Author: team-dhimsa-viz

అడవి తల్లి బిడ్డలం..ఆదివాసులం..

అడవే మా ఊరు..అడవే మాజీవితం…అడవితల్లే మాతల్లి.ప్రకృతిని పరిరక్షిస్తూ, కొండలుకోనలు, వాగులు వంకలతో మమేకమై తరతరాలుగా జీవిస్తున్నాం. అడవిపై హక్కు కోసం కాదు..అడవితో కలిసి బతికే హక్కు కోసం మా పోరాటం.జల, జంగల్, జమీన్‌నే మాజీవనాధారం అభివృద్ధి పేరుతో మానేల,మావనరులు,మా సంస్కృతి దూరమవుతున్న వేళ..అస్తిత్వాన్నికాపాడుకునేందుకు ఆదివాసీసమాజం చేస్తుపోరాటమే ఈ కథనం.- (డాక్టర్.సాగబోయిన పాపారావు)

అడవి తల్లి ఒడిలో ప్రకృతి దైవంగా జీవనాన్ని కొనసాగిస్తున్న వారే ఈదేశ మూలవాసులు అనే మాట కేవలం ఒకనినాదం కాదు.ఇది తరతరాలుగా అడవులు,కొండలు,వాగులు,నదులు,భూములతో సహ జీవనం చేస్తూ వచ్చిన ఆదివాసీ సమాజం యొక్క అస్తిత్వ ప్రకటన. ప్రకృతిని కాపాడుతూ,ప్రకృతితో కలిసి జీవిస్తూ,తమ ప్రత్యేక సంస్కృతి, భాష,ఆచారాలు,సంప్రదాయాలను తరతరాలకు అందించిన సమాజ మే ఆదివాసీ సమాజం.‘ఆదివాసి’ అనే పదం సాధారణంగా ఒకప్రాం తానికి చారిత్రకంగా మూలవాసులుగా ఉన్న ఆదివాసి సమా జాలను సూచిస్తుంది.భారత రాజ్యాంగంలో వీరిలో అనేక సమూహాలు షెడ్యూ ల్డ్ ట్రైబ్స్ (ST)గా గుర్తించ బడ్డాయి.తెలంగాణలో కోయ,గోండ్,కొండ రెడ్డి,నాయక్‌పోడ్, కొలాం,పర్దాన్,అందు,మన్య వార్,చెంచు తదితర అనేక ఆదివాసీ సమూహాలు నివసిస్తున్నాయి. ప్రతి తెగకు ప్రత్యేకమైన భాష, యాస,జీవనవిధానం,పండుగలు,ఆచారాలు,కళలు,జానపద సం ప్రదాయాలు ఉన్నాయి.ఈవైవిధ్యమే భారతదేశ సాంస్కృతిక సంపదలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం.
ఆదివాసుల జీవితం అడవితో విడదీయలేనిది.అడవి వారికి కేవలం చెట్లు,కలపకు సంబంధించిన ప్రాంతంకాదు.అది వారి జీవ నాధారం,ఆహారం,ఔషధం,సంస్కృతి,ఆర్థికవ్యవస్థ,ఆధ్యాత్మిక విశ్వా సాలకు ఆధారం.చిన్న వన ఉత్పత్తులు, తేనె, చింతపండు, ఇప్పపువ్వు, పారేటాకులు,పండ్లు,విత్తనాలు వంటి అనేక వనరులు ఆదివాసీ కుటుం బాల జీవనంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అందుకే ఆదివాసీ అభివృద్ధి అంటే అడవిని నాశనంచేసి అభివృద్ధి చేయడం కాదు. అడవిని కాపా డుతూ ఆదివాసుల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడం. ఆదివాసి ప్రజలకు నీరు,అడవి, భూమి హక్కులు అస్తిత్వం ఆదివాసీ సమాజానికి భూమి కేవలం ఆస్తికాదు.అది వారి కుటుంబం,సంస్కృతి,జీవన విధానం, భవిష్యత్తుతో ముడిపడి ఉంటుంది.ఈమధ్యకాలంలో ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో గిరిజనేతరుల చొరబాటు అధికమై భూస్వామ్య సమ స్యలు, అక్రమ ఆక్రమణలు, బినామీ లావాదేవీలు,అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులవల్ల నిర్వాసితులవడం వంటి సమస్యలు అనేక ప్రాంతాల్లో ఆదివాసీ కుటుంబాలపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో భూమిహక్కులు,అటవీ హక్కులు,సంప్రదాయ జీవనాధారాల రక్షణ అత్యంత ప్రాధాన్యమైన అంశాలకు ప్రమాదం పొంచి ఉంది.అనేకమంది ఆదివాసి పోరాట యోధులు ఆదివాసి ప్రజల రక్షణ కోసం ఉద్యమాలు,పోరాటాలు ప్రాణ త్యాగాలు చేసిన ఫలితంగా మొట్టమొదటి భారత స్వాతంత్ర సమరయోధుడు బిర్సాముండా స్ఫూర్తితో జైపాల్ సింగ్ ముండా ఆదివాసులకు రాజ్యాంగంలో ప్రత్యేకంగా 5,6వ షెడ్యూల్డ్‌లను రూపొందించిన భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత బాబా సాహెబ్ అంబేద్కర్ రచించిన రాజ్యాంగం ఆదివాసీ సమాజం ప్రత్యేక పరిస్థితులను గుర్తించి ప్రత్యేక రక్షణలను కల్పించింది. ఆర్టికల్ 244ద్వారా 5వ మరియు 6వ షెడ్యూల్ ప్రాంతాల పరిపాలనకు రాజ్యాంగపరమైన వ్యవస్థను కల్పించారు. తెలంగాణలోని షెడ్యూల్డ్ ఏరియాలు 5వ షెడ్యూల్ పరిధిలోకి వస్తాయి.5వ షెడ్యూల్ ఉద్దేశం కేవలం పరిపాలన కాదు. ఆదివాసీ భూములు, సంప్రదాయ జీవన విధానం, సామాజిక ప్రయోజనాలు మరియు ప్రత్యేక హక్కులను రక్షించడం కూడా దాని ప్రధాన లక్ష్యాలలో ఒకటి.భూ బదలాయింపు చట్టం1/70యాక్ట్, PజుSA చట్టం1996,అటవీ హక్కుల చట్టం`2006 వంటి చట్టాలు కూడా షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో గ్రామసభలకు మరియు అటవీ ఆధారిత ఆదివాసీ సమాజాలకు ముఖ్యమైన హక్కులను కల్పించారు. ఆదివాసులకు ప్రత్యేకమైన హక్కులు చట్టాలు ఉన్న వివిధ కారణాల చేత రాజ్యాంగం కల్పించిన హక్కులను కాలరాస్తూ…ఆదివాసులకు దక్కవలసిన విద్య, ఉద్యోగ,ఉపాధి,రాజకీయ అవకాశాలను వలసవాదులు గెద్దల్ల తన్నుకు పోతున్నారు.అడవి బిడ్డలు ఆదివాసుల పరిస్థితి అగమ్య గోచరంగా మారింది. మా హక్కులు అమలు చేయండి. మా బిడ్డ లకు ఉద్యోగ అవకాశాలు కల్పించండి.మా భూములు రక్షిం చండి. మా జీవనం విధ్వంసం చేయకండి అని ఆదివాసుల ఆర్తనాదాలు ఆలకించే వారే లేరు. ఆదివాసీ సమాజం అభివృద్ధికి విద్య అత్యంత కీలకం. గ్రామీణ మరియు ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో నాణ్యమైన పాఠశాలలు,ఉపాధ్యాయులు,వసతిగృహాలు,ఆశ్రమ పాఠశాలలు,ఇంటర్మీడియట్,డిగ్రీ,సాంకేతిక మరియు ఉన్నత విద్యా అవకాశాలు మరింత బలోపేతం కావాలి.“విద్య హక్క… విద్య అమ్మకపు వస్తువు కాదు.”ఆదివాసీ విద్యార్థులు పాఠశాల స్థాయి నుంచి ఉన్నత విద్య వరకు నిరంతర విద్యను పొందేలా ప్రభుత్వాలు ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకోవాలి. ముఖ్యంగా బాలికల విద్య,హాస్టళ్లలో మౌలిక సదుపాయాలు,ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్, స్కాలర్‌షిప్‌లు,పోటీపరీక్షల శిక్షణ వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యత అవసరం.ఏజెన్సీ ఆదివాసి ప్రజల కనీస ప్రాథమిక అవసరాలను తీర్చేందుకు ఏర్పాటుచేసిన ITణAలు ఉన్నా లేనట్లుగానే ప్రాజెక్టు అధికారుల పనితీరు కనిపిస్తుంది. ఉద్యోగ,ఉపాధి ద్వారానే యువత భవిష్యత్తు విద్యావంతులైన ఆదివాసీ యువతకు తగిన ఉద్యోగ, ఉపాధి అవకాశాలు లభించకపోతే సామాజిక అభివృద్ధి అసంపూర్ణంగా ఉంటుంది.షెడ్యూల్డ్ ఏరియాల్లో రాజ్యాంగం, చట్టాలు మరియు ప్రభుత్వ విధానాల ప్రకారం స్థానిక ఆదివాసీ యువతకు లభించాల్సిన అవకాశాలు సమర్థవంతంగా అమలు కావాలి.ఉద్యోగ నియామకాల్లో చట్టపరమైన నిబంధనలు స్పష్టంగా ఉండాలి.నోటిఫికేషన్లలో గందరగోళానికి అవకాశం లేకుండా స్థానిక హక్కులు,రిజర్వేషన్లు,రోస్టర్ విధానం స్పష్టంగా ప్రకటించాలి.ఆదివాసులకు ఉన్న హక్కులు,చట్టాలను అమలు చేయకుండా ఉపాధ్యాయ నియామకాలకు సంబంధించి 100% రిజర్వేషన్ సాకుతో ఉన్న జీవో :3ని గిరిజనేతరుల కుట్రల వల్ల సుప్రీంకోర్టు కొట్టి వేసిందనే సాకుతో తెలంగాణ ప్రజా ప్రభుత్వం 2026 పోలీస్ రిక్రూట్మెంట్ బోర్డ్ విడుదల చేసిన నోటిఫికేషన్లు స్థానిక ఆదివాసి నిరుద్యోగులకు ఏజెన్సీ ప్రాంతంలో ఉన్న పోలీస్ స్టేషన్ పరిధిలో (సివిల్) కానిస్టేబుల్ కు 75%రిజర్వేషన్ అమలు చేయాలని జీవో: 109 స్పష్టం చేసిన రేవంత్ సర్కార్ పెడచెవిన పెట్టింది. అన్నీ ఉన్నా ఆదివాసులకు అన్యాయం జరుగుతున్న మాట వాస్త వం.ఆదివాసీ సమాజం యొక్క గొప్ప సంపద వారి సంస్కృతి.గుస్సాడి, కోయ నృత్యాలు,జానపద గీతాలు, సంప్రదాయ వాద్యాలు,వేల్పుల జాతరలు, (సీజనల్) భూమి,కొత్తలు,పెద్దలు, ఇప్పపువ్వుల పండుగలు,వైద్యం,ఆహారసంస్కృతి, సంప్రదాయ జ్ఞానంఇవన్నీ తరత రాలు గా పూర్వీకుల నుండి వస్తున్న అమూ ల్య వారసత్వం.ఆధునికతను స్వీకరిం చడం అవసరమే.కానీ ఆధునికత పేరు తో భాషను,సంస్కృతిని,ఆచారాలను, సంప్రదాయ జ్ఞానాన్ని కోల్పోవాల్సిన అవసరం లేదు.ఆదివాసీ పిల్లలకు ఆధు నిక విద్యతో పాటు వారి మాతృభాష, చరిత్ర,సంస్కృతి గురించి కూడా అవగా హన కల్పించాలి.ఇప్పటి వరకు ఈ ప్రయత్నం అటు ప్రభుత్వాలుగానీ ఇటు ఐటిడిఏలుగాని చెయ్యకపోవడం సూచ నీయం.కేంద్ర,రాష్ట్ర గిరిజన సంక్షేమ శాఖ అధికారులు మాత్రం ఆదివాసుల అభివృద్ధి కోసం సంస్కృతి,సాంప్రదాయా లను ముందుకు తీసుకపోవడంలో కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేస్తున్నట్లు కాగితాల మీద లెక్కలు చూపిస్తున్నారు.ఆదివాసీ సమాజంలో మహిళల పాత్ర అత్యంత కీలకం.కుటుంబ ఆర్థికవ్యవస్థ నుంచి వ్యవసాయం,అటవీ ఆధారిత జీవనో పాధి,పిల్లల సంరక్షణ,సాంస్కృతిక పరంపర కొనసాగింపు వరకు వారు కీలక పాత్ర పోషి స్తున్నారు.ఆదివాసీ మహిళలకు విద్య,ఆరోగ్యం,ఉపాధి, స్వయం ఉపాధి,భద్రత నిర్ణయాధి కారంలో మరింత అవకాశాలు కల్పిం చాలి.ఆదివాసీ ప్రాంతాల్లో అభివృద్ధి అంటే రోడ్లు,విద్యుత్,తాగునీరు,ఆసు పత్రులు,పాఠశాలలు,ఇంటర్నెట్,రవాణా వంటి మౌలిక సదుపాయాలు అవసరం. కానీ అభివృద్ధి పేరుతో ఆదివాసులను వారి భూమి,అడవి,జీవనాధారాల నుంచి దూరం చేయడం అభివృద్ధి కాదు.‘ఆదివాసుల కోసం అభివృద్ధి కావాలి; ఆదివాసులను తొలగించే అభివృద్ధి కాదు.’అభివృద్ధి ప్రణాళి కల్లో స్థానిక ఆదివాసి ప్రజల అభిప్రా యానికి,గ్రామసభల పాత్రకు,రాజ్యాంగ రక్షణలకు ప్రాధాన్యత ఉండాలి.కానీ అందుకు భిన్నంగా ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో రాజ్యాధికారం వలసవాదుల కబంధ హస్తాల్లో బందీ అయి ఉంది.అందుకే ఆదివాసులు అభివృద్ధికి నోచుకోవడం లేదు. నేటి ఆదివాసీ సమాజం అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది.భూమి మరియు అటవీ హక్కుల సమస్యలు,విద్యా వెనుక బాటుతనం,పిల్లల డ్రాపౌట్లు,నిరుద్యోగం, ఆరోగ్య సదుపాయాల కొరత,పోషకాహార సమస్యలు,గిరిజనేతరల వలసలు,మౌలిక వసతుల కొరత,మాతృ భాషల పరిరక్షణ సమస్య,సంస్కృతి,సంప్రదాయాలపై పెరుగు తున్న ప్రభావాలుప్రభుత్వ పథకాల అమ లులో లోపాలు షెడ్యూల్డ్ ఏరియా హక్కు లు,చట్టాల అమలులో సమస్యలు ప్రభు త్వాలు ఈసమస్యలను ఒక్కోఅంశంగా కాకుండా సమగ్ర ఆదివాసీ అభివృద్ధి విధా నం ద్వారా పరిష్కరించాల్సిన అవసరం ఉం ది. ఆదివాసీ హక్కుల కోసం పోరాటం అంటే ఇతర సమాజాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం కాదు. ఇదిరాజ్యాంగం కల్పిం చిన హక్కుల అమలు కోసం ప్రజాస్వా మ్య పోరాటం.ఆదివాసి ప్రజాసంఘాలు, ఉద్యో గులు,యువకులు,విద్యావంతులు, హక్కు లు,చట్టాలను,రాజ్యాంగం గురించి తెలుసు కుని,తమ హక్కులను ప్రజాస్వా మ్య పద్ధతుల్లో కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత నేటి తరం ఆదివాసి జెన్ జీ యువకులు, విద్యార్థుల పైన ఉంది.సమాజంలో ఐక్యత,విద్య, చైతన్యం,ఆత్మగౌరవం పెం పొందించాలి. అడవిని కాపాడిన వారసులం.భూమిని తల్లిగా భావించిన వారసులం.ప్రకృతిని దేవతగా ఆరాధిం చిన వారసులం.మన సంస్కృతిని తరతరాలకు అందించిన వారసులం. మనకు దానం అవసరం లేదు. రాజ్యాంగ హక్కులు అమలు కావాలి. మనపై కనికరం అవసరం లేదు.మనకు సమాన గౌరవం కావాలి.మన సంస్కృ తిని చెరిపివేయడం కాదు.మన సంస్కృ తిని గౌరవించాలి.మన భూములను కోల్పో వడం కాదు.మన భూమి,అడవి, జీవనాధా రాలను రక్షించాలి.మన యువతకు హామీలు కాదు.నాణ్యమైన విద్య,ఉపాధి,అవకాశాల కోసం ఆదివాసి యువత ఉద్యమించాలి.
వ్యాసకర్త : ఆదివాసి స్టూడెంట్ యూనియన్ వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్ తెలంగాణ.సెల్ నెంబర్ :9441288991

చట్టం అందరికీ సమానమే అయితే..

“ ఒక యువతి తన కుటుంబానికి అండగా నిలవాలని,తన కాళ్లపై తాను నిలబడాలని నర్సుగా ఉద్యోగంలో చేరింది. రోగులకు సేవ చేయాల్సిన చేతులు…చివరకు ఓమానవ మృగం చేతిలో చిదిమెయ్యబడిన ఆదివాసి యువతి ఊకే శిరీష సంఘటన సమాజాన్ని కలచివేసింది.” తుక్కుగూడలోని ప్రైమ్ కేర్ ఆసుపత్రిలో నర్సుగా పనిచేస్తున్న 21ఏళ్ల ఊకే శిరీష హత్యాచారం,హత్య ఘటన ఇప్పుడు కేవలం ఒకకుటుంబం విషాదం కాదు.ఉద్యోగ ప్రదేశాల్లో మహిళల భద్రత, ప్రైవేట్ ఆసుపత్రుల బాధ్యత,పోలీసు దర్యాప్తు, ఆదివాసీ మహిళలకు న్యాయం వంటి అనేక ప్రశ్నలను ముందుకు తెచ్చింది.కుటుంబ సభ్యులు,బంధువులు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం..ఊకే శిరీష తండ్రి మరణంతో తల్లి రేక్కాడితేనే డొక్కాడే నిరుపేద కుటుం బం ఆర్థిక సమస్యలతో కొట్టుమిట్టాడుతున్న తన తల్లికి చేయూతనిచ్చేందుకు ప్రైమ్ కేర్ ఆసుపత్రిలో సుమారు ఏడు నెలలుగా నర్సు గా పనిచేస్తూ,ఆసుపత్రికి సమీపంలోని సిబ్బంది వసతి గృహంలో ఉంటున్నారు. విధులు ముగించుకుని గదికి వెళ్లిన ఆమె రాత్రి నిద్రిస్తున్న సమయంలో మాట వేసి ఓ మానవ మృగం వేటలో అత్యాచారం హత్య గావించబడిన సంఘటన తీవ్ర విషాదాన్ని మిగిలించింది.తోటి ఉద్యోగి గదికి వెళ్లి చూడగా మిగతాజీవిగా రక్తపు మడుగులలో శవమై కనిపించింది. సమాచారం అందుకున్న పోలీసులు సంఘటన స్థలానికి చేరుకొని దర్యాప్తులో భాగంగా సీసీటీవీ పుట్టే జులు,క్లూజ్ టీం,డాగ్స్ స్కాడ్ తదితర ఆధారాల ఆధారంగా ఒకవ్యక్తిని అదుపులోకి తీసుకొని విచారించగా ఈ కేసులో అత్యాచారం,హత్య చేసినట్లుగా నేరా న్ని అంగీకరించడంతో అరెస్టు చేసిన పోలీ సులు వివిధ కోణాలలో దర్యాప్తుచేస్తున్నట్లుగా ప్రకటించడం హాస్యాస్పదంగా ఉంది.
చట్టం ముందు అందరూ సమానమే కదా?
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 14 స్పష్టంగా ‘చట్టం ముందు సమానత్వం, చట్టాల సమాన రక్షణ’ ప్రతివ్యక్తికీ ఉం టుందని చెబుతోంది.అదే రాజ్యాం గంలోని ఆర్టికల్ 15కులం,లింగం వంటి అంశాల ఆధారంగా వివక్షను నిషేధిస్తుంది.
అయితే ప్రశ్న ఒక్కటే
చట్టం అనే పుస్తకంలో అందరికీ సమా నంగా ఉండటం మాత్రమే సరిపో తుందా..?ఆచట్టం అమలులోనూ అదే సమానత్వం కనిపించకూడదా..?ఒక ప్రముఖ కేసు దేశవ్యాప్తంగా ప్రకం పనలు సృష్టిస్తే చట్టాల్లో మార్పులు, ప్రత్యేక చర్యలు, వేగవంతమైన దర్యాప్తు, ప్రజా చర్చలు జరుగుతాయి.అలాంటి ఘటనల నుంచి పాఠాలు నేర్చుకోవడం అవసరమే.కానీ అదే సమయంలో సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గానికి చెందిన ఒక ఆదివాసి యువతి హింసకు హత్యాచారానికి హత్యకు గురై నప్పుడు ప్రభుత్వం,పోలీసు వ్యవస్థ, న్యాయ వ్యవస్థ అంతే తీవ్రతతో స్పందిస్తున్నాయా అనే ప్రశ్నకు ప్రభుత్వం ప్రజలకు స్పష్టమైన సమాధానం రావాలి. ఇది ఎవరి బాధను మరొకరి బాధతో పోల్చడం కాదు.
ప్రతి మహిళ ప్రాణం సమానమే.ప్రతి బాధితురాలి గౌరవం సమానమే.ప్రతి కుటుంబానికి న్యాయం పొందే హక్కు సమానమే. ఒక నేరానికి కులం లేదా తెగ కారణం కాకపోయినా, బాధితురాలు సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గానికి చెంది నప్పుడు ఆమె కుటుంబానికి న్యాయం అందే ప్రక్రియలో ప్రత్యేక సామాజిక, ఆర్థిక సమస్యలు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉం టుంది. అందుకే భారతదేశంలో షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల సభ్యులపై జరిగే కొన్ని నేరాలకు ప్రత్యేక రక్షణ కల్పించేందుకు Act,1989 అమలులో ఉంది.ఈ చట్టం ప్రత్యేక న్యాయస్థానాలు,బాధితులు మరియు సాక్షుల హక్కులు,ఉపశ మనం,పునరావాసం వంటి అంశాలను కూడా కలిగి ఉంది. అయితే ఊకే శిరీష కేసులో ఈ ప్రత్యేక చట్టంలోని ఏ నిబంధనలు వర్తిస్తాయో అన్నది కేసు వాస్తవాలు,దర్యాప్తు ఆధారాలు, న్యాయపరమైన నిర్ణయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కాబట్టి కేవలం ఆమె ఆదివాసీ యువతి అన్న కారణంతో ఏదైనా నిర్దిష్ట చట్టాన్ని వర్తింపజేయాలని ముందుగానే తేల్చడం కాకుండా,దర్యాప్తు అధికారులు అన్ని వర్తించే చట్టపరమైన కోణాలను పరిశీలించాలి.
కొత్త క్రిమినల్ చట్టాలు ఏమి చెబుతున్నాయి?
2024 జూలై 1నుంచి భారతీయ న్యాయ సంహిత (దీచీS),భారతీయ నాగరిక సురక్షా సంహిత (దీచీSS),భారతీయ సాక్ష్య అధినియమం అమల్లోకి వచ్చాయి. మహిళలు,పిల్లలపై నేరాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యతనిస్తూ కఠినమైన శిక్షా నిబంధ నలు ఉన్నాయి. అత్యాచారం,సామూహిక అత్యాచారం వంటి నేరాలకు తీవ్రమైన శిక్షలు నిర్దేశించబడ్డాయి.ప్రభుత్వమే కొత్త చట్టాల లక్ష్యాల్లో దర్యాప్తులో పారదర్శకత, డిజిటల్ ఆధారాల శాస్త్రీయ సేకరణ, వేగవంతమైన న్యాయ ప్రక్రియ వంటి అంశాలను ప్రస్తావిస్తోంది. వ-Saksష్ట్రya వంటి వ్యవస్థల ద్వారా డిజిటల్ సాక్ష్యాలను భద్రపరచే చర్యలు కూడా చేపట్టినట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం తెలిపింది.అందువల్ల ఊకే శిరీష కేసులో కూడా ఆధారాల సేకరణ,ఫోరెన్సిక్ పరీక్షలు,సీసీటీవీ ఫుటేజీ,డిజిటల్ ఆధా రాలు,సాక్షుల వాంగ్మూలాలు తదితర అంశాలను శాస్త్రీయంగా,ఎలాంటి రాజకీ య లేదా సామాజిక ఒత్తిడికి తలొగ్గకుండా పరిశీలించాలని సమాజం కోరుకుంటుంది.
ఆసుపత్రి యాజమాన్యం బాధ్యత ఏమిటి..?
ఇక్కడ మరో కీలక ప్రశ్న ఉద్యోగ ప్రదేశ భద్రతపై.ఒక యువతి రాత్రివేళల వరకు విధులు నిర్వహించే ఆసుపత్రిలో పని చేస్తుంటే, ఆమెకు సురక్షితమైన వసతి, ప్రవేశ నియంత్రణ,సీసీటీవీ,అత్యవసర సంప్రదింపు వ్యవస్థ,భద్రతా సిబ్బంది, ఫిర్యా దు వ్యవస్థ వంటి రక్షణ చర్యలు ఉన్నా యా..?ఉద్యోగం ఇచ్చిన సంస్థకు జీతం చెల్లించే బాధ్యత మాత్రమే కాదు సురక్షిత మైన పని వాతావరణం కల్పించే బాధ్యత కూడా ఉంది.అందువల్ల ఊకే శిరీష పని చేసిన ఆసుపత్రి,సిబ్బంది వసతిగృహం, భద్రతా ఏర్పాట్లు, ప్రవేశ నిష్క్రమణ విధానం,సీసీటీవీ నిర్వహణ తదితర అంశాలపై సమగ్ర విచారణ జరగాలి. ఏదైనా నిర్లక్ష్యం తేలితే,అది ఎవరిదైనా సరే, చట్టప్రకారం బాధ్యత నిర్ణయించాలి.
న్యాయం అంటే కేవలం నిందితుడికి శిక్ష కాదు
శిరీష కుటుంబానికి న్యాయం అంటే నింది తుడిని అరెస్టు చేయడం మాత్రమే కాదు న్యాయం అంటే దర్యాప్తు నిష్పక్షపాతంగా జరగాలి. సాక్ష్యాలను ఎలాంటి లోపం లేకుండా సేకరించాలి.కుటుంబానికి కేసు పురోగతిపై సమాచారం ఇవ్వాలి.బాధిత కుటుంబానికి చట్టబద్ధమైన పరిహారం, పునరావాస సహాయం అందించాలి. సాక్షులకు రక్షణ కల్పించాలి.విచారణ వేగంగా,న్యాయబద్ధంగా జరగాలి.ఆసుపత్రి యాజమాన్యం లేదా ఇతరుల నిర్లక్ష్యం ఉం టే దానిపైనా చర్యలు తీసుకోవాలి.నింది తుడు దోషిగా తేలితే చట్టం నిర్దేశించిన అత్యంత కఠినమైన శిక్ష అమలు చేయాలి. S్పు/ST అత్యాచార నిరోధక చట్టం కింద ప్రభుత్వం బాధితులకు న్యాయం,న్యాయ సహాయం,పునరావాసం,భద్రత వంటి చర్యలు తీసుకోవాల్సిన బాధ్యతలను కూడా చట్టం నిర్దేశిస్తుంది.ఉద్యోగ ప్రదేశాల్లో మహిళల భద్రత కోసం ప్రభుత్వం చేపట్టిన చర్యలు వాస్తవంగా అమలవుతున్నాయా? ఇవన్నీ అడగడం న్యాయవ్యవస్థను ప్రశ్నిం చడం కాదు. న్యాయవ్యవస్థపై ప్రజలకు ఉన్న నమ్మకాన్ని మరింత బలపరచాలని కోరడం.ఎవరి కుమార్తె అయినా..ఆమె ప్రాణం విలువైనదే ఊకే శిరీష ఒక పేరు మాత్రమే కాదు. ఆమె ఒక కుటుంబానికి కుమార్తె.ఎవరికో అక్క లేదా చెల్లెలు.
ఒక కుటుంబ భవిష్యత్తుకు ఆశ.
సమాజానికి సేవ చేయాలనుకున్న ఒక నర్సు.ఆమె ఆదివాసీ యువతి కావడం వల్ల ఆమె ప్రాణానికి విలువ తగ్గదు. అదే విధంగా మరే మహిళ ప్రాణానికి కూడా విలువ తగ్గదు.న్యాయం ఎవరి కులం, వర్గం,ఆర్థిక స్థితి,రాజకీయ పరిచయాలను చూసి మారకూడదు.చట్టం సమానమైతే.. న్యాయం కూడా సమానంగా కనిపించాలి. చట్టం అందరికీ ఒకటే అని చెప్పడం సులభం.కానీ ఆచట్టం ఒకపేద కుటుంబం తలుపు తట్టినప్పుడు కూడా అదే శక్తితో పనిచేస్తుందా..?ఒక ఆదివాసీ కుటుంబం న్యాయం కోసం పోలీస్ స్టేషన్ నుంచి కోర్టు వరకు తిరిగినప్పుడు కూడా అదే స్పందన ఉంటుందా..? ఒక సాధారణ యువతి హత్యకు గురైనప్పుడు కూడా సమాజం అదే స్థాయిలో ప్రశ్నిస్తుందా..?
ఇవే ప్రజాస్వామ్యానికి అసలు పరీక్షలు.
ప్రభుత్వం ఈ కేసును ప్రాధాన్యతగా తీసు కొని త్వరితగతిన దర్యాప్తు నిర్వహించాలి. ఫాస్ట్ ట్రాక్ కోర్టుకు అప్పగించి విచారణ పూర్తి చేయాలి.ప్రజలలో పూర్తి విశ్వాసం కలిగేలా హైకోర్టు సిట్టింగ్ జడ్జితో విచారణ జరిపే అంశం పరిశీలించాలి. నిందితుడికి చట్టం అనుమతితో అత్యంత కఠినమైన శిక్ష విధించాలి.న్యాయం ఆలస్యమైతే న్యాయం నిరాకరించినట్టే అన్న భావన ప్రజల్లో కలగకూడదు.ఊకే శిరీష కేసులో ప్రభు త్వం,పోలీసు శాఖ,వైద్య,ఫోరెన్సిక్ అధికా రులు,న్యాయవ్యవస్థ తమ తమ బాధ్యతలను సమర్థంగా నిర్వర్తించాలి.దర్యాప్తు పారదర్శ కంగా సాగాలి.దోషి ఎవరో ఆధారాలతో నిర్ధారించాలి.నిర్దోషిపై అన్యాయం జరగ కూడదు.దోషి ఎలాంటి ప్రభావంతో తప్పించుకోకూడదు అదే నిజమైన న్యాయం.
చివరగా సమాజం అడుగుతున్న ప్రశ్న ఒక్కటే ్య“చట్టం అందరికీ సమానమే అయితే..న్యాయం కూడా అందరికీ సమా నంగా కనిపించాలి కదా..?”ఊకే శిరీషకు న్యాయం జరిగే వరకు ఈ ప్రశ్నకు సమా జం సమాధానం కోరుతూనే ఉంటుంది. – డాక్టర్ సాగబోయిన పాపారావు

బంజారా సాహితి తొలి దీర్ఘ కవిత బతుకు

ఒకప్పుడు మౌఖిక సాహిత్యంకే పరిమితమైన…మన ఆదివాసీ సాహిత్యం…అక్షరాస్యతలో వచ్చిన అభివృద్ధిలో భాగంగా ..వివిధ ప్రక్రియలలో పుస్తకాల రూపంలో…వస్తూ ప్రామాణికతకు చోటుచేసు కుం టుంది, ఈ గిరిజన సాహిత్యంలోని…పుస్తకాల వివరాలను “గవాక్షం” శీర్షికన.. “థింసా పాఠకుల” కోసం ప్రతి నెల ఒక పుస్తకాన్ని పరిచయం చేస్తున్న పరిశోధక రచయిత డా. అమ్మిన శ్రీనివాసరాజు గారు ప్రసిద్ద రచయిత ‘ఆచార్య ఎం.గోనా నాయక’ కలం నుంచి జాలువారిన ‘బతుకు’) అనే పుస్తకంపై సమీక్ష – డా. అమ్మిన శ్రీనివాసరాజు

తెలుగు సాహిత్యంలో అంతర్భాగమైన జానపద సాహిత్య శాఖకు చెందిన గిరిజన సాహిత్యం ప్రారంభంలో మౌఖిక విభాగంలో ఉంది.అనంతర కాలంలో లిపిలేని గిరిజనభాషలు తెలుగుభాష సాయంగా వాటివాటి భావాలను సృజనలను ఆవిష్కరిస్తున్నాయి.అందులో భాగంగానే అభివృద్ధి చెందిన ఆదివాసి జాతుల్లో ఒకటైన లంబాడా గిరిజన సమాజానికి చెందిన ఆచార్య ఎం.గోనా నాయక్ తన రచనా పరంపరలో భాగంగా నేటి యువతకు ప్రధానంగా గిరిజన యువతకు ఆదర్శనీ యమైన తన జీవనచిత్రాన్ని‘బతుకు’పేరుతో దీర్ఘ కవిత రాశారు. దీని రచన కాలం జూలై 2022.తెలుగు సాహిత్యంలో దీర్ఘ కవితలు అనేకం ఉన్నాయి.కానీ బంజారా గిరిజన సాహిత్యం అందున అదే జన జాతికి చెందిన కవి వ్రాసిన దీర్ఘకవిత్వం లేదు కనుక ఇది’బంజారా తొలిదీర్ఘ కవిత”గా చరిత్రలో నిలుస్తుంది.మారుమూల లంబాడా తండాలో నిరుపేద కుటుంబంలో పుట్టి మేకల కాపరిగా తన జీవన ప్రస్థానం ప్రారంభించి,విశ్వవిద్యాలయ ఆచార్యులుగా ఎదిగిన ఒకలంబాడా యువకుని జీవితకథనే ఈ‘బతుకు’ దీర్ఘ కవిత సారం.
ఒకకోణంతో చూస్తే అదో వ్యక్తిగత విషయం తనస్వీయ జీవితాన్ని పుస్తకంగా వ్రాసుకున్నాడు లే!! అనుకోవచ్చు కానీ మరోకోణం నుంచి చూస్తే గిరిజనసాహితీ పరిశోధనకు ఇదో పుట్ట బంగా రం.అతిసాధారణ విషయాలను వచ్చిన కవితలుగా ఎలా వ్రాయవచ్చు కళ్ళ కు కట్టినట్టు విడమర్చి చూపిస్తుంది.పాఠకులను సైతం కవులుగా మార్చేసే నైజం ఈదీర్ఘ కవితలో ఆశాంతం అగుపిస్తుంది. ఇకపోతే గోనా నాయక్ చేయి తిరిగిన కవి వరేన్యుడు,తెలుగు భాషా సంపన్నుడు.మీరు మిక్కిలి పాఠాలను విద్యార్థులకు అర్థమయ్యే టట్టు గాక గుర్తుండి పోయేటట్టు బోధించే నైపుణ్యం గల ఆచార్య దిగ్గజం.ఈసలక్షణాల సమ్మే ళనమే‘బతుకు’దీర్ఘ కవితకు అదనపు ఆకర్షణగా నిలిచి దీనికి తెలుగు గిరిజన సాహిత్యంలో సమున్నత స్థానం కలిగింది.ఇకదీనిలో కవిగారు ఉపయోగించిన పదబంధాలు ఆయ న భాషా కండపుష్టికి సాక్షాలుగా నిలుస్తాయి.కవి గోనానాయక్ రాసిన ఈదీర్ఘ కవిత ద్వారా కేవలం నాయక్ జీవితం మాత్రమే కాదు. ఆయనలోని ఆత్మీయత కృతజ్ఞతా భావాలు ఆదర్శవంతంగా ఆవిష్కృతం అవుతున్నాయి. ‘బతుకు’దీర్ఘ కవిత ‘బాల్యంఅమూల్యం’ ఉపశీర్షిక నుంచి మొదలై‘బతుకు’అనే ఉపశీర్షిక వరకు మొత్తం30విభాగాలతో రూపొందించ బడింది. కరువు సీమ రాయలసీమప్రాంతానికి చెందిన‘నాగులగుడ్డం’తండాకు చెందిన నిరుపేద గిరిజన బిడ్డ నిరంతర కృషి,నిస్వార్థ క్రమశిక్షణ, నిండైన కృతజ్ఞతాగుణాలు,సాయంగా విశ్వవిద్యాలయ ఆచార్యుడైన విధానం మనం ఇందులో చదువు తాము.తన బ్రతుకు చిత్రంలో ఎదురైనా ప్రతిముఖ్యమైన విషయాన్ని వడిసి పట్టి అక్షరీ కరించి మన ముందు ఉంచారు.ఇందులో నాయకుడు గోనానాయక్ అయినా అతనికి సహకరించిన కుటుంబీకులను,గురువులను,మిత్రులను, సహచ రులను,ప్రతి ఒక్కరిని మననం చేసుకుంటూ ముం దుకు సాగారు. ఇది కేవలం గోనానాయక్ జీవితం మాత్రమే కాదు,యావత్ బంజారాల జీవితం, జీవ న సంస్కృతి,నాటి పల్లెలు తండాల అందాలు కళ్ళ కు కట్టి సరళమైన భాషతో అలతి అలతి పదా లతో అందానికే అందమైన అంత్యప్రాసల గుభాళిం పులు విడవకుండా చదివించే శైలి సొంతమైన ఈదీర్ఘ కవితను బహుళ ప్రయోజనకారి అనడం లో.. ఇసుమంత కూడా అతిశ యం లేదు. గిరిజన సామాజిక వర్గానికే వన్నె తెచ్చే ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థను నాయక్‌గారి ఆవిష్కరణలో మనం దర్శి స్తాం.‘బాల్యంఅమూల్యం’ అంటూ తనతొలి జీవి తం నుంచి మొదలు పెట్టి తనకు జీవితాన్ని జీవాన్ని ఇచ్చిన అమ్మానాన్నలు గంగమ్మ భావ్యానాయక్‌ల గుణగణాలు అందరికీ ఆదర్శంగా పంచుతూ చెబు తాడు.అంతేకాదు తన తండ్రికి అంతటి సుగు ణాలను అందించిన తనతాతనాయనమ్మ రుప్లా నాయక్,సోమ్లిబాయిల త్యాగనిరతిని తలు స్తారు. కన్న ఊరు కన్నతల్లితో సమానం అని భావించిన కవిగారు తన‘బతుకు’కవనాన్ని ఆరంభిస్తారు. ‘కాలు పెట్టగానే సేద తీర్చే చెట్టు గాలి/బండలని పాషణాలని పిలువబడినా/..అవి మాత్రం తనఊరి బంగారు కొండలు అని అభివర్ణించడంలో తన మాతృభూమి మమకారం ఏమిటో అర్థం అవు తుంది. తన పండు తాను తినదు స్వార్థం లేదు/ రాయితో కొట్టిన కిందకు జార్చినా/నోట కొరికిన అమృత మిచ్చే/ అమ్మ ప్రేమ వరాలు/ నా ఊరి చెట్టు పండ్లు…అంటూ చెట్టు యొక్క నిస్వార్థ గొప్ప గుణాన్ని ఎంత చక్కగా వర్ణించారో..!! అంతే కాదు తన ఊరి చెరువును తన ఊరి పరువుతో అన్వయం చేసి చెప్పడం..కవిలోని సామాజిక స్పృహకు మచ్చు తునక.అలాగే తమ జనజాతి ఆరాధ్య దైవం సేవా లాల్‌కు కవి గోనా..అపర భక్తుడు అన్న విషయం ఈ‘బతుకు’కావ్యపుటల్లో మనకు ఆవిష్కరించ బడుతుంది.
సాధారణంగా గిరిజనుల్లో కుల కట్టుబాట్లు అధికం కులపెద్ద వారికి న్యాయమూర్తి అతను తీర్పే అంతిమం కవితాత రూపాలోని గుణ గణాలు చెబుతూ ఆయన పడ్డ కష్టాలను తమ కుటుంబీ కులను ఆదరించడంలో తన శ్రమను కళ్లకు కడు తూ..తనను వారి ఇంట సింగంగా వారి వంశ గౌరవంగా న్యాయాధినేతగా,సవ్య సాచిగా ధర్మరా జుగా ఉండి, అవమానాలను నష్టాలను ఎదిరించి నిలవడం ఎలాగో నేర్పిన కీర్తి మూర్తి అంటారు,
ఇది కవితాత్మక ఆత్మకథ అయినా ఎక్కడ దాపరి కాలు లేవు అవమానాలు అపజయాలు దాచు కోలేదు తన విద్యా ప్రయాణంలో తనకు సాయం చేసిన ప్రతి సారును మరవక తలుస్తూ చేసిన తలపోతలు గోనాగారి జ్ఞాపకశక్తికే కాదు నిండు కృతజ్ఞతా గుణానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తాయి.గోన నాయక్ బాల్యం గురించి చెప్పు కుంటూ ‘పది విజయం సాధించిన నాకు/ భవి త అంతా సులువు కాలేదు/అంటూ పేదరి కంతోపై చదువులు చది వించే స్తోమత లేక తండ్రికి ఇంటి పనుల్లో సాయం చేయక తప్పని పరిస్థితి తనకేమో పెద్ద చదువులు చదవాలనే తపన, చివరికి నాయన అభయంతో తనపై చదువుల పయనంకు దారి దొరికింది.నీవు చదవాల/ బతుకు గెలవాల/..పది పై చదువు నీవు చదువు/ దుడ్డుల సంగతినాకు విడు/..అన్న నాయ న మాటల ద్వారా అతనికి తండ్రి లో ఆర్య పుత్రు డు రాముడు,సేవాలాల్, అం దరూ ఏకమై దర్శన మిచ్చారు. తన ఇంటర్ చదువును తనకు హంటర్ గా దారి చూపిన గురువుగా భావిస్తారు. ఇక తన డిగ్రీ చదువుకు వేదిక అయినా అనంతపురం కళా శాలను అక్కడి గురువులను తాను ఆస్వాదించిన సాహితీ సిరుల మాగాణులను మదినిండా ఆవిష్క రించుకున్నారు. అంతేకాదు అక్కడ తన బతుకు మలుపు నాటకం గురించి చెబుతూ డిగ్రీలో పరీక్ష తప్పిన విషయం అందుకు కారణమైన సంఘట నలను దాపరికం లేక ధైర్యంతో చెప్పారు.
డిగ్రీ చదివే రోజుల్లో నాటి బళ్లారి జిల్లా సింధ నూరులో మిత్ర బృందంతో కలిసి ఆడిన ‘గయోపా ఖ్యానం’నాటకం అందులో ఆయన ధరించిన అర్జు నుడు పాత్రతన నిజజీవితంలో విజయాలకు ఎలా దోహదపడిందో తెలియాలి అంటే అది చదివితేనే బాగుంటుంది.ఎప్పటికీ తన బతుకు పుస్తకంలో ఆ పుటపదిలమే అంటూ..‘ఫెయిల్యూర్స్ ఆర్ ది స్టెప్పింగ్ స్టోన్/ఆఫ్ ది విక్టరీ/..అంటూ జీవితాల్లో అపజయాలు సవిచూస్తూ కృంగిపోతున్న యువ తరం భుజం తట్టి భరోసా ఇస్తారు.ఇక కృష్ణదేవ రాయ విశ్వవిద్యాలయ చదువులు అక్కడి గురువు లు వారు బోధించినబోధనల గురించి‘ఫిజీ తెలుగు -దివిటి వెలుగు’లోను అనంతరం ఆయన తన సామాజిక వర్గపు అంశాన్ని ఎంచుకొని ‘సుగాలి చరిత్ర సంస్కృతి’పేరుతో చేసిన పరిశోధన గురించి ‘రిసెర్చి- రీసెర్చి’విభాగంలో అత్యద్భుతంగా అభి వర్ణించుకున్నారు.భావితరం పరిశోధక విద్యార్థు లందరికీ వీరి అంకితభావపు పరిశోధనా కృషి క్షేత్ర పర్యటనలు ఆదర్శంగా నిలుస్తాయి.‘ఆవిష్క రణకు అక్షరం ఆయువైంది/అనంతపురంలో పురు డు పోసుకున్న/పరిశోధన అన్ని వైపులకు నడి పించింది/ కొత్తగూడెం,పాల్వంచ,భద్రాచలం,/ పరుగుల ప్రయాణంలో అన్నీ కూడా/ పదనిసలు కాలేదు/ అంటూ ప్రయాణ సౌకర్యాలు అంతగా లేని నాటి కాలంలో తాను పడ్డ కష్టాలన్నీ ఏకరువు పెట్టారు.‘నేను-ఆమె-మేము’శీర్షికలో తన వైవా హిక దాంపత్య జీవితం గురించి,తాను ఉద్యోగిం చిన హైదరాబాదు ఉస్మానియాలా చారిత్రక సొగ సులను,‘హై చరిత్రల-హైదరాబాదు’,ఉస్మానియా ఊసులులోను తనదైన కృతజ్ఞతా భావం అంతా రంగరించి అభి వ్యక్తీకరించారు, చివరిగా ‘బతుకు’ లో..‘రేపటి కోసం నేను దాచుకునేది/ డబ్బు కన్నా విలువైన జ్ఞాపకాలు..’అంటారు,నిజమే ప్రతి మని షికి పుట్టుకకు చావుకు మధ్య కొంత జీవితం ఏదో రూపంలో ఉంటుంది. కానీ అది నిరంతరం గుర్తు చేసుకునేదిగా తను పోయాక నలుగురు స్మరించుకు నేదిగా ఉండాలి.అప్పుడే ఆబ్రతుకు విలువకి అర్థం. అచ్చంగా అదే సందేశం అందిస్తుంది ఈ ‘బతుకు’ పొడుగు కవిత.
బతుకు దీర్ఘ కవితరి రచన: ఆచార్య ఎం.గోనా నాయక్,పేజీలు: 120, వెల:90/- రూ, ప్రతులకు: ఆచార్య గోనా నాయక్, సెల్: 98490 93300. సమీక్షకుడు:డా.అమ్మిన శ్రీనివాసరాజు,సెల్: 7729883223.

పోషకాహార లోపం భావి తరాలకు శాపం

దేశంలో పోషకాహార లోపం అనేది అత్యంత తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యల్లో ఒకటిగా ఉంది. ముఖ్యంగా గర్భిణులు, బాలింతలు, అయిదేళ్ల లోపు పిల్లలు దీనివల్ల ఎక్కువగా ప్రభావితమవు తున్నారు. ప్రస్తుతం మన దేశం ఆర్థికాభివృద్ధిలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించి,ప్రజలందరికీ ఆరోగ్య సదుపాయాలు కల్పిస్తున్నప్పటికీ పోషకా హారాన్ని అందించడంలో మాత్రం ఇంకా వెనుకబడే ఉన్నట వివిధ అధ్యయనాలు పేర్కొంటున్నాయి.దీని కారణంగా ఎదుగుదల లోపించడం, రక్తహీనత, తక్కువ బరువు లాంటివి దేశాన్ని పట్టిపీడిస్తున్నాయి. వీటిని అధిగమించేందుకు ప్రభుత్వం అనేక చర్యలు చేపట్టి వివిధ పథకాలు, కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తోంది. వీటిపై పోటీపరీక్షారికి అవగాహన ఉండాలి.

గ్రామీణ,పట్టణ అసమానతలు: గ్రామీణ ప్రాం తాలతోపోలిస్తే పట్టణ ప్రాంతాల్లో సాధార ణంగా మెరుగైన పోషకాహార ఫలితాలు ఉం టాయి.అక్కడ ఉండే మౌలికసదుపాయాలతో పాటు సరైన పారిశుద్ధ్యం,ఆహార సంరక్షణ సౌక ర్యాలు దీనికి ప్రధానకారణం.గ్రామాల్లో ఆరో గ్య సంరక్షణ సదుపాయాలు లేకపోవడం, నిరక్షరాస్యత,సంప్రదాయ పోషకాహార పద్ధతు లపై ఆధారపడటం లాంటి సవాళ్లు అధికం ఉన్నాయి.
ప్రాంతీయ వైవిధ్యాలు: కేరళ,తమిళనాడు లాంటికొన్ని రాష్ట్రాలు బలమైన ప్రజారోగ్య వ్యవస్థలు,సంక్షేమ కార్యక్రమాల అమలు ద్వారా పోషకాహార లోపాన్ని చాలావరకు తగ్గిం చాయి. ఆర్థికంగా వెనుకబడిన బిహార్, ఝార్ఖం డ్,ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లాంటి రాష్ట్రాల్లోని ప్రజలు అధికపోషకాహార లోపంతో బాధపడుతున్నారు. లింగ అసమానతలు: లింగ ఆధారిత వివక్ష
కారణంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఆడపిల్లలు పోషకాహార లోపంతో బాధపడుతున్నారు. ఈ అసమానతలు బాలికల పోషకాహార, ఆరోగ్య సంరక్షణ అవసరాలను ప్రత్యేకంగా పరిష్క రించే కార్యక్రమాలఆవశ్యకతను తెలుపుతాయి.
ప్రభుత్వ పథకాలు/ కార్యక్రమాలు : మన దేశంలో పోషకాహార, సమతౌల్య ఆహార లోపా నికి ప్రధాన కారణం పేదరికం. తగినంత ఆదా యం లేక,ఆహార పదార్థాలు కొనలేక అనేక మంది తీవ్ర ఆకలితో బాధపడుతున్నారు.
భారతదేశంలోని గిరిజన వర్గాలలో పోషకా హార లోపం అత్యంత తీవ్రంగాఉందని ఇటీవలి గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి.సగటు వ్యాప్తి రేట్ల ప్రకారం,దాదాపు 43.8%గిరిజన పిల్లలు తక్కువ బరువుతో,43.2% మంది ఎదుగుదల లోపంతో, మరియు 29.6% మంది క్షీణతతో బాధపడుతున్నారు.ముఖ్యంగా బలహీన గిరి జన సమూహాలు మరింత తీవ్రమైన పోషకాహార లోపాలను ఎదుర్కొంటున్నాయి; దీనికి తోడు అధిక స్థాయిలో ఉన్న రక్తహీనత మరియు తరచుగా వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్లు ఈ సమస్య ను మరింత తీవ్రతరం చేస్తున్నాయి
కీలక పోషకాహార లోప సూచికలుతక్కువ బరువు: ఐదేళ్లలోపు గిరిజన పిల్లలలో సుమారు 43% నుండి 45% మంది దీని బారిన పడు తున్నారు, ఇది జాతీయ సగటుల కంటే గణనీ యంగా ఎక్కువ.ఎదుగుదల లోపం (దీర్ఘకాలిక పోషకాహార లోపం43% కంటే ఎక్కువ మంది గిరిజన యువతపై దీని ప్రభావం ఉంటుంది, ఇది దీర్ఘకాలిక పోషకాహార లోపాన్ని మరియు పరిమితమైన నిలువు పెరుగుదలను సూచి స్తుంది.క్షీణత (తీవ్రమైన పోషకాహార లోపం): దాదాపు 30% చిన్నపిల్లల ఆరోగ్యంపై దీని ప్రభావం ఉంటుంది. వీరు ఆకస్మిక ఆహార కొరత లేదా కాలానుగుణ అనారోగ్యాలకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది.రక్తహీనత మరియు సూక్ష్మపోషకాల లోపాలు పునరుత్పత్తి వయస్సులో ఉన్న గిరిజన మహిళలలో 60% కంటే ఎక్కువ మంది మరియు అధిక శాతం పిల్లలు తీవ్రమైన రక్తహీనతతో బాధపడు తున్నారు
దేశంలోని గిరిజన పిల్లల్లో పోషకాహార లోపం: దేశంలోని గిరిజన పిల్లల్లోదాదాపుసగం మంది తక్కువ బరువు,ఎదుగుదల లోపంతో బాధ పడుతున్నట్లు అధ్యయనం వెల్లడి.భారత దేశంలోని గిరిజన సమాజాలకు చెందిన పిల్ల ల్లో పోషకాహార లోపం తీవ్ర స్థాయిలో ఉన్నట్లు తాజా సిస్టమాటిక్ రివ్యూ, మెటా-అనాలిసిస్ వెల్లడించింది. దేశవ్యాప్తంగా అందుబాటులో ఉన్న పరిశోధనలను సమగ్రంగా విశ్లేషించిన ఈ అధ్యయనం,గిరిజన పిల్లల్లో లిలితక్కువ బరువు, ఎదుగుదల లోపం,ఎముకల క్షీణత/సన్నబారడం వంటి సమస్యలు ఆందోళనకర స్థాయిలో ఉన్నాయని స్పష్టం చేసింది. ఈ అధ్య యనం ప్రధానంగా భారతదేశంలోని గిరిజన పిల్లల్లో పోషకాహార లోపం ఎంతమేర ఉందో అంచనా వేయడం, ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాలను ఒకచోట చేర్చి విశ్లేషించడం లక్ష్యంగా నిర్వహించారు.1,606 అధ్యయనా ల్లో 58మాత్రమే అర్హత సాధించాయి.గిరిజన పిల్లల్లో తక్కువ బరువు, ఎదుగుదల లోపం, వేస్టింగ్‌కు సంబంధించిన ప్రాబల్యాన్ని నివేదిం చిన అధ్యయనాలను పరిశీలించారు. మొత్తం 1,606 అధ్యయనాలు గుర్తించగా, నిర్ణయిం చిన అర్హత ప్రమాణాలను కేవలం 58అధ్య యనాలు మాత్రమే పూర్తి చేశాయి.
ఈఅధ్యయనాల ఫలితాలను కలిపి విశ్లేషిం చేందుకు లిఇన్వర్స్ వేరియన్స్ పద్ధతిలిను ఉపయోగించారు. వివిధ అధ్యయనాల మధ్య కనిపించిన వ్యత్యాసాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని లిరాండమ్ ఎఫెక్ట్స్ మోడల్‌లి ద్వారా సమగ్ర ప్రాబల్యాన్ని అంచనా వేశారు. దాదాపు సగం మంది పిల్లలు తక్కువ బరువుతో మెటా-అనాలిసిస్‌లో వెలుగులోకి వచ్చిన గణాంకాలు పరిస్థితి తీవ్రతను స్పష్టంగా తెలియజేస్తు న్నాయి.భారతదేశంలోని గిరిజన పిల్లల్లో తక్కు వ బరువు ఉన్నవారి సమగ్ర ప్రాబల్యం 43.78 శాతంలిలిగా నమోదైంది.95శాతం విశ్వస నీయ పరిధి (్పుశీఅfఱdవఅcవ Iఅtవతీఙaశ్రీ) 38.80 నుంచి 48.83శాతం మధ్య ఉంది.అంటే, సగ టున ప్రతి100మంది గిరిజన పిల్లల్లో దాదాపు 44మంది తక్కువ బరువుతో ఉన్నట్లు అంచనా. అదే విధంగా,ఎదుగుదలలోపం43.16 శాతం గా నమోదైంది. దీని 95శాతం విశ్వసనీయ పరిధి 39.10 నుంచి 47.26శాతం మధ్య ఉంది.ఇది పిల్లల వయసుకు తగిన ఎత్తు లేక పోవడాన్ని సూచిస్తుంది. ముఖ్యంగా దీర్ఘకాలిక పోషకాహార లోపం, పదేపదే వచ్చే అనారోగ్యా లు, పేదరికం, సరైన ఆహారం అందకపోవడం వంటి కారణాలతో పిల్లల ఎదుగుదల దెబ్బతిన వచ్చు.
ప్రతి ముగ్గురు-నలుగురిలో ఒకరికి వేస్టింగ్
గిరిజన పిల్లల్లో వేస్టింగ్ ప్రాబల్యం 29.58 శాతంగా నమోదైంది.95 శాతం విశ్వస నీయ పరిధి 25.59 నుంచి 33.73 శాతం వరకు ఉంది.అంటే సుమారు ప్రతి 100మంది గిరి జన పిల్లల్లో 30మంది వరకు వారి ఎత్తుకు తగిన బరువు లేకుండా, తీవ్రమైన లేదా ఇటీ వ పోషకాహార లోపానికి గురయ్యే ప్రమా దంలో ఉన్నారు.వేస్టింగ్ పిల్లల తక్షణ ఆరోగ్యా నికి ప్రమాదకరమైన పరిస్థితి. ఇది రోగనిరోధక శక్తిని బలహీనపరచడంతో పాటు తీవ్రమైన అనారోగ్యాలు, అభివృద్ధిలో వెనుకబాటుతనం, మరణాల ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది.
ప్రాంతాల మధ్య భారీ వ్యత్యాసాలు
అధ్యయనాల్లో గణనీయమైన హెటిరోజీనిటీ కనిపించింది. అంటే వివిధ పరిశోధనల్లో పోష కాహార లోపం శాతం ఒకే విధంగా లేదు.దీనికి అధ్యయనాల రూపకల్పన, పరిశోధన జరిగిన భౌగోళిక ప్రాంతం, పిల్లల ఎంపిక విధానం, పోషక స్థితిని కొలిచిన పద్ధతులు వంటి అనేక అంశాల్లో ఉన్న తేడాలు కారణమై ఉండవచ్చని పరిశోధకులు భావించారు.భారతదేశంలోని గిరిజన సమాజాలు ఒకే విధమైన సామాజిక, ఆర్థిక పరిస్థితుల్లో లేవు.కొండ ప్రాంతాలు, అడ వులు, దూరప్రాంతాల్లో నివసించే సమూహా లకు ఆరోగ్య కేంద్రాలు, పాఠశాలలు, మార్కె ట్లు,రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉం డటం కూడా భిన్నంగా ఉంటుంది. అందువల్ల పోషకాహార లోపానికి కారణాలు, దాని తీవ్రత కూడా ప్రాంతాన్ని బట్టి మారవచ్చు.
పేదరికం నుంచి భౌగోళిక అడ్డంకుల వరకు
గిరిజన పిల్లల్లో పోషకాహార లోపాన్ని కేవలం ఆహారం అందకపోవడమనే ఒకే కారణంతో అర్థం చేసుకోవడం సరైంది కాదు. పేదరికం, ఆరోగ్య సేవలకు పరిమిత ప్రాప్యత, దూరప్రాం తాల్లో నివాసం, రవాణా సమస్యలు, స్వచ్ఛమైన నీరు-పారిశుధ్య సౌకర్యాల కొరత, ఆరోగ్యంపై అవగాహన లోపం వంటి అనేక అంశాలు కలిసి పిల్లల పోషక స్థితిని ప్రభావితం చేస్తాయి.
ముఖ్యంగా భౌగోళికంగా మారుమూల ప్రాం తాల్లో నివసించే గిరిజన కుటుంబాలకు ప్రభు త్వ ఆరోగ్య,పోషకాహార కార్యక్రమాలు అందు బాటులోకి రావడంలో అనేక అడ్డంకులు ఉంటాయి.ఆరోగ్య కేంద్రం చేరుకోవడానికి ఎక్కు వ దూరం ప్రయాణించాల్సి రావడం, రవాణా ఖర్చులు,కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితి వంటి అంశా లు చికిత్సను ఆలస్యం చేయవచ్చు.
సాధారణ పరిష్కారాలు సరిపోవు
ఈ అధ్యయనం సూచించే ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే..గిరిజన పిల్లల్లో పోషకాహార లోపా న్ని తగ్గించడానికి దేశవ్యాప్తంగా ఒకే రక మైన చర్యలు చేపట్టడం కంటే స్థానిక అవస రాలకు అనుగుణమైన లక్ష్యిత కార్యక్రమాలు అవసరం. పిల్లలకు అవసరమైన పోషకాహార సప్లిమెంట్లు అందించడంతో పాటు, ఆరోగ్య సేవలు వారి నివాస ప్రాంతాలకు చేరేలా చూడాలి. మారు మూల ప్రాంతాల్లో మొబైల్ ఆరోగ్య సేవలు, గ్రామస్థాయి పోషకాహార పర్యవేక్షణ,తల్లి-శిశు ఆరోగ్య సేవలు మరింత బలోపేతం చేయా ల్సిన అవసరం ఉంది. అదే సమయంలో గిరి జన కుటుంబాల ఆర్థిక పరిస్థితిని మెరుగు పరిచే సామాజిక భద్రతా చర్యలు కూడా కీలకం. పేదరికాన్ని తగ్గించకుండా పోషకా హార లోపాన్ని శాశ్వతంగా పరిష్కరిం చడం కష్టం.
పోషకాహారం మాత్రమే కాదు సంపూర్ణ ఆరోగ్య దృక్పథం అవసరం
గిరిజన పిల్లల్లో పోషకాహార లోపాన్ని తగ్గించా లంటే లిలిపోషకాహార సప్లిమెంటేషన్, ఆరోగ్య సేవలకు అందుబాటు, పరిశుభ్రమైన తాగు నీరు,పారిశుధ్యం,తల్లి-శిశు ఆరోగ్యం, విద్య, సామాజిక-ఆర్థిక సహాయంలిలి వంటి అంశా లను సమగ్రంగా అమలు చేయాలి.ప్రత్యేకంగా జీవితంలోని తొలి సంవత్సరాలు పిల్లల శారీ రక, మానసిక ఎదుగుదలకు అత్యంత కీలకం. ఈ దశలో తగిన పోషకాహారం అందకపోతే ఎదుగుదల లోపం వంటి సమస్యలు దీర్ఘకాలం కొనసాగవచ్చు.అందువల్ల గిరిజన ప్రాంతాల్లో పోషకాహార కార్యక్రమాల అమలును కేవలం లబ్ధిదారుల సంఖ్యతో కాకుండా లిలిపిల్లల నిజ మైన పోషక స్థితిలో వస్తున్న మార్పులతోలిలి అంచనా వేయాలి.
అత్యవసర చర్యలు అవసరం
ఈ సిస్టమాటిక్ రివ్యూ,మెటా-అనాలిసిస్ భారత దేశంలోని గిరిజన పిల్లల్లో పోషకాహార లోపం ఎంత తీవ్రమైన ప్రజారోగ్య సమస్యగా ఉందో స్పష్టంగా చూపిస్తోంది.తక్కువ బరువు 43.78 శాతం,ఎదుగుదలలోపం43.16శాతం, వేస్టిం గ్ 29.58 శాతంలిలి అనే గణాంకాలు తక్షణ చర్యల అవసరాన్ని తెలియజేస్తున్నాయి.గిరిజన సమాజాల ప్రత్యేక పరిస్థితులను అర్థం చేసు కుని,వారికి చేరువగా ఆరోగ్య-పోషకాహార సేవలను అందించడం,పేదరికాన్ని తగ్గించడం, భౌగోళిక అడ్డంకులను అధిగమించడం, పిల్ల లకు లక్ష్యిత పోషకాహార సహాయం అందిం చడం అత్యవసరం. గిరిజన పిల్లల పోషకాహా రం మెరుగుపడకుండా సమగ్ర భారత పోషకా హార లక్ష్యాన్ని సాధించడం సాధ్యం కాదు. ప్రతి గిరిజన బాలుడికి ఆరోగ్యకరమైన ఎదుగుద లకు అవసరమైన ఆహారం,ఆరోగ్య సేవలు, సురక్షితమైన జీవన పరిస్థితులు అందేలా చూడ టం ప్రజారోగ్య వ్యవస్థకు అత్యంత ప్రాధాన్యత కావాలి.– జి ఎస్ ఎన్ సతీష్ 

పోలవరం నీరు ప్రజలకా..డెటా సెంటర్లకా?

విశాఖ ప్రాంతంలో స్థానిక ప్రజలను సంప్రదించకుండా ప్రభుత్వం అనుమతిస్తున్న భారీ డేటా సెంటర్లకు అవసరమైన నీటిని పోలవరం ప్రాజెక్టు నుంచి కేటాయించడం వల్ల భవిష్యత్తులో తీవ్ర నీటి సంక్షోభం ఏర్పడే ప్రమా దం ఉందని మాజీ కేంద్ర ఇంధనశాఖ కార్య దర్శిఈ.ఏ.ఎస్.శర్మ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. విశాఖప్రజలనీటి అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టు కుని డేటా సెంటర్లకు ఇచ్చిన అనుమతులను ప్రభుత్వం పునఃపరిశీలించాలని కోరారు.డేటా సెంటర్ల నీటి వినియోగంపై తాను ఆగష్టు12, 15తేదీల్లో ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడుకు రెండు లేఖలు రాసి నట్లు శర్మ తెలిపారు.డేటా సెంటర్లకు ఏటా 3.5టీఎంసీల నీరు మాత్రమే అవసరమని,ఈఅంశంపై కొం దరు అనవసర విమర్శలు చేస్తున్నారని ముఖ్య మంత్రి పేర్కొన్న నేపథ్యంలో,విశాఖ ప్రజల తరఫున తన అభ్యంతరాలను ఆలేఖల్లో వివ రించినట్లు చెప్పారు.

6,500 మెగావాట్ల డేటా సెంటర్లకు ఎంత నీరు?
రాష్ట్ర శాసనసభలో ఇటీవల డేటా సెంటర్లపై జరిగిన చర్చలో ఉత్తరాంధ్రలో 6,500 మెగావాట్ల సామర్థ్యం కలిగిన డేటా సెంటర్లకు ప్రభుత్వం అనుమతులు ఇచ్చిందని, వాటికి అవసరమైన సుమారు 3టీఎంసీల నీటిని పోల వరం నుంచి ఉత్తరాంధ్ర పరిశ్రమలకు కేటా యించిన వాటా నుంచి అందించవచ్చని ప్రభు త్వం పేర్కొన్న విషయాన్ని శర్మ ప్రస్తావించారు. అయితే అమెరికాలో గూగుల్ నిర్మించిన డేటా సెంటర్ల నీటి వినియోగాన్ని పరిశీలిస్తే, శీతలీ కరణ కోసం ఒక యూనిట్ విద్యుత్ వినియోగా నికి కనీసం 1.8లీటర్ల నీరు అవసరమవు తుందని తెలిపారు.ఈ లెక్కన 6,500 మెగా వాట్ల డేటా సెంటర్లకు కనీసం 3.74 టీఎంసీల నీరు అవసరమయ్యే అవకాశం ఉందని పేర్కొన్నారు.
ఇప్పుడే 74 ఎంఎల్‌డీ నీటి లోటు
ప్రస్తుతం విశాఖ నగర ప్రజల రోజువారీ నీటి అవసరం సుమారు 400ఎంఎల్‌డీ,అంటే 5.16 టీఎంసీలుగా ఉందని శర్మ తెలిపారు. స్థానిక రిజర్వాయర్లలో సిల్ట్ పేరుకుపోవడం, ముడసర్లోవ,మేఘాద్రిగెడ్డ రిజర్వాయర్ల సామర్థ్యం తగ్గడం, ఏలేరు కాలువ సామర్థ్యం తగ్గిపోవడం వంటి కారణాలతో ప్రస్తుతం ప్రజ లకు సుమారు 326ఎంఎల్‌డీ(4.2 టీఎంసీ లు) నీరు మాత్రమే అందుతోందన్నారు. అంటే ఇప్పటికే రోజుకు సుమారు74ఎంఎల్‌డీ (0. 95టీఎంసీ) నీటి కొరత ఉందని పేర్కొన్నారు. 2040 నాటికి విశాఖ ప్రజల నీటి అవసరం లిలి726 ఎంఎల్‌డీ (9.37 టీఎంసీలు)లిలికు చేరుకునే అవకాశం ఉందని, పోలవరం నీటిని లెక్కలోకి తీసుకోకపోతే అప్పటికి సుమారు 400 ఎంఎల్‌డీ (5.16టీఎంసీలు) నీటి లోటు ఏర్పడే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించారు.
పరిశ్రమలకు ఇప్పటికే దాదాపు మొత్తం నీటి వాటా
విశాఖ ప్రాంతంలో నీటి సమస్య, పారిశ్రామిక కాలుష్యాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని గతంలో కొత్త పరిశ్రమలకు అనుమతులు ఇవ్వకూడదనే నిర్ణయం తీసుకున్నప్పటికీ, పారిశ్రామిక వర్గాల ఒత్తిడితో ఆ నిర్ణయాన్ని వెనక్కి తీసుకున్నారని శర్మ విమర్శించారు.2019 జనవరిలో అప్పటి ప్రభుత్వం పోలవరం ఎడమ కాలువ, పురుషో త్తపట్నం ఎత్తిపోతల పథకం ద్వారా ఉత్తరాంధ్ర జిల్లాలకు నీటిని అందించేందుకు బాబూ జగ్జీవన్ రామ్ ఉత్తరాంధ్ర సుజల స్రవంతి (దీజీ=USS) ప్రాజెక్టును మంజూరు చేసిందని తెలిపారు.ఈపథకంద్వారా సుమారు 30 లక్షల మంది ఉత్తరాంధ్ర ప్రజల తాగునీటి అవస రాలకు,అలాగే 8లక్షల ఎకరాల వ్యవసా య భూములకు సాగునీటికి నీటిని కేటాయించిన ట్లు పేర్కొన్నారు.పరిశ్రమలకు మిగిలిన వాటా లో 5.34 టీఎంసీలు కేటాయించినట్లు తెలి పారు.అయితే దీజీ=USS మంజూరు తర్వాత HP్పుL విస్తరణ,బల్క్ డ్రగ్, ఇతర రసాయన పరిశ్రమలు,ఆర్సెలర్ మిట్టల్ స్టీల్ ప్లాంటు తదితర పరిశ్రమలకు నీటి లభ్యతను తగినంత గా పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా అనుమతులు ఇచ్చారని శర్మ అన్నారు.ఈపరిశ్రమలకు అవస రమయ్యే నీరు సుమారు 5టీఎంసీలు కాగా, పరిశ్రమల కోసం కేటాయించిన5.34 టీఎం సీలలో కేవలం 0.34టీఎంసీలు మాత్రమే మిగులుతాయని వివరించారు.
ప్రజల నీటిని డేటా సెంటర్లకు మళ్లించడం సబబేనా?
ప్రభుత్వం పేర్కొంటున్న లెక్కల ప్రకారం 6, 500 మెగావాట్ల డేటా సెంటర్లకు అవసర మయ్యేనీరు సుమారు3.74టీఎంసీలు అయితే, ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న 0.34 టీఎం సీలతో ఆ అవసరాన్ని తీర్చడం సాధ్యం కాదని శర్మ అన్నారు.మిగిలిన సుమారు 3.4టీఎం సీల నీటిని డేటా సెంటర్లకు మళ్లిస్తే,ఉత్తరాం ధ్రలోని సుమారు 12లక్షల మంది ప్రజల నీటి అవసరాలపై ప్రభావం పడే ప్రమాదం ఉందని పేర్కొన్నారు. ప్రజల తాగునీటి అవసరాలకు కేటాయించిన వనరులను భారీ డేటా సెంట ర్లకు మళ్లించడం ఎంతవరకు సమంజసమో ప్రభుత్వం ఆలోచించాలని కోరారు.రూ.7.61 లక్షల కోట్ల రాయితీలు..ఉద్యోగాలు మాత్రం పరిమితమే.6,500 మెగావాట్ల డేటా సెంట ర్లకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సుమారు రూ.1.43 లక్షల కోట్ల విలువైన రాయితీలు ఇస్తుండగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం సుమారు రూ.6.18లక్షల కోట్ల మేర రాయితీలు ఇస్తున్నట్లు శర్మ పేర్కొన్నారు.ఇంత భారీ స్థాయిలో ప్రజా వనరు లను రాయితీల రూపంలో వినియోగిస్తున్న ప్పటికీ,స్థానిక ప్రజలకు లభించే ఉద్యోగ అవకా శాలు పరిమితంగానే ఉండే అవకాశం ఉం దన్నారు.ఈ మొత్తం వ్యయంలో కనీసం ఒక శాతం నిధులను ఉత్తరాంధ్రలో విద్య, వైద్యం, సాగునీటి ప్రాజెక్టులు,ఇతర సామాజిక సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు వినియోగిస్తే,ఈప్రాంత ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను గణనీయంగా మెరుగు పరచవచ్చని సూచించారు.
పోలవరి నీటి వెనుక నిర్వాసిత ఆదివాసీల త్యాగం ఉంది
కేంద్ర,రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు పోలవరం ప్రాజెక్టుపై సుమారు రూ.30,437కోట్లు ఖర్చు చేస్తున్నా యని శర్మ గుర్తుచేశారు. ఈప్రాజెక్టు కారణంగా లక్షకు పైగా ఆదివాసీలు నిర్వాసితులవుతున్నా రని, షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో వారికి ఉన్న రాజ్యాంగపరమైన హక్కులు కూడా ప్రభావిత మవుతున్నాయని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.తగిన నష్టపరిహారం అందకుండానే అనేక సందర్బా Ûల్లో భూములు కోల్పోవాల్సి వస్తున్న ఆదివాసీల త్యాగాలతో పోలవరం నిర్మితమవుతోందని పేర్కొన్నారు.“పోలవరం నుంచి వచ్చే ప్రతి నీటి బొట్టులో నిర్వాసితులైన ఆదివాసీ కుటుంబాల బాధ,త్యాగం ఉంది. అలాంటి నీటిని లక్షల కోట్ల డాలర్ల లాభాలు ఆర్జించే బహుళజాతి సంస్థల డేటా సెంటర్లకు అత్యంత చౌకగా కేటా యించడం ఎంతవరకు సమంజసం?” అని శర్మ ప్రశ్నించారు.
డేటా సెంటర్లపై పునఃపరిశీలన అవసరం
విశాఖ ఇప్పటికే నీటి సమస్యను ఎదుర్కొం టున్న నేపథ్యంలో డేటాసెంటర్లకు భారీగా నీటి ని కేటాయించే నిర్ణయాలపై ప్రభుత్వం సమ గ్రంగా పునఃపరిశీలన చేయాలని శర్మ కోరారు. ప్రభుత్వంలోని రాజకీయ నాయకులు, అధికా రులు తాను ప్రస్తావించిన అంశాలను, ముఖ్యం గా భవిష్యత్తులో విశాఖ, ఉత్తరాంధ్ర ప్రజలపై పడే నీటి ప్రభావాన్ని సమగ్రంగా పరిశీలిం చినట్లు కనిపించడం లేదని అన్నారు. “పోలవ రం ప్రాజె క్టును అమెరికా డేటా సెంటర్లకోసం నిర్మిం చలేదు.ఉత్తరాంధ్ర ప్రజల తాగునీరు, సాగునీటి అవసరాలను విస్మరించి ఆనీటిని డేటా సెంటర్లకు మళ్లించడం సమర్థనీ యం కాదు. ప్రజల ప్రయోజనాలను ముందుగా ఉంచి ప్రభుత్వం తన నిర్ణయాలను పునః పరిశీలించాలి” అని ఈ.ఏ.ఎస్.శర్మ కోరారు
ప్రభుత్వం ఒక శ్వేతపత్రం విడుదల చేయాలి
డేటా సెంటర్లకు నీరుఎలా కేటాయించ బోతు న్నారు?రోజువారీ,వార్షిక నీటిఅవసరం ఎంత? ఆనీరు ఏ ప్రాజెక్టు నుంచి వస్తుంది? ఇప్పటికే ఉన్న పరిశ్రమలకు కేటాయింపులు ఎంత?2040నాటికి ప్రజల అవసరాలకు ఎంత నీరు మిగులుతుంది?ఈ ప్రశ్నలకు ప్రభు త్వం బహిరంగంగా సమాధానం ఇవ్వాలి.డేటా సెంటర్లకు నీటి కేటాయింపుపై పూర్తి వివరా లతో శ్వేతపత్రం విడుదల చేయడం అవస రం.అలాగే స్థానిక ప్రజలతో, నిపుణులతో, నీటి రంగ నిపుణులతో సంప్రదింపులు జరిపిన తర్వాతే తుది నిర్ణయం తీసుకోవాలి.
విశాఖకు నీరు సరిపోకపోతే డేటా సెంటర్లకు నీరు ఎందుకు?ఉత్తరాంధ్ర ప్రజల భవిష్యత్తు నీటి భద్రతకు హామీ లేకపోతే భారీ నీటి వినియోగ పరిశ్రమలకు అనుమతులు ఎందుకు? పజల వనరులను రాయితీల రూపంలో ఇస్తున్నప్పుడు ప్రజలకు దక్కేది ఏమిటి?అభివృద్ధి కావాలి.పెట్టుబడులు రా వాలి.పరిశ్రమలు రావాలి. కానీ ప్రజల దాహం తీర్చలేని అభివృద్ధి నమూనా మాత్రం ప్రశ్నిం చబడాల్సిందే.విశాఖ భవిష్యత్తు కేవలం డేటా సెంటర్ల భవిష్యత్తు కాదు. అది లక్షలాది ప్రజల జీవన భద్రతకు సంబంధించిన విషయం. పోలవరి నీటిలో ప్రతి బొట్టుకూ ఒక ప్రజా ప్రయోజనం ఉంది.ఆబొట్టును ఎవరికి వ్వా లన్న నిర్ణయంలో ప్రజల హక్కే మొదటి ప్రమా ణం కావాలని ఈ.ఏ.ఎస్.శర్మ సీఎంకు రాసీన రెండు లేఖల్లో పేర్కోన్నారు.
(విశ్రాంతి ఐఏఎస్ అధికారి ఈఎఎస్‌శర్మ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబుకు రాసీన లేఖలు ఆధారంగా..)

కష్టం కన్పించింది..కలెక్టర్ మనసు కదిలింది

పిలవలేదు.. అయినా పలకరించారు.గోడు చెప్పకముందే గమ నించి… బాధను అర్థం చేసుకున్నారు.అధికారి కాదు.. ఆపన్న హస్తమయ్యారు!..విశాఖ జిల్లా కలెక్టరేట్‌లో కలెక్టర్ కంటపడిన కష్టం..క్షణాల్లో కదిలిన మానవత్వం చాటుకున్నారు. దిక్కుతోచని తల్లిదండ్రులకు..కలెక్టర్ అభిషిక్త్ కిశోర్ భరోసాగా నిలిచారు. ఆ ఉన్నతాధికారి కరుణా కటాక్షంతో..ఆ కుటుంబానికి ఆశ చిగురించింది!. అధికారం అంటే ఆదేశాలు ఇవ్వడం మాత్రమే కాదు..ఆపదలో ఉన్నవారి వద్దకు వెళ్లి వారి గోడు వినడమూ మానవత్వమేనని కలెక్టర్ చూపిన ఈ స్పందన పలువురి ప్రశంసలు అందుకుంది.
విశాఖ జిల్లా కలెక్టర్ మెట్లు ఎక్కేందుకు వెళ్తున్న సమయంలో కనిపించిన ఆదివ్యాంగుడిని చూసి ఆగిన కలెక్టర్ ఎం.అభిషిక్త్ కిశోర్..ఆప్యాయంగా పలకరించివారి సమస్యను ఆసక్తిగా విన్నారు. వెంటనే స్పందించి సమస్య పరిష్కారానికి భరోసా ఇచ్చారు. ఆగష్టు 24న ప్రజా సమస్యల పరిష్కారం కోసం నిర్వహించే పీజీఆరఎస్ కార్యక్రమానికి హాజరయ్యేందుకు కలెక్టరేట్‌కు వచ్చిన కలెక్టర్..తన వాహనం దిగి కార్యాల యానికి వెళ్తున్నారు. అదే సమయంలో రెడ్‌క్రాస్ వాలంటీర్ సహాయంతో లిఫ్ట్ వైపు వెళ్తున్న ఓదివ్యాంగుడు ఆయన కంట పడ్డాడు. వెంటనే అక్కడే ఆగి అతడి వద్దకు వెళ్లిన కలెక్టర్..ఏమైంది..మీ సమస్య ఏమి టి?”.. అంటూ ఆప్యాయంగా వివరాలు అడిగి తెలుసుకున్నారు.
రూ.6 వేల పింఛన్‌తో ఇబ్బందులు..
భీమిలి మండలం చిప్పాడ గ్రామానికి చెందిన జి.రాంబాబు మానసిక దివ్యాం గుడు. ప్రస్తుతం వికలాంగుల కోటాలో నెలకు రూ.6 వేల పింఛన్ అందుతోంది. రాంబాబు తల్లిదండ్రులు కూలి పనులు చేసుకుంటూ జీవనం సాగిస్తున్నారు. కుమా రుడి పోషణకు ప్రస్తుత ఆర్థిక సాయం సరిపోవడం లేదని, బెడ్‌రిడెన్ కేటగిరీలో రూ.15 వేల పింఛన్ మంజూరు చేయాలని వారు కలెక్టర్‌ను కోరారు. వారి సమస్యను సానుకూలంగా విన్న కలెక్టర్..సంబంధిత అధికారులతో మాట్లాడి వీలైనంత త్వరగా సమస్యను పరిష్కరిస్తామని హామీ ఇచ్చారు. అంతేకాకుండా “ఇకపై రాంబాబును ఇక్కడికి తీసుకురావద్దు..కష్ట పెట్టొద్దు. మీ ఇంటికే అధికారులు వస్తారు” అని తల్లిదం డ్రులకు భరోసా కల్పించారు.మా దగ్గరకే వచ్చి గోడు విన్నారు’ సమస్యను చెప్పేందుకు కలెక్టర్‌ను ప్రత్యేకంగా కలవాల్సిన అవసరం లేకుండానే..ఆయనే తమ వద్దకు వచ్చి ఆప్యాయంగా పలకరించి గోడు విన్నా రని రాంబాబు తల్లిదండ్రులు సంతోషం వ్యక్తం చేశారు. తమ పరిస్థితిని అర్థం చేసుకుని వెంటనే స్పందించిన కలెక్టర్‌కు కృతజ్ఞతలు తెలిపారు.- జి ఎస్ సునీల్ కుమార్ 

చిన్న ప్రశ్న.. పెద్ద సామాజిక మార్పుకు నాంది!

విశాఖ ఉమ్మడి జిల్లా అనంతగిరి మండలంలోని బొర్రాగుహల భద్రతపై మొదలైన చిన్న సందేహం..క్రమంగా గిరిజనుల భూమి హక్కులు,మైనింగ్ లీజులు,రాజ్యాంగ రక్షణలు, పర్యావరణన్యాయం,అభివృద్ధిలో ప్రజలభాగస్వామ్యంవంటి విస్తృతమైన ప్రశ్నలుగా మారింది. చివరకు అది ఒక సుదీర్ఘ న్యాయపోరాటానికి నాంది పలిక1989లో బొర్రా ప్రాంతంలో మైనింగ్ కార్యకలాపాలు,పేలుళ్లు జరుగుతున్నట్లు గమనించిన నేను అక్కడి సిబ్బందిని ప్రశ్నించారు.‘ప్రభుత్వమే లీజులు ఇచ్చింది’అన్న సమాధానం ఆయనకు ఎదురైంది.అక్కడితో ఆప్రశ్న ముగిసినా..సమస్య మాత్రం సమిసిపోలేదు.1992లో గిరిజన యువతకోసం నిర్వహించిన శిక్షణా కార్యక్రమంలో గమ్మెల దేవకుమార్ వేసిన ప్రశ్న ఈసమస్యకు అసలు రూపాన్ని చూపించింది. తరతరాలుగా భూమినిసాగు చేసుకుంటున్న గిరిజనులకు హక్కుపత్రాలు లేవు.అదే భూమిపై మైనింగ్ కంపెనీలకు మాత్రం ప్రభుత్వ లీజులు ఉన్నాయి. తమ భూమిపై తమకే హక్కులు లేకపోతే..ఆభూమిపై మైనింగ్ హక్కులు ఇతరులకు ఎలా వచ్చాయి?అన్న ప్రశ్న న్యాయపోరాటానికి దారితీసింది.
ఈ నేపథ్యంలో సమత న్యాయపోరాటాన్ని ప్రారంభించింది.1997లో సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన చారిత్రాత్మక సమత తీర్పు షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో గిరిజన భూములు,సహజ వనరులు,మైనింగ్ హక్కులపై కీలకమైన రాజ్యాంగసూత్రాలను బలపరిచింది.షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో అభివృద్ధి పేరుతో ప్రజల హక్కులను పక్కనపెట్టి సహజవనరులను వినియోగించడం సమర్థనీయం కాదనే భావ నకు ఈతీర్పు బలమైన పునాది వేసింది.
అయితే కోర్టు తీర్పుతోనే బొర్రా ప్రజల భూమి సమస్యకు వెంటనే పరిష్కారం లభించలేదు.పాత భూవివాదాల కారణంగా పదిగ్రామాల భూమిసెటిల్మెంట్ ప్రక్రియ సంవత్సరాల పాటు నిలిచి పోయింది.చివరకు భూమి హక్కుల సమస్య పరిష్కారమై ప్రజలకు పట్టాలు అందడం..దశాబ్దాల పోరాటంలో ఒకముఖ్యమైన మైలురాయిగా నిలిచింది.
నేడు మైనింగ్‌తో పాటు రహదారులు,విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు,పరిశ్రమలు,పర్యాటకం,భారీ మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులు గిరిజనప్రాంతాలపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి.అభివృద్ధి స్థానికులకు ఉపాధి ఆదాయం కల్పించాలి.కానీ అదే సమయంలో భూమి, అడవి, నీరు, సంస్కృతి, గ్రామసభ నిర్ణయాధికారం బలహీనపడితే..ఆఅభివృద్ధి ఎవరి కోసం?అనే ప్రశ్న తప్పదు.మైనింగ్ లేదా ఇతర అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులవల్ల ప్రభావితమయ్యే ప్రజలను కేవలం ‘బాధితులు’గా చూడకూడదు. వారు హక్కుదారులు.వారు నిర్ణయ భాగస్వాములు.వారు ప్రయోజన భాగస్వాములు.
భూమి,అడవి,నీరు,ఖనిజాలు కేవలం ఆర్థిక వనరులు కావు.అవే గిరిజన సమాజాల జీవ నాధారం,సంస్కృతి,ఆర్థిక భద్రతకుపునాది.అందుకే అభివృద్ధిప్రణాళికల్లో స్థానికప్రజల హక్కులు, వారి అనుమతి,వారి భాగస్వామ్యం,భవిష్యత్ తరాల ప్రయోజనాలు కేంద్రంగా ఉండాలి.బొర్రా కథ మనకు నేర్పేగొప్ప పాఠం ఇదే.ఒకనిజమైన ప్రశ్నను అడగడానికి ధైర్యం ఉంటే..అది ఒక సుదీర్ఘ పోరాటానికి నాందికావచ్చు.ఆపోరాటం పెద్ద సామాజిక మార్పుకు దారితీయ వచ్చు. అందుకే ప్రతిఅభివృద్ధి ప్రతిపాదనముందు..ప్రజల గొంతువినాలి.వారిహక్కులను గౌర వించాలి. వారి భాగస్వామ్యాన్ని నిర్ధారించాలి.ఎందుకంటే ఒకచిన్న ప్రశ్న కూడా..పెద్ద సామాజిక మార్పుకు నాంది కావచ్చు! – రెబ్బాప్రగడ రవి,ఎడిటర్ 

అరకులోయలో సంజీవని ప్రాజెక్టు ప్రారంభం

“ గిరిజనుల ఆరోగ్యం కాపాడుటంతోపాటు వారిని అన్ని విధాల అభివృద్ధిలోకి తీసుకురావడం ప్రభుత్వ బాద్యత. ఆరోగ్యపరంగా,ఆర్దికంగా వారి ఉన్నతికి ప్రాధాన్యమిస్తాం.ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో అనారోగ్య సమస్యలకు సంజీవని కార్యక్రమం ద్వారా చెక్ పెడతామన్న నమ్మకం గిరిజన తెగల్లో వచ్చింది.సంజీవని రాష్ట్రానికి,దేశానికి ఒక గేమ్ ఛేంజర్ అవుతుందని ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు అభిప్రాయపడ్డారు. అల్లూరి జిల్లా అరకులోయ నియోజకవర్గం గన్నెలలో సంజీవని నిర్వహించడంతోపాటు ఆరోగ్య రథాలను జెండాడ ఊపీ ప్రారంభించారు. డ్రోన్‌ల ద్వారా రక్త నమÖనాల రవాణా విధానాన్ని పరిశీలించారు. పథకం అమలులో భాగంగా ఆసుపత్రిని ప్రారంభించారు. అనంతరం సంజీవని లబ్దిదారులతో ముఖాముఖి నిర్వహించారు.” మారుమూల గిరిజన ప్రాంతాల్లోని ప్రజలకు వైద్యాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చేలా కూటమి ప్రభుత్వం కృషి చేస్తోందని ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు స్పష్టం చేశారు. వైద్యం కోసం కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించాల్సిన అవసరం లేకుండా వైద్యం వారి దగ్గరకు రావాలన్న దే ప్రజా ప్రభుత్వం సంకల్పం అని అన్నారు. గిరిజన ప్రాంతాల్లో ప్రతి కుటుంబానికీ నాణ్యమైన వైద్యం అందించడమే లక్ష్యమని వ్యక్తిగత డిజిటల్ హెల్త్ రికార్డులను రూపోందించేలా చేపట్టిన సంజీవనితో ప్రతీ ఒక్కరి ఆరోగ్యాన్ని సంరక్షిస్తామని సీఎం వివరించారు.ఈప్రాజెక్టును త్వరలోనే రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అమలు చేయాలని నిర్ణ యించినట్లు తెలిపారు. అరకు లోయ నియోజకవర్గం గన్నెలిలో సంజీవని ప్రాజెక్టు అమలు తీరును ముఖ్యమంత్రి పరిశీలించారు. అనంతరం ఏర్పాటు చేసిన ప్రజా వేదిక వద్ద ముఖ్యమంత్రి ప్రసంగించారు. గిరిజన ప్రాంతాల్లో ప్రతి కుటుంబ జీవన ప్రమా ణాలు మెరుగుపడాలని, అదే నిజమైన అభివృద్ధి అని చంద్రబాబు అన్నారు. గిరిజన ప్రాంతాలకు మెరుగైన వైద్య సదుపాయాల కోసం రూ.250 కోట్లతో ట్రైబల్ హెల్త్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ కంప్లీషన్ మిషన్ తీసుకొస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. సికిల్‌సెల్, తలసేమియా బాధితులకు నెలకు రూ.10వేల పెన్షన్ అందిస్తున్నామని తెలిపారు. త్వరలో రాష్ట్రంలోని అన్ని మండలాల్లో తక్కువ ధరకే మందులు అందించే జన ఔషధి కేంద్రాలు ప్రారంభి స్తామని చెప్పారు. అల్లూరి జిల్లాలో సంజీ వని కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభిస్తున్నామని సీఎం తెలిపారు.గతంలోనే అల్లూరి సీతారామరాజు గిరిజనులకు ఆయుర్వేద వైద్యాన్ని అందించారని గుర్తుచేశారు. అలాంటి మహనీయుడిని నిత్యం స్మరిం చుకునేందుకు కొత్తగా నిర్మించిన ఎయిర్ పోర్టుకు ఆయన పేరు పెట్టామని చెప్పారు. థింసా నృత్యంతో గిరిజన బిడ్డలు గిన్నీస్ వరల్డ్ రికార్డు సృష్టించడం అభినందనీయ మన్నారు.యోగా,ధ్యానం వంటి కార్యక్ర మాలను ప్రోత్సహిస్తూ ప్రజారోగ్యానికి ప్రాధా న్యత ఇస్తున్నామని తెలిపారు. మారుమూల ప్రాంతాల్లో కనెక్టివిటీ పెంచేందుకు సెల్ టవర్లు ఏర్పాటు చేస్తున్నామని చెప్పారు.
డ్రోన్లతో అత్యవసర ఔషధాలు,వ్యాక్సీన్లు తరలింపు
ఏజెన్సీ ప్రాంతాల నుంచి రోగుల రక్త నమూనాలను డ్రోన్ల ద్వారా పెద్ద ఆసుప త్రులకు తరలించి పరీక్షలు నిర్వహించి చికిత్స అందించేలా చర్యలు చేపట్టామని సీఎం తెలిపారు. తల్లి బిడ్డ ఎక్స్‌ప్రెస్ ద్వారా గర్భిణులకు సేవలందిస్తున్నామని, 104 వాహనాల ద్వారా సంచార వైద్య సేవలు అందిస్తున్నామని చెప్పారు. ఇంటి వద్దే 41 రకాల వైద్య పరీక్షలు నిర్వహించి అవసర మైన మందులు అందించేలా చర్యలు తీసు కుంటున్నట్లు తెలిపారు. ఇప్పటికే కుప్పం నియోజకవర్గం,చిత్తూరు జిల్లాలో సంజీవని ప్రాజెక్టును అమలు చేస్తున్నామని, ఇది రాష్ట్రంలోనే కాకుండా దేశంలోనూ గేమ్ చేంజర్‌గా మారుతుందని అన్నారు. అత్యవసర వైద్య సేవల కోసం అల్లూరి జిల్లాలో 150వాహనాలతో ఎమర్జెన్సీ లైఫ్‌లైన్ నెట్‌వర్క్ ఉందని చెప్పారు.గిరిజన ప్రాంతాల అభివృద్ధికి ఐదు సూత్రాలతో ప్రణాళికలు రూపొందించామని చంద్రబాబు తెలిపారు.‘అడవి తల్లి బాట’ పేరుతో రూ.1,000కోట్లతో 905 కిలోమీటర్ల రహదారులు నిర్మించామని చెప్పారు. 1.60 లక్షల ఇళ్లకు కుళాయి ద్వారా నీరు అందించడంతో పాటు సోలార్ రూఫ్‌టాప్ లను ఏర్పాటు చేస్తామన్నారు. గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఉపాధి పెంచేందుకు అరకు కాఫీని మరో లక్ష ఎకరాల్లో సాగు చేసేలా ప్రోత్సహిస్తున్నామని తెలిపారు. అరకు ప్రాంతానికి పర్యాటకుల సంఖ్య పెరిగిందని, హోమ్‌స్టేల ద్వారా ఆతిథ్యం అందిస్తే గిరిజన కుటుంబాలకు ఆదాయం వస్తుందని చెప్పారు. పరిశ్రమల్లో గిరిజన యువతకు ఉద్యోగాలు దక్కేలా నైపుణ్యాభివృద్ధి కల్పిస్తామని తెలిపారు. వచ్చే మూడేళ్లలో లక్ష మంది యువతకు నైపుణ్య శిక్షణ ఇవ్వాలన్నదే ప్రభుత్వ ఆలోచన అన్నారు.- (జి.ఎ.సునీల్ కుమార్)

జీవో నెం.3పై రాష్ట్రప్రభుత్వం కసరత్తు

జీవోనెం.3పై ఇటీవల అల్లూరిజిల్లాలో ఆది వాసీలు చేపట్టిన భారీ నిరసన,ఆందోళనపై ఏపీ ప్రభు త్వం స్పందించింది.గిరిజనుల డిమాండ్‌ల పరిష్కారం పై అధ్యాయనం చేయడానికి కసరత్తు చేస్తోంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జీవో నంబర్ 3 (100% ఎస్టీ రిజర్వేషన్లు) పునరుద్ధరణ మరియు 1/70 చట్టం అమలుపై గిరిజన సంఘాల డిమాండ్ల నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం హైపర్/ఉన్నత స్థాయి కమిటీ ఏర్పాటుకు చర్యలు చేపట్టింది.అయితే ఈ కమిటీని పలు గిరిజన సంఘాలు వ్యతిరేకిస్తూ ఆందోళనలు, బంద్‌లకు పిలుపునిచ్చాయి.జీవో 3 పునరుద్ధరణ మరియు గిరిజన డిమాండ్లుసు ప్రీంకోర్టు తీర్పు: షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో ఉపాధ్యాయ పోస్టుల వంద శాతం రిజర్వేషన్లపై గతంలో ఇచ్చిన జీవో 3ను సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేయడంతో గిరిజనుల్లో ఆందో ళన నెలకొంది.చట్టాల పరిరక్షణ: 1/70 చట్టాన్ని కఠినంగా అమలు చేయాలని, ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో గిరిజనేతరుల హక్కులను నిరోధించాలని డిమాండ్ చేస్తున్నారు.ఉద్యోగాలు & నిధులు: స్థానికులకే ఉద్యోగాలు దక్కేలా జోన్ల కేటాయింపులు ఉండాలని, గిరిజన అభివృద్ధి నిధుల మళ్లింపును నిలిపివేయా లని కోరుతున్నారు.ప్రభుత్వ చర్యలు-ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలుచర్చలు మరియు కమిటీ: గిరిజన సంఘా ల నేతలు, మంత్రులు,న్యాయ నిపుణులతో చర్చించి న్యాయపరమైన ప్రత్యామ్నాయాలను పరిశీలిస్తు న్నట్లు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.హైపర్ కమిటీ ఏర్పాటు: సమస్యల పరిష్కారానికి అధికారులు, గిరిజన ప్రతినిధులతో హైపర్ కమిటీని ఏర్పాటు చేసేందుకు అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా యం త్రాంగం నామినేషన్ల ప్రక్రియను ప్రారంభిం చింది. గిరిజన సంఘాల స్పందన: ప్రభుత్వ కమిటీ ఏర్పాటు కాలయాపన చర్య మాత్రమేనని భావి స్తున్న గిరిజన సంఘాలు, ప్రత్యక్ష ఆందోళనలకు దిగుతూ ఏజెన్సీ బంద్‌లకు పిలుపునిచ్చాయి. సీం చంద్రబాబు నాయుడు జీవో నం.3కు ప్రత్యామ్నాయం తీసుకొస్తామని హామీ ఇచ్చి రెండేళ్లయ్యిందని,నేటికీ అమలు చేయలేదని గిరిజన సంఘాల నేతలు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు. జీఓనం.3ను చట్టం రూపంలో తీసుకురా వాలని మెజారిటీ సంఘాలు అభిప్రాయపడ్డాయి.జాతీయ గిరిజన పాలసీ,పెసా చట్టం,కేంద్ర న్యాయ చట్టాన్ని ప్రాతిపదికగా తీసుకుని కొత్త చట్టాన్ని రూపొందించాలని ఆదివాసీ ప్రజా సంఘాల నేతలు కోరారు.
ఆనేపధ్యంలో రాష్ట్రప్రభుత్వం స్పందించింది. ఆది వాసీల ఆందోళనలపై ప్రజా సంఘాలను సమ న్వయ పరచడానికి రాష్ట్ర గిరిజన సంక్షేమ శాఖ మంత్రి సంధ్యరాణి,రాష్ట్ర ీVAం శాఖ మంత్రి అనిత ఆధ్వర్యంలో పాడేరులో సమీక్ష సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు.ఈసందర్భంగా గిరిజన సంఘాల ప్రతినిధులు జీవో నం.3,1/70చట్టం అమలుపై సూచనలు,పలు సమస్యలను మంత్రుల దృష్టికి తీసు కొచ్చారు.న్యాయ నిపుణులతో చర్చించి, గిరిజను లకు అనుకూలంగా నిర్ణయం తీసుకుంటామని మంత్రులు తెలిపారు.గిరిజనుల అభిప్రాయాలు, న్యాయ నిపుణుల సూచనలను పరిశీలించి ప్రభు త్వానికి నివేదిక సమర్పించేందుకు మంత్రులు, న్యాయ సలహాదారులు,గిరిజన సంక్షేమశాఖ ముఖ్యకార్యదర్శి, అల్లూరి,పోలవరం, పార్వతీపురం మన్యం జిల్లాల కలెక్టర్లు,ఎస్పీలు, ప్రజాసంఘాల నేతలతో కూడిన ఉన్నతస్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేయనున్నట్టు మంత్రులు వెల్లడించారు.ఆప్రకారమే కమిటీ నియమించ డానికి ప్రభుత్వ అధికారులు గిరిజన సంఘాలతో చర్చలు జరిపారు.తర్వాత అమరావతిలో రాష్ట్ర స్థాయి ఉన్నతాధికారులతో రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు కూడా జీవో3పై సమీక్ష నిర్వహించడం జరిగింది.ఆసమీక్షలో సీఎం చంద్రబాబు నాయు డు పలు కీలకమైన అంశాలను వెల్లడించారు.
చట్టపరమైన అడ్డంకులపై అధ్యయనం
ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో స్థానిక గిరిజనులకు ప్రభుత్వో ద్యోగాల్లో నూరుశాతం రిజర్వేషన్లు కల్పిం చేందుకు కట్టుబడి ఉన్నామని ముఖ్యమంత్రి చంద్ర బాబు ప్రకటించారు.ప్రభుత్వోద్యోగాల్లో స్థానిక గిరిజ నులకు 100శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించేం దుకు ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో 2000 ఏడాదిలో జీవో 3 తెచ్చా మని సీఎం చంద్రబాబు గుర్తు చేశారు. న్యాయ సమీక్షలో రద్దయిన జీవో నెంబర్ 3 పునరు ద్ధరణకు తీసుకోవాల్సిన చర్యలపై అధికారులతో సమీక్షించారు. సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలు, మార్గదర్శ కాలు పాటిస్తూనే…2020లో రద్దయిన జీవో 3 పునరుద్ధ రణకు ఉన్న అవకాశాలపై అధ్యయనం చేయాలని అధికారులను సీపం ఆదేశించారు. సచివాలయంలో గిరిజన సంక్షేమ శాఖపై ముఖ్య మంత్రి చంద్ర బాబు నాయుడు సమీక్ష జరిపారు. సమీక్షలో గిరిజన సంక్షేమశాఖ న్యాయశాఖ అధికా రులు పాల్గొన్నారు.ఈ సందర్భంగా సీఎం మాట్లా డుతూ “1986లో వచ్చిన జీవో ప్రకారం ఏజెన్సీలో స్థానిక గిరిజనులకు టీచర్ పోస్టుల్లో 100శాతం రిజర్వేషన్లు తెచ్చాం.దీనిపై న్యాయపరమైన చిక్కులు రావడంతో మళ్లీ పెరిగిన మహిళా రిజర్వేషన్ల శాతాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుని 2000లో జీవోఎంఎస్ నంబర్ 3తెచ్చాం.దీన్ని అమలు చేయ డంద్వారా సుమారు 4,626 టీచర్ ఉద్యోగాలు ఏజెన్సీ ప్రాంతంలో గిరిజనులకు దక్కాయి. అయితే జీవో నెంబర్ 3పై 2002లో కొందరు కోర్టును ఆశ్రయించగా…వివిధ స్థాయిల్లో విచారణ అనం తరం 2020లో ఈఉత్తర్వులను సుప్రీంకోర్టు రద్దు చేసింది. అయితే గత ప్రభుత్వం దీనిపై రివ్యూ పిటిషన్ వేయడంలో తీవ్ర నిర్లక్ష్యం పాటించింది. దీంతో రివ్యూ పిటిషన్‌ను కూడా సుప్రీం కోర్టు కొట్టేసింది.ఈకారణంగా గిరిజనులు జీవో నెంబర్ 3 ద్వారా లభించే లబ్దిని కోల్పోయారు” అని సీఎం స్పష్టం చేశారు. జీవో నెంబర్ 3పునరుద్దణ లేదా అదే తరహా న్యాయం చేసేందుకు గిరిజనులకు ఎన్నికల సమయంలో చంద్రబాబు హామీ ఇచ్చారు. ఈ హామీ మేరకు జీ.వోనె.3రద్దు అనంతర పరిణా మాలపై అధికారులతో సీఎంచర్చించారు. గిరిజన ప్రాంతాల్లో జీవో 3ద్వారా నాడు గిరిజను లకు కలిగిన లబ్దిని పునరుద్దరించేందుకు తీసుకో వాల్సిన చర్యలపై చర్చించారు.ఏజెన్సీలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగా ల్లో స్థానిక గిరిజనులకు నూరుశాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించేందుకు ఉన్నఅవకాశాల గురిం చి,చట్టపరంగా ఉన్న వివిధ అనుకూలతలు, అడ్డం కుల గురించి చర్చించారు.జీ.వో నెం.3పున రుద్దరి చేందుకు తీసుకోవాల్సిన చర్యలపై గిరిజన సంఘా ల నుంచి అభిప్రాయాలు తీసుకోవాలని సీఎం అధికారులకు సూచించారు. ఈ నేపథ్యంలో తిరిగి ఈ ఉత్తర్వులద్వారా లభించే లబ్దిని గిరిజనులకు తిరిగి అందించేందుకు ఉన్న అవకా శాలను పరిశీలించాలని,ఇందులో భాగంగా న్యాయపర మైన అంశాలు,సుప్రీంకోర్టు తీర్పు, గిరిజన హక్కు ల పరిరక్షణకు చేపట్టాల్సిన చర్యలను అధ్యయనం చేయాలని సీఎం సూచించారు.
ముఖ్యమంత్రి ముందు మూడు ఆప్షన్లు
జీవో నెంబర్ 3పునరుద్ధరణపై ప్రస్తుతం ఉన్న మూడు అవకాశాల గురించి అధికారులు ముఖ్య మంత్రికి వివరించారు. మొదటి ఆప్షన్‌గా ఏజెన్సీ గిరిజన ప్రాంతాల్లో 100శాతం రిజర్వేషన్లు స్థానిక గిరిజనులకు కల్పించడం, రెండవ ఆప్షన్‌గా స్థానిక గిరిజనులకు వారి యెక్క జనాభా దామాషా ప్రకా రం రిజర్వేషన్లు ఇవ్వడం,మూడవ ఆప్షన్‌గా సుప్రీం కోర్టు సూచించినట్టు 50శాతం మించకుండా స్థానిక గిరిజనులకే రిజర్వేషన్లు కల్పించివారి హక్కులను పరిక్షించడం వంటి అవకాశాలను అధికారులు సీఎం దృష్టికి తీసుకువచ్చారు. దీనిపై సీఎం మాట్లాడుతూ“గిరిజన ప్రాంతాల్లో పూర్తిస్థా యిలో గిరిజనుల హక్కులకు కట్టుబడి ఉన్నామ ని,ఎన్నికల సమయంలో చెప్పినట్లు జీ.వో నె.3 పునరుద్దరించడం లేదా…అదేస్థాయిలో గిరిజను లకు న్యాయం చేయడానికి కట్టుబడి ఉన్నామ న్నారు. ఈవిషయంలో జాతీయస్థాయిలో రాజ్యాం గ,న్యాయ నిపుణులతోనూ సంప్రదింపులు జర పాలి” అని సీఎం సూచించారు. వారికి న్యాయం చేసేందుకు ఉన్న ఏ ఒక్క అవకాశాన్నీ వదులుకునే ప్రసక్తే లేదని ముఖ్యమంత్రి స్పష్టం చేశారు.
అసలు జీవో నెంబర్ 3 అంటే..?
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ జీవో నెంబర్ 3జనవరి 10,2000న వెలువడింది.ఇదిషెడ్యూల్డ్ (ఏజెన్సీ) ప్రాంతాల్లోని పాఠశాలల్లో ఉపాధ్యాయ పోస్టులను స్థానిక షెడ్యూల్డ్ తెగల(ఎస్‌టీ) అభ్యర్థులకు మాత్రమే 100 శాతం రిజర్వేషన్ కల్పించడం గురించి చెబుతుంది.
జీవో నెంబర్ 3ప్రధాన ముఖ్యాంశాలు పూర్తి రిజర్వేషన్ : షెడ్యూల్డ్ ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లోని ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో ఉపాధ్యాయ నియామకాలు అన్నీస్థానిక గిరిజనులకే వంద శాతం కేటాయించ బడతాయి.ఆ వంద శాతం పోస్టులలో 33.1/3శాతం స్థానిక ఎస్టీ మహిళలకు సబ్-రిజర్వేషన్ కింద కేటాయించ బడుతుంది.
ఉద్దేశం : గిరిజన ప్రాంతాల్లో విద్యను అభివృద్ధి చేయడం,గిరిజన పాఠశాలల్లో ఉపాధ్యాయుల గైర్హాజరు సమస్యను నివారించడం మరియు స్థానిక నిరుద్యోగ గిరిజనులకు ఉపాధి కల్పించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.ప్రస్తుత స్థితిఈ జీవోను సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఏప్రిల్ 22,2020న కొట్టివేసింది. 50శాతం రిజర్వేషన్ల పరిమితిని దాటి 100శాతం కేటాయించడం రాజ్యాంబరం కల్పించిన సమాన హక్కులకు విరుద్ధమని, ఇది చెల్లదని సుప్రీంకోర్టు తీర్పునిచ్చింది. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో గిరిజన సంఘాల డిమాండ్ మేరకు దీని పునరుద్ధరణ లేదా ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలపై చర్చలు జరుగుతున్నాయి.– గునపర్తి సైమన్ 

ఆదివాసీ పోరాట నేపథ్యం అడవి

భారత స్వాతంత్య్ర అనంతరం “మరో జలియన్వాలాబాగ” సంఘటనగా సాక్షాత్తు బిబిసి (బ్రిటిష్ బ్రాడ్కాస్టింగ్ కార్పొరేషన్) వార్తా సంస్థ ద్వారా చెప్పబడ్డ ఆదిలాబాద్ లోని ఇంద్రవెల్లి ఆదివాసుల మారణ హోమం సంఘటన,నేపథ్యంలో ఆదిలాబాద్‌కు చెందిన ప్రముఖ రచయిత వసంతరావు దేశ పాండే వ్రాసిన ప్రజాధరణ నవల అడవి.1981 ఏప్రిల్ 20న జరిగిన “ఆదిలాబాద్ అడవి బిడ్డల ఊచకోత చర్య” ఆనాడు దేశవ్యాప్తంగా సంచలన వార్తగా నాటి పత్రికల్లో నిండి పోయింది. నాటి అక్కడి పోలీసుల కీచక చర్య పట్టణాలు నగరాల నుంచి వచ్చిన పత్రికార చయితల ద్వారా వార్తలు ఇంటర్వ్యూలు,ద్వారా సమాజానికి తెలిసింది.కానీ దాని వెనుక జరిగిన కథ ఏమిటి?అక్కడి గిరిజనులు అంతటి తిరుగుబాటుకు వీరత్వానికి కారణం తెలిపే ప్రయత్నం జరగలేదు.
స్థానికంగా పుట్టి పెరిగిన సామాజిక దృష్టి గల అధ్యాపక.వార్త రచయిత అయిన వసంత రావు గారిని ఇంద్రవెల్లి ఆదివాసీల అమరత్వం వెంటాడింది.ఏడాది పాటు ఎదురుచూశారు ఎవరైనా తనకన్నా పెద్ద రచయితలు ఇంద్రవెల్లి సంఘటన నేపథ్యంలో కథ గాని, నవల గాని, వ్రాస్తారని. ఏడాది గడిచిన తను అనుకున్న రచన రాలేదు. తన మనసులో వసంత కాలంగా రగులుతున్న ఆవేదన తీర్చుకునే ప్రయత్నం చేసి కేవలం 13రోజుల్లో నవల వ్రాసి ప్రముఖ పత్రిక వారి నవలల పోటీకి పంపారు.నవల ఆసాంతం తనకు ఇష్టమైన తన ఆదిలాబాద్ మాండలికంలో రాసు కున్నారు. కారణాలు ఏవో కానీ తాను పంపిన “అడివంటుకుంది” నవలకు సాధారణ ప్రచురణకు కూడా స్థానం దక్కలేదు. అనం తరం ఆరేళ్ల పాటు పట్టు వదలని విక్రమా ర్కుడిన పత్రికలకు పంపుతూనే ఉన్నాడు అది తిరుగుట పాలు ఇల్లు చేరుతూనే ఉంది తాను ఎంతో ఇష్టంగా మనసుపెట్టి వ్రాసుకున్న నవల, దాన్ని తన మానస పుత్రికగా అపురూపంగా భావించేవారు వసంతరావు. ఆఖరికి ఆయన స్వప్నం ఫలించి ప్రముఖ మాసపత్రిక “చతుర” వారి ఆదరణ లభిం చింది. దాని సంపాదకులు చలసాని ప్రసాదరావు గారి సూచనల మేరకు “అడవి” అనే పేరు మార్చి పాత్రల సంభాషణలకే మాండలికం పరిమితం చేసి పునః వ్రాతతో ఈ నవల పురుడు పోసుకొని 1988లో ప్రచురించబడి, లక్షలాదిమంది పాఠకుల మనసు దోచి రచయితకు మంచి పేరుతో కూడిన సంతృప్తి సొంతం చేసింది.
ఆదివాసుల జీవితాలను వారి వెతలను కళ్ళకు కట్టినట్టు అక్షర వాక్య చిత్రాలుగా ఆవిష్కరిం చిన ఈ నవలకు అదనపు ఆకర్షణ చక్కని రీడబిలిటీ, ఆగకుండా చదివించే శైలితో నవల ఉంది. దీన్ని ఆసాంతం చదవంది మరేమి చదివిన వంట పట్టదు అనడంలో అతిశయం లేదు.
1981 నాటి ఇంద్రవెల్లి మారణ హోమానికి కారణం ఏమిటి? అక్కడ అడవి బిడ్డల్లో అంతటి తెగువ రావడానికి కారకులెవరు? అంతకుముందు 40ఏళ్ల పూర్వం ఆదిలాబాద్ అడవుల్లో పరిస్థితి.కొమరం భీమ్ అమరత్వం, హైమన్ డార్ప్ నివేదికలు,స్వాతంత్ర దేశంలో ప్రజా ప్రభుత్వాల పాలన సాక్షిగా దుర్భర జీవితాలనుభవిస్తున్న అడవి బిడ్డల జీవన ముఖచిత్రమే ఈ “అడవి” నవల,
మొత్తం తొమ్మిది భాగాలుగా విభజించబడిన ఈ నవల ఆదిలాబాద్ అడవుల్లో నక్సలైట్ల కోసం ప్రత్యేక బలగాలు గాలింపు చేపడుతున్న సంఘటనతో ప్రారంభమవుతుంది. ఆ ప్రాంత గిరిజనులకు నక్సలబరీ ప్రాంతంలో ప్రారంభమైన ఉద్యమం దాని నాయకులు కనుక వారిని నక్సలైట్లు అని పిలవాలనే భాషా పరిజ్ఞానం లేదు, తమ కష్టాలు పంచుకుని సాయం చేసేవారు కనుక ఆత్మీయంగా “అన్నలు” అని పిలుచుకుంటారు.
అన్నలకు సహకరించిన, సమాచారం తెలిసిన, ఆహారం అందించిన,పోలీసుల దృష్టిలో నేరస్తులే!! అందుకు ప్రతిఫలంగా పోలీసులు వేసే శిక్షలు భరించాలి కేసులు ఎదుర్కోవాలి నిజంగా కార్యకలాపాలు చేసేవారు గాక, పోలీసులు అనుమానించిన వారు సైతం పోలీసులు వేసే దుర్మార్గపు శిక్షలు అనుభవించాలి. అందులో భాగంగా గిరిజన గ్రామాల్లో ఉచితంగా వైద్య సేవలు చేస్తున్న డాక్టర్ సిద్ధార్థను నక్సల్స్ సానుభూతిపరునిగా తీసుకువచ్చి పోలీస్ స్టేషన్లో చిత్రహింసలు పెట్టడం మొదటి అధ్యాయంలో కనిపిస్తుంది, అదే సమయంలో రైతు కూలీ గిరిజనులు ప్రజాస్వామ్యంగా ఇంద్రవెల్లి గిరిజన గ్రామంలో సమావేశం ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి అనుమతి కోరుతూ అర్జీ పెట్టుకోవడం, దానికి పోలీసు అధికారులు సమావేశం ముందు రోజు వరకు అనుమతి ఉందా? లేదా! అనే విషయం కూడా చెప్పకుండా గిరిజనుల జన బలం అంచనా వేసుకుంటూ సభ జరిగే ప్రాంతాన్ని పోలీసులు మోహరించి అటువైపు వచ్చే గిరిజనులను అడ్డగించే ప్రయత్నం చేయగా చీమల బారుల్లా ఇంద్రవెల్లికి చేరిన గిరిజన జన సముద్రం ధాటికి పోలీసులు నివ్వెర పోవడంతో… మొదటి అధ్యాయం ముగుస్తుంది.
ఈ గిరిజన విప్లవ వాహిని కి కారణం అయిన మూడు తరాల గోండు గిరిజనుల వెతలతో మిగిలిన ఏడు అధ్యాయాలు కొనసాగుతాయి.
ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వంలో పోలీసు పైశాచిక చర్యగా అభివర్ణించబడ్డ “1981 ఏప్రిల్ 20 ఎదురు కాల్పులు” ఇంద్రవెల్లి గిరిజన గ్రామంలో సభ్య సమాజం తలదించుకునే రీతిలో అమాయకపు ఆదివాసులను అమానుషంగా తుపాకుల కాల్పులతో కాల్చి చంపడం,లెక్కకు అందని శవాలతో ఇంద్రవెల్లి పరిసరాలు శవాల గుట్టలుతో..హృదయ విధారకంగా మారడం,అమాయకపు గిరిజనులు అనాధ శవాలలా పడి ఉండటం, పోలీసుల భయంతో కనీసం ఈశవం నా భర్తది,ఈ శవం నాకొడుకుది భార్యది బిడ్డది, అని చెప్పడానికి కూడా ముందుకు రాలేని మూగ రోదనలతో ఇంద్రవెల్లి భూమి, అడవి రక్తసిక్తంగా మారడం, మనం ఆఖరి అధ్యాయంలో చదువుతాం.
కోసమెరుపుగా ఆదిలాబాద్ మార్కెట్ యార్డు వద్ద రైలు పట్టాల పక్కన ఇంద్రవెల్లి కాల్పుల్లో మరణించిన కేవలం 13 మంది గిరిజనుల శవాలు మరుసటి రోజు లారీలో తీసుకువచ్చి సామూహిక పోస్టుమార్టం చేసి శవ సంస్కారం చేయడం కనిపిస్తుంది, అంటే పోలీసుల అధికార లెక్కల ప్రకారం అంతటి మారణ హోమంలో చనిపోయింది కేవలం 13మంది మాత్రమే..!!
ఇక మూడు తరాలుగా ఆదిలాబాద్ అడవుల్లోని గిరిజనులు అనుభవించిన కష్టాలు,కారణాలు వివరించిన మిగిలిన ఏడు అధ్యాయాలు ఆసక్తికర సంఘటనలతో కొనసాగుతాయి. నవల మొత్తంలో నాయకుడు గానీ నాయకి గానీ ప్రత్యేకంగా కనిపించరు, నవల మొత్తం సంభాషణలతో సాగుతున్న ఒక ప్రత్యేక ప్రాంతానికి జాతికి సంబంధించిన విషయ విశేషాలను రచయిత అక్షరాల్లో బంధిస్తూ భావితరాల కోసం భద్రపరుస్తున్న తీరు కనిపిస్తుంది,
ఆదిలాబాద్ అడవుల్లో ప్రధానంగా గోండు, కోలాం,పరదానులు,అనే గిరిజన తెగలు జీవనం సాగిస్తున్నాయి.వీరు వాస్తవానికి భూమి జాగాలేని నిరుపేదలు కాదు, వందల సంవ త్సరాల క్రితం గోండు రాజ్యం పాలించిన పాలకులు, వందల ఎకరాల సాగుభూములు గల భూస్వాములు,కాలక్రమంలో వచ్చిన మార్పులు వారిలోని అతి మంచితనం, అనే అమాయకత్వంతో మారిన పాలకుల అఘాయిత్యాలతో, నేటితరం ఆదిలాబాద్ గిరిజనులు అంతా సాగుభూములు కోల్పోయి, కష్టపడి కొట్టుకున్న పోడు భూముల్లో ఆరకొర పంటలు పండించుకుంటూ…గిరిజనేతరులు చేస్తున్న అరాచకాలతో.. వారి భూముల్లోనే కూలీలుగా మారి పొట్టకూటి కోసం పడరాని పాట్లు పడ్డ విచిత్ర పరిస్థితి ఆ అడవి బిడ్డలది.
నిత్యం నిజాయితీతో అడవులను ఆశరా చేసుకొని మాయా మర్మం తెలియక కాయ కష్టం నమ్ముకుని అతి సాధారణ జీవనం సాగిస్తున్న ఈ గిరిజనుల్లో ఇంతటి చైతన్యం, సంఘటితత్వం,పోరాటపటిమ,ఎలా కలిగింది? అన్న ప్రశ్నలకు సమాధానమే ఈ “అడవి” నవల.
“ఎప్పుడైతే వ్యక్తికి గానీ వ్యవస్థకు గాని పీడన, అణచివేతలు, ఎదురవుతాయో అప్పుడే అక్కడ చైతన్యం, పోరాటం పుట్టుకొస్తాయి” అన్న చారిత్రక సత్యానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది ఈ నవల.
ఈ ప్రాంత అడవి బిడ్డలను ఒకవైపు రెవిన్యూ అధికారులు,మరోవైపు అటవీ అధికారులు ఇంకోవైపు పోలీసులు ఆప్కారి అధికారులు, తమ తమ అధికారాలు అడ్డుపెట్టుకుని వారి ఆస్తులు మానప్రాణాలు కొల్లగొడుతుంటే… మరోపక్క ఆహార పదార్థాలు అమ్మే నెపంతో వ్యాపారులు ఆదివాసుల రెక్కల కష్టాన్ని వాళ్లలోని నిరక్షరాస్యత వల్ల ఆర్థిక దోపిడీ చేస్తూంటారు. పేదలను నిరుపేదలుగా మారుస్తూ… కట్టుబట్టలతో గిరిజన గుడాల్లో వ్యాపారాలు ప్రారంభించిన విఠల్,రాఘవులు, వంటి వ్యాపారులు కొద్ది రోజుల్లోనే లక్షాధి కారులుగా మారిన సంఘటనలు ఈ నవలలో మనం చదువుతాం.
అమాయకపు ఆదివాసులు చేయని తప్పులకు ఎలాంటి వేధింపులు శిక్షలు అనుభవించేవారో చెప్పడానికి రచయిత కథానుగుణంగా కొన్ని సంఘటనలు తెలియజేశారు.
నిరుపేద కోలాం గిరిజనుడైన బాజీరావు బిడ్డ పెళ్లి కోసం ఇంటి ముందు వేసిన పందిరికి గాను అటవీ అధికారి చౌకీదారు అడిగిన “పందిరి మామూలు” చెల్లించలేక చౌకీదారి చేతిలో చావు దెబ్బలు తిని అవమానం పాలు కావడమే కాక…చివరికి పందిరి మామూలు కోసం తరతరాలుగా తమ ఆచారం ప్రకారం నడుముకు ధరించే వెండి మొలతాడును చౌకీదారి తెంపుకోవడం భరించలేక పోతాడు, కోలాం గిరిజనుల్లో చనిపోయినప్పుడే మొల తాడు తెంపుతారు అది వారి ఆచారం, కానీ పేదరికం వల్ల బాజీరావు బ్రతికుండగానే మొలతాడు తెంపించుకొని తన సంప్రదాయం తప్పి తల్లడిల్లుతాడు.
ఈ సంఘటన గిరిజనులు పేదరికంలో సైతం ఆత్మాభిమానంతో తమ అస్తిత్వం కోసం ఎలా తపిస్తారో సాంప్రదాయాలు ఎంతగా గౌర విస్తారో అర్థమవుతుంది.
గోండు తెగకు చెందిన జంగు,అతని బావమరిది సోములను తమకు సంబంధం లేని గంజాయి పంటకు బాధ్యులను చేస్తూ ఆబ్కారి అధికారులు, పోలీసులు, కలిసి చేసిన చిత్రహింసలు, చదువుతుంటే గుండెలు ఆర్థత చెంది కళ్ళు చెమరుస్తాయి. కాలికి దెబ్బ తగిలి నడవలేని స్థితిలో జ్వరంతో బాధపడుతున్న సోము ను అడవిలో గంజాయి పంటలు చూపించాలనే నెపంతో గుర్రానికి తాడుతో కట్టి ఈడ్చుకుంటూ వెళ్లడం,జంగు సోములతో గంజాయిపంటల ఆచూకీ చెప్పించడం కోసం చేసిన అమానుష పోలీస్ చర్యలను చెబుతూ….ప్రాణాలు పోయినా గిరిజనులు నీతి తప్పి అబద్ధం చెప్పరు అనే నిండు నిజాన్ని రచయిత ఆవిష్కరించారు.
కోలాం జాతికి చెందిన ముక్కుపచ్చలారని “మోతి”అనే చిన్నారిని రెవెన్యూ ఉద్యోగులు ఒకరి తర్వాత ఒకరు సామూహిక అత్యాచారం చేసి,అనుభవించి,చిన్నారి చావుకు కారణం కావడం,లాంటి చర్యలు ఆనాటి ఆదివాసీ సమాజంలో పాలకులు చేసిన ఆకృత్యాలకు అద్దం పడతాయి.
సహనానికి ఒక హద్దు ఉంటుంది సహనన్న సిస్తే జరిగే పరిణామాల గురించి రచయిత పేర్కొన్నారు.శ్యామ్ కోలాం,సేర్ దార్ ను ఎదు ర్కొని కిందకు తోసి వేయడం,జంగు తన భార్య దేవు బాయ్ చేయి పట్టి చెరచ బోతుండగా ఆవేశంతో ఠానేదార్ తల మీద కర్రతో కొట్టి చంపడం,వంటి చర్యలు గిరిజనులకు ఉండే ఆగ్రహం స్థాయి ఎలాంటిదో ఆవిష్కరిస్తాయి.
ప్రాణ భయంతో జంగు అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లడం, చివరికి అప్పటి గోండుజాతి దైవంగా పోరాట సేవలు చేస్తున్న కొమరం భీముని కలవడం భీమ్ జోడేఘాట్ పోరాటంలో అమరత్వం చెందటం ఏడవ అధ్యాయంలోనూ…భీమ్ మరణం తర్వాత జరిగిన పరిణామాలు స్వరాజ్యదేశంలోనూ అడవి బిడ్డలకు తప్పని తిప్పల గురించి ఎనిమిదవ అధ్యాయంలోనూ రచయిత వివరించారు.
ఒకవైపు తిరుగుబాటులకు గల కారణాలు ఆవిష్కరిస్తూ…మరోవైపు స్వరాజ్యం ముందు తర్వాత గిరిజనుల స్థితిగతులు వివరిస్తూనే స్థానిక గిరిజన గుడేలు అక్కడ మనుషుల ఆచారాలు ఆహారాలు,జీవన విధానాలు దృశ్యరూపం చేసి ఆవిష్కరించడంలో రచయిత వసంతరావు దేశ పాండె శతశాతం విజయం సాధించారు అనడంలో అక్షర సత్యం ఉంది.
నేటి ఆధునిక కాలానికి చెందిన ఒక ప్రాంతపు గిరిజన పోరాటాన్ని తిరుగుబాటును వాస్తవ రూపంలో సహజసిద్ధంగా ఆవిష్కరించిన తొలి తెలుగు గిరిజన నవలగా “అడవి” తెలుగు నవలా చరిత్రలో నిలిచిపోతుంది.
నవల చివర్లో మూడు అక్షరాల అడవి యొక్క ఔదార్యం గురించి రచయిత చెప్పిన మాటలు చదివితే నాస్తికులు సైతం అడవి తల్లికి మోకరిల్లి నమస్కరిస్తారు.
అడవి (నవల)
రచన : వసంతరావు దేశపాండె,
పేజీలు : 256,
వెల : 150/- ,
ప్రతులకు : రచయిత
సెల్ : 94400 01166,
సమీక్షకుడు : డా:అమ్మిన శ్రీనివాసరాజు,
సెల్ : 77298 83223.

1 2 3 4 5 … 87