Category: పోరు-Poru

అడవులవల్ల కోట్లసంఖ్యలో వన్యప్రాణులు,వృక్షజాతులు,కీటకాలతోపాటు మానవాళికి ప్రత్యక్షంగా..పరోక్షంగా అనేక ప్రయోజనాలు కలుగుతున్నాయి.వాతావరణ మార్పులను నివారించడమే కాకుండా జీవుల మనుగడకు అవసరమైన స్వచ్ఛమైనగాలి,నీరు,ఆహారం,ఔషధాలను అందించడంలో వనాలు విశేషపాత్ర పోషిస్తున్నాయి.ప్రపంచవ్యాప్తంగా గ్రామీణ, పర్వత ప్రాంతాలకు చెందిన కోట్లాది ప్రజలు తమ ఆహారంలో భాగమైన పండు,కాయలు,గింజలు,పుట్ట గొడుగులు,తేనెవంటి వాటిలో అధికశాతం అడవుల నుంచే సేకరిస్తున్నారు.అవిపేదలకుశక్తిని,ఆహార భద్రతను అందిస్తున్నాయి.ఆహార వైవిధ్యానికి తోడ్పడుతున్నాయి.ప్రపంచఆహార,వ్యవసాయసంస్థ ఎఫఏఓ)గణాంకాల ప్రకారం అరణ్యా లలో లభించే ఆహార,ఔషధ,కలపేతర ఉత్పత్తుల ద్వారా ఏటా రూ.5.86లక్షలకోట్ల ఆదాయం సమకూరుతోంది. అటవీ వనరుల సేకరణ ద్వారా138దేశాల్లో1.25కోట్ల మంది పూర్తిస్థాయి ఉపాధిని పొందుతున్నారు. ప్రపంచ ఆరోగ్యసంస్థ అంచనాల ప్రకారం విశ్వవ్యాప్తంగా ఔషధాలకోసం వినియోగించే అటవీవృక్ష జాతులసంఖ్య యాభైవేల దాకా ఉంటుంది.భూమి మానవులకే కాదు కోట్లాది జీవరాశులకు,మొక్కలకు నిలయం.నేలపై ఏజీవి అయినా ప్రాణంతో ఉండాలంటే గాలి,నీరు,ఆహారం ముఖ్యం.మరిభూమిని నాశనం చేస్తుంటే ఈవనరులన్నీ తరిగిపోతూ ఉంటాయి.ఇప్పటికే నీరు, ఆహారం కొనుక్కుంటున్నాం.భవిష్యత్తులో గాలి కూడా కొనుక్కునే రోజులు వచ్చినా ఆశ్చర్యపోనక్కర్లేదు.అభివృద్ధి పేరుతో ప్రయివేటు,కార్పొరేట్శక్తులు భూమిని నాశనం చేస్తున్నాయి.దీనివల్ల వరదలు,భూకంపాలు,వాతావరణమార్పులు, గ్లోబల్ వార్మింగ్ వంటి అనేక సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి.ఇప్పటికే ఓజోన్‌పొర దెబ్బతిన్నది.దీంతో తీవ్రమైనఎండలు, భారీ వర్షాలు,గడ్డకట్ట్టించేచలి.ఇవన్నీ గతదశాబ్దకాలంగా క్రమక్రమంగా వాతావరణంలో వస్తున్నమార్పులు..మనిషి జీవనంపై తీవ్రప్రభావం చూపుతున్నాయి.ఇప్పటికైనా భూమి సమస్యలు పట్టించుకోకపోతే భవిష్యత్తులో మరెన్నో ప్రమాదాలను చవిచూడాల్సి వస్తుంది.మనుషులు భూతాపాన్ని,కాలుష్యాన్నిపెంచే చర్యలను నిలువరించకపోతే భూమిని కాపాడుకోవడం కష్టం.అందుకే భూమి పరిరణక్షణకోసం ప్రజల్లో అవగాహన కలిగించాలి - పద్మావతి

మానవుల చర్యలతో భూమిని అనారోగ్యానికి గురిచేయడంతో తీవ్రంగా వేడెక్కుతుంది. వాతావరణ కాలుష్యం పెరిగిపోతుంది. వీటిని నివారించే దిశగా చర్యలు చేపడుతూ,పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రతి ఒక్కరూ పూనుకోవాలి.ఆలక్ష్యంగా ప్రజల్లో అవగాహన పెంచాలి. అంతరించిపోతున్న జీవజాతులను కాపాడు కోవాలి. అప్పుడే ‘ప్రపంచ ధరిత్రి దినోత్సవా’నికి అర్థం ఉంటుంది.
ప్రత్యేకత!..
అమెరికాలో 1969 జనవరి 28న శాంటా బార్బరా సముద్ర తీరం చమురు తెట్టలతో నిండిపో యింది. తీరమే ఆలంబనగా బతకుతున్న వందలాది జీవజాతులు మృత్యువాతపడ్డాయి. సుమారు నాలుగు వేల పక్షులు ఆతెట్టలో చిక్కుకొని, ఎగరలేక ప్రాణా లొదిలాయి. జీవ వైవిధ్యం కొడిగట్టిన ఆనాటి సంఘ టన ఎందరినో కలిచివేసింది. యుఎస్ సెనేటర్, పర్యావరణవేత్త గేలార్డ్ నెల్సన్, హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యా లయంలో గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థి అయిన డెనిస్ హేస్‌లను ఆందోళనకు గురిచేసింది. దీంతో పర్యావర ణంపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడానికి వీరిద్దరూ 1970లో, ఏప్రిల్ 22న ఎర్త్ డేను ప్రారంభించారు. పర్యావరణ పరిరక్షణకు పిలుపునిచ్చారు. ప్రపంచంలో 175 దేశాల నుంచి దాదాపు 20లక్షల మంది పాల్గొ న్నారు.‘పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించుకుందాం!’ అంటూ నినాదాలు చేశారు.ప్రతి సంవత్సరం జరిగే ఈ సదస్సు ల్లో ప్రపంచ దేశాల్లో పర్యావరణంలో వచ్చిన మార్పు లను, భూమి పరిరక్షణకు తీసుకుంటున్న చర్యల గురించి చర్చిస్తారు. ఐక్యరాజ్యసమితి చొరవతో 1990లోఈ కార్యక్రమం ప్రపంచవ్యాప్తమైంది. ఇప్పుడు ఏటా దాదాపు 200 దేశాలలో కోటిమందికి పైగా ప్రజలు ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొంటున్నట్టు నిర్వాహకులు తెలుపుతున్నారు.
ఈ ఏడాది థీమ్
‘అంతర్జాతీయ ఎర్త్ పరిరక్షణ’ సంస్థ ప్రపంచ భూమి దినోత్సవం సందర్భంగా ప్రతి ఏడాది ఒక కొత్త లక్ష్యంతో కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తుంది. ఈ సంవ త్సరం ‘మన శక్తి, మన గ్రహం’ అనే థీమ్‌తో 55వ సారి నిర్వహిస్తుంది. అంటే మనశక్తితో మన భూమిని కాపాడుకుందాం అని.కంపెనీలు,ప్రభుత్వాలు, పౌరు లు..అందరూ పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించడానికి ఈ దిశగా చర్యలను చేపట్టాలని ప్రపంచ దేశాలకు పిలుపునిచ్చింది. ప్రతి ఏడాది ఈ రోజున ర్యాలీలు, చెట్ల పెంపకానికి సంబంధించిన కార్యకలాపాలను విస్తృతంగా నిర్వహిస్తారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వంద కోట్లకు పైగా ప్రజలు ఈరోజు జరిగే కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటారు. ఈ భూమి పరిరక్షణకు మద్దతు తెలుపుతారు. ఈ భూమిని రక్షించడంలో తమ వంతు కృషి చేస్తామని ప్రతిజ్ఞ చేస్తారు. భూమిని కాపాడు కోవాల్సిన బాధ్యత మనందరిపైనా ఉంది. మాటలతో, ప్రతిజ్ఞలతోనే కాకుండా కార్యచరణకు మన వంతుగా చేయాల్సిన కొన్ని పనులు మనం చేయాలి.చెట్లు నాటు దాం..భూమిని చల్లగా, సురక్షితంగా ఉంచుదాం !
పారిస్ ఒప్పందం నిర్లక్ష్యం
ఎర్త్ డే మొదలైన కొన్నేళ్ళకే పర్యావరణ పరిరక్షణ ఏజెన్సీని ఏర్పాటు చేశారు. అనేక పర్యావరణ చట్టా లను తీసుకువచ్చారు.క్లీన్ ఎయిర్ యాక్ట్ లాంటి వాటిని ఏర్పాటుచేసి, వాటిని చెప్పుకోదగ్గ స్థాయిలో బలోపేతం చేశారు.లక్షలాది మొక్కలు నాటడం, సుస్థిర వ్యవసాయ పద్ధతులకు మద్దతుగా నిలవడంతో పాటు,ప్రపంచమంతటా వాతావరణ అవగాహన కార్యక్రమాలను నిర్వహించారు. జాతీయ, అంతర్జా తీయ ఎజెండాలో పర్యావరణ సమస్యలు చోటు దక్కించుకోవడానికి ఎర్త్ డే కీలకపాత్ర పోషిస్తోందని అందరూ అనుకున్నారు. కానీ ఆయా దేశాల్లో ప్రభు త్వాలు ప్రయివేటు వ్యక్తుల ప్రభావంతో పనిచేస్తు న్నాయి. ప్రకృతి చట్టాలు కఠినంగా నిర్వహించడం లేదు. విచ్చలవిడిగా భూమి వినాశకర చర్యలు చేపడుతున్నాయి. ఫలితంగా భూమి కాలుష్యకోరల్లో చిక్కుకుపోతోంది. భవిష్యత్తు ప్రమాదాన్ని గ్రహించిన పర్యావరణవేత్తలు2015లో పారిస్ సదస్సు నిర్వహిం చారు.పర్యావరణ పరిక్షణకోసం కొన్ని నియమ నిబంధనలను ప్రపంచదేశాల ముందు పెట్టాయి. వీటికి 196 దేశాలు కట్టుబడి ఉంటామని ఆమోదిం చాయి. ఇది వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవడానికి అంతర్జాతీయంగా కట్టుబడి ఉన్న ఒక ఒప్పందం. ఇది 2016,నవంబర్ 4న అమల్లోకి వచ్చింది. భూమికి చేసిననష్టాన్ని సరిదిద్దుకునేందుకు ఇది మంచి అవకాశం. గ్లోబల్ వార్మింగ్‌ను పరిమితం చేయడానికి ప్రపంచ దేశాలన్నీ సమిష్టిగా అంగీకరించిన మొదటి సందర్భమది.దీనిలో అన్నిదేశాలూ పాటించాల్సిన ముఖ్యమైన నిబంధనలు,లక్ష్యాలు ఉన్నాయి. కానీ, దీనిని అమెరికాతో పాటు అనేక దేశాలు తుంగలో తొక్కుతున్నాయి.దీన్ని చూస్తూ ఊరుకుంటే మన భూమి మనకు మిగలదు. ప్రకృతిని కాపాడుకునే బాధ్యత అందరిపైనా ఉంది. భూమి అంటే మనం ఉంటున్న ఇల్లు, పనిప్రదేశం మాత్రమే అనుకుంటే పొరపాటు మరొకటి ఉండదు. మనచుట్టూ ఉన్న భూమిని, ప్రకృతిని నాశనం చేసే హక్కు ఎవ్వరికీ లేదు. ఎవరైనా సరే భూమికి హాని కలిగించకూడదు అన్న సామాజిక స్పృహ అందరిలోనూ పెరగాలి.
ఎండిపోతున్న నదులు
అడవుల నరికివేత, భూమి కాలుష్యంతో వాతావరణ మార్పులు చోటు చేసుకుంటున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్రమైన ఎండలు కాకరేపుతు న్నాయి. వేడి ధాటికి ఒకవైపు అడవులు కాలి బూడిద అవుతుంటే, మరోవైపు నదులు ఎండిపోతున్న పరిస్థితి నెలకొంది. ప్రస్తుతం అమెరికాలోనూ నీటి కొరత ఏర్పడి, కొన్ని రాష్ట్రాలకు నీటి కేటాయింపులు భారీగా తగ్గించారు. విపరీతమైన వేసవి ఉష్ణోగ్రతల నడుమ జర్మనీలోని బ్లాక్ ఫారెస్ట్‌లో పుట్టిన డాన్యూబ్ నది 2022లో అడుగంటింది. అప్పటి నుంచి ప్రతి ఏడాది వేసవిలో ఈనది ఎండిపోతుంది. ఈ నదిపైనే ఆధా రపడి జీవించే జిమినిసియా నౌకాశ్రయ కార్మికులు, రైతులు,నౌకా నిర్మాణ సిబ్బంది, రెస్టారెంట్ల యజమా నులు తదితర ప్రజల మనుగడ ప్రశ్నార్థకంగా మారిం ది. చాలా కుటుంబాలు వలస వెళ్లాయని అక్కడ అధికారులు తెలిపారు. వర్షాకాలంలో అప్పుడప్పుడు పడే వర్షం నీటిని ఒడిసిపట్టి ఇంట్లో అవసరాల కోసం ప్రజలు వాడుకుంటున్నారు. డాన్యూబ్ నీటిని తాగునీటి అవసరాలకు మాత్రమే ఉపయోగిస్తున్నారు. నది ఎండిపోవడంతో కొత్తగా కనిపిస్తున్న మట్టితో నిండిన బీచ్‌లపై పిల్లలు ఆడుకుంటున్నారు. ‘ఇటు వంటి పరిస్థితే చాలా దేశాల్లో ఇప్పుడు కనిపిస్తోందని, ప్రపంచంలో ప్రతి ఏడాది నీటి ఎద్దడి తీవ్రత అసాధా రణంగా కనిపిస్తోంది. ఇలాంటి పరిస్థితులకు మనం అలవాటుపడాల్సి ఉంటుందేమో. ప్రస్తుతం జీవనదు ల్లో నీటి మట్టం పెరుగుతున్నట్లు ఎక్కడా కనిపిం# áలేదు.గత నాలుగైదు ఏళ్లుగా వేసవిలో ఇలాంటి నీటి ఎద్దడివల్ల భూగర్భ జల వనరులు పూర్తిగా అడు గంటాయి. మరోవైపు హిమనీనదాలు కూడా వేగంగా కరిగిపోతున్నాయి. ఇది భవిష్యత్తులో తీవ్ర నీటి ఎద్దడికి ఓ హెచ్చరిక!’ అని జర్మనీకి చెందిన హెల్మోల్ట్జ్ సెంటర్ ఫర్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ రీసెర్చ్ (యÖఎఫ్‌జడ్)కు చెంది న కార్స్‌టెన్ రింక్ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. మన దేశంలోనూ ఇటువంటి అనుభవాలు ఎదురవుతు న్నాయి. ఇకనైనా భూమిని కాలుష్య కోరల్లో నుంచి రక్షించుకుని, మంచినీటి వనరులైన నదులను కాపాడుకోవాలి.
ప్రభావాలెన్నో..
ప్రపంచవ్యాప్తంగా 90శాతం అడవుల నష్టానికి వ్యవసాయ విస్తరణే కారణమవుతోంది.అటవీయేతర కార్యకలాపాలు కోసం ఆమెజాన్ అడవులు నిర్మూల నకు గురవుతున్నాయి.పశువుల పెంపకం 70శాతం నష్టానికి కారణమవుతోంది.అటవీ నష్టం వల్ల ఆమో జాన్ అడవుల్లో జీవైవిధ్యం దెబ్బతింటోంది.స్థానిక వాతావరణ మార్పులతోపాటు ప్రపంచ శీతోష్టస్థితిలో మార్పులకూ దారితీస్తోంది.ఒక ప్రాంతంలో అడవు లకు నష్టం వాటిల్లితే స్థానికంగా తీవ్ర దుష్ప్రభావం పడటమే కాకుండా,ఇతర ప్రాంతాల్లో సైతం దుష్ఫ రిణామాలు చోటుచేసుకుంటాయని పరిశోధ కులు చెబుతున్నారు.దక్షిణ అమెరికాలోని వర్షార ణ్యాలు అమెరికా వర్షపాతం ప్రభావం చూపుతాయని ఆగ్నేయాసియా అడవులు ఆగ్నేయ ఐరోపా,చైనాల వర్షపాత సరళిని ప్రభావితం చేస్తాయని పరిశోధకులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.అడవులకు నష్టం వాటిల్లడం వల్ల స్థాణికంగా,ప్రాంతీయంగా ఉష్ణోగ్రత,వర్షపాతాల మీద గణనీయమైన ప్రభావం చూపుతుంది.
భూమి పరిరక్షణ
ఇప్పటికే భూమికి చాలా నష్టం జరిగింది. దాని ఫలితం ప్రత్యేక్షంగా చూస్తున్నాం. ఇకనైనా ప్రజలు ఏకతాటిపైకి వచ్చి జీవవైవిధ్యం, భూగ్రహాన్ని రక్షించే చర్యలను ప్రారంభించాల్సిన అవసరాన్ని ఈ సంవ త్సరం థీమ్ నొక్కి చెబుతుంది. శీతోష్ణస్థితి మార్పులు ఇకపై సుదూర విషయం కాదు.. వరదలు, అగ్నిప్ర మాదాలు పెరుగుతున్నందున పరిస్థితిని సమీక్షించడం,తదనుగుణంగా వ్యవహరించడం చాలా ముఖ్యం. పారిస్ ఒప్పందం ప్రకారం ప్రపంచ సగటు ఉష్ణోగ్రత పారిశ్రామిక పూర్వస్థాయిల కంటే 1.5 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ తగ్గించాలన్న లక్ష్యం పెట్టుకున్నా.. ఇప్పుడు 3డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ కంటే ఎక్కువ వేడెక్కు తుంది. ఇది పారిస్ ఒప్పందం లక్ష్యం కంటే రెండు రెట్లు అధికమని ఇటీవల ఐపీసీసీ నివేదిక అప్రమత్తం చేసింది.ఈ మార్పులు భూమిపై ఉన్న మానవుల, జీవరాశుల ఉనికిని దుర్భరంగా మారుస్తాయని ఆందో ళన వ్యక్తం చేసింది. కాబట్టి తక్షణ చర్యలు చేపట్టాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. భూమిని నాశనం చేసే పర్యావరణ పరిరక్షణ వ్యతిరేక విధానాలను పాలకులు విడనాడాలి.భూమి పరిరక్షణ అంటే భూమిని, దాని సహజ వనరులను సంరక్షించడం, దెబ్బతినకుండా కాపాడడం. భూమిని పరిరక్షించడం ద్వారా భూమిని, జీవరాశులను కాపాడగలం. భవిష్యత్ తరాలకు సురక్షితమైన భూమిని అందించగలం. సమస్త జీవకోటి భారాన్ని మోసే భూమి పరిరక్షణ అందరి బాధ్యతగా గుర్తించాలి. భవిష్యత్తు తరాలకు ఆరోగ్యక రమైన భూమిని అందించాలంటే.. భూమిని కాపాడు కునే బాధ్యత మనందరి చేతుల్లోనే ఉంది.
క్లీన్ కేరళ
పర్యావరణ పరిరక్షణలో భాగంగా భూమిని నాశనం చేస్తున్న ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలపై కేరళ ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టింది. ఇళ్లు, పరిశ్రమల నుంచి చెత్తచెదా రంతో పాటు ప్లాస్టిక్, ఎలక్ట్రానిక్ వ్యర్థాల సేకరణ చేపట్టారు. ఇందు కోసం స్థానిక అధికారుల చేత ప్రజలకు అవగాహన కల్పించారు. చాలా తక్కువ సమయంలో సమిష్టికృషితో క్లీన్ కేరళ ద్వారా 61,664 టన్నులకు పైగా ప్లాస్టిక్ తోళ్లు, బ్యాగులు, చెప్పులు వ్యర్థాలను సేకరించి,ప్రాసెస్ చేశారు. అంతే కాదు 89లక్షలకు పైగా ఇళ్ల నుంచి పనికిరాని బట్ట లను, చెత్తను సేకరించి, రీసైక్లింగ్ పద్ధతిలో తిరిగి ఉపయోగించేలా మారుస్తున్నారు.. ఇది దేశానికే మార్గదర్శకం.
ప్లాస్టిక్ భూతం
భూమిని కలుషితం చేసే వాటిలో ప్లాస్టిక్ అత్యంత ప్రమాదకరమైనది. ప్లాస్టిక్‌లో బిస్‌ఫినాల్-ఏ, థాలేట్స్, డయాక్సిన్స్, పాలీసైక్లిక్ ఆరోమాటిక్ హైడ్రోకార్బన్ (పీఏహెచ్), పాలీక్లోరినేటెడ్ బైఫినైల్స్ (పీసీబీస్), స్టైరిన్ మోనోమర్, నానిల్ఫెనాల్ వంటి విష పదార్థాలు ఉంటాయి. ఇవి భూమిని,నీటిని, గాలిని కలుషితం చేస్తూ అత్యంత ప్రమాదకరంగా మారుస్తాయి. భూసారం పెరగకుండా ప్లాస్టిక్ అడ్డుపడతాయని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. క్లోరినేటెడ్ ప్లాస్టిక్‌తో మట్టిలో విషరసాయనాలు చేరుతున్నాయి. అవి భూగర్భ జలాల్లో కలిసి మానవాళికి, ప్రాణకోటికి హాని చేస్తున్నాయి. ఏటా పెద్దసంఖ్యలో పక్షులు, చేపలు, జంతువులు ప్లాస్టిక్ వల్ల చనిపోతున్నాయని నిపుణుల నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. అంతరించి పోతున్న ప్రాణుల్లో దాదాపు 700 జాతులు ప్లాస్టిక్ వల్ల ప్రభావితమైనట్లు గుర్తించారు. అంతేకాదు.. మనం తినే జలచరాల్లో మైక్రో ప్లాస్టిక్, నానో ఫైబర్ వ్యర్థాలనూ కనుగొన్నారు. ఇంత ప్రమాదమని తెలిసినా ప్రభుత్వాలు కొన్ని ప్రయివేటు కంపెనీలకు ప్లాస్టిక్ తయారీకి అనుమతులు ఇస్తున్నాయి. బహి రంగ ప్రదేశాల్లో ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలను మండించడం వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏటా రెండువేల లక్షల టన్నుల కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ ఉత్పత్తవుతోంది. ఇది 60 లక్షల మంది మరణాలకు కారణమవుతున్నట్టు అంచనా. బహిరంగ ప్రదేశాల్లో కాల్చడం వల్ల శ్వాసకోశ రుగ్మతలు వస్తున్నాయి. ప్లాస్టిక్ పాలిమర్ అవశేషాలతో క్యాన్సర్, ఎండోక్రైన్ గ్రంథిó దెబ్బతినడం, చర్మవ్యాధులు సోకుతున్నాయి. ప్లాస్టిక్ వల్ల భూమికి ఎంత నష్టం ఉందో, మానవాళికీ అంతే ప్రమాదం.
దీన్ని ఎర్త్ డే నిర్వాహకులు సీరియస్‌గా తీసుకున్నారు. 2040 నాటికల్లా అన్నిరకాల ప్లాస్టిక్ ఉత్పత్తులను 60 శాతం తగ్గించాలని కోరారు. దీనికి యÖకె సహ 50కు పైగా దేశాలు మద్దతునిచ్చాయి. సాధ్యమైనంత మేరకు అందరూ ప్లాస్టిక్ వాడకం తగ్గించాలి. ప్లాస్టిక్ ప్రత్యామ్నాయంగా వాడుకునేందుకు ప్రభుత్వాలు కాటన్, నారా సంచులను, వస్తువులను ఉత్పత్తి చేయాలి.. అందుబాటులో ఉంచాలి. అప్పుడే భూమిని ప్లాస్టిక్ భూతం నుంచి కాపాడుకోగలం. ప్రమాదంలో అడవులు భూమిలో అధికవేడి తీవ్రతరం కాకుండా ఉండాలంటే అడవులు, మొక్కల పెంపకం, వాటి సంరక్షణ చేపట్టాలి. కానీ ప్రభుత్వాల అంతులేని నిర్లక్ష్యంతో అటవీ వనరులు, జీవవైవిధ్యం విధ్వం సానికి గురవుతున్నాయి. పరిశ్రమలు, గనుల తవ్వ కాలు, అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుల పేరుతో సాగుతున్న అడవు ల కోతను నియంత్రించాలనే లక్ష్యంతో ‘అటవీ సంరక్షణ చట్టం-1980’ ని అమలులోకి తీసుకొచ్చా రు. ఈ చట్టానికి తూట్లు పొడుస్తూ, కొత్తగా అటవీ సంరక్షణ చట్టానికి సవరణ చేపట్టడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. గిరిజనులకు ఉపాధి అయిన అడవులను ఆక్రమించడంతో పాటు, ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు ప్రాజెక్టు లకు అటవీ భూములను కేటాయిస్తున్నారు.
‘అటవీ పరిరక్షణ చట్టం సవరణ బిల్లు-2023’ ద్వారా అటవీ భూములను అనేక అటవీయేతర ప్రయోజనాల కోసం స్వేచ్ఛగా బదలాయించేందుకు అవకాశం కల్పిస్తుంది. ఇది గిరిజనులకే కాదు.. దేశప్రజలకే ప్రమాదకరం. జాతీయ భద్రత, ఇతర వ్యూహాత్మక అవసరాల కోసం దేశ సరిహద్దుల్లో వంద కిలోమీటర్ల లోపు అటవీ భూముల బదలాయింపునకు స్వేచ్ఛ కల్పించారు. దీంతో కార్పొరేట్ వ్యక్తులు పెద్ద పెద్ద వృక్షాలను, అడవులను విచక్షణారహితంగా కూల్చి వేస్తున్నారు. పచ్చని అడవులు అంతరించిపో తున్నాయి. ఫలితంగా వర్షాలు లేక కరువుకాటకాలు సంభవిస్తాయి. సవరణలు చేసిన కొత్త చట్టంలో ఈశాన్యంతో పాటు ఉత్తరాఖండ్, ఇతర రాష్ట్రాల్లో విలువైన జీవవైవిధ్య సంపద ఉన్న అడవులపై పెను ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. దీంతో పశ్చిమ, తూర్పుకనుమల్లో అత్యంత దట్టమైన అటవీ ప్రదేశా లకు నష్టం వాటిల్లే ప్రమాదం ఉంది.
అడవులు తరిగిపోతే వర్షాలు ఉండవు. గిరిజనులకు ఉపాధి ఉండదు. జీవకోటికి కావాల్సిన ఆహారం, గాలి, నీరు దొరకవు. వీటన్నింటినీ దృష్టిలో పెట్టుకుని కొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన సవరణ చట్టాలను రద్దు చేయాలి. మన అడవులను మనమే కాపాడు కోవాలి. అడవులను పరిరక్షించుకుంటే భూమిని కొంతమేరకు కాపాడుకోగలం.భూమి పరిరక్షణ ద్వారా సహజవనరుల లభ్యతా పెరుగుతుంది. అడవుల పరిరక్షణలో ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచేందుకు ప్రపంచ బ్యాంక్ సాయంతో రెండు దశాబ్దాల క్రితం పలు కార్యక్రమాలు చేపట్టారు.వాటిలో ఉమ్మడి అటవీ యాజమాన్యం,సామాజిక అటవీ యాజమాన్యం వంటి పథకాలు మంచి ఫలితాలను ఇచ్చాయి.వాటి కింద పెంచిన అడవుల నుంచి వచ్చే ఉత్పత్తులు,కలప దిగుబడిపై ఆదాయాన్ని స్థానిక ప్రజలకే కేటాయిస్తా మన్న హామీ మాత్రం అనేక రాష్ట్రాల్లో అమలుకు నోచుకోలేదు.

ఉత్తర భారతదేశంలో పలు రాష్ట్రాల్లో ఇటీవల జరిగిన కార్మిక పోరాటాలు, ఆందోళనలు, నిరసనలు ఇవన్నీ సామాన్యుల సంక్షేమం కన్నా కార్పొరేట్ ప్రయోజనాలే మిన్నగా భావించే బిజెపి ప్రభుత్వం అనుసరించే విధానాలకు వ్యతిరేకంగా బలమైన సందేశాన్ని పంపించాయి. కార్మిక వర్గంలో ముఖ్యంగా జాతీయ రాజధాని ప్రాంతం (ఎన్.సి.ఆర్) వంటి పారిశ్రామిక ప్రాంతాల్లో పెరుగుతున్న తీవ్రమైన అసంతృప్తిని ఈ నిరసనలు ప్రముఖంగా చాటి చెప్పాయి.
ఎన్.సి.ఆర్ లోని అనేక ఫ్యాక్టరీల్లో చాలా మంది కార్మికులు ఆర్థికంగా వెనుకబడిన గ్రామాలకు చెందిన వలస కార్మికులే.తమ జీవనోపాధులను వెతుక్కుంటూ వచ్చినవారే. అయితే వారు ఇక్కడకు వచ్చిన తర్వాత బానిస తరహా పని పరిస్థితుల్లో చిక్కుకు పోతున్నారు.బహుళ జాతి కంపెనీలు, ప్రధానమైన భారతీయ సంస్థలకు చెందిన ఫ్యాక్టరీల్లో ఎక్కువమంది కాంట్రాక్ట్ కార్మికులుగా పనిచేస్తుంటారు. వీరికి మౌలికమైన కార్మిక హక్కులేవీ వర్తించవు.
కార్మిక చట్టాలు విస్తారంగా ఉల్లంఘించబడతాయి. నెలవారీ వేతనాలు రూ.10వేలు నుండి రూ.12వేలు మధ్యలో వుంటాయి. తరచుగా నిర్దేశిత కనీస వేతనాల కంటే ఇవి తక్కువగానే వుంటాయి. అనేక ఫ్యాక్టరీల్లో కార్మికులకు కార్మిక సంఘాల్లో చేరే లేదా సంప్రదించే వెసులుబాటు వుండదు, దీంతో వారికి సమిష్టి బేరసారాల శక్తి లేకుండా పోతోంది. చాలా తరచుగా వారు రోజుకు 13గంటలు పనిచేయాల్సిన పరిస్థితులు వుంటాయి. దీనికి తోడు పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం వారి పరిస్థితిని మరింత అధ్వాన్నం చేస్తుంది. ఇక దాదాపు రెండు దశాబ్దాల క్రితం చివరిసారిగా సవరించిన కనీస వేతనాలు ఇప్పటికీ కాలం చెల్లినవిగానే మిగిలిపోయాయి. ఇఎసఐ, ప్రావిడెంట్ ఫండ్ లేదా గ్రాట్యుటీ వంటి చట్టబద్ధమైన ప్రయోజనాల గురించి చాలామంది కార్మికులు కనీసం వినను కూడా వినలేదు !
ఇలాంటి అమానవీయ పని పరిస్థితులన్నీ కలిసి ఒక్కసారిగా విస్తృతమైన నిరసనలు, ఆందోళనలకు దారి తీశాయి. కార్మికులు ఎదుర్కొంటున్న ఈ ఇబ్బందులు, సమస్యలను పరిష్కరించడానికి బదులుగా ప్రభుత్వ కార్మిక శాఖ నిష్క్రియాపరంగా వుండిపోయింది. కార్మికులు సాగించే పోరాటాలను, నిరసనలను అణచివేయడానికి బిజెపి ప్రభుత్వం పోలీసు బలగాలను ప్రయోగించింది.
కార్పొరేట్ ప్రయోజనాలు, కార్మికుల మధ్య జరుగు తున్న ఈఘర్షణలో సిఐటియు (దిసెంటర్ ఆఫ్ ఇండియన్ ట్రేడ్ యూనియన్స్) కీలకమైన మద్దతును అందించింది. కార్మికుల కాంట్రాక్టీకరణను సిఐటియు ఎల్లప్పుడూ తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తూనే వచ్చింది. కానీ, యజమానులకు మాత్రం ఉపాధి భద్రతను, కార్మికుల ప్రయోజనాలను నిరాకరిం చడానికి ఇదొక సాధ నంగా మారింది. కాంట్రాక్ట్ కార్మికులపై ఆధార పడడం ఎక్కువైన కొద్దీ యావత్ కార్మిక లోకం హక్కులకు ఎదురుదెబ్బ తగులుతుందని, కార్మికులు విభజనకు గురవుతారని ఏళ్ళ తరబడి సిఐటియు హెచ్చరిస్తూనే వచ్చింది.కాంట్రాక్ట్ కార్మికు లతో పోలిస్తే పర్మినెంట్ ఉద్యోగులు కొంత మెరుగైన పరిస్థి తులతో లబ్ది పొందుతారు.అదే సమయంలో కాంట్రాక్ట్ కార్మికులు మాత్రం దాడులను ఎదుర్కొం టూనే వుంటారు.
బిజెపి నేతృత్వంలోని కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకువచ్చిన కొత్త లేబర్ కోడ్‌లను సిఐటియు తీవ్రంగా వ్యతిరేకి స్తోంది. చాలా చట్టాలు అమల్లో వున్నప్పటికీ పాలక వర్గాల మద్దతు కలిగిన బహుళజాతి కంపెనీలు, భారత కార్పొరేట్ సంస్థలు కార్మికులను దోపిడీ చేస్తూనే వున్నాయి. లేబర్ కోడ్‌లను తీసుకురావడంతో, ఇక కార్పొరేట్ సంస్థలు కార్మికులను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేయడం మరింత ఉధృతమైంది. తద్వారా కార్మికులు మరింత దోపిడీకి గురవుతున్నారు.కార్మికుల భద్రతను, బేరాసారాల శక్తిని పణంగా పెట్టి యజమానులకు వెసులుబాటును పెంపొందిం చడం ద్వారా లేబర్ కోడ్‌లు ప్రధానంగా కార్పొ రేట్ ప్రయోజనాలనే నెరవేరుస్తున్నాయని సిఐటియు భావిస్తోంది.ఈ లేబర్ కోడ్‌లను పూర్తిగా రద్దు చేయాలని సిఐటియు డిమాండ్ చేస్తోంది.ఆస్థానంలో పటిష్టమైన రక్షణాత్మక చట్టాన్ని పునరుద్ధరించాలని కోరింది.కాంట్రాక్టు కార్మికులు,స్కీమ్ వర్కర్లతో సహా మొత్తంగా కార్మికులందరికీ కనీస వేతనాలకు హామీ కల్పించా లన్నది ప్రస్తుతం సాగుతున్న కార్మిక పోరాటాల్లో సిఐటియు కీలక డిమాండ్‌గా వుంది. ప్రతి ఒక్క కార్మికుడు గౌరవప్రదమైన జీవితాన్ని గడిపేందుకు,ఆహారం,నివాసం,విద్య,ఆరోగ్య సంరక్షణ వంటి మౌలిక అవసరాలు తీరేందుకు సరిపడా వేతనాన్ని అందుకోవాలని సిఐటియు కోరుతోంది. పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం,ఖర్చులకు అనుగుణంగా కనీస వేతనాలను క్రమం తప్ప కుండా సవరించాలని,ఈ రక్షణను అన్ని కేటగిరీల కార్మికులకు ఎలాంటి మినహాయింపు లేకుండా వర్తింపు చేయాలని సిఐటియు పదే పదే పిలుపిస్తోంది.ఎక్కడ నిరసనలు జరిగినా సిఐటి యు అనుబంధ సంఘాలు, కిసాన్ సభ, డివై ఎఫఐ, ఎసఎఫఐ కార్యకర్తలు, సభ్యులందరూ నిరసనలకు దిగిన కార్మికులకు తోడ్పాటునంది స్తుంటారు. సిపిఎం ప్రధాన కార్యదర్శి, ఇతర నేతల జోక్యం కార్మిక శక్తి మనోధైర్యాన్ని పెంపొందించింది.ఫిబ్రవరి 12న పిలుపు ఇచ్చిన జాతీయ సమ్మె ప్రాంతాల వారీగా కార్మికులందరినీ సమీకరించి, సమాయత్తపరిచింది. సమ్మె సందర్భంగా ఇచ్చిన నినాదాలు అనేకమందికి స్ఫూర్తినిచ్చాయి. మోడీ ప్రభుత్వ కార్పొరేట్ అనుకూల విధానాలను అలాగే మతోన్మాద ధోరణులతో కార్మిక వర్గం ఐక్యతను బలహీనపరిచే ప్రయత్నాలను బట్టబయలు చేయడానికి దోహదపడ్డాయి.సంఘీభావాన్ని ప్రదర్శించాలంటూ సిఐటియు ఇచ్చిన పిలుపునకు అత్యధికంగా స్పందన లభించింది. అనేక రాష్ట్రాల్లో కార్మికులు మద్దతుగా వీధుల్లోకి వచ్చారు. ఈ ఉద్యమం కార్మిక వర్గం ఐక్యతను ప్రదర్శించింది. కొత్త రకమైన దిశా నిర్దేశాన్ని అందించింది. ఉత్తర భారతంలో కార్మికులు సాగిస్తున్న పోరాటాలు ఒక ప్రాథమిక వాస్తవాన్ని నొక్కి చెప్పాయి. సమైక్యతే కార్మిక శక్తి యొక్క అత్యంత గొప్ప బలం. సంఘటితం అయినపుడు,ఏ శక్తి కూడా వారి గళాన్ని నిలువరించలేదు. ఈ నిరసనలు, కాంట్రాక్టీకరణకు వ్యతిరేకంగా నిరంతరంగా సాగుతున్న ప్రతిఘటనను చూపించాయి. దీనితో పాటుగా కార్మిక వ్యతిరేక చట్టాల పట్ల గల దృఢమైన వ్యతిరేకతను వ్యక్తం చేశాయి. ఇది ప్రభుత్వాలపై, యజమానులపై వాస్తవ ఒత్తిడిని తీసుకురాగలుగుతుంది.మరింత మెరుగైన వేతనాలు, మౌలిక హక్కుల సాధన కోసం జరుపుతున్న పోరు క్రమంగా గౌరవం, న్యాయం, మరింత మెరుగైన భవితవ్యం కోసం సాగించే విస్తృత పోరాటంగా రూపుదాల్చింది. ఈ పోరాటంలో సిఐటియు దృఢమైన స్తంభంగా నిలిచింది. కార్మికులందరినీ సమీకరిస్తోంది. కార్మిక విధానాలను అస్థిరపరిచే, కార్మిక సంఘాల కార్యకలాపాలను అణచివేసే లక్ష్యం కలిగిన విధానాలకు వ్యతిరేకంగా స్పష్టమైన దిశా నిర్దేశాన్ని అందిస్తోంది.ముందున్న మార్గం అనేక సవాళ్ళతో కూడుకున్నదే, అయితే, స్థిరమైన, సమైక్య కార్యాచరణతో పాతుకుపోయిన అన్యాయాన్ని సవాలు చేయవచ్చని ఉత్తర భారతంలో కార్మికులు ప్రదర్శించిన కృత నిశ్చయం రుజువు చేసింది. దోపిడీతో కూడిన కాంట్రాక్టీకరణకు స్వస్తి చెప్పాలని డిమాండ్ చేయడం, కొత్త లేబర్ కోడ్‌లను తిరస్కరించడం, సార్వత్రిక కనీస వేతనాల కోసం పట్టుబట్టడం ద్వారా కార్మిక వర్గం తక్షణ ఉపశమనం కావాలని కోరడమే కాదు, మొత్తంగా దేశంలోని కార్మిక సంబంధాల భవిష్యత్‌ను కూడా పునర్నిర్మిస్తోంది. ఈ పరిణామాలన్నీ కార్మిక హక్కుల పునరుద్ఘాట నకు సంకేతం. ఇటువంటి ఉద్యమాలు విజయ వంతం కావడమనేది ప్రాంతాలవారీగా,రంగాల వారీగా కార్మికులు కొనసాగించే ఐక్యత, సంఘటితమవడంపై ఆధారపడి వుంటుంది.ఈ పోరాటం ఉధృత రూపాన్ని సంతరించుకుం టున్నందున సమిష్టి కార్యాచరణతో అర్ధవంతమైన మార్పును తీసుకురావచ్చన్న ఆశను కలిగిస్తోంది. అలాగే కొద్దిమంది కార్పొరేట్ల కన్నా పెద్ద సంఖ్యలోని కార్మిక లోకానికి ఆర్థిక పురోభివృద్ధి ప్రయోజనాలు అందేలా చూడాలని హామీ కల్పిస్తోంది.సంక్షోభ కాలంలో ప్రజల మీద ఫాసిస్టు పాలకుల నిర్బంధం పెరగడమే కాదు, ప్రజలు ఉవ్వెత్తున తిరగబడి చరిత్ర తిరగరాసే అవకాశం కూడ పెరుగుతుంది. ఆకలి నుంచి ఉక్రోశం, అణచివేత నుంచి ప్రతిఘటన పెరుగుతుంది. మార్పులు తీవ్రమైన వేగంతో సంభవిస్తాయి. అభ్యుదయ శక్తులు సంక్షోభ కారణాలను, స్వరూపాన్ని సక్రమంగా అవగతం చేసుకుని స్ఫూర్తితో జోక్యం చేసుకోవల్సిన సమయం ఇది. అన్ని విధాలుగా విఫలమైన పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ స్థానంలో మెరుగైన ప్రత్యామ్నాయ వ్యవస్థను, దోపిడీ లేని సమసమాజాన్ని నిర్మించుకునే దిశగా ప్రజాతంత్ర ఉద్యమం ముందడుగు వేయాల్సిన అవసరం ఉంది. దుష్ట మాంత్రికుడి ప్రాణం చిలకలో ఉన్నట్లు ఈ ‘హిందూత్వ’ అంతం ప్రజా ప్రతిఘటనలో ఉంది. అంతిమంగా పై చేయి సాధించేది అదే. 2022 నాటికి దేశ జిడిపిలో పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి రంగం వాటాను 25 శాతానికి పెంచే విధంగా మేక్ ఇన్ ఇండియా పథకాన్ని 2014లో ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ ప్రకటించారు. జిడిపిలో పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి వాటా 25 శాతానికి చేరే సంగతి అటుంచి మోడీ ఏలుబడిలోకి వచ్చేనాటికి ఉన్న 16.3 శాతం కాస్తా 2020-21 నాటికి 14.3 శాతానికి దిగజారింది. మేకిన్ ఇండియా పథకాన్ని ఉపాధి పెంపుదల, విదేశాలకు వస్తు ఎగుమతులు, మన దిగుమతులు తగ్గించే లక్ష్యంతో ప్రకటించారు. మన దిగుమతుల బిల్లు తగ్గిన దాఖలాలుగానీ, ఎగుమతులు పెరిగిన అనవాలు గానీ కనిపించటం లేదు. 2022 నాటికి రైతుల ఆదాయాన్ని రెట్టింపు చేస్తామన్న వాగ్దానం నెరవేర్చకపోగా రైతాంగానికి ఎసరు పెట్టి వ్యవసాయాన్ని కార్పొరేట్లకు కట్టబెట్టేందుకు దుర్మార్గమైన మూడు వ్యవసాయ చట్టాలు తీసుకొచ్చి అబాసుపాలైన విషయం తెలిసిందే. మద్దతు ధరకు చట్టం తీసుకొస్తామని హామీ ఇచ్చిన మోడీ కాలయాపన చేస్తూ మీన మేషాలు లెక్కిస్తున్నాడు.- జి ఎన్ వి సతీష్ 

మహిళలు పెళ్లి కానంతవరకు తల్లిదండ్రుల మాటునే ఉండాలి, పెళ్లి చేసుకున్నాక భర్త చాటున ఇంటి పట్టునే వంట, సేవ చేస్తూ ఉండాలి.. అనే దశ నుండి వివిధ ఆధునిక రంగాలలో పురుషులకు సాటిగా, దీటుగా తమ సత్తా చూపే దశకు చేరుకున్నారు. లింగ సమానత్వం పెరుగుతున్నా, సైన్స్ రంగంలో స్త్రీల ప్రవేశం నుండి అక్కడ నిలదొక్కుకుని, విజయం సాధించడానికి ఎన్నో అవరో ధాలు ఉంటూనే ఉన్నాయి. అయినా మేరీక్యూరీ లాంటి వారు స్త్రీలు సైతం శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణలు చేయగలరని, నడిపించగలరని నిరూపించారు. దేశ ఆర్థిక అభివృద్ధిలో భాగమైన సైన్స్,టెక్నాలజీ, ఇంజనీరింగ్, గణితం వంటి చాలా కీలకమైన అంశాల్లో మహిళల పాత్రను మెరుగు పరుచుకుంటూ ముందుకు వెళుతున్నారు.
– డాక్టర్ కాకర్లమూడి  విజయ్

సమాజం నిర్దేశించిన ఆశలు అమ్మాయిల, అబ్బాయిల ఆకాంక్షలను వేరు వేరుగా రూపొందేలా చేస్తున్నాయి. ఇప్పటికీ చాలా ప్రాంతాలలో అబ్బా యిలను ఫిజిక్స్,గణితం, ఇంజనీరింగ్ వైపు ప్రోత్స హిస్తే, అమ్మాయిలను సేవ చుట్టూ తిరిగే రంగాల వైపు పంపుతు న్నాయి. ఈతేడా వలననే సైన్సులో మహిళల ప్రాతినిధ్యం లేకుండా పోతుంది.సైన్సు చైతన్యవంతమై, అనేక మంది సహకారంతో ప్రపంచం ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్ళను పరిష్కరించడానికి, పరిశో ధనాలయాల బయట కూడా కెరీర్‌లు కల్పించడానికి అద్భుతమైన సాధనగా ఉంటూ వచ్చింది. ఈ 21వ శతాబ్దంలో దాని ప్రాముఖ్యత మరింత పెరిగింది. ఈ రంగంలో పురుషులే ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నా, మేరీక్యూరీ వంటి మహిళలూ పరిశోధనలు చేయ గలరని నిరూపించి శతాబ్ద కాలం గడిచినా, గుర్తింపు పొందిన మహిళా శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికీ బహు కొద్ది మందే కావడం లింగ అసమానత్వాన్ని ఎత్తిచూపు తోంది. ఆసమానత్వాన్ని పెంపొందించు కోవడం, మరింత వైవిధ్యమైన సహకారాన్ని పంచుకోవలసిన అవసరాన్ని వెల్లడిస్తుంది.

తమను తాము సానబెట్టుకుంటూ..
ప్రపంచమంతా, ఆ మాటకొస్తే మొత్తం సృష్టి అంతా, పురుషాధిక్యతతో పేట్రేగుతున్న కాలంలో మహిళలు మేము సైతం అంటూ, అందుబాటులోకొచ్చిన అవకా శాలను అందిపుచ్చుకుంటూ వాటిలో తమ ప్రతిభను సానబెట్టుకుంటూ ముందుకు సాగుతు న్నారు.ఉదయాన్నే రోడ్లుఊడ్చే మహిళల నుండి రోదసీలో నడక సాగిస్తున్న మహిళామÖర్తులకు మనం దరం జేకొ ట్టాలి. ఇప్పటి అమ్మాయిలు కేవలం సున్నితమైన కళా కారులుగా,రచయిత్రులుగా,కవయిత్రులుగానే కాకుం డా డాక్టర్లుగా,ఇంజనీర్లుగా,డ్రైవర్లు,కండక్టర్లుగా, యుద్ధం చేసే సైనికులుగా,పరిశోధనాత్మక విషయా లను వెల్లడిచేసే జర్నలిస్టులుగా,పాలన చేసే ప్రజా ప్రతినిధులుగా,రాష్ట్రాల్ని, దేశాల్ని నడిపే ఆఫీసర్లుగా, నేతలుగా,ఐటీ రంగంలో నిపుణులుగా,కొన్నిచోట్ల శాస్త్రీయ సంస్థలలో పరిశోధకులుగా కనిపిస్తున్నా, ఇంకా వారి ఉనికి బలపడాల్సి ఉంది. సైన్సు రంగం లో ఎందరో అమ్మాయిలు పిహెచ్‌డి వరకూ చదువు తున్నా, చాలామంది చివరకు చదువు చెప్పే బోధనా రంగానికే పరిమితమౌతున్నారు.ప దవ తరగతి చదువు పూర్తవ్వగానే సైన్సు గ్రూపు సెలెక్ట్ చేసుకుని డాక్టరు అవ్వుదామా, ఇటు లెక్కలు తీసుకుని ఇంజనీరు అవ్వుదామా అనే వరకూ అంతా బాగానే ఉంది. అలా డాక్టర్లూ, ఇంజనీర్లూ అయిన మహిళలు ఆయా వృత్తులలో తమ శారీరక, మానసిక శక్తిని, పరిమితులను దాటి పనిచేయడం ముదావహం.
సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీలో..
సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ రంగంలో మాత్రం మహిళలు కాస్త వెనకబడే ఉన్నారు. సైన్స్ అభివృద్ధికి ప్రామా ణికంగా పరిగణింపబడే నోబెల్ పురస్కారాలలో మగు వలు అగుపించడం లేదు. నూతన ఆవిష్కరణలు అతివల నుండి రావడంలేదు. పిచారులూ, జూకర్బ ర్గ్‌లూ సత్యానాదెళ్ళలూ కనిపించే టెక్ రంగంలో కూడా ఆ స్థాయిలలో మగువలు లేరు. జానకీ అమ్మా ళ్,టెస్సీ థామస్, వందనా కామత్, సునీతా విలియమ్స్ వంటివారు అడపాదడపా మెరుస్తున్నా, ఇంకా బోలెడు శూన్యం ఉంది మహిళలు భర్తీ చేయడం కోసం. సైన్స్ ఎప్పటినుండో ఉత్సుకత, నవీనత, ఎడతెగని జ్ఞానతృష్ణ మీద నడుస్తుంది. చరిత్రలో నిలిచిపోయే ఆవిష్కరణలు ఆడవారి ద్వారానే పురుడుపోసుకు న్నాయి. అటువంటి మహిళల కథలు కేవలం వారు సాధించిన శాస్త్రీయ విజయాలే కాదు, అవి ధైర్యం, స్థైర్యం, ఓపిక, పట్టుదల, ప్రతికూలమైనా అననుకూల మైనా పరిస్థితులను ఎదుర్కొని ఎదిగిన కబుర్లు. మేరీ క్యూరీ నుండి ఇప్పటి మహిళల వరకూ లింగ వివక్షను అధిగమించి తమ సామర్ధ్యాన్ని నిరంతరమÖ ప్రదర్శిం చిన వాళ్ళే. అలాగే పాఠ్య పుస్తకాలలో కూడా మహిళల శాస్త్రీయ విజయాలను పురుషుల కంటే తక్కువగానే చూపించడం జరుగుతుంది.తమకు మాదిరిగా, ప్రేరణగా మహిళలు లేకపోతే అటువంటి స్థానాలలో, స్థాయిలలో తమను తాము ఊహించుకోవడం అమ్మా యిలకు కాస్త కష్టం. ఆ విధమైన ప్రోత్సాహం ప్రస్తుతం తక్కువైంది.ఒకవేళ అన్ని అవరోధాలని దాటి శాస్త్రీయ రంగంలోకి అడుగుపెట్టిన మహిళలు తరచూ తమ పరిశోధన వాతావరణంలో కూడా సవాళ్ళను ఎదు ర్కొంటున్నారు.సీVAద్యోగులు,యాజమాన్యం మహి ళల విశ్వాసాన్ని తక్కువ చేసి,అవకాశాలను, వనరు లను తగ్గించి,వారి పురోగతిని అడ్డుకుంటున్నారు.
శాస్త్రీయ రంగంలో సవాళ్లు
మంచి విద్యకు అవకాశాలు, ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో, అమ్మాయిలకు ముఖ్యమైన అడ్డంకి. బల మైన విద్యా పునాది లేకపోవడం శాస్త్రీయ రంగంలో ముందుకు సాగడం, నిలదొక్కుకోవడం పెను సవాలు. సమాజంలో వేళ్ళూనుకుపోయిన కొన్ని అభిప్రాయాలు -అమ్మాయిలకి ఏదో చదివి, రాసేంత స్థాయి చదువు ఉంటే చాలు-వంటివి వాళ్లను శాస్త్రీయ విద్యవైపు పోకుండా నిరుత్సాహపరుస్తున్నాయి. ఆ కారణంగా డాక్టర్ల (అదీఎక్కువగా గైనకాలజిస్టులు) వరకూ చద వడం మాత్రమే కనిపిస్తుంది. ఈఎంసెట్‌లూ, నీట్ లలో విజయం సాధించని వాళ్లలో కొంతమంది ఎమ్మె స్సీలు చేస్తే, వాళ్లలో ఇంకా కొద్దిమంది పీహెచ్‌డీలు చేస్తారు. ఇక ఆ తరువాత అత్యధిక మంది లెక్చరర్లుగా స్థిరపడిపోతారు తప్ప పరిశోధనా రంగంలో ముందుకు వెళ్లలేకపోతున్నారు.
పరిశోధనాలయాలలో..
పరిశోధనాలయాలలో పరిశోధన విషయంలో, స్త్రీ పురుష వివక్ష ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. సమానమైన అర్హతలు ఉన్నా,పురుషులనే అధికంగా నియ మించు కోవడం కనిపిస్తుంది. అంతేకాకుండా, వారికే అధిక జీతం,అధిక తోడ్పాటు లభిస్తుంది.ఈ వివక్ష కేవలం పురుషుల నుండే కాకుండా స్త్రీలనుండి కూడా రావ డం ఆశ్చర్యం. పని ప్రదేశంలో ఇమిడిపోవ డానికి మహిళా శాస్త్రజ్ఞులు తమ ఆత్మగౌరవంతో పాటు ఆరోగ్యంవిషయంలో కూడా సర్దుకుపోవలసి వస్తుంది. పైగా, స్త్రీల నిర్ణయాలు తీసుకునే సమర్ధతపై పురుషు లు అనుమానంగా ఉండటం, తక్కువ చేసి చూడటం, వారి అభిప్రాయాలకు ప్రాముఖ్యత ఇవ్వక పోవడం వంటి చర్యలు తెలీకుండానే మహిళలలో ఒత్తిడి పెంచి,అనేక ఇబ్బందులకు కారణమౌతుంది. పరిశో ధనకు అవసరమైన గ్రాంట్లు, ప్రాజెక్ట్‌ల ఆమో దం వంటివి కూడా మహిళల కంటే పురుషులకే ఎక్కువగా లభిస్తున్నాయి.ఈఅంటే 22శాతం మాత్రమే ప్రాతి నిధ్యం వహిస్తున్నారు. మహిళా పరిశో ధకుల కెరీర్ తక్కువకాలం ఉండటమే కాకుండా, తక్కువ జీతాలతో ఉంటుంది.వారి పనితనం పేరెన్నిక గన్నసైన్స్ జర్నల్స్ లో అంతగా కనిపించదు. వారికి ప్రమోషన్లు, ఇతర ప్రోత్సాహకాలు కూడా తక్కువే. మహిళలకు ఉన్న మరో సమస్య ఇంటి బాధ్యతలు. ఉద్యోగంలోనే కాకుం డా ఇంటి పనులలో కూడా లభించని ‘మగ’ సహాయం కారణంగా మానసిక,శారీరక ఆరోగ్యం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉందని అధ్యయనాలు చెప్తున్నాయి. అయితే, ప్రభుత్వ తోడ్పాటు ఈ విషయంలో చాలా ముఖ్యపాత్ర పోషిస్తుంది.ఇప్పటికే, మన ప్రభుత్వ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగం ఖఅశీwశ్రీవdస్త్రవ Iఅఙశీశ్రీఙవఎవఅt ఱఅ =వsవaతీcష్ట్ర Adఙaఅcవఎవఅt tష్ట్రతీశీuస్త్రష్ట్ర చీuతీtuతీఱఅస్త్ర (ఖI=Aచీ) వంటి స్కీమ్‌లు ప్రవేశపెట్టి, వాటి ద్వారా మహిళా శాస్త్రజ్ఞులను వారి వృత్తిపర అభివృద్ధికి సహాయం చేస్తున్నాయి. వివిధ ఎన్జీవోలు, కొన్ని విద్యాసంస్థలు శాస్త్రీయ విద్యను అమ్మాయిలకు అందించడంలో, ముఖ్యంగా వెనుకబ డిన ప్రాంతా లలో ముందుకు వస్తున్నాయి. శాస్త్రవేత్త లుగా, ఇంజ నీర్లుగా ఎదగాలనుకునే అమ్మాయిలకు ఇటువంటి తోడ్పాటు బలాన్ని ఇస్తుంది. ఇటీవల పెరుగుతూ వ్యాపిస్తున్న స్టార్ట్-అప్ వాతావరణం టెక్నా లజీ, ఆవిష్కరణ రంగాలలో కొత్త అవకాశాలను అంది స్తుంది.వివక్షను, అవమానాలనూ, చిన్నచూ పునూ అధిగమించి తమ కలలను సాకారం చేసుకో వాలంటే..మహిళలు,ముఖ్యంగా అమ్మాయిలు, ఆత్మవిశ్వాసం,అపార పట్టుదలకు,మొండితనం, ధైర్యం అలవర్చుకోవాలి.వీటికంటే ముందు స్వతహాగా తమ కు ఆసక్తి, సృజనాత్మకతతో పాటు తాము విజయం సాధిస్తే ఎందరో అమ్మాయిలకు ప్రేరణగా ఉంటా మనే పాజిటివ్ దృక్పథం అవసరం.
మార్గదర్శకత్వం అవసరం
సైన్సు అండ్ టెక్నాలజీ రంగాల్లో ఇప్పటికే విజయం సాధించిన మహిళలు ఆసక్తిగల ఉత్సాహవంతులు ప్రేరేపించేందుకు, స్ఫూర్తి నింపేందుకు, ప్రోత్సహిం చేందుకు,సమస్యలకు పరిష్కారాలు, మెళకువలు నేర్పేందుకు తరచూ సమావేశాలు నిర్వహిస్తుండాలి. ఇది నిరంతరం జరుగుతుంటే మేలు జరిగే అవకా శాలు మెండుగా ఉంటాయి. భవిష్యత్తులో మరింత మంది మహిళలు సైన్స్ రంగంలో ప్రవేశించి, నాయ కుల స్థానాలకు ఎదిగి, వారి ఆవిష్కరణలతో, సృజనా త్మకతతో,జ్ఞానంతో,నైపుణ్యంతో ప్రపంచాన్ని మార్చ వచ్చు అని ఆశించవచ్చు.
మహిళా మార్గదర్శకులు మేరీ క్యూరీ
మేరీక్యూరీ పనిలో కనికరంలేని స్వభావం కల మహిళ.1906లో ఆమె భర్త, సహపరిశోధకుడు అయి న పియరీ అకాల మరణం తర్వాత, వ్యక్తిగత దుఃఖం, శాస్త్రీయ సమాజాన్ని పీడిస్తున్న వివక్ష ఉన్నప్పటికీ క్యూరీ తన పరిశోధనను కొనసాగించారు. మహిళ లకు చాలా అరుదుగా గుర్తింపు లభిస్తున్న కాలంలో.. ఆమె రెండు నోబెల్ బహుమతులు గెలుచుకున్న తొలి వ్యక్తిగా నిలిచారు. ఒకటి భౌతిక శాస్త్రం (1903), మరొకటి రసాయన శాస్త్రం (1911).ఆమె ఆవిష్కర ణలు రేడియేషన్ థెరపీద్వారా క్యాన్సర్ చికిత్సకు పునాది వేసింది. లెక్కలేనన్ని ప్రాణాలను కాపాడింది.
అడా లవ్‌లేస్
యాంత్రిక కంప్యూటింగ్ పరికరం అయిన అనలిటి కల్ ఇంజన్ కొరకు చార్లెస్ బాబేజ్‌తో పాటు కలిసి పనిచేస్తున్నప్పుడు అడా లవ్‌లేస్ ఈ యంత్రాన్ని అంక గణిత గణనల కంటే ఎక్కువగా ఉపయోగించవచ్చని గ్రహించారు. ఆమె స్వయంగా బెర్నౌలీ సంఖ్యలను లెక్కించడానికి ఒక అల్గారిథమ్‌ను వివరించే ప్రోగ్రాం ను రాశారు.దీనిని మొట్టమొదటి కంప్యూటర్ ప్రోగ్రా మ్‌గా భావిస్తారు. ఆమె అంతరదృష్టి ఆ కంప్యూటింగ్ యంత్రాలు గణనకు మించి అనేక రకాల పనులను చేయగలవని నిరూపించింది. ఆ విధంగా ఆధునిక కంప్యూటింగ్‌కు పునాది వేశారు. అయితే, అప్పట్లో ఆమె ఆలోచనలు కొట్టివేశారు.కానీ నేడు, అడా లవ్ లేస్ ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామర్‌గా ప్రశంసించబడుతున్నారు.
రోసలిండ్ ఫ్రాంక్లిన్
రోసలిండ్ ఫ్రాంక్లిన్ కథలో విషాదం, విజయం రెండూ ఉన్నాయి. 1950వ దశకంలో బ్రిటీష్ జీవ భౌతిక శాస్త్రవేత్త అయిన ఫ్రాంక్లిన్, ఎక్స్-రే క్రిస్ట ల్లాగ్రఫీని ఉపయోగించి డిఎనఎ నిర్మాణంపై మార్గ దర్శక పరిశోధనను నిర్వహించారు.ఆమె తీసిన ఛాయాచిత్రాలు డబుల్ హెలిక్స్ నిర్మాణంలో కీలక మైన అంతర్దృష్టులను అందించాయి. వాటికి వాట్సన్, క్రిక్,విల్కిన్స1962లో నోబెల్ బహుమతిని అందు కున్నారు.ఫ్రాంక్లిన్ జీవితకాలంలో ఆమెకు తగిన గుర్తింపు ఇవ్వబడలేదు. ముఫ్పై ఏడు సంవత్సరాల వయస్సులో ఆమె అకాల మరణం తర్వాత, డిఎనఎ ఆవిష్కరణలో ఆమె పాత్ర పూర్తిగా గుర్తించబడింది.
కేథరీన్ జాన్సన్
కేథరీన్ జాన్సన్ కథ జాత్యహంకారం, లైంగిక వివక్ష నేపథ్యంలో పట్టుదల కథ. 1960లలో ఎనఎఎసఎలో పనిచేసిన జాన్సన్ ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ గణిత శాస్త్రజ్ఞురాలు. అమె పని 1962లో జాన్‌గ్లెన్ యొక్క ఆర్బిటల్ ఫ్లైట్ సహా ప్రారంభ అంతరిక్ష యాత్రల విజయాలలో అంతర్భాÄగం. జాతి, లైంగిక అడ్డంకులు తీవ్రంగా ఉన్నప్పటికీ ఆ ప్రాజెక్ట్ కోసం జాన్సన్ వేసిన లెక్కలు చాలా కచ్చితంగా ఉండి, ఆమె సీVAద్యోగుల గౌరవాన్ని సంపాదించాయి. ఎనఎఎసఎలో జాన్సన్ పాత్ర పురుషాధిపత్య మిషతో చాలాకాలం వెలుగు చూడలేదు. కానీ 2015లో గణితం, అంతరిక్ష పరిశోధనలలో ఆమె చేసిన మార్గదర్శక పనిని గుర్తించారు. 97 సంవత్సరాల వయస్సులో జాన్సన్‌కు ప్రెసిడెంట్ బరాక్ ఒబామా ప్రెసిడెన్షియల్ మెడల్ ఆఫ్ ఫ్రీడమ్‌ను ప్రదానం చేశారు.
మచ్చుకి మనవాళ్ళు..
మనదేశం గొప్ప మేధో సంప్రదాయాల భూమి. సామాజిక అడ్డంకులు, విద్యాపరమైన సవాళ్లు, గుర్తింపు లేమిని ఎదుర్కొన్నప్పటికీ%…% సైన్స్‌లో భారతీయ మహిళలు పట్టుదలతో, సంచలనాత్మక ఆవిష్కరణలు చేశారు. అలాగే భవిష్యత్ తరాలను ప్రేరేపించారు. మొదటి మహిళా భౌతిక శాస్త్రవేత్త బేగం రోక్వియా సఖావత్ హుస్సేన్ నుండి, బయో ఫిజిక్స్‌లో డాక్టర్ మంజు బన్సాల్ వరకు.. విజ యమనేది స్త్రీ-పురుషులతో ముడిపడి ఉండదని, అది ఉత్సుకత, అభిరుచితో ముడిపడి ఉందని నిరూ పించారు.
ఆనందీ గోపాల్ జోషీ
తనకంటే ఇరవై ఏళ్ళు పెద్దగా ఉన్న అతన్ని పెళ్ళాడి, పద్నాలుగేళ్ల వయసులో మగబిడ్డకు జన్మనిచ్చింది ఆనందీబాయి.అయితే వైద్య సౌకర్యాలు సరిగా లేక పోవడంతో ఆబిడ్డ పదిరోజుల తరువాత చనిపో యింది. ఈ సంఘటన ఆనంది జీవితంలో విషాదం తో పాటు దేశంలో వైద్యరంగంలో ఏదైనా చేయాలన్న తలంపుకి పురుడుపోసింది.భర్త తోడ్పాటుతో 1883లో ఆనందిబారు అమెరికాలో వైద్య శిక్షణ ప్రారంభించి, 1885లో ఎండి పట్టా పుచ్చుకున్నారు. ఆ మరుసటి సంవత్సరం కొల్హాపూర్‌లో ఆల్బర్ట్ ఎడ్వర్డ్ ఆసుపత్రిలో మహిళలవార్డ్‌కి ఇన్‌ఛార్జిగా సేవలందించారు. అయితే ఆమెకు తనకి 22 ఏళ్లు రాకముందే క్షయవ్యాధి సోకి మరణించారు. ఆమె నుండి ప్రేరణ పొందిన అనేక మంది మహిళలు ఆమె సాకారం చేసుకోలేకపోయిన కలలను సాధించి చూపారు.
జానకి అమ్మాళ్
జానకి అమ్మాళ్ వృక్షశాస్త్రజ్ఞురాలు. 1897లో జన్మిం చిన అమె మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయంలో వృక్ష శాస్త్రం లో డాక్టరేట్ పొందారు. దేశంలోనే ఈ రంగంలో డాక్టరేట్ పట్టా పొందిన మొదటి మహిళగా గుర్తింపు పొందారు. చెరకు మొక్క జన్యు నిర్మాణంపై, సిట్రస్ జాతి అధ్యయనానికి ఆమె కృషి ఘనమైనది. దేశం లోనే ఆధునిక వ్యవసాయ పరిశ్రమకు పునాది వేయ డానికి సహాయపడ్డారు. ప్రతిష్టాత్మకమైన లిన్నేయన్ సొసైటీ ఆఫ్ లండన్‌లో సభ్యురాలైన మొదటి భారతీ యురాలు కూడా ఆమె. లండన్‌లో పనిచేస్తున్న ఆమె, పండిట్ నెహ్రూ ఆహ్వానం మేరకు భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి, బొటానికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియాకి డైరెక్టర్ జనరల్‌గా వ్యవహరించారు. జానకీ అమ్మాళ్ 1977 లో పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందారు. ఒక రకం పూల మొక్కకి ఆమె పేరు పెట్టారు కూడా. ఎనభై ఏడేళ్ల వయసులో 1884లో మరణించే సమయానికి ఆమె చెన్నైలోని ఒక ల్యాబ్‌లో పనిచేస్తున్నారు.
వందనా కామత్
భారతదేశ అంతరిక్ష కార్యక్రమ పితామహుడిగా విక్ర మ్ సారాభారు పరిగణించబడుతున్నప్పటికీ, ఇస్రో విజయాన్ని రూపొందించడంలో డా.వందనా కామత్ తెరవెనుక కీలకపాత్ర పోషించారు. భారతదేశ అంతరిక్ష విజ్ఞాన రంగంలో ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో ఉన్న కొద్దిమంది మహిళల్లో ఒకరైన డాక్టర్ కామత్, ఇస్రో యొక్క మొదటి ఉపగ్రహాలు, ప్రయోగ వాహనాల అభివృద్ధికి గణనీయంగా సహకరించారు. సమాచార సాంకేతికత, ఉపగ్రహ వ్యవస్థలలో డా. కామత్ యొక్క నైపుణ్యం టెలీకమÖ్యనికేషన్స్, వాతావరణ అంచనా వ్యవస్థలు, గ్రామీణ అభివృద్ధి కార్యక్రమాలను నేరుగా ప్రభావితం చేసే ఉపగ్రహ కమÖ్యనికేషన్ రూపొందించడంలో సహాయపడింది.
టెస్సీ థామస్
‘క్షిపణి మహిళ’గా పేరుగాంచిన టెస్సీ థామస్ అగ్ని, పృథ్వీ క్షిపణులతో సహా క్షిపణి వ్యవస్థల అభివృద్ధిలో మార్గదర్శక పాత్ర పోషించారు. డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఆర్గనైజేషన్‌లో ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ థామస్ భారతదేశంలో క్షిపణి ప్రాజెక్టుకు నాయకత్వం వహించిన మొదటి మహిళ.గ్లోబల్ మిస్సైల్ టెక్నాలజీ, డిఫెన్స్ సిస్టమ్స్‌లో భారతదేశాన్ని కీలకంగా మార్చడం లో ఆమె కృషి కీలకమైనది.అత్యంత సాంకేతికత, సాంప్రదాయకంగా పురుషాధిపత్య రంగంలో ఉన్న మహిళగా,భారతదేశ రక్షణ సామర్థ్యాలు, సాంకేతిక ఆవిష్కరణలలో అగ్రగామిగా ఉండేలా డా||థామస్ అడ్డంకులను అధిగమించారు.
ఈ కథనాలు సైన్స్ అంటే కేవలం కొత్త వాస్తవాలను కనుగొనడం లేదా కొత్త సాంకేతికతలను సృష్టించడం మాత్రమే కాదని గుర్తుచేస్తాయి. ఇది యథాతథస్థితిని సవాలు చేయడం,ఊహించడం, ప్రశ్నించడం, ప్రపం చాన్ని మెరుగైన ప్రదేశంగా మార్చడానికి కృషి చేయ డం.అలా చేయడం ద్వారా సైన్స్‌లోని మహిళలు మనందరికీ గొప్పగా ఆలోచించడానికి, ధైర్యంగా కలలు కనడానికీ,అసాధ్యమైన వాటిని కొనసా గించడాన్ని నిరంతరం ప్రేరేపిస్తూనే ఉన్నారు..ఉంటారు. మరి ఆప్రేరణను అందిపుచ్చుకోడానికి మన అమ్మాయిలు సంసిద్ధులు కావాలి.
ఈ దినోత్సవము ఎందుకంటే?
ఒక దేశ ఆర్థిక అభివృద్ధిలో సైన్స్, టెక్నాలజీ, ఇంజ నీరింగ్, గణితం చాలా కీలకమైన అంశాలు. అయి నా, అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు సహా, ప్రతి దేశంలోనూ ఈ రంగంలో లింగ సమానత్వం అంతంత మాత్రం గానే ఉంది. ఈకీలకాంశాల సాయంతోనే సుస్థిర అభివృద్ధి,వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవడం, ఆరోగ్యంలో సమగ్రాభివృద్ధి సాధించడం వీలౌతుంది. అందుకు నిపుణులు, వారి నైపుణ్యం ఎంతో అవసరం. కేవలం పురుషులపైనే ఆధారపడితే అభివృద్ధి అనుకు న్నంతగా వేగిరం కాకపోవచ్చు. అందుకు మహిళా నిపుణులు పాలుపంచుకోవడం ముఖ్యం. సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ కమÖ్యనిటీలలో మహిళలు, బాలికలు కీలకపాత్ర పోషిస్తున్నారు
సైన్స్ పరిశోధనల పట్ల ఆసక్తి పెంచాలి!
దేశంలో కేరళ వంటి కొన్ని రాష్ట్రాలలో తప్ప వివిధ రంగాల్లో మహిళా అభివృద్ధి పెద్దగా జరగడం లేదు. ఇంకా దేశంలో బాల్య వివాహాలు ఎక్కువగా జరుగు తూనే ఉన్నాయి. అందువల్ల బాలికలు ఉన్నత విద్యకు దూరం అవుతున్నారు. బాలికలు భవిష్యత్తులో మహిళా శాస్త్రవేత్తలుగా ఎదగాలంటే,పాఠశాల స్థాయిలోనే వారికి సైన్స్ పరిశోధనలపట్ల ఆసక్తిపెంచాలి. ఉన్నత పాఠశాలల్లో సైన్స్ ప్రయోగశాలలను అన్ని వసతులతో ఏర్పాటు చేయాలి. ఇందుకు అవసరమైన నిధులు కేటాయించాలి. ఇన్స్పైర్ పథకం కింద ఎక్కువ మంది బాలికలని ఎంపిక చేయాలి. పరిశోధనా రంగం వైపు వారిని ప్రోత్సహించాలి.విద్యార్థులలో శాస్త్రీయ ఆలోచనలు పెంచడానికి తగిన కృషి చేయాలి. బాలిక లపై తరతరాలుగా వస్తున్న ఆంక్షలని తొలగించేం దుకు ప్రభుత్వాలు కృషి చేయాలి. అప్పుడే మహిళా శాస్త్రవేత్తలుగా మరింత మంది ఎదుగుతారు.

“కేంద్ర బిజెపి ప్రభుత్వం పట్టణాల్లో మంచి నీరు, మురుగు నీరు, పారిశుధ్యం,ఘన వ్యర్థాల నిర్వ హణ,ఇతర మౌలిక సదుపాయాలు పెంపొందిం చేందుకు, పట్టణా లను ఆర్థికవృద్ధికి చోదక శక్తులుగా, సృజనాత్మక పునరా భివృద్ధి కేంద్రాలుగా నిర్మించడం పేర అర్బన్ ఛాలెంజ్ ఫండ్ (యు.సి.ఎఫ్) పథకాన్ని ప్రకటించింది. 2026 నుండి 2031 వరకు ఐదేళ్లపాటు ఈ పథకం అమలులో ఉం టుంది. ఈ పథకాన్ని ప్రపంచ బ్యాంకు అనుబంధ సంస్థ అయిన ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ఎ.డి.బి) రూపొందిం చింది. వాస్త వంగా దీనిని 2025-26 బడ్జెట్‌లోనే ప్రవేశ పెట్టారు. ఎ.డి.బి రుణాన్ని మంజూరు చేయక పోవడంతో అమల్లోకి రాలేదు.2026-27బడ్జెట్‌లో తిరిగి ఆర్థికమంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ప్రకటించారు. ఈ పథకానికి దశల వారీగా రాబోయే ఐదేళ్లలో రూ.లక్ష కోట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వా నికి ఎ.డి.బిరుణం రూపంలో ఇస్తుంది. దీని అమలును కూడా ఎ.డి.బి ప్రత్యక్షంగా పర్యవేక్షణ చేస్తుంది.”
దేశ పట్టణ జనాభా2036 నాటికి 40 శాతా నికి చేరుతుందని,స్థూలజాతీయోత్పత్తిలో 70 శాతానికి పట్టణాలు,నగరాలు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయని, రాబో యే 15 ఏళ్లలో దేశంలో పట్టణాలు, నగరాల్లో మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు కనీసం రూ.75లక్షలకోట్లు (840బిలియన్ డాలర్లు) పెట్టుబడులు అవసరమని ప్రపంచబ్యాంకు భారత దేశ పట్టణ మౌలిక సదుపా యాలపై 2022లో విడుదల చేసిన నివేదిక తెలి పిందని తాజాగా విడుదల చేసిన 2025-26ఆర్థిక సర్వే పేర్కొ న్నది. అంటే ఏడాదికి సుమారు రూ.4.5 లక్షల కోట్లు పెట్టుబడులు పెట్టాలని,ఇది స్థూలజాతీయ ఉత్పత్తి (జి.డి.పి)లో1.2శాతంగా ఉంటుందని, ఇంత పెట్టుబడి కేంద్ర,రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు పెట్ట లేవని, ప్రైవేట్ మార్కెట్ ఫైనాన్స్ నుండి సమీకరించు కోవాలని మోడీ ప్రభుత్వం చెబుతున్నది.
ఇప్పుడు యు.సి.ఎఫ్‌పథకం ద్వారా కేంద్ర ప్రభుత్వం పట్టణస్థానిక సంస్థలకు మౌలిక సదుపా యాల కల్పనకు ఇచ్చే గ్రాంట్ల నుండి వైదొలగి బహి రంగ మార్కెట్ నుండి రుణాలద్వారా నిధులు సేక రించుకొని మౌలిక సదుపాయాలు చేపట్టాలని ఆదేశిస్తున్నది.ఈపథకం పెద్దపెద్ద నగరాలకే పరి మితం కాదు.దేశంలో ఉన్న అన్ని నగరాలతో పాటు మొత్తం 4,223 టైర్ 1, టైర్ 2 పట్టణాలకు కూడా ఈ పథకాన్ని వర్తింపజేశారు.చిన్న చిన్న పట్టణాలకు ప్రత్యేకంగా ప్రైవేట్ మార్కెట్ నుండి రుణాలు సేకరించుకోవటానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ పథకంలో ప్రత్యేకంగా మార్కెట్ సంస్థలకు రిస్క్ హామీగా రూ.5 వేల కోట్లరుణ హామీ నిధిని కూడా ఏర్పాటు చేస్తున్నది.
పట్టణ ఛాలెంజ్ నిధి మొత్తం రూ.4లక్షల కోట్లుగా నిర్ణయించారు.రాబోయే ఐదేళ్లలో పట్ట ణాల్లో ఖర్చు పెట్టాలి.ఈమొత్తం నిధిని కేంద్ర ప్రభు త్వం ఇవ్వదు. ఇందులో కేవలం25శాతం (రూ.లక్ష కోట్లు)మాత్రమే ఇస్తుంది.మిగిలిన రూ. మÖడు లక్షల కోట్ల నిధులు సమకూర్చు కోవటా నికి కొన్నిషరతులు విధించింది.రూ.4లక్షల కోట్లలో కనీసం 50శాతం నిధులను ప్రైవేట్ రుణాల ద్వారా,మున్సిపల్ బాండ్లు, ప్రభుత్వ,ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం(పిపిపి) రూపంలో సమకూర్చు కోవాలి.మిగిలిన 25శాతం అనగా రూ. లక్ష కోట్లు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, పట్టణ స్థానిక సంస్థలు భరించాలి లేదా వీటిని కూడా రుణాలు,బాండ్ల రూపం లో సమకూర్చుకోవాలి.ఈ పథకంలో మౌలిక సదుపా యాలను తప్పనిసరిగా ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్, భాగస్వా మ్యంలో చేపట్టాలి.
గత రెండున్నర దశాబ్దాల నుండి ప్రపంచ బ్యాంక్ ఆదేశిత సంస్కరణలు పట్టణ రంగంలో తీసుకురావటానికి ప్రయత్నం చేస్తున్నప్పటికీ, ఇప్పటి వరకు కేంద్ర ప్రభుత్వం పట్టణ రంగంలో అమలు చేసిన వివిధ పథకాలకు తప్పనిసరిగా ప్రైవేటు రుణం తీసుకోవాలని, కార్పొరేట్ బాండ్లు సేకరించాలని, పిపిపి కింద ప్రాజెక్టులు చేపట్టాలని షరతులు లేవు. 2005-12 మధ్య అమలు చేసిన జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ పట్టణ ఆధునీకరణ మిషన్ (జె.ఎన్.ఎన్. యు.ఆర్.ఎం)గాని, 2015-25 మధ్య అమలు చేసిన స్మార్ట్ సిటీ పథకంలో గానీ ఈ నిబంధనలు తప్పనిసరి చేయలేదు. జె.ఎన్.ఎన్.యు.ఆర్.ఎంలో కేంద్రం 70 శాతం,రాష్ట్రాలు, పట్టణ స్థానికసంస్థలు 30శాతం గాను,స్మార్ట్ సిటీ పథకంలో కేంద్రం50శాతం, రాష్ట్రాలు 50 శాతం నిధులు భరించేలా రూపొందించి అమలు చేశాయి. అయితే ఇవి కూడా సంస్కరణతో ముడిపెట్టి అమలు చేసినవే.
దేశంలో నేటికి పెద్దపెద్ద మెట్రోపాలిటిన్ నగరాలు మాత్రమే ప్రభుత్వ బ్యాంకుల నుండి పరిమిత స్థాయిలోనే రుణాలు, మున్సిపల్ బాండ్ల రూపంలో నిధులు సేకరిస్తున్నాయి. ఇప్పటివరకు మున్సిపల్ బాండ్ల రూపంలో దేశంలో 10 నగరాలు మాత్రమే రుణాలు సేకరించాయి.2018లో రాష్ట్రంలో చంద్ర బాబు నాయుడు ప్రభుత్వం కూడా అమరావతి బాండ్స్ పేర రెండు వేలకోట్లు రుణం సమీకరిం చింది.ఈ రుణాలు మొత్తం కూడా రూ.3,783 కోట్లు మాత్రమే. ఇప్పుడు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ పథకం ద్వారా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై పట్టణ స్థానిక సంస్థలు నిధుల కోసం ఆధారపడకుండా మార్కెట్ రుణాలు, మున్సిపల్ బాండ్ల రూపంలో సేకరించుకోవాలని షరతులు విధించింది. అలా సేకరించుకుంటేనే కేంద్ర ప్రభు త్వం ప్రాజెక్ట్ వ్యయంలో 25 శాతం గ్రాంట్ ఇస్తుంది. ఈ బాండ్లను కూడా బడా కార్పొరేట్ సంస్థల నుండి సేకరించే నగర పాలక సంస్థలకు నగదు ప్రోత్సాహ కాలు కూడా ప్రకటించింది. ఉదాహరణకు ఏదైనా నగర పాలక సంస్థ రూ.1000కోట్ల విలువగల ఒకే మున్సిపల్ బాండ్‌ను కార్పొరేట్ సంస్థల నుండి సేకరిస్తే ఆ నగర పాలక సంస్థకు రూ.100కోట్ల ప్రోత్సాహక నిధిని ఇస్తామని తెలిపింది.
దేశంలోని పట్టణాలన్నింటినీ మౌలిక సదు పాయాల నిధుల కోసం రుణాల వేటకు ప్రభుత్వం బలవంతంగా నెడుతున్నది. ముఖ్యంగా కార్పొరేట్ సంస్థల నుండి బాండ్లరుణాలు సేకరించాలంటే నగ రాలు, పట్టణాలు అన్ని భారత స్టాక్ ఎక్చేంజ్ బోర్డు (సెబీ)లో నమోదు కావాలి. కంపెనీల వలే బాంబే స్టాక్ ఎక్చేంజ్‌లో లిస్ట్ కూడా కావాలి.అలాగే నగరా లు,పట్టణాలు ఎంతెంత రుణసామర్థ్యం కలిగి ఉన్నా యో ప్రతి ఏడాది క్రిసిల్,కౌర్,ఫిచ్,స్మేరా వంటి రేటిం గ్ సంస్థల నుండి క్రెడిట్ రేటింగ్ ర్యాంకులు పొం దాలి. క్రెడిట్ యోగ్యత కలిగిన రేటింగ్ ర్యాంకులు పొందాలంటే పట్టణ స్థానిక సంస్థలు పౌర సేవలపై యÖజర్ చార్జీలు విధింపు, స్థానిక పన్నులు పెంపు, మౌలిక సదుపాయాలు ప్రైవేటీకరణ వంటి పట్టణ సంస్కరణలు అమలు చేయాలి. ఇటువంటి పట్టణాలకు ఎక్కువ ర్యాంకులు ఇస్తాయి. అలా చేయని మున్సిపల్ సంస్థలకు క్రెడిట్‌కు అర్హతలేని దిగువ స్థాయి ర్యాంకులు ఇస్తాయి. అందువల్ల రుణాల కోసం తప్పనిసరిగా సంస్కరణలు అమలు చేయాల్సి వస్తుంది.
ఈ పథకంలో మరొకషరతు మున్సిపల్ రం గంలో స్వేచ్ఛగా ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు ఆటంకంగా ఉన్న చట్టాలను మార్చేయాలి.పట్టణ ప్రణాళిక, జోనింగ్ విధానంలోనూ ప్రైవేట్ పెట్టుబడికి అనుకూలంగా మార్పులు చేయాలి. పట్టణ భూ (సర్టి| ˜¾కెట్ అఫ్ టైటిల్) చట్టాన్ని తీసుకొచ్చి భూమి వివరా లను డిజిటలైజేషన్ చేయాలి.టైటిల్ నెంబర్ కోడ్ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టాలి. ఇప్పటికే రాజస్థాన్‌లో ఈ చట్టాన్ని తీసుకొచ్చారు.దేశంలో ఎక్కువ భాగం పట్టణ భూమి నిరర్థకంగా ఉందని,ముఖ్యంగా ప్రైవేట్ పెట్టు బడి ప్రవేశానికి మున్సిపల్ రెగ్యులేషన్స్,న్యాయ చట్టాలు తీవ్ర ఆటంకంగా ఉన్నాయని వాటిని మరిం త సరళతరం చేయాలని ప్రతిపాదించింది. భవనాల నిర్మాణ ఏరియా,ఎత్తైన భవనాల నిర్మాణానికి (ఫ్లోర్ స్పేస్ ఇండెక్స్) ఉన్న ఆటంకాలను తొలగించాలి. అన్ని జోన్లలో ఎత్తైన భవనాల నిర్మాణాల అనుమ తులకు అనుగుణంగా మాస్టర్ ప్లాన్‌లను అన్ని మెట్రో పాలిటన్ రీజియన్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీలు సవరిం చాలి. పరిపాలనా పరమైన సంస్కరణలు సరళతరం చేయాలి. పాలనలో స్థానిక ప్రభుత్వాల పాత్ర, జోక్యం తగ్గించాలి.
స్థానిక సంస్థల పరిధిలో వసూలు చేసే పన్ను, పన్నేతర ఆదాయాలు బాగా పెంచుకోవాలి. ఉదాహ రణకు భారతదేశంలో అన్ని పట్టణ స్థానిక సంస్థల నుండి వసూలు అవుతున్న పన్ను, పన్నేతర ఆదాయా లు మొత్తం జిడిపిలో ఒక్కశాతం లోపే ఉంది. ఆస్తి పన్ను ద్వారా వస్తున్న ఆదాయం చూస్తే కేవలం 0.2 కన్నా తక్కువకే పరిమితమై ఉందని మోడీ ప్రభుత్వం పదే పదే వాపోతున్నది. అందువల్ల ఆస్తి పన్ను ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని కనీసం జిడిపిలో ఒక్క శాతం స్థాయికి తీసుకు రావాలని నిర్ణయించింది.కోవిడ్ మహమ్మారి కాలంలో మోడీ ప్రభుత్వం రాష్ట్రాలకు వడ్డీ లేని రుణాలు ఎరగా వేసి మున్సిపల్ సంస్థల్లో ఆస్తి విలువ ఆధారంగా ఆస్తి పన్ను మదింపు పద్ధతిని దేశ వ్యాప్తంగా అమలులోకి తెచ్చినవిషయం తెలి సిందే. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆస్తి పన్ను మదింపులో మార్పు తీసుకు రావడంతో పాటు ప్రతి ఏడాది 15 శాతం ఆస్తి పన్ను పెరిగేలా చట్టంలో మార్పు తీసుకొచ్చారు. చెత్త సేకరణపై కూడా యÖజర్ చార్జీల విధానం తీసుకొచ్చారు. ఇలా అన్ని రకాల పన్నులు భారీగా పెంచడం,పౌరసేవలన్నిటిపై వాటి నిర్వహణకు అయ్యే ఖర్చును యÖజర్ చార్జీల రూపంలో వసూలు చేయ డం,మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు అయిన వ్యయా న్ని, ఆపరేషన్ అండ్ మెయింటెనెన్స్ ఖర్చును పూర్తిగా ప్రజల నుండి వసూలు చేయాలి. పిపిపి లేదా రుణా లు, మున్సిపల్ బాండ్ల రూపంలో నిధులు తీసుకొచ్చి నెలకొల్పిన మౌలిక సదుపాయాలపై తిరిగి ఆ సొమ్మును చెల్లించడానికి ఆస్తి పన్ను,నీటి చార్జీల వంటి వాటి నుండి వచ్చే ఆదాయాన్ని ప్రత్యేక ఎస్క్రో అకౌం ట్‌లో వేసి అందులోంచి ఆటోమేటిక్‌గా చెల్లింపు జరిగే లా చర్యలు తీసుకోవాలి.
ఇపుడు ప్రధాన నగరాల చుట్టూ ఉన్న ప్రాం తాలను కలిపి ఆర్థిక రీజియన్ల నమÖనాను ముందుకు తీసుకొచ్చారు.దీనిలో తెలుగుదేశం కూటమి ప్రభుత్వం చాలా వేగంగా ముందుకెళుతున్నది. ఇప్పటికే రాష్ట్రా న్ని విశాఖపట్నం, అమరావతి, తిరుపతి కేంద్రాలుగా మÖడు ఆర్థిక రీజియన్లను ప్రకటించింది. దేశ వ్యాప్తంగా మోడీ ప్రభుత్వం దీని అమలుకు పూను కున్నది. వీటిని దేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి, వికసిత భారత్‌కు శోధక శక్తులుగా ఉంటాయని ప్రకటించారు. పట్టణ ఛాలెంజ్ నిధి పథకంలో ఈ నమÖనా అభివృద్ధికి కావాల్సిన నిధుల సమీకరణ గురించి ప్రస్పుటంగా పేర్కొన్నారు. చంద్రబాబు ప్రభుత్వం ఈ పథకం కోసం అర్రులు చాస్తోంది. రాష్ట్ర బడ్జెట్‌లో అనేక పథకాలను దీంతో ముడిపెట్టింది. ఇప్పటికే విశాఖపట్నం, విజ యవాడ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్‌లలో రోడ్లను పిపిపి కింద ప్రైవేటీకరణ చేస్తోంది. మెడికల్ కాలేజీలను కూడా పిపిపి కిందకు తీసుకొస్తోంది.నగరాలు, పట్ట ణాలను క్లస్టర్లుగా విభజించి సంస్కరణలు అమలు చేస్తోంది.
స్థూలంగా పట్టణ ఛాలెంజ్ నిధి పథకం నగరాలు,పట్టణాలను అప్పుల ఊబిలోకి దించు తుంది. పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభు త్వాలు ఇచ్చే గ్రాంట్ల నుండి పూర్తిగా వైదొలగను న్నాయి. ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల కోసం పట్టణ మౌలిక సదుపాయాల్లో, మున్సిపల్ వ్యవస్థల్లో తీవ్ర మార్పులు, రకరకాల పన్నులు, యÖజర్ చార్జీల పెంపుతో పాటు ప్రజలపై పెను భారాలు మోపే సంస్కరణలు వేగంగా అమలుచేస్తారు. ఈ చర్యలు పట్టణ మున్సిపల్ స్వయం నిర్ణయాధికారాన్ని దెబ్బ తీయడమేగాక మొత్తం పట్టణ మున్సిపల్ వ్యవస్థలకే పెను ప్రమాదం తీసుకొస్తాయి. (ప్రజాశక్తి సౌజన్యంతో..) – డా॥ బి.గంగారావు

టూరిజం అభివృద్ధి పేరుతో‘విజన్ 2047’లో భాగంగా 1/70 చట్ట సవరణకు రాష్ట్ర కుటమి ప్రభు త్వం రంగం సిద్ధం చేస్తున్నది.ఇటీవల జరిగిన టూరిజం ప్రాంతీయ పెట్టుబడిదారుల సదస్సులో సభాపతి అయ్యన్న పాత్రుడు మాట్లా డుతూ ఆదివాసీ ప్రాంతంలో టూరిజం అభివృద్ధి కోసం ీVAటళ్లు,రెస్టారెంట్లు, పార్కులకు పెట్టు బడులు పెట్టాలంటే 1/70 చట్ట సవరణకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం,అధికార యంత్రాంగం లోతైన అధ్య యనం చేయాలని ప్రకటించడం ఆదివాసీలకు తీవ్ర ద్రోహం చేయడమే. పైగా షెడ్యూల్ ఏరియా లో టూరిజం అభివృద్ధికి 1/70చట్టం అడ్డంగా ఉందని,చట్టం సవరించాలని కూడా అయ్యన్న పాత్రుడు పేర్కొనడం వ్యక్తిగత అభిప్రాయమో లేక కూటమి ప్రభుత్వ విధానమో స్పష్టం చేయడం అవసరం. 2000 సంవత్సరంలో నాటి ముఖ్య మంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు పాడేరు ఏజెన్సీలోని చింతపల్లి జర్రేలలో ఉన్న 515 మిలియన్ టన్నుల బాక్సైట్ నిక్షేపాల తవ్వకాలకు దుబారు కంపెనీతో ఒప్పందం చేసుకుని గిరిజన సలహా మండలిలో 1/70 చట్టం సవరించడానికి పూనుకున్నారు. అప్పటి సిపిఎం భద్రాచలం ఎంఎలఎ సున్నం రాజయ్య మాత్రమే 1/70 చట్టం రక్షణకు నికరంగా నిలబడ్డారు. ప్రతిపక్ష కాంగ్రెస్ పార్టీ ఓట్ల కోసం బాక్సైట్ తవ్వకాలకు వ్యతిరేకంగా నిలబడి అధికారం వచ్చిన వెంటనే 2006లో ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి రూ.8000 కోట్లతో రాస్ ఆల్ ఖైమ సంస్థతో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు. ఆదివాసి గిరిజన సంఘం, వివిధ ఆదివాసీ సంఘాలు,సిపిఎం,వామపక్ష పార్టీల అండతో చేసిన సుమారు 20ఏళ్ల సుదీర్ఘ పోరాటంతో బాక్సైట్ తవ్వకాల ఒప్పందాలు రద్దు చేయడమైనది.1/70 చట్టం అమలులో ఉండగానే అరకు,పాడేరు,చింతపల్లి,రంపచోడవరం, జీలుగు మిల్లి,పార్వతీపురం,మన్యం జిల్లాలో,ఇతర ప్రాంతా లలో బినామీ పేర్లతో లాడ్జీలు,షాపింగ్ కాంప్లెక్సు లు,రిసార్టుల నిర్మాణాలు యథేచ్ఛగా జరుగుతు న్నాయి. అల్లూరి జిల్లా చింతపల్లి,ఎర్రవరం, పెదకోట,మన్యం జిల్లా సాలూరు,అనకాపల్లి జిల్లా చింతలపూడి దగ్గర హైడ్రో ఎలక్ట్రికల్ పవర్ ప్రాజెక్ట్,ఏలూరు జిల్లా జీలుగుమిల్లి మండలం వంకాయవారిపాలెం దగ్గర ఆయుధ కర్మాగారం నిర్మాణానికి 1/70చట్టం ఉల్లంఘించి ఒప్పందం చేసుకుని వేల ఎకరాల భూములు,అడవులు ధారాదత్తం చేస్తున్నది.ఏలూరు జిల్లా జీలుగుమిల్లి మండలంలో 3000ఎకరాల పరిధిలోని అదాని ఆయుధ కర్మాగారం నిర్మాణానికి ఆదివాసీల హక్కులను ఉల్లంఘించి నిర్మాణం ముమ్మరం చేసింది.గత ప్రభుత్వం చేసిన ఒప్పందాలనే ప్రస్తుత కూటమి ప్రభుత్వం అమలు చేస్తూ ఆదివాసీల హక్కులను ధ్వంసం చేస్తున్నది. 1970లో ఆదివాసీల పోరాట ఫలితంగా ఆదివాసీ అభివృద్ధి కోసం 1/70చట్టాన్ని సాధించాం.నేడు పెట్టుబడిదారుల అభివృద్ధి కోసం ఆ చట్టాన్ని సవరించేందుకు కుట్ర చేస్తున్నారు. షెడ్యూల్ ప్రాంత చట్టమైన 1/70లో కలుగచేసుకునే అధికారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి లేదు.షెడ్యూల్ ప్రాంతంలో చట్టాలు చెయ్యాలన్నా తొలగించా లన్నా రాష్ట్రపతికే అధికారం ఉన్నది.షెడ్యూల్ ప్రాంతంలో గ్రామసభ అధికారాలు,కేంద్ర అటవీ పర్యావరణ చట్టాన్ని సవరించి షెడ్యూల్ ప్రాంతంలో విస్తృతమైన అధికారాలు ఉన్న పీసా చట్టం అధికారాలు, 2006 వామపక్షాలు ఒత్తిడితో తెచ్చిన ఆటవీ హక్కుల చట్ట అధికారాలు ఇటీవలి కేంద్ర బిజెపి ప్రభుత్వం తొలగించింది.ఆ అంశా లనే ఇప్పుడు అయ్యన్న పాత్రుడు మాట్లాడారు. కేంద్ర బిజెపి, రాష్ట్ర తెలుగుదేశం కూటమి ప్రభుత్వం షెడ్యూల్ ప్రాంతంలో ఆదివాసీలకు రక్షణగా ఉన్న చట్టాలను తొలగించేందుకు చేస్తున్న కుట్రలను ఆదివాసీలు తిప్పి కొట్టాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.
అరకు ఎన్నికల సభలో చంద్రబాబు నాయుడు జీవో నంబర్ 3చట్టబద్ధతకు హామీనిచ్చి ఏడు నెలలు గడిచినా అతీగతీ లేదు.ఎన్నికల హామీ ప్రకారం ఏజెన్సీ షెడ్యూల్ ఏరియాలో100శాతం ఉద్యోగ, ఉపాధ్యాయ నియామక సాధనకు,ఏజెన్సీ స్పెషల్ డిఎస్‌సి నోటిఫికేషన్ విడుదలకు పోరాటం చేస్తున్న ఆదివాసీల సమస్యలను పరిష్కరించనే లేదు.పైగా ఆదివాసీ భూములకు రక్షణ కవచంగా ఉన్న 1/70 చట్టాన్ని సవరించేందుకు రాష్ట్ర ప్రభు త్వం ప్రయత్నిస్తోంది. ఆదివాసీ భూములను కార్పొరేట్లకు కట్టబెట్టేందుకు ప్రభుత్వం చేస్తున్న ఈ ప్రయత్నాన్ని ఆదివాసీలతో పాటు అందరం ఐక్యంగా పోరాటానికి సిద్ధం కావాల్సి వుంది.
స్పీకర్ అయ్యన్న వ్యాఖ్యాలపై నిరసన గళం..
ఏజెన్సీలో అభివృద్ధి జరగాలంటే 1/70 చట్టాన్ని సవరించాలని శాసనసభ స్పీకర్ అయ్యన్నపాత్రుడు ప్రకటించడాన్ని రాష్ట్రంలోని గిరిజన ప్రాంతాల్లో నిరసన సెగలు రేకెత్తించాయి.ఒక రాజ్యాంగ బద్దమైన పదవులో ఉండి గిరిజనులకు రాజ్యాం గం కల్పించిన రక్షణ చట్టాలను సవరించడం అనడంపై గిరిజనవర్గాలు భగ్గుమంటున్నాయి. అల్లూరి,పార్వతీపురం మన్యం జిల్లా ఆదివాసి గిరిజన సంఘం ఆధ్వర్యంలో నిరసనలు వెల్లువెత్తున్నాయి.
పార్వతీపురం: బెలగం కూడలి వద్ద రాస్తారోకో నిర్వహించారు.ఈ కార్యక్రమా నికి రైతు సంఘం జిల్లా అధ్యక్షులు ఎం.కృష్ణ మÖర్తి సంపూర్ణ మద్దతు తెలిపారు. ఈ సందర్భం గా ఆదివాసి గిరిజన సంఘం జిల్లా నాయకులు పాలమిట్ట రాము మాట్లాడుతూ ఆదివాసీ భూము లకు రక్షణ కల్పించే ఈ చట్టాన్ని పకడ్బం దీగా అమలు చేయాలని కోరారు. జనవరి 27వ తేదీన విశాఖ పట్నంలో జాతీయ టూరిజం ఇన్వెస్టర్స్ సమ్మిట్ సందర్భంగా జరిగిన సభలో స్పీకర్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఆదివాసీల్లో తీవ్ర ఆందోళన కలిగించే విధంగా ఉన్నాయని తెలిపారు. అనంతరం ఎం.కృష్ణమÖర్తి మాట్లాడుతూ అల్లూరి సీతారామ రాజు,ఏలూరు,పార్వతీపురం మన్యం జిల్లాల్లోని ఏజెన్సీ రాజ్యాంగంలో 5వ షెడ్యూలు కిందకు వస్తుందని తెలిపారు.దీన్ని ధిక్కరించే అధికారం ప్రభుత్వానికి కూడా లేదని పేర్కొన్నారు. ఇప్పటికే టూరిజం అభివృద్ధి పేరుతో పలు ఉల్లంఘనలు జరుగుతున్నాయని,వీటిని వెంటనే అరికట్టాలని కోరారు. బినామీల పేరుతో గిరిజన భూముల్లో లాడ్జీలు పెట్టి గిరిజనులకు అన్యాయం చేస్తున్నా రని విమర్శించారు.ఇప్పుడు 1/70ని సవరిస్తే గిరిజనులకు భూమి దక్కకుండా పోతుందని, ఏజెన్సీలో లభించే సహజ వనరులను బడా కార్పొరేట్లకు కట్టబెట్టడానికి కేంద్రంలోని మోడీ ప్రభుత్వం ఎప్పటి నుండో పలు పథకాలు వేస్తోందని వివరించారు. అయ్యన్నపాత్రుడు వ్యాఖ్యలు దీన్ని మరింత బలపరుస్తున్నాయని, 1/70 చట్టం 1970లో పెద్దఎత్తున జరిగిన ఆదివాసీ పోరాటాల ద్వారా సంపాదించుకున్నారని తెలిపారు. ఈ చట్టం మÖలంగానే గిరిజనులకు ఎంతోకొంత భూమిపై అధికారం వచ్చిందని, 2006-07లో కేంద్రంలో ఉన్న యుపిఏ ప్రభు త్వంపై వామపక్ష పార్టీలు ఒత్తిడి తెచ్చి అటవీ సంరక్షణ చట్టాన్ని తీసుకువచ్చాయని వివరిం చారు. భూమిపై గిరిజనులకు హక్కులను ఈ చట్టం మరింత బలోపేతం చేసిందని, మోడీ ప్రభుత్వం ఈ నిబంధనలను సడలించి గిరిజనుల నుండి భూములను బలవంతంగా లాక్కోడానికి ప్రయత్నిస్తోందని తెలిపారు. పంప్డ్ స్టోరేజీ హైడల్ ప్రాజెక్టుల పేరుతో ఇప్పటికే వేలాది ఎకరాలను ఈ ప్రాంతంలో ఆదానీ పరం చేస్తున్నారు.
1/70 చట్టం జోలికొస్తే ఖబడ్దార్!
పాడేరు: ఏజెన్సీలో గిరిజన చట్టాల జోలికొస్తే తీవ్ర పరిణామాలు తప్పదని సిపిఎం అల్లూరి జిల్లా కార్యదర్శి పి.అప్పలనర్స మండిపడ్డారు.1/ 70 చట్టం అమలులో సడలింపులు ఇవ్వాలని అసెంబ్లీ స్పీకర్ అయ్యన్నపాత్రుడు వ్యాఖ్యలను తీవ్రంగా ఖండించారు. దీనిపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం స్పష్టమైన ప్రకటన చేయాలని డిమాండ్ చేశారు. విశాఖ పట్నంలో నిర్వహించిన ప్రాంతీయ పెట్టుబడి దారుల సదస్సులో అసెంబ్లీ స్పీకరఅయ్యన్న పాత్రుడు చేసిన వ్యాఖ్యలను సిపిఎం అల్లూరి జిల్లా కమిటీ తరపున తీవ్రంగా ఖండించించారు.రిజన ప్రాంతంలో 1/70చట్టం సవరణ ద్వారానే ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో పెట్టుబడులు వస్తాయని స్పీకర్ వ్యాఖ్యలు చేయడం సరికాద న్నారు. రాజ్యాంగబద్ధమైన ఉన్నత పదవిలో ఉండి, గిరిజనులకు హానికలింగేలా స్పీకర్ స్థాయిలో వ్యాఖ్యలు చేయడం రాజ్యాంగ నిబంధనలను ఉల్లంఘించడమేనన్నారు. స్పీకర్ వ్యాఖ్యలు ప్రభుత్వ వైఖరిగానే ఆదివాసీ సమాజం భావిస్తున్న నేపథ్యంలో దీనిపై తక్షణమే స్పష్టమైన ప్రకటన చేయాలన్నారు. ఏజెన్సీ అభివృద్ధికి పర్యాటక రంగం ద్వారానే ాధ్యమనే తప్పుడు అభిప్రాయంలో కూటమి పాలకులు ఉన్నారని మండిపడ్డారు. ఏజెన్సీలోని సహజ వనరులు, సంపదను కార్పొరేట్ కంపెనీలో అప్పగించే కుట్రలో భాగంగానే ఇదంతా జరుగుతోందని, దీన్ని సిపిఎం తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నట్లు స్పష్టం చేశారు. 1/ 70 అమలులో నిర్లక్ష్యం వల్లే ఇప్పటికే వందలాది ఎకరాలను టూరిజం పేరిట ఆక్రమించారని, ఇపుడు చట్టాన్ని సడలిస్తే మన్యం మొత్తంగా ఆదివాసీలకు దూరమై కార్పొరేట్ల పరమౌతుందని ఆవేదన వ్యక్తంచేశారు. ఇది పూర్తిగా రాజ్యాంగ హక్కులను, ఆదివాసీచట్టాలను ధిక్కరించడమే అవుతుందన్నారు.ఏజెన్సీలో యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు, చిన్నతరహా పరిశ్రమలను ఐటిడిఎ ద్వారా ఏర్పాటు చేయాలని కోరారు.మన్యంలో బాక్సైట్ తవ్వకాలకు అడ్డుగా ఉందని 1/70చట్టానికి సవరణలు చేయాలని నాటి టిడిపి ప్రభుత్వం గిరిజన సలహా మండలిలో ప్రవేశపెట్టిన తీర్మానాన్ని అప్పట్లో ఉన్న ఒకేఒక సిపిఎం ఎమ్మెల్యే సున్నం రాజయ్య తీవ్రంగా వ్యతిరేకించడంతో అడ్డుకట్ట పడిందని గుర్తు చేశారు. మన్యవాసుల మనుగడకు నష్టం కలిగించే ఇటువంటి కుట్ర పూరిత విధానాలకు ప్రభుత్వాలు స్వసి చెప్పాలని హితవు పలికారు.పర్యాటకాభివృద్ధి ముసుగులో 1/70 చట్టం సవరణ తగదు.
అరకులోయ: ఆదివాసి ప్రాంతంలో టూరిజం అభివృద్ధి చెందాలంటే ీVAటళ్ళు,రెస్టారెంట్లు, పార్కులు నిర్మాణం కోసం 1/70 చట్టానికి సడలింపులపై రాష్ట్ర అసెంబ్లీ స్పీకర్ అయ్యన్న పాత్రుడు చేసిన వ్యాఖ్యలను ఆదివాసీ గిరిజన సంఘం అల్లూరి జిల్లా అధ్యక్ష కార్యదర్శులు ఎస్ ధర్మన్న పడాల్ పొద్దు బాలదేవ్ తీవ్రంగా ఖండిం చారు. అయ్యన్న ప్రకటన ఆదివాసి హక్కులు, చట్టాలకు తీవ్రమైన విఘాతం కలిగిం చేలా ఉం దని, ఆదివాసులకు ద్రోహం చేసే ఇటు వంటి వ్యాఖ్యలను వెంటనే వెనక్కు తీసుకోవాలని డిమాండ్ చేశారు.
అయ్యన్న వ్యాఖ్యలపె ్కఆదివాసీల ఆందోళన
హక్కుంపేట :టూరిజం అభివృద్ధి పేరుతో 1/70 చట్టం సవరణ చేయాలని సాక్షాత్తు రాష్ట్ర అసెంబ్లీ స్పీకర్ అయ్యన్నపాత్రుడు ప్రకటించడం ఆదివా సుల హక్కులు చట్టాలకు తీవ్ర విఘాతం కలిగిం చడమే కాకుండా మన్యవాసులకు ద్రోహం చేయడమేనని ఆదివాసి గిరిజన సంఘం జిల్లా ప్రధాన కార్యదర్శి పొద్దు బాలదేవ్ మండిపడ్డారు.. ఆదివాసీ అభివృద్ధి అంటే ీVAటళ్లు,రిసార్ట్స్ నిర్మాణం కాదని, కాపీ, చింతపండు, అడ్డాకులు వంటి గిరిజన అటవీ వాణిజ్య ఉత్పత్తులకు కుటీర పరిశ్రమలు ఏర్పాటు చేయాలని, జిఒ3 ప్రయోజ నాలను పునరుద్ధరించి, శతశాతం గిరిజనులకు రిజర్వేషన్లు కల్పించాలని డిమాండ్ చేశారు. స్పీకర్ అయ్యన్న వ్యాఖ్యలను నిరసిస్తూ ఆదివాసీ గిరిజన సంఘం అల్లూరి జిల్లా కమిటీ ఆధ్వ ర్యంలో హక్కుంపేట,అరకులలోని శరభగుడలో నిరసన చేపట్టారు. సంఘం జిల్లా ప్రధాన కార్యదర్శి పొద్దు బాలదేవ్ మండల నాయకులు కిల్లో జగన్నాధం మాట్లాడుతూ, ఆదివాసులకు రక్షణ కవచంగా ఉన్న 1/70 చట్టం సవరణ చేస్తే షెడ్యూల్ ప్రాంతంలోని అడవీసంపద, గనులు, ఖనిజాలు, ప్రకృతి అందాలన్నీ బడా పెట్టుబడి దారులు కార్పొరేట్ కంపెనీల పరమౌతాయని, ఆదివాసుల జీవన విధానం, మనుగడ ప్రశ్నార్థర మౌతుందని ఆవేదన వెలిబుచ్చారు ఆదివాసీల హక్కుల పరిరక్షణలో గుండెకాయలాంటి 1/70 చట్టంపై అయ్యన్న చేసిన వ్యాఖ్యలను వెంటనే వెనక్కి తీసుకోవాలని డిమాండ్ చేశారు.
ఆదివాసీలకు ఉపాధి కల్పించే టూరిజం కావాలి
అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా అరకులో జనవరి 31 నుండి ఫిబ్రవరి 2 వరకు టూరిజం ప్రమోట్ చేసే భాగంగా దేశ, విదేశీ యాత్రికులను ఆకట్టు కునేందుకు టూరిజంశాఖ ఆధ్వర్యంలో చలి ఉత్సా వాలు నిర్వహిస్తున్నది. ఇందుకోసం కోట్ల రూపా యల ఖర్చుకు సిద్ధం అవుతున్నది.ఆదివా సులకు కావాల్సింది చలి ఉత్సవాలు కాదు.జీవో నెం.3కు చట్టబద్ధత కల్పిస్తూ ఏజెన్సీ స్పెషల్ డిఎస్‌సి నోటి|˜ ¾కేషన్ విడుదల చేసి అరకు చలి ఉత్సవాలు నిర్వహించాలి. చలి ఉత్సవాల పేరుతో టూరిస్టు లకు కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు పెట్టే కన్నా చలి కాలంలో పాడేరు ఏజెన్సీలో సున్నా డిగ్రీల చలికి వణుకుతున్న 50 వేల మంది ఆదివాసీ హాస్టల్ విద్యార్థినీ విద్యార్థులకు చలి దుప్పట్లు పంపిణీ చేయాలి. ఆదివాసీలకు ఉపాధి కల్పించేలా టూరిజాన్ని అభివృద్ధి చెయ్యాల్సింది పోయి వారి సంస్కృతిని నాశనం చేసే విధంగా టూరిజాన్ని వృద్ధి చేసేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది ప్రభుత్వం. బినామీ పేర్లతో పెద్దపెద్ద లాడ్జీలు, రిసార్ట్స్ నిర్మాణానికి అనుమతులు మంజూరు చేసి వందలాది ఎకరాల ఆదివాసీల భూములను ధారాదత్తం చేస్తూ 1/70చట్టానికి తూట్లు పొడుస్తున్నది. చట్టాన్ని పటిష్టంగా అమలు చేయాలని డిమాండ్ చేస్తున్నా రోజురోజుకు అక్రమ కట్టడాలు పెరుగుతున్నా ప్రభుత్వం మొద్దు నిద్ర వీడడంలేదు. సోమవారం నాడు విశాఖలో జరిగిన టూరిజం ఇన్వెస్టర్స్ సదస్సులో పెట్టుబడు లను ఆకర్షించేందుకు 1/70 చట్టాన్ని సవరించా లని సాక్షాత్తు రాష్ట్ర అసెంబ్లీ స్పీకర్ అయ్యన్న పాత్రుడు ప్రతిపాదించడం దారుణం.ఈ విషయ మై అధికారులు ఇతర రాష్ట్రాల్లో అధ్యయనం చేయాలని కూడా చెప్పారు. అంటే 1/70ని మార్చి వేయాలన్నదే వారి నిశ్చితాభిప్రాయంలా వుంది. గిరిజనుల మనుగడకు ప్రమాదకరమైన ఈ ప్రయ త్నాలను గట్టిగా వ్యతిరేకించాలి.టూరిజంలో వచ్చే ఆదాయంలో 25 శాతం నిధులను స్థానిక ఆది వాసీ అభివృద్ధికి ఖర్చు పెట్టాలనే నిబంధన ఉంది. అయినప్పటికీ బేఖాతరు చేస్తూ చలి ఉత్సవాల కోసం రూ.కోట్లు ఖర్చు పెట్టడంపై ఆదివాసీ సమాజం తీవ్ర ఆందోళ చెందుతున్నది. ఏజన్సీ ప్రాంతంలో రోడ్లు, వంతెనలు లేనందున గర్భిణీలు,రోగులను హాస్పిటల్‌కు తరలించేందుకు అంబులెన్సులు రావడంలేదు.డోలీ మోతలతో మార్గ మధ్యలోనే మరణిస్తున్నారు. మరోవైపు సరైన పౌష్టికాహారం లేక రక్తహీనత, సికిల్ సెల్ ఎనీమియా,టైఫాయిడ్,మలేరియా తదితర వ్యాధు లతో పదుల సంఖ్యలో మరణిస్తున్నారు. వారి కోసం సరైన సదుపాయాలు కల్పించకపోగా ఆదివాసుల ప్రకృతి అందాలు చూపించి కోట్ల రూపాయల ఆదాయాలు పోగేసుకుంటూ దేశ, విదేశీ టూరిస్టులకు కోట్లు ఖర్చు పెట్టాలన్న ప్రభుత్వ ఆలోచనతో ఆదివాసీ సమాజం తీవ్ర ఆందోళ చెందుతున్నది. ఆదివాసీ యువతకు వంద శాతం ఉద్యోగావకాశాలు కల్పించే జీవో నెం 3 రద్దవడంతో గంజాయి సాగు మాయలో పడి జైలు పాలౌతున్నారు. ఏజన్సీలో ఉపాధి అవకాశాలు లేక మైదాన ప్రాంతాలైన విశాఖ, విజయవాడ, గుంటూరు, హైదరాబాద్, తూర్పు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలకు వెళ్లి ఇటుక బట్టీల్లో, చేపలు, రొయ్యల చెరువుల్లో పనికి కుదిరి వంద లాది మంది మోసపోతున్నారు.ఆదివాసీల కళలు, సంస్కృతి రక్షణకు ఉత్సవాల నిర్వహణ పట్ల ప్రభుత్వం ఏమాత్రం దృష్టి సారించడంలేదు.పైగా వారి సంస్కృతి నాశనమయ్యే విష సంస్కృతిని ప్రమోట్ చెయ్యడంతో భవిష్యత్‌లో ఆదివాసీల హక్కులకు, వారి అస్తిత్వానికి తీవ్ర ప్రమాదం ఏర్పడుతుంది. ఆదివాసీ సమాజం, ఆదివాసీల సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు కాపాడ్డానికి పోరాడాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.పాడేరు ఏజెన్సీలో ప్రముఖ పర్యాటక కేంద్రాలైన బొర్రా, ట్రైబల్ మÖ్యజియం, పద్మపురం గార్డెన్, చాపరా యి, కొత్తపల్లి జలపాతం నుండి ఏడాదికి సుమారుగా రూ.20కోట్ల వరకు ఆదాయం వస్తున్నది. టూరిజంలో వస్తున్న ఆదాయంలో 25 శాతం నిధులు స్థానిక ఆదివాసుల అభివృద్ధికి, విద్యా వైద్యం మౌలిక వసతులపై ఖర్చు పెట్టడం లేదు. మరోవైపు టూరిస్టులకు కోట్లు ఖర్చు చెయ్యడం ఆదివాసులకు తీవ్ర అన్యాయం చెయ్యడమే అవుతుంది. ఆదివాసీల సంస్కృతి, రాజ్యాంగం ఇచ్చిన హక్కులు, చట్టాల పరిరక్ష ణకు,టూరిజంలో వస్తున్న ఆదాయంలో 25 శాతం స్థానిక ఆదివాసీల అభివృద్ధికి నిధులు కేటాయించడం కోసం,జీవో నెం.3చట్టబద్ధత కోసం,ఏజెన్సీ స్పెషల్ డిఎస్‌సి నోటిఫికేషన్ సాధించుకునేందుకోసం ఆదివాసీలు ముందుకు రావాలి.– కిలో సురేంద్ర

“ మనిషి మనుగడపై మనిషే గొడ్డలి వేటు వేసుకుంటున్నాడు..జీవరాశి మనుగడను ప్రమాదంలో పడేస్తున్నాడు.ఇందులో ప్రధానమైనది ప్లాస్టిక్..ప్రస్తుతం ప్రళయంగా ముంచెత్తుతోంది.కంటికి కనిపించని ప్లాస్టిక్ రేణువులు క్యాన్సర్‌కి కారణమవుతుండగా..మనం వాడిపడేస్తున్న ప్లాస్టిక్ కవర్లు,ఉపకరణాలు పర్యావరణాన్ని కాటు వేస్తున్నాయి.” – గునపర్తి సైమన్ 

వాడేస్తాం..పడేస్తాం…ఇలావాడేస్తూ పడేస్తూ, సగటున ప్రతివ్యక్తి ఒక పాలిథిన్ సంచిని చెత్త బుట్ట పాలు చేసినా రోజుకి వందకోట్లపైమాటే? అవన్నీ ఎక్కడికెళ్తాయి? ఏమైపోతాయి.మట్టిలో, నీళ్ళలో,ఎడారిలో,అడవుల్లో,కొండల్లో,గుట్టల్లో, ఎక్కడపడితే అక్కడ తిష్టవేస్తున్నాయి.ఆవ్యర్థం కొండలా పేరుకుపోయి,కొండచిలువలా మానవ జాతిని మింగేస్తోంది.సౌలభ్యంగా ఉందని, చవగ్గా వస్తోందని, మహా తేలికని,మడత పెట్టుకోవచ్చని మురిసిపోతున్న మనం రాబోయే కష్టాల సంగతే పట్టించుకోకుండా మితిమీరి ప్లాస్టిక్‌ని వాడుతున్న ఫలితంగా ‘జనాభా విస్పో టనం కన్నా పెను ఉత్పాతంలా గుండెల మీద కుంపటిలా ప్లాస్టిక్ వినియోగం తయారైంది. రోజూ అన్ని అవసరాల కోసం కుగ్రామం నుండి మహానగరం వరకు ప్రతిరోజు విపరీతంగా ప్లాస్టిక్ వినియోగిస్తున్నారు. ఒక ప్లాస్టిక్ సంచి భూమిలో కలవాలంటే కొన్ని వందల ఏళ్ళు పడుతుందనేది శాస్త్రీయంగా నిరూపించబడ్డ నిజం. మార్కెట్ ఆధారిత లాభాపేక్షతో కూడిన వినిమయ సంస్కృతి వల్లే భూవాతావరణం ధ్వం సమైంది. మన అవసరాలను తీర్చుకునే క్రమం లో ప్రకృతి నియమాలకు లోబడి వ్యవహరించ డమనే ఆలోచన మనకుండాలి.పర్యావరణానికి భంగం కలుగకుండా ఈ భూగోళాన్ని తర్వాతి తరాలకు అందించే దృష్టితో,సమ కాలీన అవసరాలను తీర్చుకునే విధమైన సుస్థిర అభివృద్ధి నమÖనా రూపొందించు కోవాలి.జీవితంలో ప్లాస్టిక్ నిత్యావసర వస్తువులలో ఒకటిగా మారిపోయింది.ఉద యం నిద్రలేచింది మొదలు మళ్ళీ రాత్రి పడుకునే వరకు ఇంటా,బయటా ఎన్నో అవస రాల కోసం ప్లాస్టిక్‌పై ఆధారపడు తున్నాం. టూత్ బ్రష్‌లు,వాటర్ బాటిల్స్,టిఫిన్ బాక్స్‌లు,ప్లేట్లు,గ్లాసులు, షాంపులు, పాలు, వంట నూనె ప్యాకెట్లు, తలనూనె,ఔషధాల డబ్బాలు, పిల్లల పాలసీసాలు..ఇలా ప్రతి వస్తువు ప్లాస్టిక్‌తో తయారైనవే.ఆశ్చర్యమే మంటే ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడే హాస్పిట ల్స్‌లో కూడా సెలైన్ బాటిల్స్, రక్తం భద్రపరచే సంచులు, ఇంజక్షన్ సీసాలు, సిరంజిలు కూడా ప్లాస్టిక్‌తో తయారైనవే. పర్యా వరణం,ప్రజా రోగ్యం ముప్పుకలిగించే వాటిల్లో ప్లాస్టిక్ ముఖ్యమైనదని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నా, ప్లాస్టిక్ వినియోగంపై అవగాహనఉన్నా కూడా నిర్లక్ష్యం,బద్దకంవల్ల విపరీతంగా అడ్డూఅదుపు లేకుండా ప్లాస్టిక్ వాడుతున్నాం.
ప్లాస్టిక్ ఎలా హానికరం?
ప్లాస్టిక్‌లో కృత్రిమ రంగులు,రసాయనాలు, పిడ్‌మెంట్లు, ప్లాస్టిసైజర్లు, ఇతర మÖలకాలు వినియోగిస్తారు. ఇవి రకరకాల క్యాన్సర్ కారకాలు. ఈ ప్లాస్టిక్ సంచుల్లో ఆహార పదార్థాలు ప్యాకింగ్ చేసినపుడు ఇందులోఉండే కాల్షియం, సీసం వంటి ధాతువులు ఆహారంలో చేరి ప్రజల ఆనారోగ్యానికి కారణమవుతాయి. ఈ ప్లాస్టిక్‌తో తయారైన ఉత్పత్తులను బయట పారేయడంవల్ల చాలా పర్యావరణ సమస్యలు తలెత్తుతాయి.ఈ ప్లాస్టిక్ వస్తువులను పశువులు తింటే వాటికి ప్రాణహాని కలుగుతుంది. ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు పశువుల జీర్ణాశయాల్లోకి చేరి వాటికి తీవ్ర ఆరోగ్య సమస్యలొస్తాయి. భారత్‌లో ఏడాదికి 65లక్షల టన్నుల ప్లాస్టిక్ వినియోగం జరుగుతున్నది. గత 50 ఏళ్ళలో 20రెట్లు ప్లాస్టిక్ వినియోగం పెరిగింది.కాని ఇందులో 5శాతం మాత్రమే రీసైకిల్ జరుగుతున్నది.ప్యాకింగ్ రంగంలో మొత్తం ఉత్పత్తి అయిన ప్లాస్టిక్‌లో 40శాతం వాడుతున్నారు. ఒక కవరు రీసైక్లింగ్ అయ్యే ఖర్చులో 50కొత్త కవర్లు తయారుచేసుకోవచ్చు. ప్యాకింగ్ రంగంలో వాడే ప్లాస్టిక్‌లో 90శాతం వ్యర్థాలుగా మారుతున్నాయి. ఏటా 80లక్షల టన్నుల ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు సముద్రంలోకి చేరుతు న్నాయి.2030నాటికి సముద్రాలలో ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు రెట్టింపు అయి 2050నాటికి నాలుగిం తలు అవుతుందని ‘వరల్డఎకనామిక్‌ఫోరం’ సర్వే నివేదికలు చెబుతున్నాయి.2029నాటికి 1టన్ను సముద్ర చేపలకు 3టన్నుల ప్లాస్టిక్ పేరుకు పోతుందని ఈ సర్వే చెబుతున్నది.
ప్రజారోగ్యం, పారిశుద్ధ్యంపరంగా..
అధిక ప్లాస్టిక్ వినియోగం వల్ల మగవారిలో బిపి,షుగర్,శ్వాస,గుండెపోటు వ్యాధులు పెరుగు తున్నాయని, ఆడవారిలో మెనోపాజ్, థైరాయిడ్, షుగర్, గర్భకోశవ్యాధులు పెరుగు తున్నాయని వైద్యులంటున్నారు. జీవక్రియల అభివృద్ధిలో కీలకపాత్ర పోషించే హార్మోన్ల పనితీరుపై ప్లాస్టిక్‌లో ఉండే ‘ధాలైడఈస్టర’ అనే రసాయనం తీవ్రప్ర భావం చూపుతుంది.ప్లాస్టిక్ అనేది‘’కాక్ టెయిల్ ఆఫ్ కెమికల్స’అంటారు. ఎందుకంటే ప్లాస్టిక్‌లో భారలోహాలు, క్రిమిసంహారిణిలు, పెస్టిసైడ్స్, పాలిసైక్లిక్ ఆరోమాటిక్ హైడ్రోకార్బన్‌లు (పిఎహెచ్‌లు) పాలీక్లోరినేటెడ్ బైఫినాల్స్ (పిహెచ్ బిలు) మిధనల్, సైక్లోహెక్సేన్,హెప్టేన్‌ల లాంటి సాల్వెంట్‌లుబీ పోటాషియం పర్‌సల్ఫేట్, బెంజా యిల్ పెరాక్సైడ్ లతో పాటు ట్రైబ్యూటాల్టిన్, జింకాక్సైడ్,కాపర్‌క్లోరైడ్ లాంటి ఉత్ప్రేర కాలుబీ బ్రోమినేటెడ్ ఫ్లేమ్ రిటార్డంట్స్ (పియండిఇ) పాలేట్స్,సీసం సంయోగాలు, పాలిక్లోరి నేటెడ్ బిస్పినాల్స్(పిసిబిలు),బిస్పినాల్ లాంటి రసాయనా లు ప్లాస్టిక్‌లో ఉంటాయి. ఇవి అంత స్రావీ వ్యవస్థపై వినాళగ్రంథుల స్రవనాలపై దుష్పలితాలు చూపుతాయి.ఈ రసాయనాలన్నీ సముద్ర జీవ రాశులపై, మానవుల శ్వాస కోశంపై, చర్మంపై ప్రతికూల ప్రభావాలు చూపుతాయి. ఒకటన్ను పాలథిన్ సంచులు తయారు చేయాలంటే 11బ్యారెళ్ళ చమురు అవసరం అవు తుంది. ఆ లెక్కన ప్రపంచ చమురు సంక్షోభానికి పాలథిన్ కూడా ఓకారణమే.పాలథిన్ సంచి సగటు జీవిత కాలం 5నిమిషాలకంటే తక్కువ. ఒకసారి వాడి పడేసే వారే అధికం.గ్రామాలలోని వీధులనుండి మొదలు మహానగరాల వరకు ఇపుడు సిమెంట్ రోడ్లేస్తున్నారు.కాంక్రిట్ జంగిల్స్‌ను తలపించే నగరాల్లో ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు భూసారాల్లో చేరి నీటిని భూమిలోకి ఇంకనీయ కుండా అడ్డుకుం టాయి. నగరాలలో 2సెం. మీవర్షం పడితే చాలు అక్కడ నీళ్ళు నిల్వ ఉంటు న్నాయి. మురుగు నీటి వ్యవస్థలు స్థంబించిపోతు న్నాయి.వీటికి ముఖ్య కారణం ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలే. పైపుల్లో ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు ఇతర చెత్త పేరుకుపోయి అవి మÖసుకుపోతున్నాయి.దీంతో రోడ్లు జలమ య మవుతున్నాయి.ట్రాఫిక్ సమస్యలేర్పడుతు న్నాయి.ఓమోస్తరు నగరాలలో కిలోమీటర్ల కొద్దీ, మహా నగరాలలో వందల కిలోమీటర్ల మేర నాలా లుంటాయి.ఈనాలాల చుట్టు పక్కల నివాసంఉండే ప్రజలంతా,ప్లాస్టిక్ ఇతర వ్యర్థాలను ఈ నాలాల్లో పారపోస్తుంటారు. ప్లాస్టిక్ సంచులు భారీ స్థాయిలో పేరుకుపోయి నాలాలు మÖసుకుపోతు న్నాయి.ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలను బయటకు తీసే యం త్రాంగం సరిపోను లేకపోవడంవల్ల కుంటలు, చెరువుల ఉనికి ప్రశ్నార్థకం అవుతున్నాయి.ప్లాస్టిక్ సంచుల్లో నిల్వ ఉంచి వాడే ఆహారంవల్ల వ్యాధులు వస్తున్నాయి. ఇండ్లల్లో, కార్యాలయాల్లో, బేకరీ లలో,ీVAటళ్ళలో ఆహారాన్ని వేడి చేయ డానికి మైక్రోవేవ్ ఓవెన్లు వాడు తుంటారు. ప్లాస్టిక్ పాత్రల్లో ఆహారంపెట్టి ఈ ఓవెన్లలో పెడతారు. ఇలా చేయడంవల్ల పదార్థాలు వేడవడంతో పాటు ప్లాస్టిక్‌పాత్ర లోని ‘’బిస్‌పినాల’ పదార్థంకరిగి ఆహారంతో కలసిపోతుంది.ఇలా క్యాన్సర్,ఉదర కోశ వ్యాధు లకు అంకురార్పణ జరుగుతుంది. అందుకే ఓవెన్‌లలో ప్లాస్టిక్ పాత్రల బదులు బోరోసి లికేట్,గ్లాస్,సిలికోవ్‌తో తయారై అధిక ఉష్ణో గ్రతను తట్టుకోగల పాత్రలు వాడడం మంచిది.
ప్లాస్టిక్ వాడకాన్ని ఎలా తగ్గించొచ్చు
పెండ్లి,ఇతర విందుల్లో ప్లాస్టిక్ పళ్ళాలు,గ్లాసులు నీటి ప్యాకెట్లను వినియోగించే బదులు విస్తరా కులు,అరటిఆకులు,కాగితంతో చేసిన గ్లాసులు వాడటం మంచిది. ప్లాస్టిక్ సంచులు వాడని ీVAటళ్ళను,కర్రీ సెంటర్లను ప్రస్తుతం మనం ఎక్కడా చూడలేము.టిఫిన్ నుంచి పచ్చడి, సాంబారు,కర్రీ అన్నీటిని ప్లాస్టిక్ సంచుల్లో కట్టి అందిస్తారు. ఇది మానుకోవాలి. సాంబారు రసం,కూరల కోసం ఇంటి నుంచి లోహపు డబ్బాలు తీసుకెళ్ళడం మంచిది లేకుంటే లోహపు డబ్బాల ధరను డిపాజిట్‌గా పెట్టుకొని ీVAటల్ యాజమానులు తినుబండారాలను స్టీలు డబ్బా లలో సరఫరా చేయాలి. వాటిల్లో తీసుకెళ్ళి వినియోగదారుడు డబ్బా తిరిగి ఇచ్చిన వెంటనే డిపాజిట్ వెనక్కి ఇచ్చేయొచ్చు.వాడి పడేసే ప్లాస్టిక్ పెన్నుల వల్ల కూడా పర్యావర ణానికి ముప్పు పొంచిఉంది.ప్రస్తుతం అన్ని ప్రాంతాల్లో ఇలాంటి పెన్నుల వినియోగం భారీ స్థాయిలో ఉంది. ఇందుకు విరుగుడుగా ఇపుడు మార్కెట్లో పర్యా వరణ హితమైన పెన్నులు అమ్ముతున్నారు. ఈపెన్నులు వినియోగించిన తర్వాత భూమిలో నాటితే మొక్క వచ్చే వీలుగా వీటిని తయారుచేశారు. ఇందుకు పెన్ను చివరన ఒక విత్తనం పెడుతున్నారు. ఇంకు అయి పోయాక దీనిని తిప్పి భూమిలో నాటితే కొన్ని రోజులకు మొక్కలు వస్తాయి.ఇది స్పూర్తివంతమైన, పెద్దలకు, పిల్లలకు ఆసక్తికరమైన పని.
ప్రత్యామ్నాయాలు ఆచరించాలి
ఎవరో వస్తారు, ఏదో చేస్తారు అని ఎదురుచూడ కుండా ప్లాస్టిక్ వినియోగంపై ఎవరికి వారుగా ప్రత్యామ్నాయ చర్యలపై దృష్టి పెట్టాలి. పండ్లు, కూరగాయలు,కిరాణ షాపులో సామాన్లు కొనేపుడు ప్లాస్టిక్ సంచీలు అడుగ కుండా ఇంటి నుంచి బట్ట,జ్యూట్ సంచులు తీసుకెల్లడం ఉత్తమం. చికెన్,మటన్ అమ్మే వ్యాపారస్తులు చాలా మంది 40మైక్రాన్ల కంటే తక్కువ మందం ఉన్న సంచులు వాడుతున్నారు. వాటిల్లో తెచ్చుకునేకంటే ఇంటి నుండి ఒక స్టీలు డబ్బా తీసుకెళ్ళడం మంచిది. మంచినీటి కోసం కార్యాలయాల్లో ఒకపుడు గాజు,స్టీలు,గ్లాసులు వాడేవారు.ఇపుడు ప్లాస్టిక్ సీసాల్లో తెచ్చిపెడు తున్నారు.ఈ పద్ధతి సరికాదు.టీలు,కాఫీలు గాజు,స్టీలు,పింగాణీ పాత్రల్లో మాత్రమే తాగాలి. పండ్లరసాలు తాగడానికి కాగితం గ్లాసులే వాడాలి. ఇండ్లల్లో ఆకు కూరగాయాలను ఫ్రిజ్‌లో ఉంచేందుకు కంటైనర్లు వాడాలి. పాలు,పెరుగులను ప్లాస్టిక్ కవర్లలో విక్రయి స్తుంటారు.ఏరోజుపాలు ఆ రోజు తెచ్చుకుని పాల ప్యాకెట్లను ఫ్రిజ్‌లో పెట్టకుండా, పాత్రలో వేడిచేసి చల్లారిన తర్వాత నిల్వచేసు కోవాలి. వ్యాపారస్తులు 40 మైక్రాన్ల కన్నా తక్కువగాఉన్న ప్లాస్టిక్ సంచులు వాడకుండా అధికారులు మొక్కుబడి తనిఖీలు కాకుండా కఠినంగా వ్యవహరించాలి.ప్లాస్టిక్ వినియోగంతో కలిగే అనర్థాలు ఆరోగ్యసమస్యలు,పర్యావరణ హాని తదితర అంశాలపై గ్రామాలు,పట్టణాలు, నగరాల్లో, కాలనీల్లో విస్తృతంగా ప్రచారం చేసేందుకు యÖత్‌క్లబ్‌ల సభ్యులను,కాలనీ కమిటీలను ప్రోత్సహించాలి.అధికారులు ప్రజల మధ్య సమన్వయం, సహకారం ఉంటేనే ప్లాస్టిక్ మహమ్మారి నుంచి మనల్ని మనం రక్షించుకో గలం.పాలకులు, ప్రభుత్వాలు ప్లాస్టిక్ సంచుల స్థానంలో ప్రత్యామ్నాయంగా గుడ్డ సంచులు జౌళి సంచులు తయారీ పరిశ్రమలపై దృష్టి సారించాలి. ఇందుకోసం ఔత్సాహిక పారిశ్రామిక వేత్తలకు, స్వయం సహాయక సంఘాలకు బ్యాంకుల ద్వారా రుణాలివ్వాలి. సబ్సిడీలిచ్చి ఆకర్షించాలి. చెత్తకుండి ఉన్నదే చెత్తవేయడానికి మళ్ళీ అందులో పాలిథిన్ కవరు ఎందుకు?డబ్బాఖాళీ చేసాక ఓసారి నీళ్ళతో శుభ్రంగా కడిగేస్తే సరిపోతుంది. గుడ్డసంచి వాడితే,వారానికి ఆరు,నెలకు 24, సంవత్సరానికి 280 ఓజీవితకాలంలో కనీసం 22వేల పాలిథిన్ కవర్ల వల్ల కలిగే నష్టాన్ని నివారించిన వాళ్ళం అవుతాం.‘నోపాలిథిన్ హేజ’ అని మనింటికి మనమే ధృవపత్రం ఇచ్చుకోవాలి. నిజానికి పాలిథిన్ దుష్ప్రవాల నుంచి తప్పించు కోవడానికి నిషేధాలు సరిపోవు. నిజాయితీ కావాలి.జనభాగస్వామ్యం అవసరం.
మహా విశాఖనగరంలో సింగిల్ యÖజ్‌ప్లాస్టిక్
మహావిశాఖనగర మున్సిపాల్ కార్పొరేషన్ సంస్థ(జీవీఎంసీ) పరిధిలో జనవరి 1 నుంచి సింగిల్ యÖజ్ ప్లాస్టిక్ వస్తువులను నిషేధం అమల్లోకి వచ్చింది.ఈ మేరకు నగర మేయర్ గొలగాని హరి వెంకటకుమారి, కమిషనర్‌తో కలసి సింగిల్ యÖజ్ ప్లాస్టిక్ వస్తువులపై ప్రత్యామ్నాయాలు,తనిఖీలపై స్కిల్ అప్ గ్రేడేషన్‌పై సమీక్ష నిర్వహించారు.వీధివ్యాపారులు,వర్తక, వ్యాపారస్తులు అలాగే అన్ని జోన్ల కార్యదర్శులతో జూమ్ యాప్ ద్వారా ప్లాస్టిక్ నిషేధంపై పవర్ పాయింట్ ప్రజంటేషన్ ద్వారా అవగాహన, శిక్షణా కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు.సింగిల్ యÖజ్ ప్లాస్టిక్‌కి ప్రత్యామ్నాయంగా అనేక వస్తువు లు అందుబాటులో ఉన్నాయని వాటిని ప్రతి ఒక్కరూ వినియోగించాలని మేయర్ గొలగాని హరి వెంకటకుమారి సూచించారు. మార్కెట్లు, రైతు బజార్లు, పండ్ల దుకాణాల వద్ద అవగాహన కార్యక్రమాలు, ప్రత్యామ్నాయ వస్తువుల స్టాల్స్?ను ఏర్పాటు చేస్తున్నామని అధికారులు మేయర్?కి వివరించారు. జనవరి 1 నుంచి ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం 120 మైక్రాన్లలోపు ఉన్న సింగిల్ యÖజ్ ప్లాస్టిక్? నిషేధాన్ని పక్కాగా అమలు చేయాలని ఇన్‌చార్జీ కమిషనర్ ,జిల్లా కలెక్టర్ హరేంద్రే ప్రసాద్ అధికారులను ఆదేశించారు.
నిషేధిత జాబితాలో ఉన్న ప్లాస్టిక్ వస్తువులివే
కేంద్ర ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం ఐస్‌క్రీమ్ పుల్లలు, అలంకరణ కోసం వాడే థర్మాకోల్, ప్లేట్లు, పుల్లలతో కూడిన ఇయర్ బడ్స్, బెలూన్లకు వాడే పుల్లలు, ప్లాస్టిక్ జెండాలు, క్యాండీ స్టిక్‌లు, పిప్పర్‌మెంట్లకు వాడే పుల్లలు, కప్పులు, గ్లాసులు, ఫోర్క్‌లు ఉన్నాయి. అదేవిధంగా కత్తులు, స్పూన్లు, స్ట్రాలు, స్వీట్ బాక్స్‌ల ప్యాకింగ్‌కు వాడే పల్చటి ఆహ్వాన పత్రాలు, సిగరెట్ ప్యాకెట్లు, 120 మైక్రాన్లలోపు ఉండే ప్లాస్టిక్ లేదా పీవీసీ బ్యానర్లు, ద్రవ పదార్థాలను కలిపేందుకు వాడే పుల్లలు మొదలైనవి.

ప్రజలందరికీ అవసరమైన..ఎక్కడ అవసరమైతే అక్కడ..ఎప్పుడు అవసరమైతే అప్పుడు ఆర్థికాంశంతో సంబంధం లేకుండా పూర్తి స్థాయిలో నాణ్యమైన ఆరోగ్య సేవలు అందుబాటులో ఉండడాన్ని యÖనివర్సల్ హెల్త్ కవరేజ్ (యుహెచ్‌సి- సార్వత్రిక ఆరోగ్య సంరక్షణ) అంటారు. ఇది 2030 నాటికి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా సాధించాలనే లక్ష్యంతో ఐక్యరాజ్యసమితి చే ఆమోదించబడిన ప్రపంచ లక్ష్యం. ఐక్యరాజ్యసమితి 2012లో డిసెంబర్ 12న ఆమోదించి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అందరికీ సార్వత్రిక ఆరోగ్యం అందించాలని చేసిన తీర్మానం ఆధారంగా ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 12న అంతర్జాతీయ సార్వత్రిక ఆరోగ్య కవరేజ్ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటున్నాం.
ఈ ఏడాది అంతర్జాతీయ సార్వత్రిక ఆరోగ్య సంరక్షణ దినోత్సవానికి సంబంధించిన థీమ్.. ప్రపంచ జనాభా పడుతున్న ఆరోగ్య సంరక్షణ యొక్క ఆర్థిక భారాన్ని స్పష్టంగా తెలియ చేస్తుంది. అవసరమైన ఆరోగ్య సేవలను తక్కువ ఖర్చుతో ప్రతి ఒక్కరికీ అందుబాటులో ఉండేలా చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరాన్ని సూచిస్తుంది. ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రజలను ఎప్పుడూ పేదరికం లోకి నెట్టకూడదు.ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో కనీసం సగం మందికి అవసర మైన ఆరోగ్య సేవలు అందడం లేదు.ఆరోగ్యంకోసం చేసే ఖర్చు వల్ల ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 10కోట్ల మంది ప్రజ లు ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్ర పేదరికంలోకి నెట్ట బడుతున్నారు.93 కోట్లకు పైగా ప్రజలు (ప్రపంచ జనాభాలో సుమారు12%) ఆరోగ్య సంరక్షణ కోసం వారి కుటుంబ వ్యయంలో కనీసం 10% ఖర్చు చేస్తున్నారు. ఆరోగ్య సేవల ఖర్చు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల ప్రజలు అవసరమైన ఆరోగ్య సం రక్షణను కోల్పోవాల్సి వస్తుంది. ప్రాణాలు పోగొ ట్టుకుంటున్న పరిస్థితి ఉంది.
ఎంతో ముఖ్యం..:మనిషి జీవితానికి ఆరోగ్యం ఎంతో ముఖ్యమైనది.కానీ ఆరోగ్యం అనేది డబ్బు తో కూడుకున్న వ్యవహారమై పోయింది. ఏ ఆరోగ్య సమస్యకి వైద్యం చేయించుకోవాలన్నా డబ్బు లేనిదే పని జరగదు.దీనివల్ల ఆరోగ్యం అనేది దిగువవర్గాల వారికి అందని ద్రాక్షగా మిగిలి పోతోంది. ఆరోగ్య భద్రత కొందరికి మాత్రమే పరిమితం అవుతోంది. దీని గురించి అందరికీ అవగాహన కల్పించడం ప్రతిఒక్కరి బాధ్యత. ఆరోగ్య సంరక్షణ అనేది ఒకరికి మాత్రమే పరిమితమైన అంశం కాదు. మనిషి ఆరోగ్యం ఎంత బాగుంటే, అంత ఆరోగ్యవంతమైన ప్రపం చం అభివృద్ధి చెందుతుంది.దీనిని దృష్టిలో ఉం చుకునే ప్రతి ఒక్కరికీ నాణ్యమైన, సరసమైన ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రతిచోట, ఎల్లవేళలా అందు బాటులో ఉండాలనే ఉద్దేశంతో ఐక్యరాజ్యసమితి ”యÖనివర్సల్ హెల్త్ కవరేజ్ డే!”ని ప్రకటిం చింది.
ఎందుకు జరుపుకుంటారు? : ప్రపంచవ్యాప్తంగా బలమైన, సమానమైన ఆరోగ్యవ్యవస్థల అవస రంపై అవగాహన పెంచడానికి. అందరికీ ఆరో గ్యాన్ని వాస్తవికంగా మార్చడానికి ప్రభుత్వాలను, నాయకులను ఒత్తిడి చేయడానికి.ఆరోగ్యం అన్నది సర్వ మానవాళికి ఒక ప్రాథమిక హక్క, స్థిరమైన అభివృద్ధి మరియు ఆర్థిక వృద్ధికి పునా దని ప్రపం చ ఆరోగ్య సంస్థ తెలిపిన ఆలోచనను ప్రపంచానికి చేరవేయడానికి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణ (ప్రైమరీ హెల్త్‌కేర్-పిహెచ్‌సి)లో పెట్టుబడి పెట్ట డం అనేది కరోనా మహమ్మారి వంటి సంక్షభా లను తట్టుకునే వ్యవస్థలను నిర్మించడానికి అత్యం త ప్రభావవంతమైన మార్గంగా నొక్కి చెప్పడానికి. ధనవంతులు-పేదలు, గ్రామం-నగరం, మహి ళలు-పిల్లలు ఎవరికైనా నాణ్యమైన ఆరోగ్య సేవ లు ఎల్లవేళలా అందుబాటులో ఉండాలని గుర్తు చేయడానికి.ఆరోగ్య సేవలు పొందడానికి ఆర్థికం గా ఎవరూ ఇబ్బందిపడకూడదు అనే లక్ష్యన్ని అందరికీ తెలియజేయడానికి.వనరులను సమీక రించడం కొరకు. 2030నాటికి సస్టెయినబుల్ డెవలప్‌మెంట్ గోల్స్ (ఎస్‌డిజి)లక్ష్యం ద్వారా యÖనివర్సల్ హెల్త్ కవరేజ్ దిశగా పురోగతిని నిర్ధారించడానికి ఆరోగ్య రంగంలో తెలివిగా పెట్టు బడులు పెట్టాలని, వనరులను సమర్థవంతంగా వినియోగించాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరడానికి. ఏటా లక్షలాది మంది ప్రజలను పేదరి కంలోకి నెట్టే భరించలేని ఆరోగ్య ఖర్చుల యొక్క వినాశకరమైన ప్రభావాన్ని హైలైట్ చేయడం.కుటుంబాల ఆరో గ్యం,సంరక్షణ,ఆహారం లేదా విద్య వంటి ప్రాథ మిక అవసరాలను ప్రభుత్వాల దృష్టికి తీసుకు పోవడం కొరకు.
మనదేశంలో ఎంతవరకు జరుగుతుంది..: దేశంలో సార్వత్రిక ఆరోగ్య సంరక్షణ విషయంలో అనేక గణాంకాలు ఉన్నాయి. ఇవి ఆరోగ్య బీమా, ప్రభుత్వ వ్యయం, ప్రజల వాస్తవ ఖర్చులను బట్టి మారుతూ ఉంటాయి.
ఆరోగ్య బీమా కవరేజ్: భారతదేశ జనాభాలో సుమారు 30% మందికి (దాదాపు 40కోట్ల మం దికి) ఎటువంటి ఆరోగ్య బీమా రక్షణ లేదు. దిగువ 50% జనాభాకు ఆయుష్మాన్ భారత్ వంటి ప్రభుత్వ పథకాలు రక్షణ కల్పిస్తున్నాయి. సుమారు 20% మంది సామాజిక లేదా ప్రైవేట్ బీమా ద్వారా ఆరోగ్య సంరక్షణ అందుతుంది..
ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం : 2021-22 ఆర్థిక సంవత్సరంలో,భారతదేశం యొక్క మొత్తం ఆరో గ్య వ్యయంలో ప్రభుత్వ వాటా 48% ఉంది. ఇది జిడిపి-లో 1.84% (2021-22 నాటికి) లేదా 2.1% (2022-23 నాటికి) ఉంది, ఇది జాతీయ ఆరోగ్య విధానం 2017 సిఫార్సు చేసిన 2.5% కంటే తక్కువ. ”ఔట్-ఆఫ్-పాౖట” (ఓపిపి) వ్యయం : ప్రజలు తమ సొంత డబ్బుతో నేరుగా చేసే వైద్య ఖర్చులు మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయంలో గణనీయమైన భాగం గా ఉన్నాయి.2021-22నాటికి,ఇది 39.4%గా ఉంది. ఇది మునుపటి సంవత్సరాలతో పోలిస్తే తగ్గినప్పటికీ, ఇప్పటికీ చాలా ఎక్కువ.
ఆరోగ్య సేవలకు అందుబాటు: 75వ నేషనల్ శాంపిల్ సర్వే డేటా ప్రకారం, గ్రామీణ జనాభాలో కేవలం 14%, పట్టణ జనాభాలో 19% మందికి మాత్రమే ఏదో ఒకరకమైన ఆరోగ్యబీమా ఉంది. సంక్షప్తంగా, భారతదేశంలో ఆరోగ్య బీమా కవ రేజీ,ఆరోగ్యసేవలకు అందుబాటు ఇంకా తక్కువ గానే ఉన్నాయి.ముఖ్యంగా”మిస్సింగ్ మిడిల” అని పిలువబడే జనాభా విభాగానికి,గ్రామీణ ప్రాం తాల వారికి ఆర్థికరక్షణ కల్పించాల్సిన అవ సరం ఉంది.
కీలకమైన అడ్డంకులు ఏమిటి? : మనదేశ ఆరోగ్య సంరక్షణ రంగంలో కొంత మెరుగుదల ఉన్నప్ప టికీ, దేశ జనాభాలో ఎక్కువ మంది నివసించే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఆరోగ్య సంరక్షణ సౌకర్యాల కొరత ఉంది.అనేక ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు, ఉప కేంద్రాలలో ఇప్పటికీ అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలు,వైద్య పరికరాలు,వనరులు సరి పడా లేవు.దీనివల్ల ప్రాథమిక ఆరోగ్య సేవలను అందించడం పెద్ద సవాలుగా ఉంది.2021 జాతీయ ఆరోగ్య ప్రొఫైల్ ప్రకారం, భారత దేశంలో ప్రతి1,000 మందికి 0.6 పడకలు ఉన్నాయి. ఇది జాతీయ ఆరోగ్య విధానం, 2017 లో సిఫార్సు చేసిన దానికంటే తక్కువ.
ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణుల కొరత, అసమాన పంపిణీ: భారతదేశం ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణుల గణనీయమైన కొరతను ఎదుర్కొంటోంది.ఇది ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థకు కీలకమైన సవాలుగా ఉంది. ఇది ఆరోగ్య సేవల నాణ్యతను, అందు బాటును ప్రభావితం చేస్తుంది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (డబ్ల్యుహెచఓ) ప్రతి 10,000 మంది నివాసితులకు 44.5 మంది వైద్యులు, నర్సులు, మంత్రసానులను సిఫార్సు చేస్తున్నప్పటికీ, మన జాతీయ సాంద్రత 20.6మాత్రమే. ఆరోగ్య మానవ వనరులు (హెచ్‌హెచఆర్) అందుబాటు తక్కువగా ఉండడమే కాకుండా పంపిణీ అసమా నంగా ఉంది. పట్టణ ప్రాంతాలలో వైద్యుల సాంద్రత గ్రామీణ ప్రాంతాల కంటే నాలుగు రెట్లు ఎక్కువ. మనదేశంలో గ్రామీణ కమÖ్యనిటీ హెల్త్ సెంటర్లలో (సిహెచ్‌సి-లు)దాదాపు 80% స్పెషలిస్ట్ వైద్యుల కొరత ఉంది.
నిరంతర ఆరోగ్య సంరక్షణ ఖర్చులు..:ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవలకు అధిక జేబు ఖర్చులు చాలా మంది భారతీయులకు గణనీయమైన భారంగా ఉన్నాయి. మొత్తం ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యయంలో దాదాపు 47% వాటా కలిగిన అవుట్-ఆఫ్-పాౖట్ వ్యయం (ఓఓపిఇ ప్రజల జోబు నుంచి జరిపే ఖర్చు), తరచుగా కుటుంబాలను దారిద్య్రరేఖకు దిగువకు నెట్టివేస్తుంది.
తగినంత ప్రజా ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యయం..: దేశవ్యాప్తంగా ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవల లభ్యత, నాణ్య తను మెరుగుపరచడానికి ఆరోగ్య సంరక్షణ నిధుల పెరుగుదల చాలా కీలకం.ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే భారత ప్రభుత్వం ఆరోగ్యసంరక్షణపై చేస్తు న్న వ్యయం చారిత్రాత్మకంగా తక్కువగా ఉంది, ఇది ప్రభుత్వ ఆరోగ్య సంరక్షణ సౌకర్యాల అందు బాటు తక్కువగా ఉండడమే కాకుండా ప్రైవేట్ ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవలపై ఆధారపడవలసిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
భారతదేశ ప్రజారోగ్య వ్యయం 2022-23 ఆర్థిక సంవత్సరంలో జాతీయ స్థూల ఆదాయంలో (జిడి పి) కేవలం 2.1% మాత్రమే ఉంది. ఇది ప్రపంచ సగటు కంటేచాలా తక్కువ. అనేక అభివృద్ధి చెంది న దేశాలు ఆరోగ్యానికి జిడిపిలో 5-10% కేటా యిస్తున్నాయి.ఈ బడ్జెట్ కేటాయింపు తక్కువగా ఉండడంతో ఈ పరిమిత వ్యయంలో అభివృద్ధి చెందుతున్న వైద్యాన్ని ప్రజలు అందుకోలేకున్నారు. ప్రభుత్వం అందించలేకపోతుంది.
నివారణ, ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణపై తగినంత దృష్టి లేకపోవడం..: భారతదేశంలో ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రధానంగా నివారణ, ప్రాథమిక ఆరోగ్య సేవలపై తక్కువ ప్రాధాన్యతనిచ్చి తృతీయ సం రక్షణపై దృష్టి సారించడం కొనసాగుతోంది. బిపి షుగర్ కొలెస్ట్రాల్ ఊబకాయంలాంటి నాన్-కమÖ్యనికబుల్ వ్యాధులు (ఎన్‌సిడి) విపరీతంగా పెరుగుతున్నాయి. ఇది ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థపై అదనపు ఒత్తిడిని కలిగిస్తోంది. భారత దేశంలో ఎన్‌సిడిల కారణంగా మరణాల నిష్పత్తి 1990లో 37.9% నుండి 2016లో 61.8%కి పెరిగింది.
యుహెచ్‌సి సాధ్యానికి చర్యలు..: స్థూల జాతీ యోత్పత్తిలో కేవలం 2.1శాతంగా మాత్రమే వున్న ఆరోగ్య బడ్జెట్‌ను వెంటనే మÖడు శాతానికి పెంచి క్రమంగా మరో 10ఏళ్లలో ఐదు శాతానికి పెంచు కోవాలి. తద్వారా ఆరోగ్య సంరక్షణ మౌలిక సదు పాయాలను పటిష్టం చేయాలి.ఆరోగ్య హక్కు చట్టాన్ని రూపొందించి అమలుచేయాలి. ఆరోగ్య హక్కు చట్టాన్ని తెచ్చినప్పుడు ప్రభుత్వాలు చట్టాన్ని పట్టించుకోనప్పుడు ప్రజలు ప్రభుత్వాలను నిలదీయగల పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. మారు మÖల ప్రాంతాల్లో ఉండేటటువంటి పేదవారికి కూడా ఆరోగ్యాన్ని హక్కుగా పొందే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.ప్రాథమిక వైద్య సేవల బలోపేతం పిహెచ్‌సి, సిహెచ్‌సి..లను ఆధునికీకరించడం జరగాలి. ఆరోగ్య నిపుణుల సంఖ్య పెంచాలి. వైద్యులకు నర్సులకు, టెక్నీషియన్లకు శిక్షణ నైపు ణ్యం పెంచుకోవాలి.మందుల ధరలను నియం త్రణ చేయాలి. అవసరమైన ఔషధాలు అందరికీ చవకగా అందుబాటులో ఉంచాలి. ఇందుకోసం జనరిక్ మందుల షాపులను ప్రభుత్వమే తెరిచి, మందులను ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకు రావాలి.డిజిటల్ హెల్త్ పద్ధతులను విస్తరణ చేయా లి.టెలీమెడిసిన్‌ను అభివృద్ధి చేయాలి.ఆధునిక సాంకేతికతను ఉపయోగించడం ద్వారా ఆరోగ్య సేవలను మెరుగుపరచ వచ్చు.డిజిటల్ హెల్త్ రికా ర్డులు,ఆన్‌లైన్ కన్సల్టేషన్లు,మొబైల్ ఆరోగ్య యాప్ లు అందుబాటును పెంచాలి.ప్రభుత్వ ఆసుప త్రులను బలోపేతం చేయాలి. కార్పోరేటు ఆసుప త్రుల నియంత్రణను మెరుగుచేసి, రోగుల హక్కు లకు రక్షణ కల్పించాలి.ఆయుష్మాన్ భారత్, ఆరోగ్యశ్రీ లాంటి పథకాలద్వారా ఆరోగ్య బీమాను విస్తరింపచేసి, ప్రజలందరికీ వైద్య ఖర్చులు తగ్గించి,వైద్య ఖర్చులవల్ల పేదరికం బారిన పడ కుండా రక్షంచాలి.వ్యాధులు రాకుండా నివారిం చడంపై దృష్టి పెట్టాలి. ఆరోగ్యవిద్య, పరిశుభ్రతపై అవగాహన కల్పించడం, టీకాల కార్యక్రమాలను విస్తరించడం ద్వారా వ్యాధుల భారాన్ని తగ్గించ వచ్చు.
యుహెచ్‌సి అందిస్తున్న దేశాలు..: యÖనివర్సల్ హెల్త్ కవరేజ్ (యుహెచ్‌సి)ని విజయవంతంగా అమలుచేస్తున్న అనేక దేశాలు ఉన్నాయి.యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ (యుౖ): ఇక్కడ నేషనల్ హెల్త్ సర్వీస్ (ఎన్‌హెచ్‌సి) ద్వారా పౌరులందరికీ ఆరోగ్య సంర క్షణ అందించబడుతుంది. ఇది ప్రభుత్వ నిధు లతో,పన్నుల ద్వారా నిర్వహించబడే ‘బెవర్‌డ్జ’ నమÖనా.
ౖనడా :ఇక్కడ నేషనల్ హెల్త్ ఇన్సూరెన్స్ నమÖ నాను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇక్కడ ప్రైవేట్ రంగ ప్రొవైడర్లు సేవలు అందిస్తారు. అయితే చెల్లింపు లను ప్రభుత్వం నిర్వహించే ఒకే బీమా కార్యక్ర మం ద్వారా చేస్తారు.
జర్మనీ :జర్మనీలో ‘బిస్మార్క’ నమÖనా అమలులో ఉంది.ప్రజలు,యజమానులు తప్పనిసరిగా లాభా పేక్ష లేని”సిక్‌నెస్ ఫండ్స”కు సహకరించాలి. ఇవి ప్రైవేట్ వైద్య సేవలకు చెల్లిస్తాయి. జపాన్: జపాన్ కూడా బిస్మార్క్ నమÖనాను పోలి ఉండే వ్యవస్థను కలిగి ఉంది.ఇక్కడ తప్పనిసరి బీమా పథకాలు సమర్థవంతమైన, తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన సేవలను అందిస్తాయి.
ఆస్ట్రేలియా:ఆస్ట్రేలియాలో”మెడికేర” అనే సార్వత్రి క ప్రభుత్వ ఆరోగ్యబీమా కార్యక్రమం ఉంది. దీనికి సాధారణ పన్నుల ద్వారా నిధులు సమ కూరుస్తారు.స్విట్జర్లాండ్,నెదర్లాండ్స్ :ఈ దేశాలలో పౌరు లందరూ తప్పనిసరిగా ప్రైవేట్ ఆరోగ్య బీమాను కొనుగోలు చేయాల్సి ఉంటుంది. అయితే తక్కువ ఆదాయం ఉన్నవారికి ప్రభుత్వం సబ్సిడీలను అందిస్తుంది.
తైవాన్,దక్షణ కొరియా: ఈ ఆసియా దేశాలు తమ జాతీయ ఆరోగ్యబీమా కార్యక్రమాలు,ఆరోగ్య సం రక్షణలో సాంకేతికతను సమర్థవంతంగాఉప యోగించడం ద్వారా ప్రసిద్ధి చెందాయి.
థయిలాండ్ :థయిలాండ్ ఒక అభివృద్ధి చెందు తున్న దేశం.అయినప్పటికీ దాదాపు 99% జనా భాకు సార్వత్రిక ఆరోగ్య కవరేజీని అందిం చడంలో విజయవంతమైంది.ఇది ప్రభుత్వ పన్ను ల ద్వారా నిధులు పొందుతుంది. ఈదేశాలన్నీ వేర్వేరు విధానాలను అనుసరించినప్పటికీ, అన్నిం టికి ఉమ్మడిగా ఉన్న అంశం ఏమిటంటే, పౌరు లందరికీ ఆరోగ్య సంరక్షణ అందుబాటులో ఉం డాలని..ఆర్థిక ఇబ్బందులు సేవలను పొందడానికి అడ్డంకి కాకూడదని.. రాజకీయ సంకల్పం కలిగి ఉండటం.
విశ్వజనీన ఆరోగ్య సంరక్షణ జరగాలంటే..
”ఆరోగ్య హక్కు చట్టాన్ని” రూపొందించి, అమలు చేయాలి.ఆరోగ్యహక్కు చట్టాన్ని తెచ్చినప్పుడు ప్రభు త్వంలో చట్టాన్ని పట్టించుకోకపోయినా ప్రభు త్వాలు నిలదీయగల పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ప్రజా రోగ్యానికి నిధుల కేటాయింపు పెంచాలి. స్థూల జాతీయ ఉత్పత్తిలో ఆరోగ్య బడ్జెట్‌ను 3.5 శాతా నికి పెంచాలి.ఐదేళ్ళలో దీనిని క్రమంగా ఐదు శాతానికి పెంచాలి.కొండ ప్రాంతాలలో, వెనుక బడిన ప్రాంతాలలో,గ్రామస్థాయిలో వైద్యాన్ని అందుబాటులోకి తేవాలి.ప్రయివేట్ వేదిక కళాశా లలను అదుపు చేసి,గవర్నమెంట్ వైద్యకళా శాలలను అభివృద్ధి చేయాలి.ప్రభుత్వం చేయదలు చుకుంటే సాధ్యమే.కానీ అది ఒకేసారి కాదు. మన దేశానికి కావాల్సిన మౌలిక వసతులు, టెక్నాలజీ, ఔషధ తయారీ శక్తి,యువ జనాభా అన్ని ఉన్నాయి.– డాక్టర్ ఎం.వి.రమణయ్య
వ్యాసకర్త :అధ్యక్షలు, ప్రజారోగ్య వేదిక, ఆంధ్రరప్రదేశ్ కమిటీ,

గిరిజన హక్కుల సాధనలో,ఆదివాసీ గిరిజనుల గుర్తింపులో నేటికీ కీలకంగా నిలుస్తున్నశాస్త్రీయ ప్రమాణాలను ప్రభుత్వాలు పరిగణలోకి తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.తెలంగాణ రాష్ట్రంలో గిరిజన తెగల గుర్తింపు,విలీనం వంటి అంశాలు పరిష్కారం దొరకని దీర్ఘకాలిక సమస్యగా మారాయి.రాజ్యాంగంలోని5,6గిరిజన షెడ్యూళ్లలో పొందుపరిచిన ఆదిమ గిరిజన తెగల హక్కులకు నిజమైన లబ్ధిదారులు..ఆదివాసీలు ఇంకా న్యాయంకోసం ఎదురు చూస్తూనే ఉన్నారు.ఈ నేపథ్యంలో,సర్వోన్నత న్యాయస్థానం ఈవిషయంలో స్పష్టమైన చొరవ చూపకపోతే అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానాల దారి వెతకాల్సిన పరిస్థితి వస్తుందా?అనే సందిగ్ధత ఆదివాసీ సమా జంలో నెలకొంది.ఇలాంటి సమయంలో ఎస్టీగుర్తింపునకు సంబంధించిన చారిత్రకమైన,శాస్త్రీయమైన మార్గదర్శకత్వం అందించిన జస్టిస్ లోకూర్ కమిటీ ప్రాధాన్యతను పునఃపరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.- అక్షర భీమ్

లోకూర్ కమిటీ నేపథ్యం
స్వాతంత్య్రం అనంతరం భారతదేశంలో షెడ్యూల్డ్ తెగల గుర్తింపు విషయంలో స్పష్టత లేకపో వడం ఒక ప్రధాన సమస్యగా కొనసాగింది. ఈ పరిస్థితుల్లో,1965,జూన1న అప్పటి ప్రధాన మంత్రి శ్రీలాల్ బహదూర్ శాస్త్రి నాయకత్వంలో భారత ప్రభుత్వం గిరిజన తెగల జీవన విధానం,సామాజిక స్థితి,రిజర్వేషన్లపై సమగ్ర అధ్యయనం కోసం జస్టిస్ భీమ్ జీ నారాయణరావ్ లోకూర్(బి.ఎన్.లోకూర్) అధ్యక్షతన ఒక సలహా కమిటీని నియమించింది.ఎస్టీ గుర్తింపుకు అవసరమైన ప్రమాణాలను శాస్త్రీ యంగా,స్పష్టంగా ప్రతిపాదించిన మొదటి కమిటీగా లోకూర్ కమిటీ చరిత్రలో నిలిచింది.
కమిటీ సూచించిన ప్రధాన ప్రమాణాలు
లోకూర్ కమిటీ ప్రకారం, ఏదైనా సమాజాన్ని షెడ్యూ ల్డ్ ట్రైబ్‌గా గుర్తించాలంటే ఒక్క లక్షణం సరిపోదు. కింది నాలుగు ప్రమాణాల్లో ఎక్కువ భాగం ఆ సమా జానికి వర్తించాలి.

1. ఆదిమ గిరిజన లక్షణాలు: సాంప్రదాయబద్ధ జీవన విధానం, వేట, ఆహార సేకరణ, చేతిపనులు వంటి పాత తరాల వృత్తులు, ఆధునికీకరణ తక్కువ గా ఉండటం వంటి లక్షణాలు కనిపించాలి.
2. ప్రత్యేక సంస్కృతి : మిగతా సమాజాలకు భిన్నమైన సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు, ప్రత్యేక భాష లేదా మాండలికం, ప్రత్యేక ఆచారాలు ఉండాలి. ఈ ప్రత్యేకతే ఆ సమాజాన్ని వేరుగా గుర్తించే ప్రధాన లక్షణం.
3. భౌగోళిక విభిన్నత: అడవులు, కొండ ప్రాంతాలు, అభివృద్ధికి దూరంగా ఉన్న మారుమÖల ప్రాంతాల్లో నివాసం ఉండటం, ప్రధాన సమాజంతో పరిమిత సంబంధాలు కలిగి ఉండటం.
4. వెనుకబడిన స్థితి: సామాజికంగా, ఆర్థికంగా, విద్యాపరంగా తీవ్రమైన వెనుకబాటుతనం ఉండటం.జీవన పరిస్థితులు, అవకాశాల లేమి ద్వారా ఇది స్పష్టంగా కనిపించాలి.
   ఎస్టీ జాబితాలో చేర్చే ప్రక్రియ
   ఏదైనా కులం లేదా తెగను ఎస్టీ జాబితా లో చేర్చే ప్రక్రియ పలు దశలుగా సాగుతుంది. మొదట రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సిఫారసు చేస్తుంది. అనంతరం గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో పరిశోధనలు, సర్వేలు, సామాజిక అధ్యయనాలు నిర్వహిస్తారు. రిజర్వేషన్ వల్ల కలిగే ప్రభావాలను విశ్లేషించిన తరువాతే పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా ఎస్టీ జాబితాలో చేర్పు జరుగుతుంది.
   లోకూర్ కమిటీ సూచనల మాటేమిటి?
   లోకూర్ కమిటీ 800కు పైగా గిరిజన, సామాజిక సమÖహాల చారిత్రక, సామాజిక, విద్యా, ఆర్థిక పరిస్థితులను అధ్యయనం చేసి తీవ్రమైన వెనుకబాటుతనాన్ని ప్రధాన ప్రమాణంగా తీసు కుంది.1955లో అస్పృశ్యత నిషేధం తరువాత, ఎస్సీ ీVAదాకు అస్పృశ్యత వల్ల ఏర్పడిన వెనుక బాటుతనమే ఆధారమని కమిటీ స్పష్టం చేసింది. ఎస్సీ, ఎస్టీ అభివృద్ధి పథకాలు డినోటిఫైడ్ మరియు నోమాడిక్ తెగలకు సరిపోవడం లేదని గుర్తించి, వారిని వేర్వేరు సమÖహాలుగా గుర్తించి ప్రత్యేక పథకాలు అవసరమని సూచించింది. స్వాతంత్య్రం తరువాతి ఐదేళ్ల ప్రణాళికలు ఎస్సీ, ఎస్టీల అభివృద్ధికి దోహదపడ్డాయని, అందువల్ల కొత్తగా మరిన్ని సమÖహాలకు ప్రత్యేక ీVAదా అవసరం లేదని అభిప్రాయపడింది. కొన్ని సమÖహాలను ఎస్సీ, ఎస్టీ జాబితాల నుంచి తొలగించినా, వారి ప్రయోజ నాలను దశలవారీగా ఉపసంహరించాలని, అలాగే గుజ్జర్లు, గడ్డీలు, బంజారాలు వంటి సమÖహాలకు ఓబీసీల కంటే ఎక్కువ ప్రత్యేక సహాయం అవసs Áమని కమిటీ స్పష్టం చేసింది. మొత్తంగా చెప్పాలంటే, ఎస్టీ గుర్తింపుకు లోకూర్ కమిటీ సూచించిన నాలుగు ప్రమాణాలు నేటికీ మార్గదర్శకంగా నిలు స్తున్నాయి. షెడ్యూల్డ్ తెగల గుర్తింపు విషయంలో శాస్త్రీయత, సామాజిక న్యాయం, రాజ్యాంగబద్ధతకు బలమైన రూపరేఖను అందించిన ఈ కమిటీ నివేదికను 1967లో ప్రభుత్వానికి సమర్పించింది. అయినప్పటికీ కమిటీకి భిన్నంగా ఉమ్మడి ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో 1976లో బంజారా, ఎరుకల, యానాది అనే మÖడు కులాలను, మరో రెండు కులాలైన నక్కల, కుర్వికరన్,దులియా, పుటియా, ఫైకో గ్రూపు లను 2003లో గిరిజన తెగలలలో ఎలా విలీన మైనాయో అంతుబట్టడం లేదు. మొత్తం 35 తెగలలో 5మైదాన తెగలు (కులాలు) కమిటీ సిఫార్సులకు విరుద్ధంగా కలిసాయి. అసంబద్ధంగా వున్న ఈ మైదాన తెగలకు కలిపి 6శాతం రిజర్వేషన్ కొనసాగుతోంది. ఇప్పటికైనా ఆ కమిటీ సిఫార్సులను న్యాయస్థానాలు, ప్రభుత్వం పునఃపరిశీలించాలని ఆదివాసీలు కోరుతున్నారు.

“ జనాల జీవితమంతా జలంతోనే ముడి పడి ఉంటుంది.నిత్యం దాని చుట్టూనే తిరుగుతుంది.నీరు లేనిదే ఏపనీ ముందుకు సాగదు.ఎండా కాలంలో నైతే బోలెడు కష్టాలెదుర్కొవాలి. చెరువులు, కుం టలు, నీటి వనరులు లేని ఊళ్లు పరిస్థితి ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కర్లేదు. ఊరి చెంతనే నది పరుగులిడితే కలిగే ప్రయోజనాలు అన్నీఇన్నీ కావు.రైతులకు పంటలు,పండిస్తుంది. చేపలు పట్టే వారికి ఉపానిస్తుంది.ఎన్నో పనులకు భరోసాగా ఉంటుంది.ఆ జీవనదిలో ఉన్న అనుబంధాల్ని మరిచపో వద్దని తమ బిడ్డలకు ఆతల్లి పేరునే పెట్టుకుంటారు. గోదావరికి ఒడ్డునే ఉన్న పలు గ్రామాలకు వెళ్తే అక్కడి వారికి నది ఎంత మేలు చేస్తుందో తెలుస్తుంది ”
ఏటా వర్షాకాలంలో వానలకు భూగర్భ జలాలు ఉబికిరావడం..వేసవిలో పడిపోవడం సహజ ప్రక్రియ.దీనికితోడు బోర్లు, బావుల ద్వారా భూగర్భ జలాల వాడకం అధికమైతే, అక్కడ నీటిమట్టం ఇంకా పడిపోవడం కూడా సహజమే. అయితే, రాష్ట్రంలో 2,617గ్రామాల్లో నీటిని తెగ తోడేస్తున్నారు. వీటిలో 300 గ్రామాల్లో మరీ దారుణంగా పిండుకుంటున్నారు.అక్కడ ఏటా రీఛార్జి అవుతున్న నీటి కంటే వాడుతున్న జలాల పరిమాణమే ఎక్కువ. భూగర్భాన్ని ఓ జలాశయ మలుచుకుని, వర్షాకాలంలో నీటిని ఒడిసిపట్టి, అవసరాలకు తగ్గట్టు వాడుకోవాల్సి ఉండగా, దారుణంగా తోడేస్తున్నారు. కేంద్ర భూగర్భ జలవనరుల శాఖ ఆధ్వర్యంలో రాష్ట్రంలో నిర్వహించిన అధ్యయనంలో ఈ విషయాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి.కరవు కాలంలో, వేసవిలో తాగునీటికి తహతహలాడే పల్లెలు ఎన్నో. కిలోమీటర్ల దూరం నుంచి నీళ్లు తెచ్చుకునే చిత్రాలు చూస్తుంటాం.ఈ నేపథ్యంలోనే భూగర్భ జలాల రక్షణ, సమర్థ వినియోగంపై కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో అధ్యయనం చేస్తుంటారు. ప్రభుత్వ పరంగా నివారణ చర్యలు తీసుకు నేందుకు ఈ అధ్యయనం ఉపయుక్తమవుతుంది. గతంలో మÖణ్నాలుగేళ్లకోసారి ఈ పరిశీలన జరిగేది.కొంతకాలంగా ఏటా,అంటే ప్రతి నీటి సంవత్సరంలోనూ అధ్యయనం చేసి భూగర్భ జలాల లభ్యత, వినియోగం తీరుపై నివేదికలు తయారుచేస్తున్నారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుంచి 21 శాఖల ద్వారా ఇచ్చే సమాచారాన్ని ఇందులో విశ్లేషిస్తున్నారు.ఉదాహరణకు ఒకనీటి సంవత్స రంలో ఒక గ్రామంలో సగటున 100యÖనిట్ల భూగర్భ జలాలు రీఛార్జి అయ్యాయనుకుందాం.ఆ ఊళ్లో ఆ ఏడాది 70 యÖనిట్ల కన్నా తక్కువగా భూగర్భ జలాలు వాడుకుంటే అక్కడ వినియోగం ‘సమర్థం’గా ఉన్నట్లు లెక్క. 70-90 యÖనిట్ల మధ్య జలాలను తోడేస్తుంటే ‘ప్రమాదకర (సెమీ క్రిటికల్)’ సంకేతం 90 నుంచి 100యÖనిట్ల మధ్య తోడేస్తుంటే ‘అంత్యంత ప్రమాదకర (క్రిటికల్)’ధోరణి. కొన్నిపల్లెల్లో 110 యÖనిట్లు కూడా తోడేస్తున్నారు. ఇది ‘అతి దారుణ’ స్థాయి. గత నీటి సంవత్సరంలో చేసిన అధ్యయనం మేరకు రాష్ట్రంలోని 300 గ్రామాల్లో అతి దారుణంగా భూగర్భ జలాలు తోడేస్తున్నట్లు తేలింది. ఇక్కడ రీఛార్జి అయిన పరిమాణానికి మించి, జలాలను తోడేశారు.450గ్రామాలు ప్రమాదకర పరిస్థితుల్లో ఉండగా,మరో 1,271 గ్రామాల్లో పరిధిని మించి నీళ్లు వాడుతున్నట్లు గుర్తించారు.
కఠినంగా వాల్టా అమలు
రీఛార్జికి మించి, నీటిని తోడేస్తున్న గ్రామాల్లో అత్యధికంగా ప్రకాశం జిల్లాలో 93,శ్రీకాకుళం-76, శ్రీసత్యసాయి-51, బాపట్ల-18, ఎన్టీఆర్-16, అనంతపురం-13, అన్నమయ్య జిల్లాలో ఒకటి చొప్పున ఉన్నాయి. ఈ ఊళ్లలో వాల్టా చట్టాన్ని కఠినంగా అమలు చేయనున్నారు. అక్కడ కొత్తగా వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక, వ్యాపార అవసరాలకు బోర్లు తవ్వుకునేందుకు అనుమ తులివ్వరు. తాగునీటికి మాత్రమే బోర్లు వేసే అవకాశముంటుంది. ఆయా గ్రామాల్లో కొత్తగా పరిశ్రమల ఏర్పాటుకు అనుమతి ఉండదు. ఆ దర ఖాస్తులను పరిశ్రమల శాఖకు పంపకుండానే తిరస్కరిస్తారు. విద్యుత్ సంస్థలు కూడా కొత్తగా కనెక్షన్లు ఇవ్వవు. ఈ గ్రామాల్లో పంచాయతీరాజ్, అటవీ, రక్షిత నీటి సరఫరా విభాగం భూగర్భ జలాల పెంపు, రక్షణకు అవసరమైన చర్యలు చేపడతాయి. ఉపరితల నీటి వనరుల అభివృద్ధిపై దృష్టి సారిస్తాయి.
మనం నివసించే భూగోళంలో 70శాతానికిపైగా నీరే.ఇందులో శుభ్రమైన నీరు చాలా స్వల్ప భాగం మాత్రమే.మొత్తం భూగోళంలోని నీటి లో దాదాపు 2.7శాతం మాత్రమే శుభ్రమైన నీరు కాగా, ఇందులోనూ75.2శాతం ధృవప్రాంతాలలో మంచు రూపంలో ఘనీభవించివుంటే,మరో 22.6 శాతంనీరు భూగర్భంలో వుంది.మిగతా నీరు సరస్సులు,నదులు,వాతావరణం,గాలిలోని తేమ, భూమిలోని చెమ్మ,చెట్టు చేమలలో వుంటుంది. ఇంతేకాదు,సరస్సులు,నదులు,భూగర్భ జలాలలో కూడా మానవ వినియోగానికి, ఇతర అవసరా లకు చక్కగా ఉపయోగ పడగలిగిన నీరు చాలా కొద్ది పరిమాణం మాత్రమే. ప్రపంచం మొత్తంలో లభ్యమయ్యే,పరిశుభ్రమైన నీటిలో,1శాతం కంటెకూడా తక్కువ పరిమాణంలో, (లేదా, భూమిపై లభించే మొత్తంనీటిలో దాదాపు 0.00శాతం మాత్రమే) నీరు మానవ విని యోగానికి నేరుగా ఉపయోగపడుతుంది. ప్రతిరోజూ, మనకు కనీసం 30-50 లీటర్ల పరిశుభ్రమైన, సురక్షితమైన నీరు అవసరం.కాని, ఇప్పటికీ, 88.4కోట్ల మంది( 884 మిలియన్ల మంది)ప్రజలకు సురక్షితమైన నీరు అందుబాటులో లేదు.ప్రపంచవ్యాప్తంగా,ప్రతి ఏటా,1,500ఘనకిలోమీటర్ల పరిమాణంలో,వ్యర్ధ మైన నీరు వస్తుంటుంది.వ్యర్ధ పదార్ధాలను,వ్యర్ధ మైన నీటిని పునర్వినియోగ ప్రక్రియద్వారా, ఇంధనో త్పత్తికి,వ్యవసాయ అవసరాలకు వినియోగించ వచ్చు.కాని,సాధారణంగా, అలా జరగడం లేదు. అభివృద్ధిచెందుతున్న దేశాలలో, తగిన నిబంధనలు, వనరులు లేనికార ణంగా,80శాతం వ్యర్ధాలను పున ర్వినియోగ ప్రక్రియకు మళ్ళించకుండానే పారవేస్తు న్నారు.పెరుగుతున్న జనాభా,పారిశ్రామిక ప్రగతి కూడా,కొత్తరకాల కాలుష్యానికి మÖలమవుతు న్నాయి.ఇదే దామాషాలో,పరిశుభ్రమైన నీటి అవస రం పెరుగుతున్నది.ఈకారణంగా,ఇటు వర్త మానంలోను,అటు భవిష్యత్తులోను మానవ ఆరో గ్యానికి,పర్యావరణ స్వచ్ఛతకు ముప్పుపొంచి వుంది.వేసవి వస్తోందంటేనే భయమేస్తోంది.నీటి కొరత దడ పుట్టిస్తుంది.బిందెలతో బారులు తీరే జనాలు కనిపిస్తారు.మరి నీటి సమస్య అంత విస్తృతమైనది. నీరు లభించని ప్రాంతాలలో ఎదుర య్యే ఇబ్బందులు అన్నీఇన్నీ కావు. నేల తల్లి నెర్రె లిచ్చి నీటిచుక్కకోసం ఆబగా ఎదురుచూస్తుంటే ఇక మానవమాత్రులెంత! గొంతు తడుపుకునే చుక్క నీటికోసం మైళ్లకు మైళ్లు నడిచిపోవాల్సిన పరిస్థితి. పరిశుభ్రమైన నీళ్లు దొరక్క కుంటల్లో, గుంటల్లో అడుగుబొడుగు మురికి నీటినే తాగాల్సిన దుస్థితి. భూమండలంమీద లభించే నీటిలో ఉప్పు సుమద్రా ల వాటా 97శాతం. మిగిలిన దానిలో 69 శాతం హిమపాతం, మంచుగడ్డలే. భూమి మీద లభించే నీటిలో0.008శాతం మాత్రమే స్వచ్ఛమైన నీరు.క్రీశ 2025 నాటికి 48దేశాల్లో తీవ్రమైన నీటికొరత వస్తుందని చికాగోలోని జాన్ హాప్కిన్ యÖనివర్సిటీ స్కూల్ ఆఫ్ పబ్లిక్ హెల్త్ హెచ్చరించింది.3.575 మిలియన్ల మంది ప్రతి సంవత్సరం నీటికి సంబం ధించిన వ్యాధులతో మరణిస్తున్నారు.నీటిమÖలంగా సంభవించిన 43శాతం మరణాలకు అతిసార వ్యాధే కారణం.పైన పేర్కొన్న మరణాలలో 84 శాతంమంది 14ఏళ్ల లోపువారే.98 శాతం మర ణాలు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలోనే సంభవి స్తున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివిధ ఆసుపత్రులలో చికిత్సపొందుతున్న రోగులలో సగం మంది నీటి సంబంధ వ్యాధులతో బాధపడుతున్నవారే. భూమి మీదున్న నీటిలో ఒక్క శాతానికంటే తక్కువ మొత్తం నీళ్లు మాత్రమే మానవాళి వెనువెంటనే వాడుకు నేలా వున్నాయి.అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లోని మురికి వాడల్లో నివసించే ఒకవ్యక్తి రోజు మొత్తం మీద ఉపయోగించే నీరు ఒక అమెరికన్ స్నానానికి వాడే నీటితో సమానం.లీటరు నీటికి మురికివాడల్లో నివ సించే పేదలు, అదే నగంలోని ధనికులకంటే 5-10రెట్లు అధికధర చెల్లిస్తున్నారు. ఆహారం లేకుండా మనిషి కొన్ని వారాలపాటు వుండగలడు. కానీ నీరు లేకుండా కొద్దిరోజులు మాత్రమే వుండగలడు. ప్రతి 15సెకన్లకు ఒక చిన్నారి నీటి సంబంధ వ్యాధితోచనిపోతోంది. లక్షలాది మంది మహిళలు,పిల్లలు రోజుమొత్తం మీద అనేక గంటల సమయాన్ని సుదూర ప్రాంతాల నుంచి నీళ్లు తేవడం కోసం వెచ్చిస్తారు. రోగాల నివారణలో దివ్య ఔషధం నీరు వాతావర ణంలోని హైడ్రోజన్, ఆక్సిజన్‌ల కలయిక వల్ల నీరు ఏర్పడు తుంది.ఈ రెండు వాయు పదా ర్ధాలు కలిస్తే ద్రవ రూపమైన నీరు ఏర్పడును. నిత్యజీవితంలో నీటిని అనేక రకాలుగా ఉపయో గిస్తాం.నీటిని ఉపయోగించి అనేక వ్యాధులను తగ్గిం చే అవకాశం ఉంది. నీరు లేని భూమిని ఒకసారి ఊహించుకోండి.పచ్చనిచెట్లు,పారే నదులు, జీవులు, మహా సముద్రాలు ఏమీ ఉండ వు.ఇవేవీ లేకుండా ఎండిపోయిన మట్టి గడ్డలా ఉంటుంది భూమి. అంతటి అమÖల్యమైన నీటి విలువను తెలుసు కోడానికి, దానిని వృథా చేయకుండా అవగాహన కల్పించడానికి ఈ రోజును కేటాయించారు. ఐక్య రాజ్య సమితి 1993 నుంచి ప్రతి ఏడాది మార్చి 22ను అంతర్జాతీయ జలదినోత్సవంగా గుర్తిం చాలని నిర్ణయించింది. మన భూమ్మీద నీటి గురిం చి కొన్ని నిజాలు తెలుసుకుంటే అదెంత విలువ్కెనదో అర్థం అవుతుంది. భూమి ఏర్పడినప్పుడు ఎంత నీరు ఉందో ఇప్పుడూ అంతే ఉంది.పెరగడం కానీ తరగడం కానీ కాలేదు. కానీ ఆనీటిని వాడుకునే వారి జనాభా మాత్రం విపరీతంగా పెరిగి పోయిం ది. అందుకే ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది నీటి కోసం కటకటలాడుతున్నారు.భూమ్మీద ఉన్న నీరు ఎండకు ఆవిరవుతూ,మేఘాలుగా మారు తూ,వర్షంగా కురుస్తూ, భూమిలో ఇంకుతూ, సముద్రంలో కలుస్తూ వేర్వేరు రూపాల్లోకి మారుతూ ఉంటుంది.భూమ్మీద మÖడొంతులు నీరే ఉంది. కానీ అందులో 97శాతం ఉప్పునీరే. కేవలం 3శాతమే మంచి నీరు. ఇందులో కూడా 2శాతం మంచురూపంలోఉంది.మిగతా ఒక శాతం నీరులో 0.59శాతం భూగర్భంలో ఉంటే, మిగతాది నదు లు,సరస్సుల్లో ప్రవహిస్తోంది.ఉన్న మంచి నీటిని మనం పొదుపుగా వాడకపోగా కలుషితం కూడా చేస్తున్నాం. ప్రపంచంలో 500కు పైగా మంచినీటి నదులు కలుషితమై పోయాయి. ప్రపంచంలో భారీ యుద్ధాల్లో చని పోయిన వారి కన్నా, కలుషిత నీటి వల్ల మరణిం చినవారే ఎక్కువ. ఏడాదికి 40లక్షల మంది కలుషిత నీరు తాగి చనిపోతున్నారు. అమెరి కాలో ఒక వ్యక్తి తన అవసరాలకి రోజుకి 500 లీటర్ల నీటిని ఉపయోగిస్తుంటే,ఆఫ్రికాలోని గాంబి యా దేశంలో ఒకవ్యక్తి రోజుకి కేవలం 4.5 లీటర్ల నీటిని మాత్రమే వినియోగిస్తున్నాడు.గాంబియా లాంటి చాలాదేశాల్లో తాగేందుకు కూడా నీరు దొరకడం లేదు.మనమేం చేయాలి?ఎక్కడ్కెనా కొళా యిల్లోంచి నీరువృధాగా పోతున్నట్టు కనిపిస్తే వెం టనే కట్టేయండి.షవర్‌తో స్నానం చేయడం మానేసి, బకెట్ నీళ్లతో చేయండి.దీనివల్ల రోజులో150 లీటర్ల నీటిని కాపాడవచ్చు. పళ్లుతోముకున్నంత సేపూ సింక్‌లోని కొళాయిని వదిలి ఉంచకండి. ఇలా చేయడంవల్ల నెలకి 200 లీటర్ల నీరు వృథా అవుతుంది. టాయిలెట్ ఫ్లష్‌లో సుమారు 8లీటర్ల నీరు పడుతుంది.లీటర్ నీరుపట్టే రెండు బాటిళ్లు తీసుకుని దానిలో ఇసుక లేదా చిన్నచిన్నరాళ్లు నింపి, టాయ్‌లెట్ ఫ్లష్‌లో పెట్టేయండి. దీనివల్ల ఒకసారి వాడే నీటిలో రెండులీటర్ల నీళ్లు ఆదా అవుతాయి. అక్వేరి యంలోని నీళ్లు పారేయకుండా మొక్కలకి పోయండి.కొళాయిలకి లీకేజీలుఉంటే దానిని అరిక ట్టండి.దీనివల్ల నెలలో 300గ్యాలన్ల నీరుఆదా అవు తాయి.ఒక వార్తాపత్రికలో వాడే కాగితం తయారీకి 300లీటర్ల నీరుఖర్చవు తుంది.గాలితరువాత జీవ రాశికి నీరుచాలా ముఖ్యం.అందువల్ల నీటి వనరు లను పొదుపుగా ఉపయోగించుకోవాలి.ఈ నీరు భూఉపరితలములో నదులు,కాలువలు, చెరువులు, కుంటలు, సరస్సు లు మరియు భూగర్భజల రూపంలో ఉన్నది.
అడవుల నరికివేత వలన వర్షపాతం కూడా తగ్గిపోయింది. భారతదేశంలో సగటున ప్రతి మనిషి అన్ని అవసరాలకి కలిపి 680 క్యూబిక్ మీటర్ల నీటిని వాడుతున్నారు. 6గురు ఉండే ఇంటికి 250 లీ నీరు అవసరమవుతుంది మన దేశంలో నదుల్లో ప్రవహించే మÖడవ వంతు నీళ్ళు సము ద్రాల్లోకి నష్టపోతున్నాం.భూగర్భ, భూఉపరితల జలాలు రెండూ కలిపి దేశంలో వాడే మొత్తం నీటిలో 4శాతంవ్యవసాయానికి,12శాతం పరిశ్ర మలకి వాడుతున్నాం.ఇంతటి విలువైన నీటిని సంరక్షించుకోవాల్సిన బాధ్యత నేటి యువతరం పై ఉంది. ప్రస్తుతం ఉన్న వర్షా భావ పరిస్థితుల్లో ప్రతి నీటిచుక్కను ఒడిసి పట్టుకొని నిల్వ చేసుకో వాల్సిన అవసరం ఉంది.నానాటికి ఇంకిపోతున్న భూగర్భ జలాల సంరక్షణ పై దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. ఇలాంటి క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో యువత నేటితరం కోసం భావితరాల కోసం కొన్ని బాధ్యతలను విధిగా నిర్వర్తించాల్సి వుంది.నీటి సం రక్షణలో మొదటగా చేయాల్సింది నీటి వృధా అరిక ట్టడం.దైనందిన జీవితంలో మనం చాలా నీటిని వృధా చేస్తూఉంటాం. ముందుగా ప్రతి వ్యక్తి నీటి వృధాను అరికట్టే ప్రయత్నం చేయాలి.ప్రతి నీటి చుక్కా అమÖ ల్యమైందే. మంచినీటిని పొదుపుగా వినియోగిం చాల్సిన అవసరం అందరిపై ఉంది. రోజువారీ అవసరాల్లో మనకు తెలియకుండానే నీటిని వృథా చేస్తుంటాం. నీటి వనరుల పర్యవేక్షణ లో యువత తీసుకోవాల్సిన అవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది.– జీ ఎన్ వి సతీష్

ప్రజలకు  వైద్య సేవలను మెరుగుపరచడం ద్వారా వారి ఆరోగ్య పరిరక్షణపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి నిలిపిందని ప్రభుత్వం చెబుతున్నా.. వాస్తవ పరిస్థితి మాత్రం అందుకు భిన్నంగా ఉంది. రాష్ట్రంలోని ప్రధాన ఆసుపత్రుల్లో మౌలిక వసతులను సైతం ప్రభుత్వం సమకూర్చడం లేదు. అత్యవసర సమయాల్లో అందుబాటులో ఉండాల్సిన 108 అంబు లెన్సులు ..ప్రజల అవసరాలకు తగిన సంఖ్యలో ఏర్పాటు చేయడంపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించలేదు. దీని వల్ల రోడ్డు ప్రమాదాలు జరిగినప్పుడు 108లు సకాలంలో సంఘటన స్థలానికి చేరుకోలేకపోతున్నాయని పీఎజీ అధ్యయనంలో తేలింది.
జనాభా అవసరాలకు అనుగుణంగా రాష్ట్రం లో ప్రభుత్వం 108అంబులెన్సులు నడపడం లేదు. అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల ప్రకారం ప్రతి50వేల మంది జనాభాకు ఒకఅంబులెన్సు ఉండాల్సి ఉన్నా.. రాష్ట్రంలో మాత్రం 65 వేల249 జనాభాకు ఒకటి మాత్రమే నడుపుతున్నారు. మాతా, శిశు మర ణాల సంఖ్య తగ్గింపు చర్యల్లో భాగంగా 279తల్లీబిడ్డ ఎక్స్ ప్రెస్‌లను నడుపుతున్నారు.ఈపథకం కింద ఇంటి నుంచి ఆసుపత్రికి గర్బిణులను..ప్రసవం అనం తరం ఆసుపత్రి నుంచి తల్లీబిడ్డను ఇంటికి చేర్చాలి. ప్రభుత్వా సుపత్రుల్లో 36 లక్షల 73 వేల ప్రసవాలు జరిగితే.. కేవలం 10లక్షల 17వేల మంది తల్లులను మాత్రమే ఈ వాహనాల ద్వారాఇళ్లకు చేర్చారు.26లక్షల 56వేల మంది తల్లులు ఈ సౌకర్యాన్ని పొందలేకపోయారని ప్రిన్సిపల్ అకౌంటెంట్ జనరల్ ప్రధాన కార్యాలయం పేర్కొంది.రాష్ట్రంలో అత్యవసర సర్వీసుగా పిలిచే 108 సేవలు జనాభాకు సరిగ్గా అందడం లేదని పీఎజీ తాజా నివేదికల్లో తేలింది. పట్టణ ప్రాంతాల్లో 20నిమిషాలకు ప్రమాద ఘటన స్థలానికి అంబులెన్సు చేరుకోవాల్సి ఉన్నా..3.23 నిమిషాల ఆలస్యంగా చేరుకుంటుందని లెక్కలు చెబుతున్నాయి. దీనికి జరి మానాలు విధిస్తున్నాసమయానికి సంఘటన స్థలానికి అంబులెన్సులు చేరుకోకుంటే ప్రాణాపాయ పరిస్థితులు ఏర్పడతాయని పీఎజీ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. మరోవైపు కాల్‌సెంటర్‌కు ఫోన్ చేసినప్పుడు నిర్దేశిం చిన సమయం కంటే ముందుగానే వివరాల సేకరణ జరుగుతుందని పేర్కొంది.
కొండలు, గిరిజన ప్రాంతాల్లో నివసించే ప్రతి 20వేల జనాభాకు ఒక పీహెచ్‌సీని ఏర్పాటు చేయాలి. ప్రస్తుతం159ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు పని చేస్తు న్నాయి. గిరిజన ప్రాంతాల్లో 84అంబులెన్సులు, 122 ఫీడర్ అంబులెన్సులు నడుస్తున్నాయి. కానీ ప్రతి పీహె చ్‌సీకి ఒకటి చొప్పున 108అంబులెన్సు ఉండాల్సిన అవసరం ఉందని పీఎజీ వెల్లడించింది.సీతంపేట ఏరియా ఆసుపత్రిలోని బేసిక్ లైవ్ సపోర్టు అంబు లెన్సును పరిశీలించినప్పుడు అందులో ఎయిర్ ఫ్లో మీటర్ లేదు. రోగికి సిలిండర్ల ద్వారా ఆక్సిజన్ ఇచ్చే సమయంలో ఎయిర్ ఫ్లో మీటర్ ఉపయోగిస్తారని పీఎజీ తెలిపింది.
రోగితో వెళ్తున్న అంబులెన్స్ బ్రేక్ డౌన్
108కి అదనంగా బోధనాసుపత్రులకు అనుసం ధానంగా ఉన్న అంబులెన్సులు చాలా చోట్ల మరమ్మ తులకు గురై ఉన్నట్లు పీఏజీ తెలిపింది. అనంతపురం బోధనాసుపత్రిలో 8 అంబులెన్సుల ఉండగా వీటిలో ఆరు పనిచేయడం లేదు. శ్రీకాకుళం బోధనాసుపత్రిలో ఆరింటికి గాను మÖడు, నెల్లూరులో ఎనిమిదికి.. ఒకటి చొప్పున అంబులెన్సులు పనిచేయడం లేదు. అనంతపురం, నెల్లూరు బోధనాసుపత్రుల్లోని అంబు లెన్సుల్లో చీ.A.దీ.H. ప్రమాణాల ప్రకారం పరికరాలు లేవని పీఏజీ గుర్తించింది. కాల్ రీసివింగ్ రిజిస్టర్‌ను నిర్వహించడంలేదని తనిఖీల్లో తేలింది. శ్రీకాకుళం జిల్లా టెక్కలి జిల్లా ఆసుపత్రిలో వైరస్ రీసెర్చి అండ్ డయాగ్నస్టిక్ లేబరేటరీ ఏర్పాటు కోసం వచ్చిన సామ గ్రి వృథాగా పడి ఉందని అధికారులు గుర్తించారు. ఈలేబరేటరీ ఇక్కడ వద్దకున్నప్పటికీ ఖరీదైన సామగ్రిని మాత్రం అక్కడే ఉంచారు.సీతంపేట,నాయుడుపేట, సోంపేట ఆసుపత్రులకు అదనంగా పీడియాట్రిక్ ఐసీ యÖల కోసం వచ్చిన వెంటిలేటర్లు 2022 జనవరి, ఫిబ్రవరి నుంచి వృథాగా అక్కడే ఉన్నాయి. వీటిని ఉపయోగించే సామర్థ్యం కలిగిన సాంకేతిక నిపుణులు లేకపోవడం, స్థలాభావమే ఇందుకు కారణం. నెల్లూరు జిల్లాలో వైద్య విధాన పరిషత్ ఆధ్వర్యంలో నడిచే ఆసుపత్రుల అవసరాల కోసం వచ్చిన 623ఆక్సిజన్ కాన్సన్‌ట్రేటర్లను వినియోగించడంలేదు.వీటిని అవస రమైన ఇతర ఆసుపత్రులకు పంపడం లేదని పీఎజీ తనిఖీల్లో తేలింది. ఏపీవైద్య సేవలు, మౌలిక సదుపా యాల అభివృద్ధి సంస్థకు కాన్సన్‌ట్రేటర్లను అవసర మైన ఆసుపత్రులకు పంపించాలని లేఖ రాసినట్లు నెల్లూరు జిల్లా అధికారులు పీఏజీకి తెలియచేశారు. అనంతపురం జిల్లా వైద్య ఆరోగ్య శాఖ అధికారులు ఏపీ వైద్య సేవలు, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి సంస్థతో సంప్రదించకుండానే నేరుగా 2020లో జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్ నిధుల నుంచి 51 లక్షల 80వేలు వెచ్చించి 10ఎక్స్‌రే యÖనిట్లు, ఈసీజీ మిషన్లను కొనుగోలు చేశారు. శ్రీకాకుళం జిల్లా టెక్కలి జిల్లా ఆసుపత్రికి 2021సెప్టెంబరులో ఆక్సిజన్ జనరేటర్ చేరుకున్నట్లు గుర్తించారు. ఆసుపత్రి సందర్శనలో ఇంకా వాడుకలోకి రాలేదు. కొనుగోలు ఆర్డర్ రానందున జనరేటర్‌ను ఇంకా అమర్చలేదని ఆసుపత్రి అధికారులు పీఎజీకి సమాధానం ఇచ్చారు. పీఏజీ పరిశీలించిన ఆసుపత్రుల్లో 10 ఆక్సిజన్ ప్లాంట్లలో ఆరు పనిచేయడం లేదు. నెల్లూరు, శ్రీకా కుళం బోధనాసుపత్రులు,నాయుడుపేట,కావలి, కదిరి, సీతంపేట ఏరియా ఆసుపత్రుల్లో ఈ పరిస్థితి కనిపించిందని పీఏజీ వెల్లడించింది.
ఆపదలో అంబులెన్స్‌లు
108 అంబులెన్స్‌లు కొన్నింటికి కాలం పరిమితి ముగియటంతో క్షతగాత్రులను గమ్యస్థానాలకు సరైన సమయంలో చేర్చలేకపోతున్నాయి. దీంతో బాధితులు నరకయాతన అనుభవిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఉన్న వాటికి అదనంగా 146నూతన వాహనాలు కొనేం దుకు ప్రభుత్వం టెండరు ఖరారు చేసింది.104 అంబులెన్సులకు సంబంధించి 35 కోట్ల రూపాయలు సదరు సంస్థ పెండింగ్ ఉండటంతో వాహనాల రాక ఆలస్యం అవుతోంది.108 అంబులెన్సు వాహనాల్లో కొన్నింటి కాల పరిమితి ముగిసింది. దీంతో చాలా సందర్భాల్లో క్షతగాత్రులను, ఇతర బాధితులను సకా లంలో ఆసుపత్రులకు చేర్చడంలో జాప్యం జరుగు తోంది. పాతవి పని చేయక పోవడంతో పాటు కొత్త అంబులెన్సుల కొనుగోలుకు నిర్ణయం తీసుకోవడంలో జరిగిన జాప్యం వల్ల ఈ పరిస్థితి తలెత్తింది. ప్రస్తుతం ఉన్న వాటికి అదనంగా 146 అంబులెన్సులను ‘ఫోర్స’ నుంచి కొనుగోలు చేసేందుకు ప్రభుత్వం టెండరు ఖరారు చేసినా…వాహనాలు యుద్ధప్రాతిపదికన సరఫరా అయ్యేలా ప్రభుత్వం ప్రయత్నాలు చేయలేదు. మరో నెల రోజుల్లో ఇవి అందుబాటులోకి రానున్నట్లు తెలుస్తోంది. అయితే, ఆ సంస్థ ఇప్పటికే 260 కొత్త 104 అంబులెన్సుల (ఫ్యామిలీ ఫిజిషియన్ కాన్సెప్ట్)ను నాలుగు నెలల కిందట ప్రభుత్వానికి అందజేసింది. ఈ మేరకు ప్రభుత్వం చెల్లించాల్సిన సుమారు రూ.35 కోట్ల కోసం ఆ సంస్థ ప్రతినిధులు వైద్యారోగ్య శాఖ కార్యాలయాల చుట్టూ తిరుగుతున్నారు. బకాయిల చెల్లింపు పూర్తయితే తప్ప..108 అంబులెన్సులు త్వరిత గతిన అందుబాటులోనికి వచ్చే అవకాశాలు కనిపిం చడం లేదు.
దేశంలో గిరిజన జనాభా గిరిజనేతర సమÖహాలతో పోలిస్తే గణనీయమైన ఆరోగ్య సమస్యలను ఎదు ర్కొంటుంది, అంటువ్యాధులు, పోషకాహార లోపం మాతా శిశు ఆరోగ్య సమస్యలు అధికంగా ఉన్నాయి. గిరిజన ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి కమÖ్యనిటీ హెల్త్ వర్కర్ల ద్వారా ప్రాథమిక సంరక్షణను బలోపేతం చేయడం,సాంప్రదాయ వైద్యులను నిమగ్నం చేయడం, మౌలిక సదుపాయాలను విస్తరించడం అవసరం.
గిరిజన ఆరోగ్యంపై మరింత సమాచారం:
సవాళ్లు:..
పోషకాహార లోపం: గిరిజన జనాభాలో పోషకాహార లోపం గణనీయంగా ఉంది, ముఖ్యంగా గర్భిణీ స్త్రీలు మరియు పిల్లలలో.
అంటువ్యాధులు: గిరిజన ప్రాంతాల్లో అంటువ్యాధులు, మలేరియా, టైఫాయిడ్, డయేరియా వంటి వ్యాధులు అధికంగా ఉన్నాయి.
ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాల కొరత: గిరిజన ప్రాం తాల్లో ఆసుపత్రులు, ఆరోగ్య కేంద్రాలు తక్కువగా ఉండటం, రోడ్లు, రవాణా సౌకర్యాలు లేకపోవడం వల్ల గిరిజన ప్రజలువైద్య సేవలను పొందలేకపో తున్నారు.
సాంప్రదాయ వైద్యం: గిరిజన ప్రజలు సాంప్రదాయ వైద్య పద్ధతులను ఎక్కువగా అనుసరిస్తారు, కానీ ఆధునిక వైద్య సేవలను అందుబాటులోకి తీసుకురావడం చాలా అవసరం.
సామాజిక-ఆర్థిక కారకాలు: పేదరికం, నిరక్షరాస్యత, ఉపాధి అవకాశాల కొరత, సామాజిక వివక్షత వంటి సామాజిక-ఆర్థికకారకాలు గిరిజన ప్రజల ఆరోగ్యం పై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతాయి.
పరిష్కారాలు:
ప్రధాన ఆరోగ్య సంరక్షణను బలోపేతం చేయాలి: కమÖ్యనిటీ హెల్త్ వర్కర్ల ద్వారా ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణను బలోపేతం చేయాలి, గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఆరోగ్య కేంద్రాలు, ఆసుపత్రులను ఏర్పాటు చేయాలి.పోషకాహార లోపాన్ని నివారించాలి: గిరిజన ప్రజలకు పోషకాహారం అందించడం, గర్భిణీ స్త్రీలు మరియు పిల్లలకు ప్రత్యేకంగా పోషకాహార కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలి. – జీ ఎన్ వి సతీష్