Author: team-dhimsa-viz

ప్రస్తుత డిజిటల్ యుగంలో నగదు రహిత లావాదేవీలువేగంగా పెరిగిపోయాయి.షాపింగ్ మాల్స్,కిరాణా షాపులు,ఆన్‌లైన్ కొనుగోళ్ల నుంచి చివరికి టీషాపుల వరకు అందరూ యూపీఐ,క్రెడిట్ కార్డులు, డెబిట్ కార్డులు లేదా స్వైపింగ్ మెషీన్ల ద్వారా చెల్లింపులు చేస్తున్నారు.ఈడిజిటల్ చెల్లింపుల ప్రక్రియ వెనుక మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్(ఎం డీఆర్) అనే కీలకమైన రుసుము ముడిపడి ఉంది.వ్యాపారులు,బ్యాంకులు,పేమెంట్ గేట్వేల మధ్య జరిగే ఆర్థికచక్రంలో మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్కీ లక పాత్ర పోషిస్తుంది.యూపీఐ లావాదేవీలపైఛార్జీలు లేదా మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ ఛార్జీలు విధించేందుకు కేంద్రం సిద్ధమవుతున్నతరుణంలో వినియోగదారుల్లోఆందోళన నెలకొంది.రూ.2000దాటి పేమెం ట్లు చేస్తే ఛార్జీలు పడతాయనే భయాందోళన వినియోగదారుల్లో నెలకొంది.రూ.2,000కు మించిన యూపీఐ లావాదేవీలపై అక్టోబర్ 15 నుంచి 0.4శాతం మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ వసూలు చేయనున్న నేపథ్యంలోఈఎండీఆర్ గురించి పూర్తి వివరాలు తెలుసుకుందాం..-(ప్రదీప్ కుమార్)

ఎండీఆర్ ఎలా పనిచేస్తుంది? ఓ విని యోగదారుడు దుకాణంలో వస్తువును కొను గోలు చేసికార్డు లేదా డిజిటల్ విధానంలో డబ్బులు చెల్లించినప్పుడు ఆపేమెంట్ సురక్షి తంగా జరిగేందుకు బ్యాంకులు, నెట్వర్క్ ప్రొవై డర్లు, పేమెంట్ గేట్‌వేలు కలిసి పనిచేస్తాయి. ఆ సేవలను అందించినందుకుగాను ఆయా సంస్థలు వ్యాపారి నుంచి కొంత శాతాన్ని రుసు ముగా వసూలు చేస్తాయి. ఆమొత్తాన్నే మర్చం ట్ డిస్కౌంట్ రేట్(ఎండీఆర్) అంటారు. ఉదా హరణకు ఒక్కశాతం ఎండీఆర్ అంటే.. కస్ట మర్ చెల్లించినరూ.1000లో రూ.10బ్యాంకు లకు రుసుముగా వెళ్లి..వ్యాపారి ఖాతాలో రూ.990మాత్రమే జమ అవుతాయి. ఆ 10 రూపాయలు వ్యాపారి మాత్రమే భరించాల్సి ఉంటుంది. దాంతో వినియోగదారుడికి ఎలాం టి నష్టం జరగదు.

అయితే పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు ఎండీఆర్ ఛార్జీ లను సులువుగా భరించగలిగే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ..తక్కువ లాభం మార్జిన్లతో పనిచేసే చిరువ్యాపారులకు ఈరుసుములు కాస్త భారం గా మారే అవకాశం ఉంది.అయితే సురక్షిత మైన పేమెంట్ల నిర్వహణ,సైబర్ భద్రత పెంచడం,డిజిటల్ నెట్‌వర్క్‌ను నిర్వహిం చేందుకు బ్యాంకులకు ఈఎండీఆర్ ఆదా యం అత్యవసరమని ఉన్నతాధికారులు పేర్కొంటున్నారు. సమర్థవంతమైన ఎండీఆర్ విధానం ద్వారా డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ బలో పేతం కావడమే కాకుండా నగదు రహిత సమాజం దిశగా అడుగులు పడతాయని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ఎంత ఛార్జీలు?..
ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య జరిగే పర్సన్ టు పర్సన్ నగదు బదిలీలకు ఎలాంటి ఎండీఆర్ ఉండదు.కొత్త ఎండీఆర్ విధానం ప్రకారం రూ.2,000కు మించిన పర్సన్-టు-మర్చం ట్ లావాదేవీలపై 0.4శాతం ఎండీఆర్ విధి స్తారు.రూ.2 వేలలోపు జరిగే యూపీఐ లావా దేవీలపై ఎలాంటి ఎండీఆర్ ఛార్జీలు వర్తిం చవు. ఒక్కో లావాదేవీకి గరిష్టంగా రూ.300 మాత్రమే ఎండీఆర్ వర్తిస్తుంది.అంటే రూ. 75వేలు పైబడిన లావాదేవీలన్నింటికీ రూ.300మాత్రమే కట్ అవుతుంది.ఈ ఎండీఆర్ ఛార్జీలను వ్యాపారులే భరించాలి. నెలకూ రూ.లక్షవరకు యూపీఐ క్యూఆర్ కోడ్ ద్వారా ఆదాయం పొందే చిన్న వ్యాపారులకు ఎండీఆర్ నుంచి మినహాయింపు ఉంది. టెలి కాం,రైల్వేలు,పెట్రోల్,ఇన్సూరెన్స్,పబ్లిక్ యుటి లిటీ బిల్లులకు శాతంతో సంబంధం లేకుండా కేవలం రూ.5ఫ్లాట్ ఛార్జ్ మాత్రమే ఉంటుంది.
కస్టమర్ల నెత్తిన పెడతారు..
ఈఎండీఆర్ వినియోగదారుల నెత్తిన పడే ప్రమాదంపై తీవ్రఆందోళన నెలకొంది. విని యోగదారులతో పాటు వ్యాపార వర్గాల్లో కూడా ఆందోళన వ్యక్తం అవుతోంది.అదనపు ఖర్చును కస్టమర్ల నుంచే వసూలు చేస్తామని కొందరు వ్యాపారు చెబుతుండగా..మరికొందరు యూపీఐ పేమెంట్లకు బదులుగా మళ్లీ నగదు చెల్లింపులను ప్రోత్సహించే అవకాశం ఉందని పేర్కొంటున్నారు.ఈక్రమంలో వస్తువులు, సేవ ల ధరలుకూడా పెరిగే అవకాశముందని భయాందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. దీంతో పాటు యూపీఐ చెల్పింపుల వ్యవస్థపై కూడా భారీ దెబ్బ పడే అవకాశం ఉందని ఆందోళ నలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.అయితే చాలా మంది చిన్న వ్యాపారులకు, యూపీఐ వినియోగ దారులకు అసలు ఎండీఆర్(మర్చంట్ డిస్కౌం ట్ రేట్) అంటే అసలు అవగాహనే లేదు. ఈ తరుణంలో వారికి దీనిపై అవగాహన కల్పిం చాల్సి ఉంది.
అవగాహన కల్పిస్తారా?
ఈకొత్త మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ విధానం గురించి చాలామంది వ్యాపారులకు కనీసం అవగాహన లేదు. ఏ లావాదేవీలకు వర్తిస్తుంది, వేటికి వర్తించదు అనేఅంశాలపై వ్యాపారు లతోపాటు వినియోగదారులకు కేంద్ర ప్రభు త్వం పేమెంట్ అగ్రిగేటర్లతో కలిసి అవగా హన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలి.వ్యాపారులకు కొత్త ఛార్జీల విధానాన్ని క్షుణ్ణంగా వివరించి అనవసర గందరగోళం లేకుండా చూడాలి. అవగాహన కార్యక్రమాల గురించి ఇదివరకే కేంద్రప్రభుత్వం ప్రకటించిన సంగతి తెలిసిందే.
7 ఉచిత లావాదేవీలకు ఛార్జీ చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు..
పర్సన్ టు పర్సన్: ఒకరి బ్యాంకు ఖాతా నుంచి మరొకరి బ్యాంక్ ఖాతాకు నేరుగా డబ్బులు పంపే పర్సన్ టు పర్సన్ లావాదేవీలకు జీరో ఎండీఆర్ వర్తిస్తుంది. ఎలాంటి లిమిట్ లేదు. ఇతరుల నుంచి మీ బ్యాంకు ఖాతాకు నగదు బదిలీ చేసిన ఎలాంటి ఛార్జీలు వర్తించవు. చిరు వ్యాపారులకు చేసే పేమెంట్స్: క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్ చేసిన కిరాణా దుకాణం,స్థానిక వ్యాపారులకు చేసే పేమెంట్లపై నెలకు రూ.లక్ష వరకు ఎలాంటి ఛార్జీలు పడవు.ఎండీఆర్ కేవ లం వ్యాపారులే చెల్లిస్తారని గుర్తుంచు కోవాలి. రూ.2000వేలలోపు వాలెట్ చెల్లింపు: పేటీఎం, ఫోన్ పే లేదా ఇతర ప్రీపెయిడ్ వాలెట్ల నుంచి రూ.2 వేల లోపు జరిపే వాలెట్ చెల్లింపులపై ఎండీఆర్ ఛార్జీలు వర్తించవు. ప్రభుత్వ సేవలకు లావాదేవీలు:ప్రభుత్వ ట్యాక్సులు,చలానాలు, సేవలకు యూపీఐద్వారా చేసే చెల్లింపులు ఆన్ లైన్ ఈ-కామర్స్ ఆర్డర్లు: అమెజాన్, ఫ్లిప్‌కార్ట్ వంటి సైట్లలో చేసే యూపీఐ లావా దేవీలకు ఎలాంటి ఎండీఆర్ ఛార్జీలు పడవు. యూపీఐ ఆటోపే: బిజినెస్ బిల్లులు,ఓటీటీ సబ్ స్క్రిప్షన్లు,సిప్‌ల కోసం షెడ్యూల్ చేసుకునే ఆటో పేలపై ఎలాంటి ఛార్జీలు పడవు.
రూ.2 వేల లోపు పర్సన్ టూ మర్చంట్: బడా వ్యాపారులకు చేసే పర్సన్ టూ మర్చంట్ యూపీఐ లావాదేవీలు రూ.2వేలలోపు ఉచి తం.ఆపైన చేసే లావాదేవీలపై మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ ఛార్జీలను వ్యాపారులే చెల్లిం చాల్సి ఉంటుంది.
కేంద్రం నిఘా
కేంద్రం త్వరలో వసూలు చేసే ఎండీఆర్ విని యోగదారుల నెత్తిన పడే ప్రమాదం ఉందనే ఆందోళన నెలకొన్న తరుణంలో..వ్యాపారి లావాదేవీలను నిత్యం పర్యవేక్షించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుంది.వ్యాపారులు మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ ఛార్జీలను వినియో గదారుల ఖాతానుంచి వ్యాపారి వసూలు చేయ కుండా కేంద్రం భారీ చర్యలను చేపడుతోంది. అక్టోబర్ 15నుంచి అమలు కానున్న విధా నంపై కేంద్ర ప్రభుత్వం నిఘాను ఏ మేరకు పెట్టనుందో వేచి చూడాల్సిందే.
యూపీఐ ఉచితంగా ఉండాలి.. ఛార్జీలు విధిస్తే డిజిటల్ ఇండియాకి అర్థం లేదు..
దేశంలో యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ (UPI)ద్వారా జరిగే లావాదేవీలపై ఎలాంటి రుసుములు విధించకూడదని..మరికొన్నేళ్ల పాటు సున్నా ఫీజు విధానాన్ని కొనసాగిం చాలని నీతి ఆయోగ్ మాజీ వైస్-ఛైర్మన్ రాజీవ్ కుమార్ ప్రభుత్వానికి సూచించారు.దేశంలో కరెన్సీ-జీడీపీ నిష్పత్తి స్పష్టంగా తగ్గుముఖం పట్టే ధోరణి కనిపిచే వరకు యథాతథ స్థితిని కొనసాగించి..ఆతర్వాతే ఫీజుల అంశంపై సమీక్ష జరపాలని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. పీటీఐ వార్తా సంస్థతో మాట్లాడిన ఆయన.. ఏ రకమైన లావాదేవీల విలువ పైనైనా వ్యాపారుల నుండి రుసుము వసూలు చేయడాన్ని తాను సమర్థించడం లేదని..యూపీఐని విస్తృత సాను కూల ప్రయోజనాలు కలిగించే ఒక ‘ప్రజా ప్రయోజన’ (Pubశ్రీఱc Gశీశీd) సేవగా ప్రభుత్వం పరిగణించాలని స్పష్టం చేశారు.
యూపీఐ డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల నిర్వ హణకు ప్రభుత్వ ఖజానాపై దాదాపు రూ. 20, 000 కోట్ల భారం పడుతున్నప్పటికీ, డిజిటల్ లావాదేవీల వల్ల దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు చేకూరే మొత్తం ప్రయోజనాలు ఆ ఖర్చు కంటే చాలా ఎక్కువ అని రాజీవ్ కుమార్ వివరించారు. ప్రస్తుతం యూపీఐలో 96 శాతం లావాదేవీలు రూ.2,000 కంటే తక్కువ విలువ కలిగినవే అయినప్పటికీ,మొత్తం లావాదేవీల విలువ పరంగా చూస్తే 66శాతం లావాదేవీలు 2,000 కంటే ఎక్కువగా ఉంటున్నాయని తెలిపారు. ఇలాంటి తరుణంలో వ్యాపారులపై స్వల్ప రుసుము విధించినా, వ్యాపారులు తిరిగి నగదు లావాదేవీల (్పుasష్ట్ర Tతీaఅsactఱశీఅs) వైపు మళ్లే ప్రమాదం ఉందనే ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థ మరింత పటిష్టం కావడానికి ఉచిత సేవలను కొనసాగించడమే శ్రేయస్కరమని పేర్కొన్నారు.
మరోవైపు ఆరేళ్ల పాటు ఉచిత సేవలు అందిం చిన తర్వాత..అక్టోబర్ 15 నుండి రూ. 2,000 పైబడిన వ్యక్తి-నుండి-వ్యాపారి (P2వీ) లావా దేవీలపై 0.4శాతం మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేటు (వీణ=) వసూలు చేయనున్నట్లు ప్రభుత్వం గతంలో ప్రకటించింది.అయితే రోజువారీ వ్యక్తి గత చెల్లింపులు, చిన్న లావాదేవీలకు ఈ రుసు ముల నుండి మినహాయింపు ఉంటుంది. అలాగే,రూ.75,000 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ విలువైన చెల్లింపులకు గరిష్ట వీణ= పరిమితిని రూ.300గా నిర్ణయించారు. రైల్వేలు, టెలికాం, ఇన్సూరెన్స్,ఇంధనం మరియు వ్యవసాయ రంగాల వంటి తక్కువ లాభదాయక రంగా లలో రూ.2,000 పైబడిన ప్రతి లావాదేవీకి రూ.5 స్థిరమైన వీణ= మాత్రమే వర్తిస్తుంది. ఇవి మొత్తం P2వీ లావాదేవీల విలువలో 17 శాతం,పరిమాణంలో 46శాతం వాటాను కలిగి ఉన్నాయి.ఈ రుసుముల విధింపుపై రాజకీ యంగా తీవ్ర దుమారం రేగగా.. కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ స్పష్టతనిచ్చింది.మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేటు (వీణ=) అనేది కేవలం వ్యాపా రుల చెల్లింపుల వ్యవస్థకు సంబంధించి విధిం చే రుసుము మాత్రమేనని, సాధారణ వినియో గదారుల (Usవతీs)పై ఎలాంటి రకమైన భారం పడదని తేల్చి చెప్పింది.ప్రజలు ఎటువంటి నెలవారీ పరిమితులు లేదా టైర్ ఆధారిత పరి మితులు లేకుండా అపరిమిత ఉచిత యూపీఐ సేవలను ఎప్పటిలాగే పొందుతారని మంత్రిత్వ శాఖ తన ప్రకటనలో వివరించింది.
యూపీఐ ఎంత పెద్ద వ్యవస్థగా మారింది?
యూపీఐ విస్తృతి ఇప్పుడు భారత డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలకమైన స్థాయికి చేరింది. చీP్పుI గణాంకాల ప్రకారం 2026 ఆగస్టులో యూపీఐద్వారా 24,508.96 మిలియన్ అంటే సుమారు 24.51బిలియన్ లావాదే వీలు జరిగాయి.వాటి మొత్తం విలువ రూ.29, 82,355.95కోట్లు. అదే నెలలో యూపీఐతో అనుసంధానమైన బ్యాంకుల సంఖ్య 752గా ఉంది.అంటే రోజువారీ జీవితంలో యూపీఐ ఎంతగా కలిసిపోయిందో ఈగణాంకాలే చెబు తున్నాయి.ఇలాంటి విస్తృతవ్యవస్థలో ధర విధా నంలో చిన్న మార్పు కూడా వ్యాపారులు, బ్యాం కులు,పేమెంట్ యాప్‌లు,చివరికి వినియో గదారులపై ప్రభావంచూపే అవకాశం ఉంది.
కార్పొరేట్ ఆధిపత్యంపై చర్చ
యూపీఐ మార్కెట్‌లో పెద్ద పేమెంట్ యాప్ లకు గణనీయమైన వాటా ఉంది.అధిక విలు వైన లావాదేవీలపై వీణ=ద్వారా ఆదాయం ఏర్పడటం వల్ల పెద్ద పేమెంట్ ప్లాట్ ఫారమ్ లకు కూడా కొత్త ఆదాయ ప్రవాహం ఏర్పడే అవకాశం ఉందని మార్కెట్ విశ్లేషణలు సూచి స్తున్నాయి. అదే సమయంలో చిన్న పేమెంట్ సంస్థలు,బ్యాంకులు,వ్యాపారులకు దీని ప్రభా వం ఎలా ఉంటుందన్నది అమలు తర్వాతే స్పష్టమవుతుంది.ఇది కేవలం “చార్జీ వస్తుందా లేదా?”అనే ప్రశ్న కాదు.లిలియూపీఐ అభివృద్ధి ఖర్చును ఎవరు భరించాలి? ఆదాయం ఎవరికి వెళ్లాలి? చిన్న వ్యాపారులు, వినియోగదారుల ప్రయోజనాలు ఎలా రక్షించాలి? అన్నది అస లు చర్చ.
ముందున్న అసలు ప్రశ్న
అక్టోబర్ 15 నుంచి అమల్లోకి వచ్చే వీణ=తో యూపీఐ పూర్తిగా“పెయిడ్ సిస్టమ”గా మారడం లేదు. P2P చెల్లింపులు,రూ.2,000వరకు అర్హతగల మర్చంట్ చెల్లింపులు,అర్హతగల చిన్న వ్యాపారులకు మినహాయింపులు కొనసా గుతు న్నాయి.అయినప్పటికీ ఇప్పటివరకు ఉచితంగా ఉన్న అధిక విలువైన మర్చంట్ చెల్లింపులకు ధర నిర్ణయించడం ఒక కొత్త దశకు నాంది.ఈ మార్పు వల్ల వ్యవస్థకు అవసరమైన నిర్వహణ ఆదాయం లభిస్తుందా?చిన్నవ్యాపారులపై భా రం ఎంతవరకు ఉంటుంది?వినియోగదారు లకు పరోక్షంగా ఖర్చు బదిలీ అవుతుందా? డిజిటల్ చెల్లింపుల వినియోగంపై ప్రభావం ఎంత?పెద్ద పేమెంట్ సంస్థల మార్కెట్ వాటా లు మరింత పెరుగుతాయా?ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు కాలమే చెప్పాలి.యూపీఐని ప్రజల సౌకర్యంగా,సమగ్ర డిజిటల్ మౌలిక వేదికగాకొనసాగించాలంటే ఆదాయం,నిర్వ హణవ్యయం,చిన్నsవ్యాపారాల రక్షణ,విని యోగదారుల ప్రయోజనం,పోటీ ఈఐదు అం శాల మధ్య సమతుల్యతే కీలకం.

విశాఖపట్నం, సెప్టెంబర్ 3:
నగరంలో పారిశుద్ధ్య నిర్వహణలో ఎటు వంటి అలసత్వాన్ని సహించేది లేదని, ప్రజ లకు మెరుగైన పారిశుద్ధ్య సేవలు అందేలా అధికారులు నిరంతరం క్షేత్రస్థాయిలో పర్య వేక్షించాలని జీవీఎంసీ కమిషనర్ కేతన్ గార్గ్ ఆదేశించారు.రానున్న స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలకు సంబంధించి పోలింగ్ స్టేషన్ల గుర్తింపు,మౌలిక సదుపాయాల కల్పన ప్రక్రి యను కూడా వేగవంతం చేయాలని సూచించారు. గురువారం క్షేత్రస్థాయి పర్యటనలో భాగంగా నార్త్ జోన్ పరిధిలోని 45,48వ వార్డుల్లో షాదీఖానా,ఎన్జీవోస్ కాలనీ,కేంద్రీయ విద్యాలయం,సోనియా గాంధీ కాలనీ తదితర ప్రాంతాల్లో నార్త్ జోన్ జోనల్ కమిషనర్ బి.రాముతో కలిసి కమిషనర్ పర్యటించారు.48వ వార్డులో డోర్ టు డోర్ వ్యర్థాల సేకరణ,రోడ్లు, కాలు వల పరిశుభ్రత,వీధి దీపాలు,తాగునీటి సరఫరా తదితర మౌలిక సదుపాయాలను పరిశీలించారు. స్థానిక ప్రజలతో నేరుగా మాట్లాడి పారిశుద్ధ్యం,తాగునీటి సరఫరాపై ఆరా తీశారు.ఎటువంటి ఇబ్బందులు లేవని ప్రజలు తెలియజేయగా,ఇళ్ల వద్దనేతడి,పొడి వ్యర్థాలను వేరుచేసి ప్రతిరోజూ వ్యర్థాల సేక రణ వాహనాలకు అందించాలని,పరిసరా లను పరిశుభ్రంగా ఉంచుకోవడంతో పాటు తాగునీటిని వృథా చేయకుండా పొదుపుగా వినియోగించుకోవాలని కమిషనర్ సూచిం చారు.అనంతరం 48వ వార్డులో పారిశుద్ధ్య కార్మికుల హాజరు పట్టికను పరిశీలించిన కమిషనర్, ఒక శాశ్వత పారిశుద్ధ్య కార్మి కురాలితో పాటు నలుగురు పొరుగు సేవల సిబ్బంది దీర్ఘకాలంగా విధులకు గైర్హాజరవు తున్నట్లు గుర్తించారు.విధులకు సక్రమంగా హాజరుకాని శాశ్వత పారిశుద్ధ్య కార్మికు రాలిపై నిబంధనల మేరకు తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని జోనల్ కమిషనర్‌ను ఆదేశిం చారు.పర్యటనలో పలు ప్రాంతాల్లో రోడ్ల పక్కన చెట్ల కొమ్మలు పేరుకుపోయి ఉండ టాన్ని గమనించిన కమిషనర్ వాటిని వెంటనే తొలగించాలని ఆదేశించారు. విద్యుత్ వైర్లకు అడ్డుగా ఉన్న కొమ్మలను ఈపీడీసీఎల్ సిబ్బంది తొలగించి అక్కడే ఉంచినట్లు అధికారులు వివరించగా, ఈపీడీసీఎల్ అధికారులతో సమన్వయం చేసుకొనిచెట్ల కొమ్మలు,ఇతర వ్యర్థాలను ఎప్పటికప్పుడు తరలించేలా చర్యలు చేపట్టాలని జోనల్ కమిషనర్‌కు సూచిం చారు.రానున్న స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలకు సంబంధించి పోలింగ్ స్టేషన్ల గుర్తింపు, అక్కడ అందుబాటులో ఉన్న మౌలిక సదుపాయాలపై కమిషనర్ ప్రత్యేకంగా సమీక్షించారు.షాదీఖానా,కేంద్రీయ విద్యా లయం,ఎన్జీవోస్ కాలనీ ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాల,ఎలిమెంటరీ స్కూల్,భారతీయ విజ్ఞాన కేంద్రం తదితర ప్రాంతాల్లో ప్రతిపాదించిన పోలింగ్ స్టేషన్ల ప్లాన్ కాపీలను పరిశీలించారు. అవసరానికి అనుగుణంగా కొత్త పోలింగ్ స్టేషన్లను గుర్తించాలని, సాధ్యమైనంత వరకు సంబంధిత వార్డుల పరిధిలోనే పోలింగ్ స్టేషన్లు ఉండేలా కార్యాచరణ చేపట్టాలని వార్డు ప్లానింగ్ కార్యదర్శులను ఆదేశిం చారు. పోలింగ్ స్టేషన్లలో అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు ముందస్తు ప్రణాళిక సిద్ధం చేయాలని,ఈ ప్రక్రియపై జోనల్ కమిషనర్లు ప్రత్యేక దృష్టి సారిం చాలని సూచించారు. – జి.ఆనంద్ సునీల్ కుమార్ 

విశాఖపట్నం ప్రతినిధి : ప్రజల సమస్యలను పరిష్కరించి, వారిలో సంతృప్తి స్థాయిని పెంచ డమే ప్రజా ఫిర్యాదుల పరిష్కార వేదిక. ఈవేదిక ను మరింత విస్తరించి గ్రామ/వార్డుస్థాయికి చేరువ చేయడానికి విశాఖ జిల్లా కలెక్టర్ కృషి చేస్తున్నారు.ప్రజలు ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు వెళ్లి తమ సమస్యలను చెప్పుకోవడమా? లేక ప్రభుత్వం ప్రజల వద్దకు వెళ్లి వారి సమస్యలను తెలుసుకోవడమా?నిజానికి… మంచి పాలనకు కొలమానం ప్రభుత్వ కార్యాలయాల సంఖ్య కాదు.ప్రజల సమస్యలు ఎంత సులభంగా విన బడుతున్నాయి?అవి ఎంత వేగంగా పరిష్కాs Áమవుతున్నాయి? అనే విషయాలే ప్రామాణికం. ఈఆలోచనకు మరింత బలం చేకూర్చేలా విశాఖపట్నం జిల్లాలో ప్రజా ఫిర్యాదుల పరి ష్కార వ్యవస్థను గ్రామ,వార్డు స్థాయికి మరింత చేరువ చేసే కీలక నిర్ణయం తీసుకున్నారు. ఇకపై జిల్లాలోని అన్ని స్వర్ణ గ్రామం,స్వర్ణ వార్డు కార్యాలయాల్లో ప్రతిరోజూ పీజీఆరఎస్ నిర్వహించ నున్నారు.జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.అభిషిక్త్ కిశోర్ అధి కారులకు ఇచ్చిన ఈఆదేశం వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశం ఒక్కటే ప్రజల సమస్యలకు ప్రభుత్వం మరింత చేరువ కావాలి.
రెండు గంటలు..ఒక పెద్ద మార్పుకు నాంది
ప్రతి రోజు మధ్యాహ్నం 3 గంటల నుంచి 5 గంటల వరకు స్వర్ణ గ్రామం,స్వర్ణ వార్డు కార్యా లయాలు ప్రజల సమస్యలను వినేందుకు అందుబాటులో ఉంటాయి.ఈ రెండు గంటలు సాధారణ కార్యాలయ సమయం కాదు.తమ సమస్యను ఎవరికి చెప్పాలో తెలియని ఒక వృద్ధుడికి ఇవి ఆశాకిరణం కావచ్చు.ఒక ప్రభు త్వ పథకం అందక ఇబ్బంది పడుతున్న కుటుం బానికి ఇవి ఒక పరిష్కార మార్గం కావచ్చు. భూమి,పెన్షన్,రేషన్, విద్య,పారిశుధ్యం,మౌలిక వసతులు లేదా ఇతర ప్రభుత్వ సేవలకు సంబం ధించిన సమస్యతో తిరుగుతున్న ఒక సామాన్యు డికి ఇవి ప్రభుత్వాన్ని నేరుగా కలిసే అవకా శంగా మారవచ్చు.ప్రజలు తమ సమస్యను చెప్పేందుకు మండల కేంద్రానికి, జిల్లా కార్యా లయానికి లేదా వివిధ శాఖల కార్యాలయాలకు పదేపదే వెళ్లాల్సిన అవసరం లేకుండా వారి ప్రాంతంలోనే సమస్యను నమోదు చేసి,పరిష్కార ప్రక్రియను ప్రారంభించడం ఈ విధానంలోని ప్రధాన ఉద్దేశం.అర్జీ తీసుకోవడం కాదు పరిష్కారం వరకు బాధ్యత
ప్రజా ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థలో అత్యంత కీలకమైన అంశం ఫిర్యాదును స్వీకరించడం కాదు.అది పరిష్కారమయ్యే వరకు దాని వెంట నడవడం.ఈవిషయాన్నే జిల్లా కలెక్టర్ స్పష్టంగా నిర్దేశించారు.ప్రజల నుంచి స్వీకరించే ప్రతి అర్జీని పీజీఆరఎస్‌లో నమోదు చేయాలి. సం బంధిత శాఖకు పంపించాలి. అక్కడితో బాధ్యత ముగిసిందని భావించకుండా, సమస్య పరిష్కార మయ్యే వరకు నిరంతరం పర్యవేక్షించాలి.ఇదే ఈ వ్యవస్థను ఒక సాధారణ ఫిర్యాదు స్వీకరణ కార్యక్రమం నుంచి బాధ్యతాయుతమైన ప్రజా సేవా వ్యవస్థగా మారుస్తుంది.ఎందుకంటే ఒక అర్జీకి నంబర్ ఇవ్వడం సులభం.కానీ ఆ అర్జీ వెనుక ఉన్న మనిషి సమస్యను అర్థం చేసుకుని పరిష్కారం చూపించడం అసలైన పరిపాలనా బాధ్యత.పాలన ఎంత ఉన్నత స్థాయిలో ఉన్నా దాని ప్రభావం చివరికి కనిపించేది గ్రామం/వార్డులోనే.ఒకకుటుంబం జీవితంలోనే. అం దుకే గ్రామ,వార్డు స్థాయిలో ప్రభుత్వ సేవలను మరింత అందుబాటులోకి తీసుకురావాలన్న లక్ష్యంతో అధికారులు సమన్వయంతో పనిచేయాలని కలెక్టర్ సూచించారు.
సంక్షేమ పథకం అర్హుడికి చేరిందా?
ప్రభుత్వ సేవకోసం దరఖాస్తు చేసిన వ్యక్తి సమ స్య పరిష్కారమైందా?ఒకకుటుంబానికి అవ సరమైన ధ్రువపత్రం అందిందా? స్థానికంగా ఎదురవుతున్న సమస్యకు సంబంధితశాఖ స్పం దించిందా?ఇలాంటి ప్రశ్నలకు సమాధా నం చెప్పగలిగే స్థాయిలో గ్రామ,వార్డు యంత్రాం గం పనిచేయాల్సిన అవసరం ఉంది. అందుకే పీజీఆరఎస్‌ను కేవలం ఫిర్యాదుల పెట్టెగా కాకుండా, ప్రజలుప్రభుత్వం మధ్య నేరుగా అను సంధానం చేసే వారధిగా చూడాల్సిన అవసరం ఉంది.ప్రజలు చెప్పే ప్రతిసమస్యలో ఒక ప్రాం తం ఎదుర్కొంటున్న వాస్తవ పరిస్థితి దాగి ఉం టుంది.ఒకే రకమైన సమస్య పదేపదే వస్తుంటే, అది వ్యక్తిగత సమస్య మాత్రమే కాదు… వ్యవస్థ లో ఎక్కడో ఒకలోపం ఉందనే సంకేతం. అందుకే పీజీఆరఎస్ ద్వారా వచ్చే ఫిర్యాదులు ప్రభుత్వానికి కేవలం పరిష్కరించాల్సిన అర్జీలు మాత్రమే కాకుండా,పాలనను మెరుగు పర చేందుకు అవసరమైన సమాచారంగా కూడా ఉపయోగపడతాయి.ప్రజలు ఏమి కోరుకుంటు న్నారు?ఎక్కడ సమస్య ఉంది?ఏశాఖలో ఆల స్యం జరుగుతోంది?ఏసేవ ప్రజలకు సులభం గా అందడం లేదు?ఏసమస్యకు తక్షణ జోక్యం అవసరం?ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలను పీజీఆర్ ఎస్ మరింత స్పష్టంగా అందించగలదు.
అధికారులకు పరీక్ష… ప్రజలకు నమ్మకం
ప్రతిరోజూ పీజీఆరఎస్ నిర్వహించాలన్న నిర్ణయం అధికార యంత్రాంగానికి కూడా ఒక బాధ్యతను పెంచుతుంది.ప్రజలు చెప్పిన సమస్యను వినడం మాత్రమే కాదు.దానిని నమోదు చేయాలి. సంబంధిత అధికారికి చేరవేయాలి.పరిష్కారానికి గడువు నిర్ణయించాలి.పురోగతిని పరిశీలించాలి. చివరకు సమస్య పరిష్కారమైందా లేదా అన్నది నిర్ధారించాలి.ఇలాంటి నిరంతర పర్యవేక్షణ ఉం టేనే ప్రజల్లో ప్రభుత్వంపై విశ్వాసం పెరుగు తుంది.ఎందుకంటే ప్రజలకు కావాల్సింది హామీలు కాదు…ఫలితం.అర్జీ స్వీకరించామని చెప్పడం కాదు…సమస్య పరిష్కరించామని చెప్పగలగడం.
ప్రజా సంతృప్తే అసలైన విజయం
ప్రభుత్వ కార్యక్రమాల విజయాన్ని ఎన్నిఅర్జీలు స్వీకరించామనే సంఖ్యతో మాత్రమే కొలవలేం. ఎన్నిసమస్యలు పరిష్కరించాం?ఎంత వేగంగా పరిష్కరించాం?పరిష్కారం పొందిన ప్రజలు ఎంత వరకు సంతృప్తి చెందారు?అనే అంశాలే అసలైన కొలమానం.ఈ దిశగా అధికారులు పనిచేయాలని జిల్లా కలెక్టర్ స్పష్టం చేశారు. ప్రజల సమస్యలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడంతో పాటు, ప్రజా సంతృప్తిని సాధించే విధంగా పీజీఆరఎస్‌ను సమర్థవంతంగా అమలు చేయాలని ఆదేశించారు.
పాలనకు కొత్త చిరునామా
ఒకప్పుడు ప్రభుత్వ కార్యాలయం అంటే ప్రజలు వెళ్లాల్సిన ప్రదేశం.ఇప్పుడు మారుతున్న పాలనా విధానంలో ప్రభుత్వ కార్యాలయం అంటే ప్రజ లకు అందుబాటులో ఉండాల్సిన సేవా కేంద్రం.ఈ మార్పు కేవలం కార్యాలయాల స్థాయిలో జరగకూడదు. ఆలోచనలో కూడా జరగాలి.అధికారిప్రజల మధ్య దూరం తగ్గాలి. ఫిర్యాదు పరిష్కారం మధ్య సమయం తగ్గాలి. ప్రభుత్వం ప్రజల మధ్య నమ్మకం పెరగాలి.స్వర్ణ గ్రామం, స్వర్ణ వార్డు కార్యాలయాల్లో ప్రతిరోజూ నిర్వహించనున్న పీజీఆరఎస్ ఈ మార్పుకు ఒక ఆచరణాత్మక రూపం.
ప్రతిరోజూ రెండు గంటలు…
ప్రజల కోసం కేటాయించిన రెండు గంటలు. వారి సమస్యలను వినేందుకు రెండు గంటలు. వారి అర్జీలను నమోదు చేసేందుకు రెండు గంటలు.అంతకంటే ముఖ్యంగా…ప్రభుత్వం తమతో ఉందనే నమ్మకాన్ని ప్రజల్లో నింపేం దుకు రెండు గంటలు.ప్రజల సమస్య వినిపించే చోటే ప్రజాస్వామ్యం బలపడుతుంది.ఆ సమ స్యకు పరిష్కారంలభించే చోటే పాలనకు అర్థం వస్తుంది.అందుకే…ప్రజల గడప వద్దకు పాలన చేరినప్పుడే పాలన ప్రజల జీవితాల్లో మార్పుగా కనిపిస్తుంది.స్వర్ణ గ్రామం…స్వర్ణ వార్డు కార్యాల యాల్లో ప్రతిరోజూ పీజీఆరఎస్ నిర్వహించా లన్న నిర్ణయం ఆమార్పు దిశగా మరో ముఖ్య మైన అడుగు. – జి.ఆనంద్ సునీల్ కుమార్ 

దీర్ఘకాలంపాటు వర్షం లేకపోవడం,పంటలు పండక పోవడం,ప్రజలకు,పశువులకు ఆహారకొరత,మంచినీటి కొరత ఏర్పడటాన్ని కరువుగా పేర్కొంటారు.స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తొలిరోజులలో పెద్దలుడొక్కల కరువు గురించి చెప్పు తునేవారు. బ్రిటీష్ పాలకులు ప్రజలను పట్టించుకోకపోవడంతో ప్రజలుమట్టి జాపకానుకొని తాగినట్లు చెప్పుకునేవారు. స్వాతంత్య్రానంతరం 52లో రాయలసీమ కరువు ఏర్పడింది.ఆనాటి భారత ప్రభుత్వం రాయలసీమ కరువును గుర్తించ టానికి, సహాయ చర్యలు చేపట్టడానికి నిరాక రించింది.దానికై ప్రజలు పెద్ద ఎత్తున పోరాడి కరువు ప్రకటింప చేసుకున్నారు.

కరువు నిబంధనలు – నష్టపరిహారాలు
1966లో దేశ వ్యాపితంగా కరువు ఏర్పడింది. భారత ప్రభుత్వం కరువు నిబంధనలు రూపొందించింది. సాధారణ వర్షపాతం కన్నా 25 శాతం తక్కువ వర్షం కురవటం, పంటల సాగు విస్తీర్ణం 50శాతం తగ్గటం, పంటల దిగు బడులు 33శాతం తగ్గటం కరువు నిబంధ నలుగా పేర్కొన్నారు. కరువు ప్రకటించాలంటే వర్షపాతంతో పాటు మరొక నిబంధన వర్తిం చాలని షరతు ప్రకటించారు. వర్షాన్ని లెక్కించ టానికి విధానం రూపొందించారు. 24 గంట లలో రంగున్నర మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం పడితే ఒక వర్షపు రోజు కింద లెక్క, అటువంటి వర్షం 21రోజులు పడకపోతే తేలికపాటి కరువు గాను,29రోజులు కురవకపోతే తక్కువ కరుపు గాను,12 రోజులు దాటితే తీవ్ర కరువుగాను పరిగణించేవారు. కరువు ప్రకటించగానే ప్రభు త్వం తీసుకోవాల్సిన సహాయడం చర్యల క్రింద పలలు ఉసారు కల్పించడం, ప్రజలకు,పశువులకు తాగునీరు సరఫరా చేయటం,పశుగ్రాసం సరఫరా చేయటం, ఉచిత రేషన్ ఇవ్వ టం,అంజలి కేంద్రాలు నిర్వహించడం, రైతుల రుణాలు రీ షెడ్యూల్ చేయటం,పేదలకు వినియోగ రుణాలు ఇవ్వడం తదితర కార్య క్రమాలు చేపట్టాలి.
బిజెపి ప్రభుత్వం తెచ్చిన చట్టాలు
2016లో దేశంలో తిరిగి కరువు పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వం కరువు విధా నాలను పునః పరిశీలించింది.“వేదాస” పేరుతో కొత్త నిబంధనలు ప్రకటించింది. విజువలై జేషన్ ఆఫ్ ఎర్త్ అబ్జర్వేషన్ డేటా అండ్ ఆర్కైనల్ సిస్టమ్ అనే విధానాన్ని ప్రకటించింది. ఈ విధానంలో గతంలో ఉన్న మూడు నిబంధ నలకు తోడు నీటి నిల్వలను కూడా పరిశీలిం చాలని చేర్చింది. వీటిలో కనీసం మూడు అంశాలు ఉంటేనే కరువుగా గుర్తించాలని పేర్కొన్నది. భూమిపైన, భూమి లోపల ఉన్న నీటి నిల్వలను భూమిలో ఉన్న తేమ శాతాన్ని పరిగణలోకి తీసుకోవాలని పేర్కొన్నది. వ్యవసా యం రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అజమాయిషి లోనిది. కావున రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కరువు ప్రాంతాలను నిర్ణయించి పంపితే,కేంద్రం పరిశీలించి ఆమో దం తెలుపుతుందని పేర్కొంది. రాష్ట్ర ప్రభు త్వాలు నివేదికలు పంపిన అనంతరం కేంద్ర బృందాలు పర్యటించి, క్షేత్ర స్థాయిలో పరిశీలన చేసి నిర్ధారించిన తరువాత కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదిస్తుంది. ప్రకృతి వైపరీత్యాల నిధి నుండి కొంత సహాయం చేస్తుంది. కేంద్రదళాలు పర్య టనకు రెండు నుండి నాలుగు మాసాల సమ యం పట్టేది. అప్పటికీ ఖరీఫ్ సీజన్ ముగిసి రబీ సీజన్ ప్రారంభమయ్యేది.ఇది ఒక తంతు గా మారింది.
ప్రైవేటు బీమా కంపెనీల లాభాల కోసం
కేంద్ర ప్రభుత్వం 2016లో ప్రధానమంత్రి ఫసల్ బీమా యోజన పథరం ప్రవేశ పెట్టింది. దిగుబడి ఆధారిత పంటల బీమా, పర్యావరణ ఆధారిత పంటల బీమా పథకాలను కలిపి ఒకే చట్టం వేసింది. బీమా పథకం అమలుకు వది ప్రైవేటు ప్రైవేటు సంస్థలకు అప్పగించింది. 2019లో ప్రైవేటు బీమా కంపెనీలు వ్యవసా య శాఖ ఉద్యోగులు రూపొందించిన కరువు అంచనాలను అంగీకరించేది లేదని, శాటిలైట్ సమాచారం ద్వారా సేకరించే విధానం ప్రవేశ పెట్టాలని పేచీ పెట్టాయి.కేంద్ర ప్రభుత్వం అందుకు అంగీకరించింది.ఈ కాలంలో ప్రైవేటు బీమా కంపెనీలు, రూ.24 వేల కోట్ల లాభాలు పోగేసుకున్నాయి.రైతులకు చెల్లిం చింది స్వల్పం.
ప్రస్తుతం ఇండియన్ స్పేస్ రీఛార్జ్ ఆర్గనైజేషన్ (ఇస్రో) వారు రూపొందించిన స్పేస్ అప్లికేషన్ సెంటర్ ద్వారా సమాచారం సేకరించే విధా నం చేపట్టింది. స్వల్ప వర్షపాతం కలిగిన రాయలసీమలో విత్తనాలు మొలకెత్తని భూమి ఎంత శాతం, మొలకెత్తివా గిడసవారి వేలకు అంటుకుపోయిన విస్తీర్ణం ఎంత శాతం? మొల కొత్తి ఎండిపోయిన పంట ఎంత శాతం? అనేది ఎలా నిర్ధారిస్తారో అంతు పట్టదు, రాయ లసీమలో భూగర్భ జలాలు అడుగంటుతున్న వార్తలు వస్తున్నాయి. శాటిలైట్ సమాచారంలో పృక్ష సమాచారం ప్రకారం పంటలు వేయక పోయినా అటవీ వృక్షాలు, హార్టికల్చర్ వంటలు పచ్చని వాతావరణం చూపిస్తాయి. ఇప్పుడు వర్షాభావానికి గురైన పండ్ల తోటలు అబ్బుపడి ఏడాది పొడవునా పూత పూయటం,పూత నిలపటం,పిందె కట్టడం, కాపు నిలపటం అన్ని దశలలోనూ బలహీనంగా ఉంటాయి. ఇవన్నీ శాటిలైట్ ద్వారా తెలియవు. ప్రత్యక్షంగా తీసుకోవాల్సిన వివరాలు.
నష్టపరిహారాలకు తిలోదకాలు
కేంద్ర ప్రభుత్వం 2025లో ప్రకృతి వైపరీత్యాల చట్టానికి సవరణలు చేసింది. గీత చట్టంలోని 12,13,61 క్లాజులను తొలగించింది. సెక్షన్ 12లో బాధితులను అదుకోవటానికి ఉన్న నిబంధనలు తొలగించారు.13లో పంటలు కోల్పోయిన రైతాంగానికి రుణాలు రీషెడ్యూల్ చేసే చాప్టర్‌ను తొలగించారు.61వరాజు ప్రకారం మహిళలకు, షెడ్యూల్ కులాలకు వివక్ష చూపకుండా పరిహారం ఇవ్వాలనే నిబం ధన తొలగించారు.ఈచట్టం అమలులోకి వస్తే వంట నష్టపరిహారాలు, రుణాల రీ షెడ్యూలు హుళక్కే, పంటల బీమా మాత్రమే దిక్కు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇచ్చారు. రైతాంగం నారుమళ్ళు పోయటం, భూమిని కేంద్ర ప్రభుత్వం కరువు విధానాలను పునః పరిశీలించింది. “వేదాస” పేరుతో కొత్త నిబంధనలు ప్రకటించింది. “విజువలైజేషన్ ఆఫ్ ఎర్త్ అబ్జర్వేషన్ డేటా అండ్ ఆర్కెవల్ సిస్టమ”అనే విధానాన్ని ప్రకటిం చింది. ఈ విధానంలో గతంలో ఉన్న మూడు నిబంధనలకు తోడు నీటి నిల్వలను కూడా పరిశీలించాలని చేర్చింది. వీటిలో కనీసం మూడు అంశాలు ఉంటేనే కరువుగా గుర్తించా లని పేర్కొన్నది. భూమిపైన, భూమి లోపల ఉన్న నీటి నిల్వలను భూమిలో ఉన్న తేమ శాతా న్ని పరిగణలోకి తీసుకోవాలని పేర్కొన్నది. వ్యవసాయం రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అజమాయిషి లోనిది. కావున రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కరువు ప్రాం తాలను నిర్ణయించి పంపితే, కేంద్రం పరిశీ లించి ఆమోదం తెలుపుతుందని పేర్కొంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు నివేదికలు పంపిన అనం తరం కేంద్ర బృందాలు పర్యటించి, క్షేత్ర స్థాయి లో పరిశీలన చేసి నిర్ధారించిన తరువాత కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదిస్తుంది. ప్రకృతి వైపరీత్యాల నిధి నుండి కొంత సహాయం చేస్తుంది. కేంద్ర దగాలు పర్యటనకు రెండు నుండి నాలుగు మాసాల సమయం పట్టేది. అప్పటికే ఖరీఫ్ సీజన్ ముగిసి రబీ సీజన్ ప్రారంభమయ్యేది.
ఇది ఒక తంతుగా మారింది.
రైతాంగానికి బీమా ప్రీమియం చెల్లించమని పదేపదే చెప్పొంది.గత ప్రభుత్వం ఉచిత పం టల బీమా పథకం ప్రవేశపెట్టి రెండు సంవ త్సరాలు అమలు చేసింది.ఈ ప్రభుత్వం ఉచి త బీమా పడతాన్ని రద్దు చేసింది. గత రెండు సంవత్సరాల నుండి బీమా చెల్లంచిన వారికి బీమా ఇచ్చిన దాఖలాలు లేవు. ఫలితంగా రైతులు ఆసక్తి చూపటంలేదు. చెల్లించాలని ప్రభుత్వ పెద్దలు పడే పదే చెప్తున్నారు.
ముందుచూపు లేని ఫలితం
ఈ ఏడాది కేరళంకు రుతుపవనాలు ఆల స్యంగా వచ్చాయి. అప్పటికీ ముందు నుండీ ‘ఎల్సెనో ప్రభావం గురించి శాస్త్రవేత్తలు చెబు తూనే ఉన్నారు. అయినా మన మన రాష్ట్ర రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కృష్ణా, గోదావరి డెల్టాలకు ముందుగా నీరు వదులుకామని,ఒక నెల ముం దుగానే నాట్లు వేస్తే నవంబర్,డిసెంబర్ మాసా లలో వచ్చే తుఫానులకు ముందే వరి కోతలు పూర్తి చేసుకోవచ్చని, ముందుగా నారుమళ్ళు పోసుకోమని రైతులకు పిలుపు సిద్ధం చేయ టం,గట్లు వేయటం,నగైనా పనులు పూర్తి చేశారు. బోర్లు ఉన్న రైతులు నాట్లు వేశారు. కొందరు రైతులు భూమిని దున్ని ఎద పెట్టారు. కొందరు గింజలు చల్లి పొడి కప్పం కప్పారు. జూలై చివరి నాటికి కృష్ణా డెల్టాలో వరి నాట్లు వేయవద్దని, ప్రత్యామ్నాయపంటలు వేసుకో మని ముఖ్యమంత్రి ప్రకటించారు. రైతాంగాన్ని గందరగోళంలోకి నెట్టారు. అంతర్జాతీయ నీటి యాజమాన్యం ఇన్ స్టిట్యూట్ వారు చెప్పిన వివరాల ప్రకారం భారత ప్రభుత్వం నెలకొల్పిన“సుఖ రక్షణ్ ‘అడ్వెర్ సిస్టమ్ ఈఏడాది వర్షపాతం అతి తక్కువగా ఉంటుందని మే 22వ తేదీనే సమా చారం ఇచ్చిందని పేర్కొంది.“సుఖ రక్షక్ దేశం లోని 22 భారతీయ భాషలలో ఈ విషయం ప్రకటించినట్లు అంతర్జాతీయ నీటి యాజ మాన్య ఇన్ స్టిట్యూట్ వారు పేర్కొన్నారు. అయి నా మనరాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యామ్నాయ పంటల వైపు సిద్ధం చేయకపోవటం దుర దృష్టం, ఇందుకు రాష్ట్ర ప్రజానీకం మూల్యం చెల్లిం చాల్సి వస్తున్నది.
నిర్వహణ భారంగా రైతువేదికలు
రైతు వేదికలు అలంకారప్రాయంగా మారా యి.రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా రైతులకు వ్యవసాయ దారులకు సస్యరక్షణ చర్యలు కోసం కావాల్సిన సలహాలు,సూచనలు అందించాలనే లక్ష్యంతో గత ప్రభుత్వం 2021లో వీటిని ఏర్పాటు చేసింది.కానీ వీటి నిర్వహణకు సక్రమంగా నిధులు విడుదల కాక అధికారులు ఇబ్బంది పడుతున్నారు.నిధుల కొరతతో విద్యుత్ బిల్లు లు,పారిశుధ్య ఖర్చులూఅధికారులపైనే.. నెలకు రూ.9 వేల హామీ అమలు కాని వైనం అన్నదాతలకు అందు బాటులో ఉండి వ్యవ సాయ సలహాలు,సూచనలు అందించాలనే లక్ష్యంతోనిర్మించిన రైతువేదికలు ప్రస్తుతం నిర్వ హణ భారంతో కొట్టుమిట్టాడుతున్నాయి. ప్రభుత్వం నెలనెలా నిర్వహణ ఖర్చుల కోసం రూ.9వేలు ఇస్తామని ప్రకటించినా, నాలు గేళ్లు గా నిధులు విడుదల చేయకపో వడంతో వ్యవ సాయ విస్తరణ అధికారులే సొంత ఖర్చులతో నిర్వహణ చేపట్టాల్సిన పరిస్థితి నెలకొంది. ముఖ్యంగా విద్యుత్ బిల్లులు, మంచినీరు, పారిశుధ్యం, స్టేషనరీ, శిక్షణ కార్యక్రమాలు, కాపలాదారుల ఖర్చులు అధికా రులకు తలకు మించిన భారంగా మారాయి. దీంతో రైతువేదికల ఏర్పాటు లక్ష్యం నీరుగారు తోంది. 2021లో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నిధులతో క్లస్టర్ల వారీగా రైతువేదికలను నిర్మిం చారు. ఒక్కో వేదికకు సుమారు రూ.22లక్షలు వెచ్చిం చారు. ఒక్కో రైతువేదికకు వ్యవసాయ విస్తరణ అధికారిని నియమించి,ఉదయం, సాయం త్రం రైతులకు అందుబాటులో ఉండేలా ఏర్పాట్లు చేశారు. మిగతా సమయాల్లో వారు క్షేత్రస్థా యిలో పర్యటిస్తూ రైతులకు సాగు పద్ధతులు, ఆధునిక సాంకేతికత, పంటలపై సలహాలు,సూచనలు అందించాల్సి ఉంటుంది. అధికా రులు రైతులకు అందుబాటులో ఉం డేందుకు వేదికల్లో వసతి,ఫర్నిచర్, శిక్షణ కార్య క్రమాల కోసం కుర్చీలు,మైకులు తదితర సౌక ర్యాలు కల్పించారు.అయితే నిర్వహణకు ప్రభు త్వం ఇచ్చినహామీలు మాత్రం అమలుకు నోచు కోలేదు. పారిశుధ్యం,ఇతర పనుల కోసం సహా యకుడిని నియమిస్తామని చెప్పినా ఆహామీ అమలు కాలేదు. ఊరికి దూరంగా ఉన్న రైతు వేదికల్లో విలువైన సామగ్రిచోరీకి గురికా కుం డా వ్యవసాయ విస్తరణ అధికారులే తమ సొం త ఖర్చుతో వాచ్‌మెన్లను నియమించుకున్న సందర్భాలున్నాయి.
నాలుగేళ్లుగా నిధుల్లేవు
రైతువేదికల్లో మంచినీరు, విద్యుత్, పారిశుధ్యం తదితర నిర్వహణ ఖర్చుల కోసం నెలకు రూ.9 వేల చొప్పున ఇస్తామని ప్రభుత్వం ప్రకటిం చింది.2022 ఏప్రిల్ నుంచి ఆగస్టు వరకు ఐదు నెలలకు ఒక్కో రైతువేదికకు రూ.45 వేలు మాత్రమే విడుదలయ్యాయి. ఆ తర్వాత ఇప్పటి వరకు నిధులు విడుదల కాలేదని అధికారులు చెబుతున్నారు. జిల్లాలో 70రైతువేదికలు ఉం డగా,ఒక్కో కేంద్రానికి సుమారు రూ.2.70 లక్షల చొప్పున నిర్వహణ బకాయిలు పేరుకు పోయాయి.
సొంత డబ్బులతో భారం
నిధులు రాకపోవడంతో గత్యంతరం లేక వ్యవసాయ విస్తరణ అధికారులే నెలవారీ ఖర్చులు భరిస్తున్నారు.ఒక్కో రైతువేదికకు విద్యు త్ చార్జీల కోసం సుమారు రూ.1,000,స్టేష నరీ, జిరాక్స్‌లకు రూ.1,000,శిక్షణ కార్యక్ర మాలకు రూ.2,500, తాగునీటికి రూ.500, పరిశుభ్రత,కాపలాదారుల కోసం సుమారు రూ.3,000వరకు ఖర్చవుతోందని వారు చెబు తున్నారు.విద్యుత్ బిల్లులు సకాలంలో చెల్లిం చకపోతే సరఫరా నిలిపివేస్తుండటంతో తప్ప నిసరి పరిస్థితుల్లో తామే బిల్లులు చెల్లించాల్సి వస్తోందని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. మరుగు దొడ్ల నిర్వహణకు కూడా నిధులు లేకపోవ డంతో ఆ ఖర్చునూ తామే భరించాల్సి వస్తోం దని చెబుతున్నారు. సమస్యను ఉన్నతాధికారుల దృష్టికి తీసుకెళ్లినా ప్రభుత్వం నుంచి నిధులు రావడం లేదని,తామే భరించుకోవాలని సూచి స్తున్నారని వాపోతున్నారు.రైతులకు నిరంతరం సేవలందించాల్సిన రైతువేదికల నిర్వహణను ప్రభుత్వం గాలికొదిలేయకుండా,పెండింగ్ నిధులను విడుదల చేయడంతో పాటు నెలవారీ నిర్వహణ ఖర్చులను సకాలంలో మంజూరు చేయాలని వ్యవసాయ విస్తరణ అధికారులు కోరుతున్నారు.అన్నదాతలకు అందుబాటులో ఉండేందుకు ఏర్పాటు చేసిన రైతువేదికల నిర్వ హణ వ్యవసాయ విస్తరణ అధికారులకు తలకు మించిన భారంగా మారింది. గత ప్రభుత్వం రైతువేదికలను నిర్మించింది కానీ నిర్వహణకు నెలనెలా డబ్బులు ఇవ్వడం లేదు. దీంతో కనీ సం విద్యుత్ చార్జీలు చెల్లించే పరిస్థితి లేదు. వ్యవసాయ రంగంలో ఆధునిక పద్ధతులు, పంటల సాగులో వారికి అవసరమయ్యే సల హాలు,సూచనలు ఇవ్వడానికి 2021లో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నిధులతో క్లస్టర్ల వారిగా రైతు వేదిక లకు నిర్మించారు.ఒక్కో రైతువేదికకు రూ.22లక్షలతో నిర్మించారు.ఒక్కో వేదికకు వ్యవసాయ విస్తరణ అధికారిని నియమిం చారు.వారు రోజు ఉదయం,సాయంత్రం వేదిక ల్లో అన్నదాతలకు అందుబాటులో ఉంటూ మిగితా సమయాల్లో క్షేత్ర సందర్శన చేసి కర్షకు లకు సలహాలు,సూచనలు అందించాల్సి ఉం టుంది. వ్యవసాయ అధికారులు రైతులకు అందుబాటులో ఉండేందుకు వీలుగా వేదికలో వసతి కల్పించారు.ప్రత్యేకంగా ఫర్నిచర్‌ను సమకూర్చారు.శిక్షణ కార్యక్రమాలకు అవస రమైన కుర్చీలు,మైకు వంటివి ఏర్పాటు చేశా రు.వీటిని వ్యవసాయ శాఖతో పాటు ఇతర శాఖలు కూడా వినియోగించుకున్నాయి. ఊరికి దూరంగా నిర్మించిన వీటిలో పారిశుధ్య తదితర పనులకు సహాయకుడిని నియమిస్తా మని చెప్పిన ప్రభుత్వం ఆమాట మరిచి పోయింది. రైతువేదికల్లోని విలువైన సామగ్రి దొంగల పాలవుతుండడంతో వ్యవసాయ విస్త రణ అధికారులే తమ స్వంత ఖర్చుతో వాచ్‌మెన్ల ను నియమించుకున్నారు.ఆతర్వాత జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అధికా రంలోకి రావడంతో ప్రస్తుతం వాటి నిర్వహణ గాలికొదిలేసింది.రైతువేదికల్లో మంచినీరు, విద్యుత్, పారిశుధ్యం వంటి నిర్వహణ ఖర్చుల నిమిత్తం ప్రతీ నెల రూ.9వేలు ఇస్తామని ప్రభు త్వం ప్రకటించింది. కానీ నాలుగేళ్లుగా నిధులు విడుదల చేయకపోవ డంతో పలు ప్రాంతాల్లో సంబధిత అధికారులు కొందరు వారి వేతనం నుంచి నెల ఖర్చులు చెల్లించారు. 2022ఏప్రిల్ నుంచి 2022ఆగస్టు వరకు ఐదు నెలలకు గాను ఒక్కో రైతువేదికలకు గాను రూ.45వేలు అందించింది. మొత్తం మోయలేని భారంగా మారిందని వాపోతున్నారు. ప్రభుత్వం నిధులు మంజూరు చేయాలని కోరుతున్నారు.-(వై.కేశవరావు)