులను బట్టి మార్పులకు లోనవుతుంది. ప్రస్తుతకాలంలో ఈ మార్పులు అనివార్యమయ్యాయి. అయితే కుటుంబ నిర్మాణంలో, ప్రకార్యాల్లో వస్తున్న మార్పులు ఎలా ఉన్నాయి, వాటి రుణాత్మక, ధనాత్మక పర్యవసానాలు ఎలా ఉన్నాయి, ఆయా మార్పులకు దారితీసిన కారణాలు వంటి అనేక అంశాలపై అభ్య ర్థులు అవగాహన పెంచుకోవాలి.
ఆర్ధిక ప్రకార్యం : కుటుంబానికి సుఖాన్ని ఇచ్చేవి ఆస్తిపాస్తులు.పూర్వకాలంలో కుటుంబం తనకు కావాల్సిన వివిధ వస్తువులు ఉత్పత్తి చేసి వినియో గించుకునేది.భారతీయ సమిష్టి కుటుంబంలో వ్యక్తులంతా కలిసి పనిచేసి పరస్పర సహకారంతో ఆనందాన్ని పంచుకునేవారు.
ధార్మిక ప్రకార్యం : సభ్యులకు మత సంబంధమైన శిక్షణ కుటుంబం ఇస్తుంది.పెద్దల నుంచి పిల్లలు సద్గుణాలు నేర్చుకోవడానికి,మత సంబంధమైన శిక్షణ అవసరం.దైవారాధన,యజ్ఞయాగాదులు,మత ఉపదేశాలు మొదలైనవి పూర్వం ఎక్కువగా ఉడేవి.నేడు లౌకిక రాజ్యం కావడంతో వ్యక్తుల్లో మత భావాల గాఢత తగ్గింది.నాడు కుటుంబాల్లో ప్రార్ధనా సమావేశాలు నిత్యం సంప్రదాయంగా జరిగేవి.ప్రస్తు తం అవి చాలా వరకు తగ్గిపోయాయి.
విద్యా ప్రకార్యం : ఒకప్పుడు పిల్లలకు విద్యాబోధన కుటుంబాల్లోనే అధికంగా జరిగేది.పిల్లలకు వ్యక్తిగత శిక్షణ ఇచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా తల్లికే ఉండేది.కానీ నేడు విద్యాసంస్థలను ప్రభుత్వం,ఇతర సంస్థలు ఏర్పాటు చేయడంతో ఈ బాధ్యత కుటుంబానికి చాలా వరకు తగ్గిపోయింది.నాటి వృత్తుల కులం మీద ఆధారపడటంతో వృత్తి శిక్షణ కుటుంబ సభ్యులకు అవసరమైయ్యేది.ఇప్పుడు ఆబాధ్యతను అనేక సాం స్కృతిక,వైజ్ఞానిక,విద్యా సంస్థలు నిర్వహిస్తున్నాయి.
ఆరోగ్య ప్రకార్యం :పూర్వం ఆరోగ్య,వైద్య సంబంధమైన విధులను కుటుంబం నిర్వహించేది.సభ్యుల అనా రోగ్యం,ఇతర అస్వస్థతలను నివారించే బాధ్యత కుటుంబంపై ఉండేది.కానీ నేడు ఆస్పత్రులు,ఆరోగ్య సదుపాయాలు అధికం కావడంతో ఆ విధులను ఆయా సంస్థలు నిర్వహిస్తున్నాయి.అప్పట్లో సభ్యులకు వినోదావకాశాలను కుటుంబమే కల్పించేది.నేడు ఆవిధులను చలన చిత్రాలు,క్లబ్బులు,క్రీడా సంఘాలు మొదలైనవి నిర్వహిస్తున్నాయి.
నిర్వహణ:ప్రతి కుటుంబం కొంత ఆర్ధిక ఉపాధితో ఉంటుంది.కుటుంబంలో సభ్యులను పోషించడానికి భార్యభర్తలు కృషి చేస్తూ,వీలైన సౌకర్యాలు కల్పించి తమ సంతానాన్ని పెంచి పెద్ద చేస్తారు.
సంక్రమణ : తల్లిదండ్రుల అనంతరం వారి ఆర్ధిక, సామాజిక ీVAదా పిల్లలకు సంక్రమిస్తుంది. వారు తమ కుటుంబ స్థాయికి అనుగుణంగా సమాజంలో స్థానం పొందుతారు.
కుటుంబ వ్యవస్థ ప్రధాన లక్షణాలు
మానవజాతి క్రమాభివృద్ధిలో అన్ని దశల్లోనూ కుటుం బం ఉంటుంది.ప్రతి వ్యక్తి ఏదో ఒక కుటుంబానికి చెంది ఉంటాడు.పక్షలు,జంతువుల సమాజాల్లో కూడా కుటుంబాలు ఉన్నాయనేందుకు ఆధారాలున్నాయి. కుటుంబ సంస్తలో ప్రధాన లక్షణం స్త్రీ,పురుష సాంగత్యం. జీవిత భాగస్వాములైన భార్యబకర్తలిద్దరూ అనుబంధంతో జీవితకాలమంతా కలసి ఉండవచ్చు. లేదా కారణాంతరాల వల్ల పరిమిత కాలం వరకే దంపతులుగా ఉండవచ్చు.ప్రతి కుటుం బానికి గుర్తు పట్టడానికి వీలుగా దానికి ఒక పేరు ఉంటుంది.కలిగే సంతానానికి పేర్లు పెట్టడం కూడా ఒక పద్దతిని అనుసరించి జరుగుతుంది.పిల్లలకు పేర్లు పెట్టడంలో తల్లిదండ్రులు,మత,రాజకీయ నమ్మకాల ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుంది.వంశపారంపర్యాన్ని గణనలోకి తీసుకునే విషయంలో కూడా తేడాలు న్నాయి. కొన్నిచోట్ల మాతృవంశీయ విధానం ఉంటే, మరికొన్ని చోట్ల పితృవంశీయ విధానం ఉంటుంది.భౌతిక అవసరాలు తీర్చుకోవడానికి కుటుంబానికి ఆర్ధిక వన రులంటాయి.భూవసతి, వ్యాపారం/ఉద్యోగం ఉం టాయి.ఆర్ధిక స్థితిగతుల్లో కుటుంబాల మధ్య తేడాలు ఉంటాయి. ప్రతి కుటుం బానికి విశ్రాంతి తీసుకోవ డానికి,నిత్యకృత్యాలు తీర్చుకోవడానికి, పిల్లలు,పెద్దలు నివసించడానికి ఒక నివాసం అవసరం.మానవుడి భౌతికావసరాలు, సుఖాలు,కోరికలు లాంటివాటిపై కుటుంబం ఆధార పడి ఉంటుంది.స్త్రీ పురుషుల సంగమం,సంతానాన్ని పొందడం,ప్రేమతో పెంచడం, భార్యభర్తలు ప్రేమతో గడపడం,ఆర్ధిక,సామాజిక పరంగా రక్షణ కల్పించు కోవడం మొదలైనవన్నీ కుటుంబ వ్యవస్థలో ప్రధానం.వ్యక్తులను,వారి ప్రవర్తన లను కుటుంబం ప్రభావితం చేస్తుంది.నాగరిక సమాజసంస్థలన్నీంట్లో కుటుంబ పరిమాణంలో చిన్నది.కుటుంబం తన సభ్యులను వివిధదశల్లో నియంత్రిస్తుంది.ప్రవర్తన నేర్పుతుంది.పిల్లలను నియం త్రించడమే కాకుండా తల్లిదండ్రులను కూడా హద్దులో ఉంచుతుంది.తమ బాధ్యతలను సక్రమంగా నిర్వర్తించే విధంగా చేస్తుంది.– (వి.శంకరరావు)

గడ్డు కాలం

పెరుగుతున్న నిత్యావసర ధరలతో రాష్ట్రప్రజలు ఆందోళన చెందుతున్నారు.ఆదాయం పెరగడం లేదు కాని బియ్యం,నూనెలు,పప్పులు,కూరగాయలు ఇలా..అన్నింటి ధరలు రోజురోజుకు పైకి ఎగబాకుతుండటంతో జీతం సరిపోక..కుటుంబ బడ్జెట్ దాటిపోయి ఎలా సర్దుబాటు చేయాలో తెలియక మధ్యతరగతివారు,పేదలు సతమత మవుతున్నారు. వీటికి తోడు వైద్య ఖర్చులు విపరీతమై ఇబ్బంది పడుతు న్నారు.ప్రభుత్వాలు ద్రవ్యోల్బణం అదుపులోకి తెచ్చామని ప్రకటనలు చేస్తున్నా మార్కెట్‌లో ఆపరిస్థితి కనపడటం లేదు.నిత్యావసరాల సరకుల ధరలు పెరగడమే తప్ప దిగి రావడం లేదు.అటు కంపెనీలు..ఇటు స్థానికంగా వ్యాపారులు ధరలు విపరీతంగా పెంచుతూ సామాన్యుల నడ్డి విరుస్తున్నాయి.సీజన్‌ను బట్టీ ఆయా సరకులను కొందరు వ్యాపారులు క్షేత్రస్తాయిలో కృత్రిమ కొరతను సృష్టిస్తున్నారు.పైగా వ్యాపారులంతా ఒకేతాటిపై ఉంటుం డటంతో వారు చెప్పిన ధరలే అమలువుతున్నాయి. మార్కె ట్‌లో ధరల హెచ్చుతగ్గులపై జిల్లా కలెక్టర్ల నేతృత్వంలో ప్రతి మÖడు నెలలకొమారు ధరల నియంత్రణ కమిటీ సమా వేశాలు జరపాల్సి ఉన్నా ఆ ఊసే మరిచారు.దీంతో వ్యాపా రులు ఆడిందే ఆటగా మారింది.
ఆచితూచి ఖర్చు..
ఎంత సాధారణ కుటుంబమైనా అద్దె ఇంట్లో పట్టణాల్లో నెలకుకే రూ.25వేల వరకు ఖర్చు వస్తుండగా..వైద్యం లాంటి అత్యవసరాలు వచ్చినప్పుడు చాలా ఇబ్బంది పడాల్సి వస్తోంది.ఇటీవల కాలంలో జ్వరాలతో ఒక్కో కుటుంబానికి రూ.వేలలో ఖర్చవుతోంది.ఇక పిల్లల తినుబండారాలు,ఆహ్లాదం కోసం నెలకు ఓ సినిమాకు వెళ్లడం,నాన్‌వెజ్,ప్రయాణ ఖర్చులు లెక్కేస్తే మరో రూ.3నుంచి రూ.5వేల వరకు ఖర్చు వస్తుంది.దీంతో తమ బడ్జెట్‌కు ఇబ్బంది రాకుండా జాగ్రత్తగా ఖర్చు పెడదామనుకున్నా సాధ్యం కావడం లేదు.
పెంపుతో భారమిలా..
గడిచిన ఏడాది కాలంగా అన్ని సరకుల ధరలు పెరిగి ప్రజలపై అదనపు భారం పడుతోంది.ముఖ్యంగా నూనెల ధరలు విపరీతమయ్యాయి.గృహ,వాణిజ్య అవసరాల కోసం ప్రతి నెల 3500మెట్రిక్ టన్నుల నూనె వినియోగం ఉంటుంది.వీటి కోసం వినియో గదారులు ఏడాది కిందట రూ.39కోట్లు వెచ్చించగా.. పెరిగిన ధరలకనుగుణంగా ప్రస్తుతం రూ.46`50 కోట్ల వరకు ఖర్చువుతోంది.కూరగాయల విషయంలో జిల్లాలో పంటల సాగు తగ్గింది.దిగుమతి భారం వల్ల ధరలు పెరిగి గతేడాదితో పోలిస్తే జిల్లా వాసులు రోజుకు రూ.2కోట్లు అదనంగా వెచ్చించాల్సి వస్తోం ది.ఈనేపధ్యంలో దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నె ముకగా నిలిచిన మధ్యతరగతి నేడు కొనుగోలు తగ్గించుకుంటు న్నది. గత అనేక దశాబ్దాలుగా ప్రభుత్వ విధాన నిర్ణ యాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసిన ఈవర్గం నేడు ఆప్రభు త్వాల విధానాలతో ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతున్నది. పెరుగుతున్న ఖర్చులు-తరుగుతున్న ఆదాయాలతో ఆందోళన చెందుతున్నది. తమ గురించి, తమ పిల్లల భవిష్యత్ గురించి వేదనకు గురౌతున్నది. తమ దగ్గర వున్న కొద్దిపాటి డబ్బును ఖర్చు చేయడానికి భయ పడుతున్నది.వీటన్నిటి ప్రభావం రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారం, సరుకులు, వాహనాల కొనుగోలు రూపాల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఈ తరగతితో శక్తికి మించి అప్పులు చేయించి లాభపడిన వ్యాపార సంస్థ లు నేడువ్యాపార లావాదేవీలు తగ్గిపోయాయని గగ్గోలు పెడుతున్నాయి.ఈ స్థితి నుండి తమను పాల కులు బయట వేస్తారనే విశ్వాసం కోల్పోయి, అతీత శక్తులను ఆరాధించడం పెరిగింది. గత మÖడు దశా బ్దాల్లో ప్రపంచీకరణ విధానాలతో వేగంగా విస్తరించిన మధ్య తరగతి నేడు జాతీయ, అంతర్జాతీయ ఆర్థిక, రాజకీ య పరిస్థితుల వల్ల తీవ్ర ఆందోళనకు గురౌతున్నది. ఆక్స్‌ఫర్డ్ ఎకనామిక్స్ అంచనా ప్రకారం, రాబోయే పది సంవత్సరాల్లో మన దేశంలో మధ్యతరగతి కుటుంబాలు రెట్టింపు అవుతాయి.2024లో 35 కోట్లుగా వున్న ఈ తరగతి 2034 నాటికి 69 కోట్లకు పెరుగుతుందని తెలిపింది. అందుకే దేశాభివృద్ధిలో ఈ తరగతి వినిమయం చాలా కీలకమవుతుంది. కార్పొరేట్ వ్యాపార సంస్థలు వీరిని ఆకర్షించి వ్యాపా రాన్ని పెంచుకోవడానికి, ఊహల పల్లకిలో పెట్టి పాల కులు లాభపడడానికి, అసత్యాలు, అర్ధసత్యాలతో సంచలనాత్మక ప్రసారాలతో రేటింగ్ పెంచుకోవడా నికి మీడియా నిత్యం అనేక ప్రయత్నాలు చేస్తుంటుం ది. తమ అభివృద్ధికి అమెరికా డాలర్లను కొలమా నంగా భావించే కొద్దిమంది మధ్యతరగతి వారు తమ పిల్లల భవిష్యత్ గురించి నేడు ట్రంప్ విధానాలతో భయాందోళన చెందుతున్నారు.దేశంలో 11 సంవత్స రాలుగా నరేంద్ర మోడీ ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న విధానాలవల్ల ఉద్యోగ భద్రత లేకపోవడం, ఉద్యోగాలు భర్తీ చేయకపోవడం, ధరలు పెరగడంతో మధ్యతరగతి ఖర్చు చేయడానికి భయపడుతుంది.తమ ఆదా యం లో ఎక్కువ భాగం అప్పుల వడ్డీలు, ఇఎంఐ లు చెల్లించ డానికే సరిపోయే స్థితికి చేరింది. గత 25 సంవత్స రాల్లో వస్తువుల వాడకం, గృహ నిర్మాణం ద్వారా విస్తరించిన వినిమయ మార్కెట్ నేడు మందగించింది. ఫిన్‌టెక్ ప్లాట్‌ఫామ్ నిర్వహించిన సర్వే ప్రకారం దేశంలోని మొత్తం కుటుంబాల్లో 67 శాతం మంది వ్యక్తిగత రుణాలు తీసుకున్నారని, వీరిలో 53 శాతం మంది 30 ఏళ్ళ లోపు వారని తెలిపింది. ఇందులో అత్యధికులు ఐటి ఉద్యోగులు. వీరే నయా మధ్య తరగతివారు. రేపు లేదన్నట్లు ఖర్చు చేయగల ఖరీదైన వినిమయదారులు. రిజర్వుబ్యాంకు రిపోర్టు ప్రకారం 2018లో మధ్యతరగతి వారు తమ ఆదాయంలో 30.4 శాతం అప్పుల చెల్లింపులకు ఖర్చు చేస్తుండగా, నేడు సుమారు 41శాతం ఖర్చు చేస్తున్నారు. ఇంత పెద్ద ఎత్తున అప్పుల చెల్లింపులు వుండడంతో కొత్త సరుకులను కొనడం పట్ల ఆసక్తి చూపడంలేదు. దీని ప్రభావం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ మీద తీవ్రంగా ఉంది. తయారీ రంగం విస్తరించకపోవడం,కొత్త ఉపాధి అవకాశాలు తగ్గడం,మధ్యతరహా వ్యాపారాలు, రియల్ ఎస్టేట్ లాంటి రంగాలు కష్టాల్లో కూరుకుపోయాయి. హిందుస్తాన్ యÖనిలీవర్, నెస్లే ఇండియా సంస్థలు పట్టణాల్లో కొనుగోలు తమ అంచనాల కంటే ఎక్కువ గా తగ్గిందని ప్రకటించాయి.దేశంలో అతి పెద్ద కార్ల తయారీ సంస్థ మారుతి సుజుకీ పట్టణాల్లో తమ అమ్మకాలు 2శాతం తగ్గాయని ప్రకటించింది. ఈ సంవత్సరం జనవరి నుండి,ద్విచక్ర వాహనాల అమ్మ కాలు 9శాతం తగ్గాయి. మోటార్ సైకిల్ అమ్మకాలు 13శాతం, మోపెడ్ అమ్మకాలు 18 శాతం తగ్గాయి. నెస్లే ఇండియా ప్రతినిధి సురేష్ నారాయణన్ ఇటీవల ఒక ఇంటర్వ్యూలో అమ్మకాలు మందగించడం వెనుక ‘తగ్గుతున్న మధ్యతరగతి’ ఒకముఖ్య కారణంగా చెప్పారు.‘ఒకప్పుడు రెండంకెలుగా ఉన్న ఆహార, పానీ యాల రంగంలో వృద్ధి ఇప్పుడు 1.5నుండి 2 శా తానికి పడిపోయింది’అని ఆయన పేర్కొన్నారు. నెలకు రూ.40,000 నుండి రూ.55,000 వరకు సంపాదిం చే వారు ఒక్కొక్కరు 5-6రకాల రుణాలు రూ.6 లక్షల నుండి రూ.30లక్షల వరకు తీసుకుంటున్నట్లు ప్రైవేట్ ఫైనాన్స్ సంస్థల నివేదిక తెలిపింది. వీరు పొందుతున్న ఆదాయంలో సుమారు 50 శాతం పైగా వడ్డీల చెల్లింపులకే సరిపోతుందట! దిగువ మధ్య తరగతి తమ దగ్గర వున్న బంగారాన్ని బ్యాంకుల్లో తాకట్టు పెట్టి రుణాలు తీసుకోవడం పెరిగింది. ఈ తరహా రుణాలు 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలోనే 71శాతం పెరిగాయి. అంతకు ముందు సంవత్స రంలో 17శాతం పెరిగాయి.మార్చి 2020లో అప్పు ల్లో వున్న కుటుంబాలు దేశ జాతీయోత్పత్తిలో 35 శాతం వుండగా, జూన్ 2024 నాటికి 43 శాతానికి పెరిగాయని రిజర్వుబ్యాంకు తెలిపింది. ఒకవైపు మధ్యతరగతి వాస్తవ పరిస్థితి దిగజారుతుంటే దేశ తలసరి ఆదాయం 2,841డాలర్లు (సుమారు రూ. 2,52,000)కు చేరుకుందని, 2047 నాటికి రూ.15 లక్షలకు చేరుకుంటుందని ప్రధాని ఆర్థిక సలహాదారు నాగేశ్వరన్ ప్రకటిస్తున్నారు.– జీ ఎన్ వి సతీష్ 

మేడారం కీర్తిక పతాక సమ్మక్క

ఆసియాలోనే అతిపెద్ద గిరిజన జాతరగా పిలిచే మేడారం జాతర గురించిన విశేషాలు పూర్వాపరాలు వివరిస్తూ జాతర నేపథ్యం జరిగే తీరు గురించి రెండు దశాబ్దాల అనుభవాల సమ్మేళనంతో రూపొందించిన పుస్తకం “సమ్మక్క” ది గ్లోరీ ఆఫ్ మేడారం…
20 సంవత్సరాలపాటు పూర్వ వరంగల్ జిల్లా సహాయ పౌరసంబంధాల అధికారిగా పనిచేసిన సందర్భంలో ఉద్యోగ విధుల్లో భాగంగా మేడారం జాతర నిర్వహణ బాధ్యతలు చూసే వేళ మేడారంలో ఈ జన జాతర జరిగే విధానం ప్రత్యక్షంగా చూసిన అనుభవంతో ఈ పుస్తక రచయిత కన్నెకంటి వెంకటరమణ గారు అందించిన వివరాలు ద్వారా పాఠకులకు జాతర దగ్గరగా చూసిన అనుభూతి కలుగుతుంది.అందుకు ప్రధాన కారణం పుస్తకంలో గల నిండుగా సజీవత్వాన్ని తలపించే రంగురంగుల ఛాయా చిత్రాలే…!!
ప్రకృతిఒడిలో జరిగే పచ్చటి ఆదివాసి జన జాతరకు సంబంధించి రచయిత వెంకటరమణ అనేక అనుభ వాలతో పాటు బోలెడు ఆశయాలు వ్యక్తం చేశారు. మొత్తం 40అంశాలుగా విభజించబడ్డాయి వ్యాస సంపుటిలో ప్రతి అంశంలో మేడారం జాతర పూర్వపరాలు లోతుగా వివరించే ప్రయత్నం జరిగింది.
మేడారం జాతర నాడు నేడు,జాతరలో అమ్మవార్లకు సమర్పించే బంగారం రహస్యం.సమ్మక్క గద్దెల చెంత గల రావిచెట్టు,సమ్మక్క ప్రతిరూపం అయిన వెదురు కంక విషయం గుడి మిలిగే రోజు నుంచి సమ్మక్క గద్దె పైకి ఆగమనుచిందే అద్వితీయ క్షణాలు వంటి విలువైన ఆకర్షణ ఏమైనా సమాచారాలు మనం ఇందులో విపులంగా చదవవచ్చు.
వీటితోపాటు సమ్మక్క సారలమ్మలను ప్రతాపరుద్రుడు చంపించాడా? వంటి ప్రశ్నలకు వివరణ ఇచ్చే ప్రయ త్నం కూడా రచయిత చేశారు.మేడారం జాతరలో గుడికాని,విగ్రహాలు కానీ,పూజలు మంత్రాలు అభి షేకాలు నైవేద్యాలు వంటి హిందూ దేవాలయపు ఆచార సంప్రదాయాలు మచ్చుకు కూడా కనిపించవు. మÖల వాసుల జీవితం సంస్కృతి ఆచారాలు లాగే వైవిధ్య మైన సంపూర్ణ గిరిజన ఆచారాలే అడగడుగునా ఆగు పిస్తాయి.వీటిల్లోని అంతరార్థాలను ఆవిష్కరించే ప్రయ త్నం జరిగింది‘మేడారంగద్దెల పరి ణామ క్రమం ఎట్టిదనిన..?’ వ్యాసంలో..
గిరిజన జాతికి చెందిన సమ్మక్క సారక్క అనే తల్లి కూతురు తమ వారి రక్షణ తమ ఆత్మాభిమాన పరి రక్షణలో భాగంగా కాకతీయ సైనికుల చేతిలో వీర మరణం చెందారు.ఆయుద్ధ భూమి ఎక్కడ? యుద్ధం జరిగింది ఎప్పుడు?అన్న తేదీలు ఆలభ్యం. ఇది కేవ లం కోయ గిరిజనుల ఆశ్రిత కులం వారు అయిన ‘డోలి’వారు చెప్పే మౌఖిక గేయ కథల ఆధారపు జాన పద వీర గాధ మాత్రమే..!
కాకతీయ చరిత్రలోగాని వారి శిలా శాసనా ల్లో గాని ఒక్క వాక్యం కూడా లేని అంశం మేడారం సమ్మక్క సారక్కల వీరమరణం సంఘటన కారణాలు కుట్రలు, కుతంత్రాలు.ఏమైనా ఉండవచ్చు. ఆనాడు భూస్థా పితమైన ఈ వీరుల త్యాగాలకు గుర్తింపు లేకుండా పోయి ఉండవచ్చు కానీ సత్యం ఎప్పటికైనా బయట పడుతుంది అన్న చందంగా సంఘటన జరిగిన వందల సంవత్సరాల పాటు ఈ అమరత్వం బాహ్య ప్రపంచానికి తెలియకపోయినా కోయ గిరిజనులలో నిండుగా ఉండే కృతజ్ఞతా గుణం సాయంగా…
ఆవంశీయుల కుటుంబ వీరులుగా ముందు తలుచు కుని పూజింపబడి కొన్నాళ్లకు ఆ గ్రామస్తుల పూజలు అందుకుని అనంతర కాలంలో చుట్టుపక్క గ్రామాలకు వ్యాపించి ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తమై మహా జాతరగా రూపాంతరం చెంది సత్యాన్ని ఎవరు అడ్డుకోలేరు అణచలేరు అని సమాజానికి పాలకులకు ఒక గొప్ప సందేశాన్ని అందిస్తుంది ఈ మేడారం జాతర.
మరణించిన వారికి గుర్తుగా కరస్తంభం నేలలో పాతి దాని చుట్టూ మట్టిని గద్దెగా వృత్తాకారంలో నిర్మించి ఆకర్రస్తంభాన్ని పూజించుకుంటూ ముక్కులు సమర్పి స్తూ తమదైన భక్తి పారవశంతో వారివైన సాంప్రదాయ వాయిద్యాల మోతలతో నృత్యాలు చేయడం ఇందులో భాగంగానే చనిపోయిన వారి ఆత్మలు వారికి అత్యంత ఇష్టమైన మనుషుల మీద ఆవహించి తమ భావాలు పలుకుతారని ఈసందర్భంగానే పూనకాలతో ఊగి పోతుంటారు అనేది అడవి బిడ్డల అనంత విశ్వాసం.
మేడారం జాతర యావత్తు ఇదే తీరుగా జరుగుతుంది. ప్రధాన వీరులైన సమ్మక్క సారక్కలతో పాటు వారి ఇతర కుటుంబ సభ్యులను కూడా ఈ సందర్భంగా పూజించి గౌరవించుకోవడం ఈ జాతరలో మరో కృతజ్ఞతాఘట్టం.
1990 ముందు నుంచి నేటి వరకు మేడారం దగ్గరలో జరిగిన పరిణామక్రమం తెలుసుకోవాలి అంటే ఈ11వవ్యాసం విధిగా చదవాలి.ఏడు దశా బ్దాల క్రితమే గ్రామాలకు వ్యాపించిన ఈ మేడారం జాతర నిర్వహణకు ఆర్థిక వవెసులుబాటు లేక నిరు పేద గిరిజనులు అందుబాటులో గల వడ్డీ వ్యాపారుల నుంచి డబ్బులు అప్పులు తెచ్చి జాతర నిర్వహించు కునేవారు.
జాతరకు జనం వచ్చిన అప్పటి పేద పరిస్థి తిల దృష్ట్యా భక్తులు నగదు రూప కానుకలు చెల్లించక పోవడంతో ఆశించిన నగదు రాక, వడ్డీ వ్యాపారులకు బాకీలు చెల్లించలేని ఆర్థిక భారంతో జాతర నిర్వహణ ఖర్చులు లేక నాటి గిరిజనులు రెండు ఏడాదులకు ఒకసారి జాతర నిర్వహించే పరిస్థితికి చేరుకున్నారు. ఇప్పటికీ అదే ఆచారం గా రావడం విశేషం..!
ప్రస్తుత పాలక ప్రభుత్వాలు కారణాలు ఏమైనా పోటీలు ఏవైనా కావచ్చుగాని కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేసి ఎక్కడ ఆదివాసీ సంప్రదాయాలకు భంగం కలగ కుండా శాశ్వత నిర్మాణాలు చేపట్టి,తెలంగాణ రాష్ట్రా నికే తలమానికమైన గిరిజన జాతర ప్రాంతంగా మేడారం కుగ్రామాన్ని తీర్చిదిద్దటం అభినందనీయం అన్న సచిత్ర వ్యాసాలు ఇందులో మనం చదవవచ్చు.
పూర్వం మేడారం జాతరకు పోవాలంటే కాలినడక గుంపు ప్రయాణాలు, కలిగిన వారి గూడు ఎడ్లబండ్ల వరుసలు ప్రధాన ఆకర్షణలు ఈ నేపథ్యాన్ని వివరిస్తూ… “ఎడ్ల బండి నుంచి హెలికాప్టర్ వరకు” విస్తరించిన మేడారం జాతర ప్రయాణపు పరిణామ క్రమాన్ని గణాంకాలతో వివరించిన వ్యాసకర్త కృషి అభినందనీయం.
2012 నుంచి మేడారం జాతర ప్రయా ణంకు హెలికాప్టర్ సేవలు అందుబాటులోకి వచ్చిన విషయంతో పాటు, జంపన్న వాగు పై బ్రిడ్జి నిర్మాణ విశేషాలు కూడా ఇందులో ఆసక్తిదాయకంగా చదువు కోవచ్చు.
మేడారం జాతరకు మరో ప్రత్యేక ఆకర్షణ అయిన “గుర్రం తలతో ఉండే లక్ష్మీదేవర” విశేషాలు ఆమె ఆవిర్భావ నేపథ్యంతో పాటు లక్ష్మీ దేవరకు సమ్మ క్కకు గల సంబంధం బంధుత్వం గురించి సచిత్ర వివరణ తెలుసుకోవాలి అంటే సంబంధిత వ్యాసం చదవడం అత్యవసరం.
ఇలా ఈ జాతరకు సంబంధించిన సమా చారం అంతా ఒకసమాచార పౌర సంబంధాల అధికారిగా సేకరించి ఒకచోట పేర్చి పుస్తక రూపంలో అందించిన వెంకటరమణ గారి ఈ అక్షర కృషి భావి తరం రచయితలకు, పరిశోధక విద్యార్థులకు, ఊత కర్రగా సహాయపడుతుంది అనడంలో నిండు నిజం ఉంది.
చరిత్రలో చోటు దక్కని ఈనిరుపేద గిరిజన వీరు ల త్యాగానికి ఆలస్యంగా నైనా ప్రజాధరణ అసం ఖ్యాకంగా లభించటం ఆనందదాయకమే ఇప్పటికైనా మన విశ్వవిద్యాలయాలు గిరిజన అధ్య యన సంస్థలు ముందుకు వచ్చి మరింత ప్రామా ణికమైన పరిశోధ నలు చేసి వాస్తవాలను వాస్తవంగా భావితరాలకు భద్రపరచాల్సిన తక్షణ కర్తవ్యం నేటి తరం పరిశో ధకుల అత్యవసర విధి. పరిశోధనలన్నీ ఒక క్రమంలో సాగాలి తప్ప ఎవరి మేధస్సులు వారు ప్రదర్శిస్తూ మాకు తెలిసింది చరిత్ర మేము పక్కవారి అభిప్రా యాలు స్వీకరించం అనే మొండి వాదనలు పక్కన పెట్టి, సమిష్టి పరిశోధనా కృషితో ‘వాస్తవ మేడారం చరిత్ర’ వెలుగు చూడాలి.‘వాదాల మకిలి’తో వాస్తవా లను అంతం చేసే తీరు మారి మన మేడారం జన జాతర వెలుగు చూడాలన్న రచయిత ఆశయం అతి త్వరలో కార్యరూపం కావాలని ఆశిద్దాం.
పరిశోధకులతో పాటు మేడారం పర్యాటక ప్రేమికులకు ఎంతో అవసరమైన అమÖల్య విషయాల సచిత్ర వ్యాసాల సమ్మేళమైన ఈ సమ్మక్క వ్యాసా వళి ప్రతి ఒక్కరు దాచు”కొని” చదవాల్సిన పుస్తకం ఇది.

పుస్తకం పేరు : సమ్మక్క
పేజీలు : 80
వెల : రూ.250/-
ప్రతుల కోసం : కన్నె కంటి పబ్లికేషన్స్ హైదరాబాద్ – 74
సెల్ : 98499 05900.
సమీక్షకుడు : డాక్టర్ అమ్మిన శ్రీనివాసరాజు,
సెల్ : 77298 83223.

మారనున్న విశాఖ రూపురేఖలు

సాగరతీరం విశాఖపట్నం అభివృద్ధి మీద ఏపీ ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టింది. అందులో భాగంగా ముంబై తరహాలో విశాఖ నగరాన్ని అభివృద్ధి చేయా లని ప్రణాళికలు రచిస్తోంది. ఇందులో భాగంగా ఏపీ నుంచి అధికారుల బృందం ముంబైలో పర్యటిం చింది. సిటీ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ మహారాష్ట్ర, ముంబై మెట్రోపాలిటన్ రీజియన్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ విధానాలను అధ్యయ నం చేసింది.ఆవిధానాలను ఇక్కడ అమలు చేసేందుకు ఉన్న అవకాశాలు పరిశీలించనున్నారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థిక రాజధాని విశాఖపట్నం రూపురేఖలు త్వరలోనే మారిపోనున్నాయి. ముంబై తరహాలో విశాఖపట్నాన్ని అభివృద్ధి చేసేందుకు అడుగులు పడుతున్నాయి. ఈ దిశగా ప్రభుత్వం ప్రణాళికలు రచిస్తోంది. నీతి ఆయోగ్ ప్రతిపాదించిన నేషనల్ గ్రోత్ హబ్‌లో భాగంగా, విశాఖపట్నాన్ని గ్లోబల్ ఎకనామిక్ హబ్‌గా తీర్చిదిద్దేందుకు ప్రభుత్వం అడుగులు వేస్తోంది. దీనికోసం ముంబైలో విజవంతమైన సిటీ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ మహారాష్ట్ర లిమిటెడ్,ముంబై మెట్రోపాలిటన్ రీజియన్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ(వీఎంఆర్‌డీఏ)తరహా విధానాలను ఏపీ ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తోంది.మరోవైపు విశాఖ గ్రోత్ హబ్ కార్యక్రమం కింద..కైలాసగిరి, భీమిలి మధ్య బే సిటీని అభివృద్ధి చేయాలని నీతిఆయోగ్ సూచించింది.విశాఖపట్నం 2.0ను భోగాపురం విమానాశ్రయం వరకు విస్తరించాలని,గ్రీన్‌ఫీల్డ్ విమానాశ్రయం చుట్టూ ఏరోసిటీ ప్రాజెక్ట్‌ను అభివృద్ధి చేయాలని ప్రతిపాదించింది.ఈ ప్రణాళికను ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి.. ఆంధ్రప్రదేశ్ అధికారుల బృందం జనవరి 12,13 తేదీలలో పట్టణ అభివృద్ధి నమÖ నాలను అధ్యయనం చేయడానికి ముంబైని సందర్శించింది. అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుల కోసం ప్రభుత్వంపై ఆధారపడకుండా ల్యాండ్ మానిటైజేషన్, ప్రీమియంల ద్వారా నిధులు ఎలా సమకూర్చు కోవాలో వీరు అధ్యయనం చేశారు.ఈ సందర్శ నలో భాగంగా సిటీ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ మహారాష్ట్ర లిమిటెడ్ ముంబై మెట్రోపాలిటన్ రీజియన్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ ఆర్థికంగా స్వయం సమృద్ధిని ఎలా సాధించాయనే దానిపై అధ్యయనం జరిపారు. అలాగే ప్రతిపాదిత భోగాపురం ఏరోసిటీ, వైజాగ్ 2.0 ప్రాజెక్టు లకు బెంచ్‌మార్క్‌లుగా ్పుIణ్పుO నవీ ముంబై,(నవీ ముంబై ఎయిర్‌పోర్ట్ ఇన్‌ఫ్లుయెన్స్ నోటిఫైడ్ ఏరియా) నమÖనాలను అధ్యయనం చేశారు. మరోవైపు ప్రస్తుతం దాదాపు రూ.14,000 కోట్ల వార్షిక బడ్జెట్‌తో పని చేస్తుంది,ఎక్కువగా భూమి, రియల్ ఎస్టేట్ ఆధారిత ఆదాయాల ద్వారా నిధులు సమకూరుస్తుంది.
మరోవైపు నీతి ఆయోగ్ ఇటీవల డెవలపింగ్ విశాఖపట్నం ఎకనమిక్ రీజియన్ యాజ్ గ్లోబల్ ఎకనమిక్ హబ్ అనే పేరుతో నివేది కను విడుదల చేసింది.ఈఎకనమిక్ రీజియన్.. శ్రీకాకుళం నుంచి కోనసీమ వరకు తొమ్మిది జిల్లాలను కవర్ చేస్తుంది. నీతి ఆయోగ్ నేషనల్ గ్రోత్ హబ్ కార్యక్రమం కింద విశాఖపట్నం ఎకనమిక్ రీజియన్ ఎంపిక చేశారు. మరోవైపు ముంబై నుంచి నేర్చుకున్న వాటి ఆధారంగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ల్యాండ్ వాల్యూ క్యాప్చర్, ల్యాండ్ మానిటైజేషన్ పాలసీలను అనుసరించనుంది. ఇందులో భాగంగా ఇంటిగ్రేటెడ్ కోస్టల్ హబ్ వైజాగ్ 2.0ఆలోచన చేస్తున్నారు. దక్షిణాన విశాఖపట్నం ఓడరేవు నుంచి ఉత్తరాన భోగాపురం విమానాశ్రయం వరకు 200-250 చదరపు కిలోమీటర్ల ప్రాంతాన్ని ఇంటి గ్రేటెడ్ కోస్టల్ హబ్‌గా తీర్చిదిద్దాలని ఆలోచన చేస్తున్నారు. అలాగే వైజాగ్ బే సిటీని 40 చదరపు కిలోమీటర్ల ఇంటిగ్రేటెడ్ కోస్టల్ హబ్‌గా ప్రతిపాదించారు.కైలాసగిరి, భీమిలి మధ్య 25 కి.మీ తీరప్రాంతాన్ని వాటర్‌ఫ్రంట్ నగరంగా మార్చాలని ఆలోచనలు చేస్తున్నారు. మరోవైపు మధురవాడ,కాపులుప్పాడ, ఆనంద పురంలోని ఐటీ,డేటా సెంటర్ హబ్‌లు, భోగాపురం ఏరోసిటీ,వైజాగ్ బే సిటీ వంటి ప్రాజెక్టుల ద్వారా విశాఖ రూపురేఖలు మారుతాయని భావిస్తున్నారు.
స్వర్ణాంధ్ర విజన్ 2047.ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు విధించుకున్న లక్ష్యం.నవ్యాంధ్రకు రెండోసారి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించిన చంద్రబాబు..తన విజన్ సాకారం దిశగా ఈ ఏడాదిలో పలు చర్యలు తీసుకున్నారు. 2047 నాటికి ఏపీ ఆర్థిక వ్యవస్థను 2.44 ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చడమే లక్ష్యంగా పలు నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు.
అమరావతి
ఏపీ అంటే ఏ ఫర్ అమరావతి,పీ ఫర్ పోలవరం..ఇదీ సీఎం కాగానే చంద్రబాబు చెప్పిన నిర్వచనం.ఇందుకు అనుగుణంగానే అమరావతి నిర్మాణం,పోలవరం ప్రాజెక్టు పూర్తి చేయటంపై ఏపీ ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది. ఈ క్రమంలోనే 2025లోనే బలమైన అడుగులు పడ్డాయి. అమరావతిని అంతర్జా తీయ స్థాయి నగరంగా తీర్చిదిద్దాలని భావి స్తున్న ఏపీ ప్రభుత్వం..అమరావతిలో పలు ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టులు చేపడుతోంది. ఇందులో భాగంగా సెక్రటేరియట్ టవర్లు, అసెంబ్లీ,హైకోర్టు,ట్రంక్ రోడ్లు,రిజర్వాయర్లు వంటి ముఖ్య నిర్మాణాలను వేగంగా జరుపు తోంది. అమరావతి నిర్మాణం కోసం ప్రపంచబ్యాంక్‌తో పాటుగా వివిధ సంస్థల నుంచి రుణాలు తీసుకుంటూ పనుల్లో వేగం పెంచింది.అమరావతిలో ఇంటర్నేషనల్ స్పోర్ట్స్ సిటీ, ఎయిర్ పోర్టు వంటి నిర్మాణాలు తల పెట్టిన ఏపీ ప్రభుత్వం..రెండో విడత భూస మీకరణ కింద మరో16వేల ఎకరాలుసమీక రించాలని నిర్ణయించింది.
క్వాంటం వ్యాలీ..
మరోవైపు అమరావతిలో ప్రతిష్టాత్మక క్వాంటం వ్యాలీని ఏర్పాటు చేయనున్నారు.ఈ దిశగా వేగంగా అడుగులు పడుతున్నాయి.కేంద్రం కేటాయించిన నిధులతో దేశంలోనే మొట్ట మొదటి క్వాంటం కంప్యూటర్ కేంద్రాన్ని అమరావతిలో ఏర్పాటు చేసేందుకు సన్నా హాలు జరుగుతున్నాయి.ఐబీఎం,టీసీఎస్ వంటి సంస్థల సహకారంతో అమరావతిలో క్వాంటం వ్యాలీని ఏర్పాటు చేయనున్నారు.
విశాఖలో గూగుల్ డేటా సెంటర్
విశాఖను ఏఐ సిటీగా మార్చాలని భావిస్తున్న ఏపీ ప్రభుత్వం..ఆదిశగా 2025లో బలంగా అడుగులు వేసింది.విశాఖలో గూగుల్ డేటా సెంటర్ ఏర్పాటు చేసేందుకు ముందుకు రావటం వైజాగ్ ముఖ చిత్రాన్ని మార్చనుంది. గూగుల్ అనుబంధ సంస్థ అయిన రైడెన్ ఇన్ఫోటెక్ ఇండియా ప్రైవేట్ లిమిటెడ్.. విశాఖలో 1గిగావాట్ ఏఐ డేటా సెంటర్‌ను ఏర్పాటు చేయనుంది.ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా సుమారుగా లక్షన్నర కోట్ల పెట్టుబడులు పెట్టనున్నారు.ఈ ప్రాజెక్టు విశాఖను ఏఐ హబ్‌గా మారుస్తుందని ప్రభుత్వం చెప్తోంది.
ఏపీ గ్రోత్ ఇంజన్..విశాఖ భాగస్వామ్య సదస్సు
మరోవైపు విశాఖ వేదికగా జరిగిన సీఐఐ భాగస్వామ్య సదస్సు కూడా ఏపీ గ్రోత్ ఇంజన్‌గా మారనుంది.ఈ సదస్సులో సుమారుగా 13లక్షల కోట్ల రూపాయల పెట్టు బడులకు వివిధ సంస్థలతో ఏపీ ప్రభుత్వం అవగాహన ఒప్పందాలు చేసుకుంది. 640 అవగాహన ఒప్పందాల ద్వారా రూ.13.2 లక్షలకోట్ల పెట్టుబడులకు ప్రతిపాదనలు వచ్చాయి. ఇవన్నీ కార్యరూపం దాల్చితే 16 లక్షల మందికి ఉద్యోగ అవకాశాలు దక్కుతాయని అంచనా.
రిలయన్స్ ఏఐ డేటా సెంటర్
మరోవైపు రిలయన్స్ సంస్థ కూడా విశాఖలో ఏఐ డేటా సెంటరఏర్పాటు చేసేందుకు ముందుకు వచ్చింది.రూ.93,000కోట్ల పెట్టుబడితో డేటా సెంటర్,ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ కేంద్రాన్ని రిలయన్స్ ఏర్పాటు చేయనుంది. అలాగే 6గిగావాట్ల సోలార్ ప్రాజెక్టు,రాయలసీమలో ఇంటిగ్రేటెడ్ ఫుడ్ పార్క్‌ను రిలయన్స్ ఏర్పాటు చేయనుంది. అలాగే అదానీ గ్రూప్,బ్రూక్ ఫీల్డ్,రీన్యూ వంటి సంస్థలు కూడా ఏపీలో పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు ముందుకు వచ్చాయి.
టీసీఎస్, కాగ్నిజెంట్, యాక్సెంచర్
మరోవైపు డేటా సెంటర్లతో పాటుగా ఐటీ సంస్థలకు కూడా కేరాఫ్ అడ్రస్‌గా విశాఖ మారుతోంది. విశాఖలో కాగ్నిజెంట్ సంస్థ ఇప్పటికే కార్యకలాపాలు ప్రారంభించింది. క్యాంపస్ ఏర్పాటు కోసం సన్నాహాలు కూడా జరుగుతున్నాయి. అలాగే టీసీఎస్, యాక్సెం చర్ వంటి ప్రముఖ ఐటీ సంస్థలు కూడా విశాఖలో క్యాంపస్‌లు ఏర్పాటు చేయనున్నాయి.ఆ రకంగా సాగరతీరాన్ని ఐటీ హబ్‌గా మార్చేలా బలమైన అడుగులు ఈ ఏడాదిలో పడ్డాయి.
బీపీసీఎల్ రిఫైనరీ.. ఎన్టీపీసీ హైడ్రోజన్ ప్లాంట్
మరోవైపు నెల్లూరు జిల్లాలోని రామాయపట్నం వద్ద రూ.96 వేలకోట్లతో బీపీసీఎల్ రిఫైనరీ ఏర్పాటుకు కూడా 2025లోనే అడుగులు పడ్డాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థ బీపీసీఎల్ రామాయపట్నం పోర్టు వద్ద ఆయిల్ రిఫైనరీ తో పాటుగా పెట్రో కెమికల్ యÖనిట్ ఏర్పాటు చేయనుంది. ఇక అనకాపల్లి జిల్లాలో ఆర్సెలార్ మిట్టల్ స్టీల్ ప్లాంట్,ఎన్టీపీసీ హైడ్రోజన్ ప్లాంట్ల ఏర్పాటు కూడా ఏపీ ఆర్థికవ్యవస్థ ముఖచిత్రాన్ని మార్చడంలో కీలకంగా మారనున్నాయి.
ఏవియేషన్ ఎడ్యుసిటీ
విశాఖపట్నం,విజయనగరం సరిహద్దులలో 136 ఎకరాల్లో ఏవియేషన్ ఎడ్యు సిటీ నిర్మాణానికి కూడా ఈ ఏడాదిలో అడుగులు పడ్డాయి. 136 ఎకరాల్లో జీఎంఆర్ గ్రూప్- మాన్సాస్ ట్రస్టు కలిసి ఈ ఏవియేషన్ ఎడ్యుసిటీని ఏర్పాటు చేయనున్నాయి.ఇది పూర్తి అయితే ఏవియేషన్ రంగంలో అంతర్జా తీయ స్థాయి నిపుణులను తయారు చేయటమే కాకుండా..ఏపీని విమానయాన శిక్షణలో గ్లోబల్ సెంటర్‌గా మార్చుతుందని అధికా రులు చెప్తున్నారు.
భోగాపురం ఎయిర్‌పోర్టు
ఇక అన్నింటికంటే ప్రధానంగా భోగాపురం అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం పనులు వేగంగా జరుగుతున్నాయి. 2026 మే నెలలో భోగాపురం ఎయిర్‌పోర్టు అందుబాటులోకి రానుంది. ఈ ఎయిర్ పోర్టు అందుబాటులోకి వస్తే ఉత్తరాంధ్ర ఆర్థిక ముఖచిత్రం మారు తుందని నిపుణులు చెప్తున్నారు.మరోవైపు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పెట్టుబడుల ప్రోత్సాహక మండలి సమావేశాల్లో 2025 ఏడాదిలో భారీ ప్రాజెక్టులకు ఆమోదం లభించింది. కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన నాటి నుంచి 13 ఎసఐపీబీ సమావేశాలు జరగ్గా..మొత్తం రూ.8.29 లక్షల కోట్ల పెట్టుబడులకు ఈ సమావేశాల్లో ఆమోదం లభించింది.– జి ఏ సునీల్ కుమార్ 

విశాఖ నగర భవిష్యత్తు నీటి అవసరాలకు సమగ్ర ప్రణాళిక 

విశాఖపట్టణం, ః
విశాఖపట్టణం నగరంలో పెరుగుతున్న జనాభా, పరిశ్రమల అభివృద్ధి దృష్ట్యా భవిష్యత్‌లో నీటి అవసరా లను దృష్టిలో ఉంచుకుని సమగ్ర ప్రణాళికలు రూపొం దించాలని జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.ఎన్. హరేందిర ప్రసాద్ సంబంధిత అధికారు లను ఆదేశించారు.మార్చి 5న గురువారం కలెక్టరేట్ మీటింగు హాలులో జరిగిన సమావేశంలో నగరానికి సంబంధించిన నీటి డిమాండ్, సరఫరా పరిస్థితులు, భవిష్యత్ అవసరాలపై అధికా రులతో ఆయన సమీక్ష నిర్వహించారు. జీవీఎంసీ కమిషనర్ కేతన్ గార్గ్, సీఈ సత్యనారా యణరాజు, ఎసఈ రవికుమార్, ఇరిగేషన్, విస్కో, ఇతర అధికారులు భాగస్వామ్యమై పలు అంశాలపై చర్చించారు.ముందుగా జీవీఎంసీ కమిషనర్ కేతన్ గార్గ్ ప్రస్తుత తాగునీటి నిర్వహణ, భవిష్యత్తు కార్యాచరణపై పవర్ పాయింట్ ప్రజెంటేషన్ ఇచ్చారు.2024 నాటికి విశాఖ నగర జనాభా సుమారు 24లక్షలుగా ఉండగా రోజుకు సుమారు 453 ఎంఎల్డీ (వీLణ) నీటి అవసరం ఉంటుందని తెలిపారు. ప్రస్తుతం సుమారు 390 ఎంఎల్డీ నీటి సరఫరా జరుగుతున్నట్లు పేర్కొన్నారు. 2025 నాటికి నీటి అవసరం సుమారు 476 ఎం ఎల్డీకి పెరిగే అవకాశముండగా, 2040 నాటికి ఇది 726 ఎంఎల్డీకి, 2055 నాటికి సుమారు 836 ఎంఎల్డీకి చేరుకునే అవకాశం ఉందని అంచనా వేశారు. ప్రస్తుత సరఫరా సామర్థ్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే భవిష్యత్‌లో నీటి లోటు గణనీయంగా పెరిగే అవకాశముందని, దానికి తగ్గట్లుగా బృహత్ కార్యాచరణ చేపట్టాల్సిన ఆవశ్యకత ఉందన్నారు. భవిష్యత్తు కార్యాచరణపై మేథోపరమైన చర్చ.. కలెక్టర్ దిశానిర్దేశం
సమీక్షలో భాగంగా విశాఖలో అభివృద్ధి చెందుతున్న పరిశ్రమల అవసరాలను కూడా చర్చించారు. అర్సెల్లార్ మిత్తల్ నిప్పన్ స్టీల్,హెచ్‌పీసీఎల్,ఏపీఐఐసీ పారిశ్రామిక పార్కులు,డేటా సెంటర్లు, ఎన్‌టీపీసీ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ప్రాజెక్టులు తదితర పరిశ్రమలకు భవిష్యత్‌లో గణనీయమైన స్థాయిలో నీటి అవసరం ఉండొచ్చని అధికారులు పేర్కొన్నారు. పరిశ్రమల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచు కుని ముందస్తుగా సమగ్ర ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని జిల్లా కలెక్టర్ హరేంధిర ప్రసాద్ ఈ క్రమంలో సూచించారు. 2026 నుంచి 2031 మధ్య కాలంలో పరిశ్రమల అవసరాల కోసం,వ్యవసాయ, తాగునీటి అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని చర్యలు తీసుకోవా లన్నారు. భవిష్యత్‌లో నీటి అవసరాలను తీర్చేందుకు ప్రత్యామ్నాయ వనరులను గుర్తిం చడం,రీసైకిల్ నీటి వినియోగాన్ని విస్తృతంగా పెంచడం, కొత్త ప్రాజెక్టులపై దృష్టి పెట్టడం అవసరమని కలెక్టర్ పేర్కొన్నారు. జీవీఎంసీ పరిధిలో ఉన్న నీటి నిల్వ ట్యాంకుల మరమ్మ తులు పూర్తి చేసి వాటిని పూర్తిస్థాయిలో విని యోగంలోకి తీసుకురావాలని సూచించారు. నీటి పునర్వినియోగం (రీసైక్లింగ్)పై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలని, నగరంలో నీటి నిర్వహణను మెరుగుపరచేందుకు అవసరమైన క్యాపిటల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయాలని అధికారులను ఆదేశించారు.మెఘాద్రి రిజర్వా యర్ గేట్ల మరమ్మతులకు అవసరమైన చర్య లు తీసుకోవాలని కూడా సూచించారు. నీటి నిర్వహణలో అంతర్జాతీయ స్థాయి అనుభ వాలను అధ్యయనం చేయడానికి సింగపూర్ నిపుణులు విశాఖపట్నం నగరాన్ని సందర్శించ నున్న క్రమంలో ప్రాథమిక సమీక్ష నిర్వహిం చిన కలెక్టర్ పలు అంశాలపై అధికారులకు దిశానిర్దేశం చేశారు. సంబంధిత శాఖల అధికారులు ఫీల్డ్ స్థాయిలో పర్యటించి నీటి వనరుల పరిస్థితిని సమగ్రంగా పరిశీలించి, నగరంలోని గృహ, పరిశ్రమల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికను రూపొందించాలని ఆదేశించారు.ఈ నెల10వ తేదీన సింగపూర్ వాటర్ సెంటర్ బృందంతో జరిగే కాన్ఫరెన్స్‌లో ప్రస్తుత నీటి నిర్వహణ పద్ధతులు,భవిష్యత్తు కార్యాచరణ,ఆర్థిక ప్రణాళి కలు,భాగస్వామ్య సంస్థల సహకారం గురించి వివరించాలని సంబంధిత అధికారులకు సూచించారు.
జనగణన-2027పై అధికారులకు మార్చి 7 నుంచి 9 వరకు శిక్షణ
దేశవ్యాప్తంగా నిర్వహించనున్న జనగణన-2027 కార్యక్రమం విజయవంతంగా అమలు కావడానికి జిల్లా స్థాయిలో సన్నాహాలు ప్రారం భమైనట్లు జిల్లా కలెక్టర్, ప్రిన్సిపల్ సెన్సస్ అధికారి ఎం.ఎన్. హరేంధిర ప్రసాద్ గురు వారం ఓ ప్రకటనలో తెలిపారు. జన గణన-2027లో తొలి దశగా నిర్వహించనున్న హౌస్ లిస్టింగ్, హౌసింగ్ సెన్సస్ కార్యక్రమా నికి సంబంధించి జిల్లా, కార్పొరేషన్, ఛార్జ్ స్థాయి అధికారులకు ప్రత్యేక శిక్షణ కార్య క్రమాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు పేర్కొన్నారు. ఈ శిక్షణ కార్యక్రమం మార్చి 7నుంచి 9వ తేదీ వరకు మÖడు రోజుల పాటు ఉదయం 9.30 నుంచి సాయంత్రం 6గంటల వరకు ఆంధ్ర విశ్వ విద్యాలయం ఇంజినీరింగ్ కళాశాలలో నిర్వహించనున్నట్లు వెల్లడించారు.ఈశిక్షణలో జిల్లా, మండల స్థాయి సెన్సస్ అధికారులకు జనగణన నిర్వహణకు సంబంధించిన విది óవిధానాలు,బాధ్యతలు,హౌస్ లిస్టింగ్ ప్రక్రియ,డేటా సేకరణ విధానం తదితర అంశాలపై సమగ్ర అవగాహన కల్పించనున ్నట్లు తెలిపారు.శిక్షణ కార్యక్రమంలో జాయింట్ కలెక్టర్, జిల్లా రెవెన్యూ అధికారి,చీఫ్ ప్లానింగ్ ఆఫీసర్, జిల్లా విద్యాశాఖాధికారి,జిల్లా పంచా యతీ అధికారి,జిల్లా అటవీ అధికారి,జడ్పీ సీఈఓ,సర్వే అండ్ ల్యాండ్ రికార్డ్స్ విభాగా ధికారి తదితర జిల్లా స్థాయి అధికారులు, భీమిలి,ఆనందపురం,పద్మనాభం,పెందుర్తి మండలాలకు చెందిన తహసీల్దార్లు, ఎంపీ డీఓలు, సంబంధిత సిబ్బంది శిక్షణలో పాల్గొంటారన్నారు. – జి ఏ సునీల్ కుమార్ 

జిల్లాల మధ్య ఆరోగ్యకర పోటీతోనే అభివృద్థి వేగవంతం

విశాఖపట్నం ప్రతినిథి
వెనుకబడిన జిల్లాలు,బ్లాకుల అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడానికి దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేస్తున్నఆస్పిరేషనల్ డిస్ట్రిక్ట్స్ ప్రోగ్రామ్(ఏడీపీ) ఆస్పిరేషనల్ బ్లాక్స్ ప్రోగ్రామ్(ఏబీపీ) కార్యక్రమాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయని నీతి ఆయోగ్ అడిషనల్ సెక్రటరీ,మిషన్ డైరెక్టర్ రోహిత్ కుమార్ పేర్కొన్నారు.జిల్లాల మధ్య ఆరోగ్యకర పోటీ ఉండేలా చర్యలు తీసుకుంటే తక్కువ సమయంలోనే ఆశాజనక అభివృద్ధి ఫలితాలు సాధ్యమవుతాయని ఆయన స్పష్టం చేశారు.– జి ఏ సునీల్ కుమార్ 

దేశ అభివృద్ధికి ఏడీపీఏబీపీ కీలకం..
నీతి ఆయోగ్ డిప్యూటీ సెక్రటరీ గౌరవ్ కటియార్ మాట్లాడుతూ ఆశాజనక జిల్లాలు, బ్లాక్స్ కార్యక్రమాలు దేశఅభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయని పేర్కొన్నారు.ఆరోగ్యం, విద్య, వ్యవసాయం వంటి ప్రాథమిక రంగాల్లో అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడం,చివరి మైలు వరకు ప్రభుత్వ సేవలను అందించడం ఈ కార్యక్రమాల ముఖ్య లక్ష్యమన్నారు.జిల్లాలు, బ్లాక్స్ స్థాయిలో అమలు చేస్తున్న ఉత్తమ పద్ధతులు పరస్పరం పంచుకోవడం ద్వారా అభివృద్ధికి కొత్త మార్గాలు సుగమం అవుతాయని ఆయన తెలిపారు.
స్వర్ణాంధ్రఏ2047” విజన్‌తో ముందుకు రాష్ట్రం..: ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్లానింగ్ డిపార్ట్మెంట్ జాయింట్ సెక్రటరీ అనంత శంకర్ మాట్లాడుతూ ఆశాజనక జిల్లాలు,బ్లాక్స్ కార్యక్రమాలు రాష్ట్ర అభివృద్ధికి గణనీయంగా తోడ్పడుతున్నాయని చెప్పారు.ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు నేతృత్వంలో రాష్ట్రం “స్వర్ణాంధ్రఏ2047” విజన్‌తో ముందుకు సాగుతోందన్నారు.ప్రస్తుతం సుమారు 200 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉన్న రాష్ట్ర స్థూల దేశీయోత్పత్తి(జీఎస్‌డీపీ)ను 2047 నాటికి 2.4ట్రిలియన్ డాలర్లకు పెంచడం లక్ష్యంగా ప్రభుత్వం పనిచేస్తోందన్నారు.తలసరి ఆదాయాన్ని 3,300డాలర్ల నుంచి 42,000 డాలర్లకు పెంచే దిశగా ప్రణాళికాబద్ధ చర్యలు తీసుకుంటున్నామని వివరించారు. కీలక పనితీరు సూచికలు(కేపీఐఎస్) ఆధారంగా మండల,జిల్లా,రాష్ట్ర స్థాయిలో సమగ్ర పర్య వేక్షణ వ్యవస్థను అమలు చేస్తున్నామని చెప్పారు.రియల్ టైమ్ గవర్నెన్స్ సిస్టమ్ ద్వారా డేటాను పర్యవేక్షిస్తూ కుటుంబ కార్డుల ద్వారా ప్రభుత్వ సేవలను మరింత సమర్థవంతంగా అందిస్తున్నామని తెలిపారు.
జిల్లాల వారీగా వినూత్న కార్యక్రమాల ప్రదర్శన..: సెమినార్‌లో భాగంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చిన జిల్లా కలెక్టర్లు తమ జిల్లాల్లో అమలు చేస్తున్న ఉత్తమ పద్ధతులను ప్రెజెంటేషన్ల రూపంలో వివరించారు.అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా కలెక్టర్ దినేష్ కుమార్ గిరిజన విద్యార్థుల్లో విద్యా నైపుణ్యాలను పెంపొందించేందుకు చేపట్టిన “నిర్మాణ” కార్యక్రమాన్ని వివరించారు.ఎన్టీఆర్ జిల్లా అధికారులు “ఒన్ ఫ్యామిలీ ఒన్ ఎంటర్‌ప్రె న్యూర” కార్యక్రమంద్వారా గ్రామీణ మహిళ లకు శిక్షణ, మార్కెటింగ్ మద్దతు అందిస్తూ జీవనోపాధి మెరుగుపరుస్తున్న విధానాన్ని వివరించారు.వైఎసఆర్ కడప జిల్లా కలెక్టర్ చెరుకూరి శ్రీధర్ “డొక్కా సీతమ్మ మధ్యాహ్న భోజనం”, “స్మార్ట్ కిచెన” కార్యక్రమాలను వివరించగా,కర్నూలు జిల్లా కలెక్టర్ ఎ.సిరి వ్యవసాయం,ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ రంగాల్లో చేపట్టిన వినూత్న చర్యలను వివరించారు.
కేంద్ర,రాష్ట్రప్రభుత్వాల ఆధ్వర్యంలో ఆశాజనక జిల్లాలు,బ్లాకుల అభివృద్ధికి ఉత్తమ పద్ధతుల మార్పిడి,పరస్పర అనుభవాల పంచుకోవడం,జిల్లాల మధ్య ఆరోగ్యకర పోటీ వంటి అంశాలు దేశఅభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయని ఈసెమినార్ స్పష్టంచేసింది.ఈ కార్యక్రమంలో జోగులాంబ గద్వాల్ జిల్లా కలెక్టర్ రిజ్వాన్ బాషా షేక్,పార్వతీపురం మన్యం ప్రాజెక్టు అధికారి స్వప్నిల్ పవార్,వివిధ రాష్ట్రాలకు చెందిన జిల్లా కలెక్టర్లు, నీతి ఆయోగ్ ప్రతినిధులు, అధికారులు పాల్గొన్నారు.

అధిగమిస్తూ..అప్రతిహాతంగా..

మహిళలు పెళ్లి కానంతవరకు తల్లిదండ్రుల మాటునే ఉండాలి, పెళ్లి చేసుకున్నాక భర్త చాటున ఇంటి పట్టునే వంట, సేవ చేస్తూ ఉండాలి.. అనే దశ నుండి వివిధ ఆధునిక రంగాలలో పురుషులకు సాటిగా, దీటుగా తమ సత్తా చూపే దశకు చేరుకున్నారు. లింగ సమానత్వం పెరుగుతున్నా, సైన్స్ రంగంలో స్త్రీల ప్రవేశం నుండి అక్కడ నిలదొక్కుకుని, విజయం సాధించడానికి ఎన్నో అవరో ధాలు ఉంటూనే ఉన్నాయి. అయినా మేరీక్యూరీ లాంటి వారు స్త్రీలు సైతం శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణలు చేయగలరని, నడిపించగలరని నిరూపించారు. దేశ ఆర్థిక అభివృద్ధిలో భాగమైన సైన్స్,టెక్నాలజీ, ఇంజనీరింగ్, గణితం వంటి చాలా కీలకమైన అంశాల్లో మహిళల పాత్రను మెరుగు పరుచుకుంటూ ముందుకు వెళుతున్నారు.
– డాక్టర్ కాకర్లమూడి  విజయ్


సమాజం నిర్దేశించిన ఆశలు అమ్మాయిల, అబ్బాయిల ఆకాంక్షలను వేరు వేరుగా రూపొందేలా చేస్తున్నాయి. ఇప్పటికీ చాలా ప్రాంతాలలో అబ్బా యిలను ఫిజిక్స్,గణితం, ఇంజనీరింగ్ వైపు ప్రోత్స హిస్తే, అమ్మాయిలను సేవ చుట్టూ తిరిగే రంగాల వైపు పంపుతు న్నాయి. ఈతేడా వలననే సైన్సులో మహిళల ప్రాతినిధ్యం లేకుండా పోతుంది.సైన్సు చైతన్యవంతమై, అనేక మంది సహకారంతో ప్రపంచం ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్ళను పరిష్కరించడానికి, పరిశో ధనాలయాల బయట కూడా కెరీర్‌లు కల్పించడానికి అద్భుతమైన సాధనగా ఉంటూ వచ్చింది. ఈ 21వ శతాబ్దంలో దాని ప్రాముఖ్యత మరింత పెరిగింది. ఈ రంగంలో పురుషులే ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నా, మేరీక్యూరీ వంటి మహిళలూ పరిశోధనలు చేయ గలరని నిరూపించి శతాబ్ద కాలం గడిచినా, గుర్తింపు పొందిన మహిళా శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికీ బహు కొద్ది మందే కావడం లింగ అసమానత్వాన్ని ఎత్తిచూపు తోంది. ఆసమానత్వాన్ని పెంపొందించు కోవడం, మరింత వైవిధ్యమైన సహకారాన్ని పంచుకోవలసిన అవసరాన్ని వెల్లడిస్తుంది.

తమను తాము సానబెట్టుకుంటూ..
ప్రపంచమంతా, ఆ మాటకొస్తే మొత్తం సృష్టి అంతా, పురుషాధిక్యతతో పేట్రేగుతున్న కాలంలో మహిళలు మేము సైతం అంటూ, అందుబాటులోకొచ్చిన అవకా శాలను అందిపుచ్చుకుంటూ వాటిలో తమ ప్రతిభను సానబెట్టుకుంటూ ముందుకు సాగుతు న్నారు.ఉదయాన్నే రోడ్లుఊడ్చే మహిళల నుండి రోదసీలో నడక సాగిస్తున్న మహిళామÖర్తులకు మనం దరం జేకొ ట్టాలి. ఇప్పటి అమ్మాయిలు కేవలం సున్నితమైన కళా కారులుగా,రచయిత్రులుగా,కవయిత్రులుగానే కాకుం డా డాక్టర్లుగా,ఇంజనీర్లుగా,డ్రైవర్లు,కండక్టర్లుగా, యుద్ధం చేసే సైనికులుగా,పరిశోధనాత్మక విషయా లను వెల్లడిచేసే జర్నలిస్టులుగా,పాలన చేసే ప్రజా ప్రతినిధులుగా,రాష్ట్రాల్ని, దేశాల్ని నడిపే ఆఫీసర్లుగా, నేతలుగా,ఐటీ రంగంలో నిపుణులుగా,కొన్నిచోట్ల శాస్త్రీయ సంస్థలలో పరిశోధకులుగా కనిపిస్తున్నా, ఇంకా వారి ఉనికి బలపడాల్సి ఉంది. సైన్సు రంగం లో ఎందరో అమ్మాయిలు పిహెచ్‌డి వరకూ చదువు తున్నా, చాలామంది చివరకు చదువు చెప్పే బోధనా రంగానికే పరిమితమౌతున్నారు.ప దవ తరగతి చదువు పూర్తవ్వగానే సైన్సు గ్రూపు సెలెక్ట్ చేసుకుని డాక్టరు అవ్వుదామా, ఇటు లెక్కలు తీసుకుని ఇంజనీరు అవ్వుదామా అనే వరకూ అంతా బాగానే ఉంది. అలా డాక్టర్లూ, ఇంజనీర్లూ అయిన మహిళలు ఆయా వృత్తులలో తమ శారీరక, మానసిక శక్తిని, పరిమితులను దాటి పనిచేయడం ముదావహం.
సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీలో..
సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ రంగంలో మాత్రం మహిళలు కాస్త వెనకబడే ఉన్నారు. సైన్స్ అభివృద్ధికి ప్రామా ణికంగా పరిగణింపబడే నోబెల్ పురస్కారాలలో మగు వలు అగుపించడం లేదు. నూతన ఆవిష్కరణలు అతివల నుండి రావడంలేదు. పిచారులూ, జూకర్బ ర్గ్‌లూ సత్యానాదెళ్ళలూ కనిపించే టెక్ రంగంలో కూడా ఆ స్థాయిలలో మగువలు లేరు. జానకీ అమ్మా ళ్,టెస్సీ థామస్, వందనా కామత్, సునీతా విలియమ్స్ వంటివారు అడపాదడపా మెరుస్తున్నా, ఇంకా బోలెడు శూన్యం ఉంది మహిళలు భర్తీ చేయడం కోసం. సైన్స్ ఎప్పటినుండో ఉత్సుకత, నవీనత, ఎడతెగని జ్ఞానతృష్ణ మీద నడుస్తుంది. చరిత్రలో నిలిచిపోయే ఆవిష్కరణలు ఆడవారి ద్వారానే పురుడుపోసుకు న్నాయి. అటువంటి మహిళల కథలు కేవలం వారు సాధించిన శాస్త్రీయ విజయాలే కాదు, అవి ధైర్యం, స్థైర్యం, ఓపిక, పట్టుదల, ప్రతికూలమైనా అననుకూల మైనా పరిస్థితులను ఎదుర్కొని ఎదిగిన కబుర్లు. మేరీ క్యూరీ నుండి ఇప్పటి మహిళల వరకూ లింగ వివక్షను అధిగమించి తమ సామర్ధ్యాన్ని నిరంతరమÖ ప్రదర్శిం చిన వాళ్ళే. అలాగే పాఠ్య పుస్తకాలలో కూడా మహిళల శాస్త్రీయ విజయాలను పురుషుల కంటే తక్కువగానే చూపించడం జరుగుతుంది.తమకు మాదిరిగా, ప్రేరణగా మహిళలు లేకపోతే అటువంటి స్థానాలలో, స్థాయిలలో తమను తాము ఊహించుకోవడం అమ్మా యిలకు కాస్త కష్టం. ఆ విధమైన ప్రోత్సాహం ప్రస్తుతం తక్కువైంది.ఒకవేళ అన్ని అవరోధాలని దాటి శాస్త్రీయ రంగంలోకి అడుగుపెట్టిన మహిళలు తరచూ తమ పరిశోధన వాతావరణంలో కూడా సవాళ్ళను ఎదు ర్కొంటున్నారు.సీVAద్యోగులు,యాజమాన్యం మహి ళల విశ్వాసాన్ని తక్కువ చేసి,అవకాశాలను, వనరు లను తగ్గించి,వారి పురోగతిని అడ్డుకుంటున్నారు.
శాస్త్రీయ రంగంలో సవాళ్లు
మంచి విద్యకు అవకాశాలు, ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో, అమ్మాయిలకు ముఖ్యమైన అడ్డంకి. బల మైన విద్యా పునాది లేకపోవడం శాస్త్రీయ రంగంలో ముందుకు సాగడం, నిలదొక్కుకోవడం పెను సవాలు. సమాజంలో వేళ్ళూనుకుపోయిన కొన్ని అభిప్రాయాలు -అమ్మాయిలకి ఏదో చదివి, రాసేంత స్థాయి చదువు ఉంటే చాలు-వంటివి వాళ్లను శాస్త్రీయ విద్యవైపు పోకుండా నిరుత్సాహపరుస్తున్నాయి. ఆ కారణంగా డాక్టర్ల (అదీఎక్కువగా గైనకాలజిస్టులు) వరకూ చద వడం మాత్రమే కనిపిస్తుంది. ఈఎంసెట్‌లూ, నీట్ లలో విజయం సాధించని వాళ్లలో కొంతమంది ఎమ్మె స్సీలు చేస్తే, వాళ్లలో ఇంకా కొద్దిమంది పీహెచ్‌డీలు చేస్తారు. ఇక ఆ తరువాత అత్యధిక మంది లెక్చరర్లుగా స్థిరపడిపోతారు తప్ప పరిశోధనా రంగంలో ముందుకు వెళ్లలేకపోతున్నారు.
పరిశోధనాలయాలలో..
పరిశోధనాలయాలలో పరిశోధన విషయంలో, స్త్రీ పురుష వివక్ష ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. సమానమైన అర్హతలు ఉన్నా,పురుషులనే అధికంగా నియ మించు కోవడం కనిపిస్తుంది. అంతేకాకుండా, వారికే అధిక జీతం,అధిక తోడ్పాటు లభిస్తుంది.ఈ వివక్ష కేవలం పురుషుల నుండే కాకుండా స్త్రీలనుండి కూడా రావ డం ఆశ్చర్యం. పని ప్రదేశంలో ఇమిడిపోవ డానికి మహిళా శాస్త్రజ్ఞులు తమ ఆత్మగౌరవంతో పాటు ఆరోగ్యంవిషయంలో కూడా సర్దుకుపోవలసి వస్తుంది. పైగా, స్త్రీల నిర్ణయాలు తీసుకునే సమర్ధతపై పురుషు లు అనుమానంగా ఉండటం, తక్కువ చేసి చూడటం, వారి అభిప్రాయాలకు ప్రాముఖ్యత ఇవ్వక పోవడం వంటి చర్యలు తెలీకుండానే మహిళలలో ఒత్తిడి పెంచి,అనేక ఇబ్బందులకు కారణమౌతుంది. పరిశో ధనకు అవసరమైన గ్రాంట్లు, ప్రాజెక్ట్‌ల ఆమో దం వంటివి కూడా మహిళల కంటే పురుషులకే ఎక్కువగా లభిస్తున్నాయి.ఈఅంటే 22శాతం మాత్రమే ప్రాతి నిధ్యం వహిస్తున్నారు. మహిళా పరిశో ధకుల కెరీర్ తక్కువకాలం ఉండటమే కాకుండా, తక్కువ జీతాలతో ఉంటుంది.వారి పనితనం పేరెన్నిక గన్నసైన్స్ జర్నల్స్ లో అంతగా కనిపించదు. వారికి ప్రమోషన్లు, ఇతర ప్రోత్సాహకాలు కూడా తక్కువే. మహిళలకు ఉన్న మరో సమస్య ఇంటి బాధ్యతలు. ఉద్యోగంలోనే కాకుం డా ఇంటి పనులలో కూడా లభించని ‘మగ’ సహాయం కారణంగా మానసిక,శారీరక ఆరోగ్యం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉందని అధ్యయనాలు చెప్తున్నాయి. అయితే, ప్రభుత్వ తోడ్పాటు ఈ విషయంలో చాలా ముఖ్యపాత్ర పోషిస్తుంది.ఇప్పటికే, మన ప్రభుత్వ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగం ఖఅశీwశ్రీవdస్త్రవ Iఅఙశీశ్రీఙవఎవఅt ఱఅ =వsవaతీcష్ట్ర Adఙaఅcవఎవఅt tష్ట్రతీశీuస్త్రష్ట్ర చీuతీtuతీఱఅస్త్ర (ఖI=Aచీ) వంటి స్కీమ్‌లు ప్రవేశపెట్టి, వాటి ద్వారా మహిళా శాస్త్రజ్ఞులను వారి వృత్తిపర అభివృద్ధికి సహాయం చేస్తున్నాయి. వివిధ ఎన్జీవోలు, కొన్ని విద్యాసంస్థలు శాస్త్రీయ విద్యను అమ్మాయిలకు అందించడంలో, ముఖ్యంగా వెనుకబ డిన ప్రాంతా లలో ముందుకు వస్తున్నాయి. శాస్త్రవేత్త లుగా, ఇంజ నీర్లుగా ఎదగాలనుకునే అమ్మాయిలకు ఇటువంటి తోడ్పాటు బలాన్ని ఇస్తుంది. ఇటీవల పెరుగుతూ వ్యాపిస్తున్న స్టార్ట్-అప్ వాతావరణం టెక్నా లజీ, ఆవిష్కరణ రంగాలలో కొత్త అవకాశాలను అంది స్తుంది.వివక్షను, అవమానాలనూ, చిన్నచూ పునూ అధిగమించి తమ కలలను సాకారం చేసుకో వాలంటే..మహిళలు,ముఖ్యంగా అమ్మాయిలు, ఆత్మవిశ్వాసం,అపార పట్టుదలకు,మొండితనం, ధైర్యం అలవర్చుకోవాలి.వీటికంటే ముందు స్వతహాగా తమ కు ఆసక్తి, సృజనాత్మకతతో పాటు తాము విజయం సాధిస్తే ఎందరో అమ్మాయిలకు ప్రేరణగా ఉంటా మనే పాజిటివ్ దృక్పథం అవసరం.
మార్గదర్శకత్వం అవసరం
సైన్సు అండ్ టెక్నాలజీ రంగాల్లో ఇప్పటికే విజయం సాధించిన మహిళలు ఆసక్తిగల ఉత్సాహవంతులు ప్రేరేపించేందుకు, స్ఫూర్తి నింపేందుకు, ప్రోత్సహిం చేందుకు,సమస్యలకు పరిష్కారాలు, మెళకువలు నేర్పేందుకు తరచూ సమావేశాలు నిర్వహిస్తుండాలి. ఇది నిరంతరం జరుగుతుంటే మేలు జరిగే అవకా శాలు మెండుగా ఉంటాయి. భవిష్యత్తులో మరింత మంది మహిళలు సైన్స్ రంగంలో ప్రవేశించి, నాయ కుల స్థానాలకు ఎదిగి, వారి ఆవిష్కరణలతో, సృజనా త్మకతతో,జ్ఞానంతో,నైపుణ్యంతో ప్రపంచాన్ని మార్చ వచ్చు అని ఆశించవచ్చు.
మహిళా మార్గదర్శకులు మేరీ క్యూరీ
మేరీక్యూరీ పనిలో కనికరంలేని స్వభావం కల మహిళ.1906లో ఆమె భర్త, సహపరిశోధకుడు అయి న పియరీ అకాల మరణం తర్వాత, వ్యక్తిగత దుఃఖం, శాస్త్రీయ సమాజాన్ని పీడిస్తున్న వివక్ష ఉన్నప్పటికీ క్యూరీ తన పరిశోధనను కొనసాగించారు. మహిళ లకు చాలా అరుదుగా గుర్తింపు లభిస్తున్న కాలంలో.. ఆమె రెండు నోబెల్ బహుమతులు గెలుచుకున్న తొలి వ్యక్తిగా నిలిచారు. ఒకటి భౌతిక శాస్త్రం (1903), మరొకటి రసాయన శాస్త్రం (1911).ఆమె ఆవిష్కర ణలు రేడియేషన్ థెరపీద్వారా క్యాన్సర్ చికిత్సకు పునాది వేసింది. లెక్కలేనన్ని ప్రాణాలను కాపాడింది.
అడా లవ్‌లేస్
యాంత్రిక కంప్యూటింగ్ పరికరం అయిన అనలిటి కల్ ఇంజన్ కొరకు చార్లెస్ బాబేజ్‌తో పాటు కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు అడా లవ్‌లేస్ ఈ యంత్రాన్ని అంక గణిత గణనల కంటే ఎక్కువగా ఉపయోగించవచ్చని గ్రహించారు. ఆమె స్వయంగా బెర్నౌలీ సంఖ్యలను లెక్కించడానికి ఒక అల్గారిథమ్‌ను వివరించే ప్రోగ్రాం ను రాశారు.దీనిని మొట్టమొదటి కంప్యూటర్ ప్రోగ్రా మ్‌గా భావిస్తారు. ఆమె అంతరదృష్టి ఆ కంప్యూటింగ్ యంత్రాలు గణనకు మించి అనేక రకాల పనులను చేయగలవని నిరూపించింది. ఆ విధంగా ఆధునిక కంప్యూటింగ్‌కు పునాది వేశారు. అయితే, అప్పట్లో ఆమె ఆలోచనలు కొట్టివేశారు.కానీ నేడు, అడా లవ్ లేస్ ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామర్‌గా ప్రశంసించబడుతున్నారు.
రోసలిండ్ ఫ్రాంక్లిన్
రోసలిండ్ ఫ్రాంక్లిన్ కథలో విషాదం, విజయం రెండూ ఉన్నాయి. 1950వ దశకంలో బ్రిటీష్ జీవ భౌతిక శాస్త్రవేత్త అయిన ఫ్రాంక్లిన్, ఎక్స్-రే క్రిస్ట ల్లాగ్రఫీని ఉపయోగించి డిఎనఎ నిర్మాణంపై మార్గ దర్శక పరిశోధనను నిర్వహించారు.ఆమె తీసిన ఛాయాచిత్రాలు డబుల్ హెలిక్స్ నిర్మాణంలో కీలక మైన అంతర్దృష్టులను అందించాయి. వాటికి వాట్సన్, క్రిక్,విల్కిన్స1962లో నోబెల్ బహుమతిని అందు కున్నారు.ఫ్రాంక్లిన్ జీవితకాలంలో ఆమెకు తగిన గుర్తింపు ఇవ్వబడలేదు. ముఫ్పై ఏడు సంవత్సరాల వయస్సులో ఆమె అకాల మరణం తర్వాత, డిఎనఎ ఆవిష్కరణలో ఆమె పాత్ర పూర్తిగా గుర్తించబడింది.
కేథరీన్ జాన్సన్
కేథరీన్ జాన్సన్ కథ జాత్యహంకారం, లైంగిక వివక్ష నేపథ్యంలో పట్టుదల కథ. 1960లలో ఎనఎఎసఎలో పనిచేసిన జాన్సన్ ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ గణిత శాస్త్రజ్ఞురాలు. అమె పని 1962లో జాన్‌గ్లెన్ యొక్క ఆర్బిటల్ ఫ్లైట్ సహా ప్రారంభ అంతరిక్ష యాత్రల విజయాలలో అంతర్భాÄగం. జాతి, లైంగిక అడ్డంకులు తీవ్రంగా ఉన్నప్పటికీ ఆ ప్రాజెక్ట్ కోసం జాన్సన్ వేసిన లెక్కలు చాలా కచ్చితంగా ఉండి, ఆమె సీVAద్యోగుల గౌరవాన్ని సంపాదించాయి. ఎనఎఎసఎలో జాన్సన్ పాత్ర పురుషాధిపత్య మిషతో చాలాకాలం వెలుగు చూడలేదు. కానీ 2015లో గణితం, అంతరిక్ష పరిశోధనలలో ఆమె చేసిన మార్గదర్శక పనిని గుర్తించారు. 97 సంవత్సరాల వయస్సులో జాన్సన్‌కు ప్రెసిడెంట్ బరాక్ ఒబామా ప్రెసిడెన్షియల్ మెడల్ ఆఫ్ ఫ్రీడమ్‌ను ప్రదానం చేశారు.
మచ్చుకి మనవాళ్ళు..
మనదేశం గొప్ప మేధో సంప్రదాయాల భూమి. సామాజిక అడ్డంకులు, విద్యాపరమైన సవాళ్లు, గుర్తింపు లేమిని ఎదుర్కొన్నప్పటికీ%…% సైన్స్‌లో భారతీయ మహిళలు పట్టుదలతో, సంచలనాత్మక ఆవిష్కరణలు చేశారు. అలాగే భవిష్యత్ తరాలను ప్రేరేపించారు. మొదటి మహిళా భౌతిక శాస్త్రవేత్త బేగం రోక్వియా సఖావత్ హుస్సేన్ నుండి, బయో ఫిజిక్స్‌లో డాక్టర్ మంజు బన్సాల్ వరకు.. విజ యమనేది స్త్రీ-పురుషులతో ముడిపడి ఉండదని, అది ఉత్సుకత, అభిరుచితో ముడిపడి ఉందని నిరూ పించారు.
ఆనందీ గోపాల్ జోషీ
తనకంటే ఇరవై ఏళ్ళు పెద్దగా ఉన్న అతన్ని పెళ్ళాడి, పద్నాలుగేళ్ల వయసులో మగబిడ్డకు జన్మనిచ్చింది ఆనందీబాయి.అయితే వైద్య సౌకర్యాలు సరిగా లేక పోవడంతో ఆబిడ్డ పదిరోజుల తరువాత చనిపో యింది. ఈ సంఘటన ఆనంది జీవితంలో విషాదం తో పాటు దేశంలో వైద్యరంగంలో ఏదైనా చేయాలన్న తలంపుకి పురుడుపోసింది.భర్త తోడ్పాటుతో 1883లో ఆనందిబారు అమెరికాలో వైద్య శిక్షణ ప్రారంభించి, 1885లో ఎండి పట్టా పుచ్చుకున్నారు. ఆ మరుసటి సంవత్సరం కొల్హాపూర్‌లో ఆల్బర్ట్ ఎడ్వర్డ్ ఆసుపత్రిలో మహిళలవార్డ్‌కి ఇన్‌ఛార్జిగా సేవలందించారు. అయితే ఆమెకు తనకి 22 ఏళ్లు రాకముందే క్షయవ్యాధి సోకి మరణించారు. ఆమె నుండి ప్రేరణ పొందిన అనేక మంది మహిళలు ఆమె సాకారం చేసుకోలేకపోయిన కలలను సాధించి చూపారు.
జానకి అమ్మాళ్
జానకి అమ్మాళ్ వృక్షశాస్త్రజ్ఞురాలు. 1897లో జన్మిం చిన అమె మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయంలో వృక్ష శాస్త్రం లో డాక్టరేట్ పొందారు. దేశంలోనే ఈ రంగంలో డాక్టరేట్ పట్టా పొందిన మొదటి మహిళగా గుర్తింపు పొందారు. చెరకు మొక్క జన్యు నిర్మాణంపై, సిట్రస్ జాతి అధ్యయనానికి ఆమె కృషి ఘనమైనది. దేశం లోనే ఆధునిక వ్యవసాయ పరిశ్రమకు పునాది వేయ డానికి సహాయపడ్డారు. ప్రతిష్టాత్మకమైన లిన్నేయన్ సొసైటీ ఆఫ్ లండన్‌లో సభ్యురాలైన మొదటి భారతీ యురాలు కూడా ఆమె. లండన్‌లో పనిచేస్తున్న ఆమె, పండిట్ నెహ్రూ ఆహ్వానం మేరకు భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి, బొటానికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియాకి డైరెక్టర్ జనరల్‌గా వ్యవహరించారు. జానకీ అమ్మాళ్ 1977 లో పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందారు. ఒక రకం పూల మొక్కకి ఆమె పేరు పెట్టారు కూడా. ఎనభై ఏడేళ్ల వయసులో 1884లో మరణించే సమయానికి ఆమె చెన్నైలోని ఒక ల్యాబ్‌లో పనిచేస్తున్నారు.
వందనా కామత్
భారతదేశ అంతరిక్ష కార్యక్రమ పితామహుడిగా విక్ర మ్ సారాభారు పరిగణించబడుతున్నప్పటికీ, ఇస్రో విజయాన్ని రూపొందించడంలో డా.వందనా కామత్ తెరవెనుక కీలకపాత్ర పోషించారు. భారతదేశ అంతరిక్ష విజ్ఞాన రంగంలో ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో ఉన్న కొద్దిమంది మహిళల్లో ఒకరైన డాక్టర్ కామత్, ఇస్రో యొక్క మొదటి ఉపగ్రహాలు, ప్రయోగ వాహనాల అభివృద్ధికి గణనీయంగా సహకరించారు. సమాచార సాంకేతికత, ఉపగ్రహ వ్యవస్థలలో డా. కామత్ యొక్క నైపుణ్యం టెలీకమÖ్యనికేషన్స్, వాతావరణ అంచనా వ్యవస్థలు, గ్రామీణ అభివృద్ధి కార్యక్రమాలను నేరుగా ప్రభావితం చేసే ఉపగ్రహ కమÖ్యనికేషన్ రూపొందించడంలో సహాయపడింది.
టెస్సీ థామస్
‘క్షిపణి మహిళ’గా పేరుగాంచిన టెస్సీ థామస్ అగ్ని, పృథ్వీ క్షిపణులతో సహా క్షిపణి వ్యవస్థల అభివృద్ధిలో మార్గదర్శక పాత్ర పోషించారు. డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఆర్గనైజేషన్‌లో ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ థామస్ భారతదేశంలో క్షిపణి ప్రాజెక్టుకు నాయకత్వం వహించిన మొదటి మహిళ.గ్లోబల్ మిస్సైల్ టెక్నాలజీ, డిఫెన్స్ సిస్టమ్స్‌లో భారతదేశాన్ని కీలకంగా మార్చడం లో ఆమె కృషి కీలకమైనది.అత్యంత సాంకేతికత, సాంప్రదాయకంగా పురుషాధిపత్య రంగంలో ఉన్న మహిళగా,భారతదేశ రక్షణ సామర్థ్యాలు, సాంకేతిక ఆవిష్కరణలలో అగ్రగామిగా ఉండేలా డా||థామస్ అడ్డంకులను అధిగమించారు.
ఈ కథనాలు సైన్స్ అంటే కేవలం కొత్త వాస్తవాలను కనుగొనడం లేదా కొత్త సాంకేతికతలను సృష్టించడం మాత్రమే కాదని గుర్తుచేస్తాయి. ఇది యథాతథస్థితిని సవాలు చేయడం,ఊహించడం, ప్రశ్నించడం, ప్రపం చాన్ని మెరుగైన ప్రదేశంగా మార్చడానికి కృషి చేయ డం.అలా చేయడం ద్వారా సైన్స్‌లోని మహిళలు మనందరికీ గొప్పగా ఆలోచించడానికి, ధైర్యంగా కలలు కనడానికీ,అసాధ్యమైన వాటిని కొనసా గించడాన్ని నిరంతరం ప్రేరేపిస్తూనే ఉన్నారు..ఉంటారు. మరి ఆప్రేరణను అందిపుచ్చుకోడానికి మన అమ్మాయిలు సంసిద్ధులు కావాలి.
ఈ దినోత్సవము ఎందుకంటే?
ఒక దేశ ఆర్థిక అభివృద్ధిలో సైన్స్, టెక్నాలజీ, ఇంజ నీరింగ్, గణితం చాలా కీలకమైన అంశాలు. అయి నా, అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు సహా, ప్రతి దేశంలోనూ ఈ రంగంలో లింగ సమానత్వం అంతంత మాత్రం గానే ఉంది. ఈకీలకాంశాల సాయంతోనే సుస్థిర అభివృద్ధి,వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవడం, ఆరోగ్యంలో సమగ్రాభివృద్ధి సాధించడం వీలౌతుంది. అందుకు నిపుణులు, వారి నైపుణ్యం ఎంతో అవసరం. కేవలం పురుషులపైనే ఆధారపడితే అభివృద్ధి అనుకు న్నంతగా వేగిరం కాకపోవచ్చు. అందుకు మహిళా నిపుణులు పాలుపంచుకోవడం ముఖ్యం. సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ కమÖ్యనిటీలలో మహిళలు, బాలికలు కీలకపాత్ర పోషిస్తున్నారు
సైన్స్ పరిశోధనల పట్ల ఆసక్తి పెంచాలి!
దేశంలో కేరళ వంటి కొన్ని రాష్ట్రాలలో తప్ప వివిధ రంగాల్లో మహిళా అభివృద్ధి పెద్దగా జరగడం లేదు. ఇంకా దేశంలో బాల్య వివాహాలు ఎక్కువగా జరుగు తూనే ఉన్నాయి. అందువల్ల బాలికలు ఉన్నత విద్యకు దూరం అవుతున్నారు. బాలికలు భవిష్యత్తులో మహిళా శాస్త్రవేత్తలుగా ఎదగాలంటే,పాఠశాల స్థాయిలోనే వారికి సైన్స్ పరిశోధనలపట్ల ఆసక్తిపెంచాలి. ఉన్నత పాఠశాలల్లో సైన్స్ ప్రయోగశాలలను అన్ని వసతులతో ఏర్పాటు చేయాలి. ఇందుకు అవసరమైన నిధులు కేటాయించాలి. ఇన్స్పైర్ పథకం కింద ఎక్కువ మంది బాలికలని ఎంపిక చేయాలి. పరిశోధనా రంగం వైపు వారిని ప్రోత్సహించాలి.విద్యార్థులలో శాస్త్రీయ ఆలోచనలు పెంచడానికి తగిన కృషి చేయాలి. బాలిక లపై తరతరాలుగా వస్తున్న ఆంక్షలని తొలగించేం దుకు ప్రభుత్వాలు కృషి చేయాలి. అప్పుడే మహిళా శాస్త్రవేత్తలుగా మరింత మంది ఎదుగుతారు.

మహిళలే సమాజా ప్రగతికి శక్తి..!

అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవాన్ని పరస్కరించుకొని జిల్లాలో పలు కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు.ఈ సందర్భంగా జిల్లాలో మహిళలకు ఆటవిడుపుగా ఆటల పోటీలు నిర్వహించారు. మహిళా సాధికారిత కోసం రూ.10113.23కోట్ల మెగా చెక్కులను మహిళలకు ఆర్ధిక రుణాలు కింద అంద జేశారు.ఈ సందర్భంగా జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.ఎన్.హరేంధిర ప్రసాద్ పలు కార్యక్రమా ýకు హజరై మాట్లాడారు.మహిళా సాధికారత మాటలకే పరిమితం కాకుండా కార్యరూపం దాల్చినప్పుడే దానికి నిజమైన సార్థకత చేకూరుతుందని జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.ఎన్. హరేంధిర ప్రసాద్ పేర్కొన్నారు. మహిళలు అన్ని రంగాల్లో ప్రతిభను చాటుతూ సమాజ అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారని,ఒక వైపు కుటుంబ బాధ్యతలను నిర్వహిస్తూ మరోవైపు కార్యాలయ బాధ్యతలను సమర్థ వంతంగా నిర్వర్తించడం అభినందనీ యమని అన్నారు. అలాంటి వారికి అన్ని విధాలుగా అండగా నిలవటంతో పాటు, మహిళా సాధికారత సాధనకు దోహదపడాలని పిలుపునిచ్చారు. మార్చి 08న జరగనున్న అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం సందర్భంగా కలెక్టరేట్‌లో మహిళా అధికా రులు, సిబ్బందికి ప్రత్యేకంగా క్రీడా పోటీలను నిర్వహించారు. ఈ పోటీలను ఉదయం జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.ఎన్.హరేంధిర ప్రసాద్, జాయింట్ కలెక్టర్ గొబ్బిళ్ల విద్యాధరి బెలూన్లను ఎగురవేసి ప్రారంభించారు.ఈ సందర్భంగా కలెక్టర్ మాట్లాడుతూ పరిపాలనా వ్యవహారాల్లో మహిళా అధికారులు,సిబ్బంది చురుకైన పాత్ర పోషిస్తూ ప్రభుత్వ కార్యక్రమాల అమలులో కీలకంగా నిలుస్తున్నారని పేర్కొన్నారు. మహి ళలు వివిధ రంగాల్లో అద్భుత విజయాలు సాధిస్తున్నారని పేర్కొంటూ సునీతా విలియ మ్స్,కల్పనా చావ్లా,పీవీ సింధు వంటి ప్రముఖులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మందికి స్ఫూర్తిగా నిలుస్తున్నారని చెప్పారు. వారిలాగా ప్రతి మహిళ తన లక్ష్యాలను సాధించి ఉన్నత స్థానాలకు ఎదగాలని,సమా జానికి ఆదర్శంగా నిలవాలని కలెక్టర్ ఆకాం క్షించారు. క్రీడలు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడట మే కాకుండా వ్యక్తిత్వ వికాసానికి కూడా దోహదం చేస్తాయని పేర్కొన్నారు.క్రీడల ద్వారా జట్టు భావన, క్రమశిక్షణ, పోటీ స్ఫూర్తి వంటి విలువలు పెంపొందుతాయని,ఇవి వృత్తి జీవితంలో కూడా ఎంతో ఉపయోగపడ తాయని తెలిపారు.ఈరోజు క్రీడా పోటీల్లో కనిపించిన ఉత్సాహం,క్రీడా స్ఫూర్తిని ప్రతి ఒక్కరూ దీర్ఘకాలం కొనసాగించాలని సూచిం చారు.కలెక్టరేట్ ప్రాంగణంలో నిర్వహించిన ఈక్రీడా పోటీల్లో జాయింట్ కలెక్టర్ గొబ్బిళ్ల విద్యాధరి,పలువురు డిప్యూటీ కలెక్టర్లు శేష శైలజ,అనిత,రామలక్ష్మి,మాధవి, ఇతర మహిళా అధికారులు,కలెక్టరేట్ ఏవో బీవీరాణి,ఇతర విభాగాల సూపరింటెండెంట్లు,సిబ్బంది ఉత్సా హంగా పాల్గొన్నారు.కార్యక్ర తమం ఆద్యంతం ఆనందోత్సవాల మధ్య కొనసాగింది.
ఏయÖ కన్వెన్షన్ సెంటర్లో ..
ఏయÖ కన్వెన్షన్ సెంటర్లో జిల్లా యంత్రాంగం ఆధ్వర్యంలో అట్టహాసంగా అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవ వేడుకలు జరిగాయి. భాగస్వామ్యమైన భీమిలి ఎమ్మెల్యే గంటా శ్రీనివాసరావు,ఉత్తర ఎమ్మెల్యే విష్ణుకుమార్ రాజు,జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.ఎన్.హరేంధిర ప్రసాద్,జాయింట్ కలెక్టర్ గొబ్బిళ్ల విద్యాధరి, జీసీసీ ఎండీ శోభిక,జూ క్యురేటర్ మంగమ్మ, ఇన్చార్జి డీఆర్వో శేషశైలజ,జీవీఎంసీ అదనపు కమిషనర్ సత్యవేణి,ఎస్సీ కార్పొరేషన్ ఈడి సత్యపద్మ, ఐసీడీఎస్ పీడీ రామలక్ష్మి, జిల్లా కో.ఆపరేటివ్ అధికారిణి ప్రవీణ,విభిన్న ప్రతి భావంతుల శాఖ ఏడీ కవిత, సచివాల యల జిల్లా కో.ఆర్డినేటర్ ఉషారాణి తదితరులు పాల్గొన్నారు.ఈ సందర్భంగా ఏర్పాటు చేసిన స్టాళ్లను ఎమ్మెల్యే గంటా శ్రీనివాసరావు,జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.ఎన్.హరేంధిర ప్రసాద్,పోలీస్ కమిషనర్ శంఖబ్రత బాగ్చి, జాయింట్ కలెక్టర్ గొబ్బిళ్ల విద్యాధరి,డీసీపీలు మేరీ ప్రశాంతి, మణికంఠ చందోలు,లతా మాధురి సంద ర్శించి వివిధ వస్తు ఉత్పత్తులను పరిశీలిం చారు.ఆస్తులకు సంబంధించిన పత్రాలను అందజేశారు.
మహిళా దినోత్సవ వేడుకల్లో భాగంగా లబ్ధిదారులకు అందజేత
2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో వివిధ పథకాల కింద బ్యాంకు లింకేజి కింద సమ కూర్చిన రూ.1013.23 కోట్ల విలువగల మెగా చెక్కులను సంబంధిత లబ్ధిదారులకు జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.ఎన్.హరేంధిర ప్రసాద్ అందజేశారు.నిర్దేశించిన లక్ష్యాల మేరకు సాధించిన ప్రగతిని వివరిస్తూ డి.ఆర్.డి.ఎ., మెప్మా శాఖలు లబ్ధిదారులకు అందజేసిన రుణాలు, ఇతర ఆర్థిక సాయం తాలుక నివేది కలను ఆదివారం ఏయÖ కన్వెన్షన్ సెంటర్లో నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవ వేడుకల్లో ప్రదర్శించాయి. దానిలో భాగంగా 2025-26ఆర్థిక సంవత్సరంలో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు అమలు చేసిన పధకాల కింద లబ్ధిపొందిన మహిళా సంఘాల సభ్యులకు చెక్కులు సిద్ధం చేశారు.వాటిని జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.ఎన్.హరేంధిర ప్రసాద్,జాయింట్ కలెక్టర్ గొబ్బిళ్ల విద్యాధరి చేతుల మీదుగా అంద జేశారు.వాటిలో డి.ఆర్.డి.ఎ.ఆధ్వర్యంలో సమకూర్చిన రూ.256.14కోట్ల చెక్కు, జీవీ ఎంసీ-అర్బన్ కమÖ్యనిటీ డెవలప్మెంట్ (యు. సి.డి.)సమకూర్చిన రూ.747.69,పీఎం స్వాని ధి కింద సమకూర్చిన రూ.9.40కోట్ల విలువ గల చెక్కులు ఉన్నాయి.డి.ఆర్.డి.ఎ.పీడీ లక్ష్మీ పతి,అదనపు కమిషనర్ సత్యవేణి,ఇతర అధికారులు పాల్గొన్నారు.– జి ఏ సునీల్ కుమార్ 

1 … 6 7 8 9 10 … 87