మేడారం కీర్తిక పతాక సమ్మక్క

ఆసియాలోనే అతిపెద్ద గిరిజన జాతరగా పిలిచే మేడారం జాతర గురించిన విశేషాలు పూర్వాపరాలు వివరిస్తూ జాతర నేపథ్యం జరిగే తీరు గురించి రెండు దశాబ్దాల అనుభవాల సమ్మేళనంతో రూపొందించిన పుస్తకం “సమ్మక్క” ది గ్లోరీ ఆఫ్ మేడారం…
20 సంవత్సరాలపాటు పూర్వ వరంగల్ జిల్లా సహాయ పౌరసంబంధాల అధికారిగా పనిచేసిన సందర్భంలో ఉద్యోగ విధుల్లో భాగంగా మేడారం జాతర నిర్వహణ బాధ్యతలు చూసే వేళ మేడారంలో ఈ జన జాతర జరిగే విధానం ప్రత్యక్షంగా చూసిన అనుభవంతో ఈ పుస్తక రచయిత కన్నెకంటి వెంకటరమణ గారు అందించిన వివరాలు ద్వారా పాఠకులకు జాతర దగ్గరగా చూసిన అనుభూతి కలుగుతుంది.అందుకు ప్రధాన కారణం పుస్తకంలో గల నిండుగా సజీవత్వాన్ని తలపించే రంగురంగుల ఛాయా చిత్రాలే…!!
ప్రకృతిఒడిలో జరిగే పచ్చటి ఆదివాసి జన జాతరకు సంబంధించి రచయిత వెంకటరమణ అనేక అనుభ వాలతో పాటు బోలెడు ఆశయాలు వ్యక్తం చేశారు. మొత్తం 40అంశాలుగా విభజించబడ్డాయి వ్యాస సంపుటిలో ప్రతి అంశంలో మేడారం జాతర పూర్వపరాలు లోతుగా వివరించే ప్రయత్నం జరిగింది.
మేడారం జాతర నాడు నేడు,జాతరలో అమ్మవార్లకు సమర్పించే బంగారం రహస్యం.సమ్మక్క గద్దెల చెంత గల రావిచెట్టు,సమ్మక్క ప్రతిరూపం అయిన వెదురు కంక విషయం గుడి మిలిగే రోజు నుంచి సమ్మక్క గద్దె పైకి ఆగమనుచిందే అద్వితీయ క్షణాలు వంటి విలువైన ఆకర్షణ ఏమైనా సమాచారాలు మనం ఇందులో విపులంగా చదవవచ్చు.
వీటితోపాటు సమ్మక్క సారలమ్మలను ప్రతాపరుద్రుడు చంపించాడా? వంటి ప్రశ్నలకు వివరణ ఇచ్చే ప్రయ త్నం కూడా రచయిత చేశారు.మేడారం జాతరలో గుడికాని,విగ్రహాలు కానీ,పూజలు మంత్రాలు అభి షేకాలు నైవేద్యాలు వంటి హిందూ దేవాలయపు ఆచార సంప్రదాయాలు మచ్చుకు కూడా కనిపించవు. మÖల వాసుల జీవితం సంస్కృతి ఆచారాలు లాగే వైవిధ్య మైన సంపూర్ణ గిరిజన ఆచారాలే అడగడుగునా ఆగు పిస్తాయి.వీటిల్లోని అంతరార్థాలను ఆవిష్కరించే ప్రయ త్నం జరిగింది‘మేడారంగద్దెల పరి ణామ క్రమం ఎట్టిదనిన..?’ వ్యాసంలో..
గిరిజన జాతికి చెందిన సమ్మక్క సారక్క అనే తల్లి కూతురు తమ వారి రక్షణ తమ ఆత్మాభిమాన పరి రక్షణలో భాగంగా కాకతీయ సైనికుల చేతిలో వీర మరణం చెందారు.ఆయుద్ధ భూమి ఎక్కడ? యుద్ధం జరిగింది ఎప్పుడు?అన్న తేదీలు ఆలభ్యం. ఇది కేవ లం కోయ గిరిజనుల ఆశ్రిత కులం వారు అయిన ‘డోలి’వారు చెప్పే మౌఖిక గేయ కథల ఆధారపు జాన పద వీర గాధ మాత్రమే..!
కాకతీయ చరిత్రలోగాని వారి శిలా శాసనా ల్లో గాని ఒక్క వాక్యం కూడా లేని అంశం మేడారం సమ్మక్క సారక్కల వీరమరణం సంఘటన కారణాలు కుట్రలు, కుతంత్రాలు.ఏమైనా ఉండవచ్చు. ఆనాడు భూస్థా పితమైన ఈ వీరుల త్యాగాలకు గుర్తింపు లేకుండా పోయి ఉండవచ్చు కానీ సత్యం ఎప్పటికైనా బయట పడుతుంది అన్న చందంగా సంఘటన జరిగిన వందల సంవత్సరాల పాటు ఈ అమరత్వం బాహ్య ప్రపంచానికి తెలియకపోయినా కోయ గిరిజనులలో నిండుగా ఉండే కృతజ్ఞతా గుణం సాయంగా…
ఆవంశీయుల కుటుంబ వీరులుగా ముందు తలుచు కుని పూజింపబడి కొన్నాళ్లకు ఆ గ్రామస్తుల పూజలు అందుకుని అనంతర కాలంలో చుట్టుపక్క గ్రామాలకు వ్యాపించి ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తమై మహా జాతరగా రూపాంతరం చెంది సత్యాన్ని ఎవరు అడ్డుకోలేరు అణచలేరు అని సమాజానికి పాలకులకు ఒక గొప్ప సందేశాన్ని అందిస్తుంది ఈ మేడారం జాతర.
మరణించిన వారికి గుర్తుగా కరస్తంభం నేలలో పాతి దాని చుట్టూ మట్టిని గద్దెగా వృత్తాకారంలో నిర్మించి ఆకర్రస్తంభాన్ని పూజించుకుంటూ ముక్కులు సమర్పి స్తూ తమదైన భక్తి పారవశంతో వారివైన సాంప్రదాయ వాయిద్యాల మోతలతో నృత్యాలు చేయడం ఇందులో భాగంగానే చనిపోయిన వారి ఆత్మలు వారికి అత్యంత ఇష్టమైన మనుషుల మీద ఆవహించి తమ భావాలు పలుకుతారని ఈసందర్భంగానే పూనకాలతో ఊగి పోతుంటారు అనేది అడవి బిడ్డల అనంత విశ్వాసం.
మేడారం జాతర యావత్తు ఇదే తీరుగా జరుగుతుంది. ప్రధాన వీరులైన సమ్మక్క సారక్కలతో పాటు వారి ఇతర కుటుంబ సభ్యులను కూడా ఈ సందర్భంగా పూజించి గౌరవించుకోవడం ఈ జాతరలో మరో కృతజ్ఞతాఘట్టం.
1990 ముందు నుంచి నేటి వరకు మేడారం దగ్గరలో జరిగిన పరిణామక్రమం తెలుసుకోవాలి అంటే ఈ11వవ్యాసం విధిగా చదవాలి.ఏడు దశా బ్దాల క్రితమే గ్రామాలకు వ్యాపించిన ఈ మేడారం జాతర నిర్వహణకు ఆర్థిక వవెసులుబాటు లేక నిరు పేద గిరిజనులు అందుబాటులో గల వడ్డీ వ్యాపారుల నుంచి డబ్బులు అప్పులు తెచ్చి జాతర నిర్వహించు కునేవారు.
జాతరకు జనం వచ్చిన అప్పటి పేద పరిస్థి తిల దృష్ట్యా భక్తులు నగదు రూప కానుకలు చెల్లించక పోవడంతో ఆశించిన నగదు రాక, వడ్డీ వ్యాపారులకు బాకీలు చెల్లించలేని ఆర్థిక భారంతో జాతర నిర్వహణ ఖర్చులు లేక నాటి గిరిజనులు రెండు ఏడాదులకు ఒకసారి జాతర నిర్వహించే పరిస్థితికి చేరుకున్నారు. ఇప్పటికీ అదే ఆచారం గా రావడం విశేషం..!
ప్రస్తుత పాలక ప్రభుత్వాలు కారణాలు ఏమైనా పోటీలు ఏవైనా కావచ్చుగాని కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేసి ఎక్కడ ఆదివాసీ సంప్రదాయాలకు భంగం కలగ కుండా శాశ్వత నిర్మాణాలు చేపట్టి,తెలంగాణ రాష్ట్రా నికే తలమానికమైన గిరిజన జాతర ప్రాంతంగా మేడారం కుగ్రామాన్ని తీర్చిదిద్దటం అభినందనీయం అన్న సచిత్ర వ్యాసాలు ఇందులో మనం చదవవచ్చు.
పూర్వం మేడారం జాతరకు పోవాలంటే కాలినడక గుంపు ప్రయాణాలు, కలిగిన వారి గూడు ఎడ్లబండ్ల వరుసలు ప్రధాన ఆకర్షణలు ఈ నేపథ్యాన్ని వివరిస్తూ… “ఎడ్ల బండి నుంచి హెలికాప్టర్ వరకు” విస్తరించిన మేడారం జాతర ప్రయాణపు పరిణామ క్రమాన్ని గణాంకాలతో వివరించిన వ్యాసకర్త కృషి అభినందనీయం.
2012 నుంచి మేడారం జాతర ప్రయా ణంకు హెలికాప్టర్ సేవలు అందుబాటులోకి వచ్చిన విషయంతో పాటు, జంపన్న వాగు పై బ్రిడ్జి నిర్మాణ విశేషాలు కూడా ఇందులో ఆసక్తిదాయకంగా చదువు కోవచ్చు.
మేడారం జాతరకు మరో ప్రత్యేక ఆకర్షణ అయిన “గుర్రం తలతో ఉండే లక్ష్మీదేవర” విశేషాలు ఆమె ఆవిర్భావ నేపథ్యంతో పాటు లక్ష్మీ దేవరకు సమ్మ క్కకు గల సంబంధం బంధుత్వం గురించి సచిత్ర వివరణ తెలుసుకోవాలి అంటే సంబంధిత వ్యాసం చదవడం అత్యవసరం.
ఇలా ఈ జాతరకు సంబంధించిన సమా చారం అంతా ఒకసమాచార పౌర సంబంధాల అధికారిగా సేకరించి ఒకచోట పేర్చి పుస్తక రూపంలో అందించిన వెంకటరమణ గారి ఈ అక్షర కృషి భావి తరం రచయితలకు, పరిశోధక విద్యార్థులకు, ఊత కర్రగా సహాయపడుతుంది అనడంలో నిండు నిజం ఉంది.
చరిత్రలో చోటు దక్కని ఈనిరుపేద గిరిజన వీరు ల త్యాగానికి ఆలస్యంగా నైనా ప్రజాధరణ అసం ఖ్యాకంగా లభించటం ఆనందదాయకమే ఇప్పటికైనా మన విశ్వవిద్యాలయాలు గిరిజన అధ్య యన సంస్థలు ముందుకు వచ్చి మరింత ప్రామా ణికమైన పరిశోధ నలు చేసి వాస్తవాలను వాస్తవంగా భావితరాలకు భద్రపరచాల్సిన తక్షణ కర్తవ్యం నేటి తరం పరిశో ధకుల అత్యవసర విధి. పరిశోధనలన్నీ ఒక క్రమంలో సాగాలి తప్ప ఎవరి మేధస్సులు వారు ప్రదర్శిస్తూ మాకు తెలిసింది చరిత్ర మేము పక్కవారి అభిప్రా యాలు స్వీకరించం అనే మొండి వాదనలు పక్కన పెట్టి, సమిష్టి పరిశోధనా కృషితో ‘వాస్తవ మేడారం చరిత్ర’ వెలుగు చూడాలి.‘వాదాల మకిలి’తో వాస్తవా లను అంతం చేసే తీరు మారి మన మేడారం జన జాతర వెలుగు చూడాలన్న రచయిత ఆశయం అతి త్వరలో కార్యరూపం కావాలని ఆశిద్దాం.
పరిశోధకులతో పాటు మేడారం పర్యాటక ప్రేమికులకు ఎంతో అవసరమైన అమÖల్య విషయాల సచిత్ర వ్యాసాల సమ్మేళమైన ఈ సమ్మక్క వ్యాసా వళి ప్రతి ఒక్కరు దాచు”కొని” చదవాల్సిన పుస్తకం ఇది.

పుస్తకం పేరు : సమ్మక్క
పేజీలు : 80
వెల : రూ.250/-
ప్రతుల కోసం : కన్నె కంటి పబ్లికేషన్స్ హైదరాబాద్ – 74
సెల్ : 98499 05900.
సమీక్షకుడు : డాక్టర్ అమ్మిన శ్రీనివాసరాజు,
సెల్ : 77298 83223.