గిరిజనులు భూమి హక్కుల పరిరక్షణ
భారతదేశం అత్యంత వైవిధ్యమైన గిరిజన జనాభాకు సాక్ష్యంగా ఉంది.ప్రతి తెగకు దానిస్వంత లక్షణం మరియు స్వభావం ఉంటుంది,తత్ఫలితంగా వేరేచికిత్స అవసరం.ఉదాహరణకు,మధ్య దేశం లేదా పశ్చిమ భారతదేశంలోని స్థానిక ప్రజల జీవితం మరియు పరిస్థితులు ఈశాన్య భారతదేశం మరియు అండమాన్‌లలోని తెగల స్థితికి భిన్నంగా ఉంటాయి.స్వాతంత్య్రానంతర భారత పరిపాలన దాని గిరిజన జనాభాను బాగా చూసుకున్నట్లు కనుగొనబడింది. - ఆర్యన్ మోహింద్రూ1.భారతదేశంలో 18 రాష్ట్రాలలో విస్తరించి ఉన్న 100మిలియన్లకు పైగా గిరిజనులు ఉన్నారు. కొన్ని రాష్ట్రాలలో గిరిజన సమÖహాలు మెజారిటీగా ఉన్నప్పటికీ (ఉదా. ఈశాన్య రాష్ట్రాలు), షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు మరియు గిరిజన ప్రాంతాలు అని పిలువబడే చిన్న మండలాల్లో ఇతర రాష్ట్రాలలో గిరిజన సమÖహాలు ఉన్నాయి. కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర చట్టాల ద్వారా అమలు చేయబడిన గిరిజన జనాభా చికిత్సకు సంబంధించి భారతదేశం గణనీయమైన తనిఖీలు మరియు సమతుల్యతలను కలిగి ఉంది.భారతరాజ్యాంగం గిరిజనప్రయోజనాలను, ముఖ్యంగా వారి స్వయంప్రతిపత్తి,వారి భూమిపై హక్కులను కాపాడటానికి ప్రయత్నిస్తుంది.(భారత రాజ్యాంగంలోని షెడ్యూల్ 5& 6)
- ఇది దేశీయ సమÖహాలను దోపిడీ నుండి రక్షిం చడానికి మరియు వారి భూమిపై వారి హక్కులను పొందటానికి ఆదేశాలతో కూడిన సమగ్ర పథకాన్ని అందిస్తుంది. భారతదేశంలోని చాలా స్థానిక సమÖ హాలను సమిష్టిగా షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ఆర్టికల్ 342 (1అండ2), భారత రాజ్యాంగం)
- 3.భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం స్వయం నిర్ణయా ధికార హక్కుకు హామీ ఇవ్వబడింది. (పార్ట్X, భారత రాజ్యాంగం)
- 4.2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, భారతదేశంలోని షెడ్యూల్డ్ తెగలు భారతదేశ జనాభాలో దాదాపు 8.6శాతంఉన్నారు.
- 5.భారతదేశంలోని షెడ్యూల్డ్ తెగలకు చెందిన చాలా మంది సభ్యులు తమ జీవనోపాధి కోసం అడవులపై నేరుగా ఆధారపడి ఉన్నారు. సంవత్సరాల పోరాటం, వివక్ష,హింస తర్వాత,భారత ప్రభుత్వం 2006లో షెడ్యూల్డ్ తెగలు మరియు ఇతర సాంప్రదాయ అటవీ నివాసుల (అటవీ హక్కుల గుర్తింపు) చట్టం ద్వారా అటవీ నివాస తెగల ప్రాథమిక హక్కులను క్రోడీకరిం చింది (అటవీ హక్కుల చట్టం`2006) భారతదేశంలోని షెడ్యూల్డ్ తెగలు అత్యంత అణగారిన జనాభాలో ఉన్నాయి. భారతదేశంలోని షెడ్యూల్డ్‌తెగల భూమిహక్కులను రక్షించడానికి పరిరక్షించడానికి,ఈకొత్త చట్టం ద్వారా వారికి అనేక హక్కులు కల్పించబడ్డాయి.
భారతదేశంలోని స్వదేశీ ప్రజల భూమి హక్కులు
అటవీ హక్కులచట్టం కింద గిరిజనులకు అందించబడిన హక్కులు భారతదేశంలోని స్థానిక ప్రజలచే అడవులలో భూమిని కలిగి ఉండటం, దోపిడీ చేయడం మరియు నివాసంపై వ్యక్తిగత మరియు సమాజ యాజమాన్యాన్ని పొందేందుకు ప్రయత్ని స్తాయి. ఈ హక్కులు తరతరాలుగా ఈ భూములలో నివసిస్తున్న మరియు గతంలో అలాంటి హక్కులు లేని అటవీ నివాసితుల షెడ్యూల్డ్ తెగలు మరియు ఇతర సాంప్రదాయ అటవీ నివాసులకు ఉంటాయి. షెడ్యూల్డ్ తెగ,ఇతర సాంప్రదాయ అటవీ నివాసులు అనే అటవీ నివాసం అంటే ఏమిటి? భారత చట్టం ప్రకారం,అటవీ నివాసి షెడ్యూల్డ్ తెగ అంటే భారత చట్టం ప్రకారం ఒక ప్రాంతంలో షెడ్యూల్డ్ తెగలుగా జాబితా చేయబడిన తెగల సమాజ సభ్యులు. ఇంకా, ఇతర సాంప్రదాయ అటవీ నివాసులు కూడా అటవీ హక్కుల చట్టం కింద హక్కులను పొందేందుకు అర్హులు. ఇతర సాంప్రదాయ అటవీ నివాసులలో 13-12-2005 కి ముందు మÖడు తరాలు (75 సంవత్సరాలు) అటవీ భూమిలో నివసించిన మరియు వారి జీవనోపాధి అవసరాల కోసం అటవీ భూమిపై ఆధారపడిన సభ్యులు లేదా సంఘాలు ఉన్నాయి. - ఇతర సాంప్రదాయ అటవీ నివాసులు అటువంటి దావాను స్థాపించడానికి ఆధారాలు జనాభా గణన, సర్వేలు,మ్యాప్‌లు, నిర్వహణ ప్రణాళికలు మొదలైన ప్రజా పత్రాలు, ప్రభుత్వం అధికారం ఇచ్చిన గుర్తింపు పత్రాలు, న్యాయపరమైన మరియు పాక్షిక-న్యాయ రికార్డులు,ఇల్లు,గుడిసెలు వంటి భౌతిక లక్షణాలు, పెద్దల ప్రకటన మొదలైనవి.(నియమం13,ఖీ=A నియమాలు)
- ఈ ఆధారాలలో ఏవైనా రెండింటిని దావాను స్థాపించడానికి సమర్పించవచ్చు.అటవీ నివాస షెడ్యూల్డ్ తెగలు మరియు ఇతర సాంప్రదాయ అటవీ నివాసుల హక్కులు
- 8 (సెక్షన్ 3,అటవీ హక్కుల చట్టంభూమి వినియోగం స్థానిక ప్రజలకు అనేక హక్కులు ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా వారి భూమిని ఆక్రమించడం,ఉపయో గించడం గురించి. షెడ్యూల్డ్ తెగలు మరియు ఇతర సాంప్రదా య నివాసితులు అటవీ భూమిని దాని వ్యక్తిగత లేదా సాధారణ స్వాధీనంలో నివాసం కోసం కలిగి ఉండ టానికి మరియు నివసించడానికి అర్హులు. షెడ్యూల్డ్ తెగ లేదా ఇతర సాంప్రదాయ అటవీ నివాసితులలోని ఏ సభ్యుడైనా తమ జీవనోపాధి కోసం భూమిని స్వయం సాగుకోసం ఉపయోగించుకునే హక్కు కూడా ఉంది.సాంప్రదాయ అటవీ నివాసులునిస్తార్ లేదా ఏ పేరుతో నైనా వారి సమాజ హక్కులను అమలు చేసు కునే హక్కునుకలిగి ఉంటారు,అలాంటి సమాజ హక్కు లను ప్రకటించవచ్చు,రాచరిక రాష్ట్రాలు,జమీం దారీ, ఇలాంటి పాలనలలో ఉపయోగించే వాటితో సహా.కొన్ని అటవీ ఉత్పత్తులపై యాజమాన్యం గిరిజన గ్రామంలో,వెలుపల సాంప్రదాయ కంగా సేకరించే చిన్న అటవీ ఉత్పత్తులపై కూడా అటవీ నివాసులకు యాజమాన్య హక్కు ఉంది.ఈ హక్కు అటువంటి ఉత్పత్తులను సేకరించడం,ఉప యోగించడం పారవేయడం వరకు విస్తరించింది. అటువంటి సందర్భాలలో చిన్న అటవీ ఉత్పత్తులలో వెదురు,బ్రష్‌వుడ్,తేనె,మైనం, ఆకులు, ఔషధ మొక్కలు మÖలికలు,వేర్లు వంటి మొక్కల నుండి ఉద్భవించే కలప కాని అటవీ ఉత్పత్తులు కూడా ఉంటాయి.
సమాజ హక్కులు
నివాసితులు చేపలు,నీటి వనరుల ఇతర ఉత్పత్తులను ఉపయోగించడంతో పాటు పాస్టోరల్ కమÖ్యనిటీల సాంప్రదాయ కాలానుగుణ వనరులను పొందడం వంటి ఇతర సమాజ హక్కులకు కూడా అర్హులు. స్థానిక ప్రజల హక్కులు వారి ఆవాసాల కమÖ్యనిటీ పదవీకాలానికి అలాగే స్థానిక అధికారం లేదా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ద్వారా పట్టాలు లేదా లీజులు లేదా గ్రాంట్ల ను మార్చడానికి కూడా విస్తరిస్తాయి. ఇంకా,ఒక భూమి లేదాగ్రామం ఒకభాగం అటవీ హక్కుల చట్టం కింద చేర్చబ డనిచోట,షెడ్యూల్డ్ తెగలు ఇతర సాంప్ర దాయ అటవీ నివాసులు పరిపాలనా రికార్డుల ప్రయో జనంకోసం అన్ని అటవీ గ్రామా లను రెవెన్యూ గ్రామా లుగా స్థిరపడటానికి మరియు మార్చడానికి హక్కును కల్పిస్తుంది.ఏకారణం చేతనైనా ఏదైనా కమÖ్యనిటీ అటవీ వనరులను రక్షించి, పరిరక్షిస్తున్న తెగలు అటవీ నివాసుల విషయంలో, అటువంటి అటవీ వనరులను రక్షించడానికి, పునరుత్పత్తి చేయడానికి లేదా సంరక్షిం చడానికి స్థానిక సమÖహాలకు హక్కు ఉంది.
జీవవైవిధ్యంపై హక్కులు
జీవవైవిధ్యం లేదా సాంస్కృతిక వైవిధ్యానికి సంబంధిం చిన సాంప్రదాయ జ్ఞాన హక్కులను లేదా సమాజంగా జీవవైవిధ్యం లేదా మేధో సంపత్తిని పొందే హక్కును కూడా తెగలు కలిగి ఉన్నారు.చట్టంలో ప్రత్యే కంగా జాబితా చేయని ఇతర హక్కులుచట్టంలో జాబి తా చేయబడిన ఏవైనా హక్కులు గిరిజన సమÖ హాల విభిన్న అవసరాలను తీర్చనప్పుడు, వారు ఆచారంగా అనుభవిస్తున్న ఏదైనా సాంప్రదాయ హక్కును అనుభ వించవచ్చు, అడవి జంతువును వేటాడటం లేదా బంధించడం లేదా వాటి శరీరంలోని కొంత భాగాన్ని తీయడం వంటి సాంప్రదాయ హక్కు తప్ప.
స్థానభ్రంశం విషయంలో పునరావాసం
అంతేకాకుండా,13-12-2005 కి ముందు ఎటువంటి చట్టపరమైన ఉపశమనం పొందకుండా షెడ్యూల్డ్ తెగలు లేదా ఇతర సాంప్రదాయ అటవీ నివాసులను వారి అటవీ భూమి నుండి చట్టవిరు ద్ధంగా తరలించినట్లయితే, అటువంటి గిరిజనులకు ప్రత్యామ్నాయ భూముల ఏర్పాటుతో సహా పునరా వాసం పొందే హక్కు ఉంటుంది.చట్టం ప్రకారం, జాబితా చేయబడిన అన్ని హక్కులు వ్యక్తి మరియు సమాజం రెండింటికీ ఉద్దేశించబడ్డాయి. తత్ఫలితం గా, అటువంటి హక్కులను ప్రభుత్వం ఒక వ్యక్తి, సమÖహం లేదా గ్రామసభకు ఇవ్వవచ్చు. అదనంగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం పాఠశాలలు, డిస్పెన్సరీలు, ఆసు| Ÿత్రులు, అంగన్‌వాడీలు, సరసమైన ధరల దుకాణాలు, టెలికమÖ్యనికేషన్ లైన్లు, నీటి వనరులు, కాలువలు, రోడ్లు,వృత్తి శిక్షణా కేంద్రాలు మొదలైన వాటి నిర్మాణం కోసం కొన్ని అటవీ భూమిని ఆక్రమించుకోవడానికి అవకాశం కల్పించవచ్చు.చట్టం ప్రకారం అందించబ డిన హక్కులు కొన్ని షరతులకు లోబడి ఉంటాయి. చట్టంలో అందించబడిన ఏవైనా హక్కులు 13-12-2005కి ముందు ఒక నిర్దిష్ట అటవీ భూమిని ఆక్ర మించిన నివాసితులకు మాత్రమే సంబంధించినవి. ఈ హక్కు, గిరిజన సమాజాల తరతరాలుగా వార సత్వంగా పొందుతుంది,
అయితే, అటువంటి హక్కులు మీతోనే ఉంటాయి వేరొకరి ప్రయోజనం కోసం అమ లు చేయ బడవు. మీహక్కు గుర్తింపు కోసం మీరు దరఖాస్తు చేసుకున్నట్లయితే, గుర్తింపు లేదా ధృవీకరణ ప్రక్రియ పూర్తయ్యే వరకు మిమ్మల్ని బలవంతంగా మీ భూమి నుండి తొలగించలేరు లేదా తొలగించ లేరు. అటు వంటి హక్కులను కలిగిఉన్న స్వదేశీ ప్రజలు అటు వంటి ప్రాంతాల వన్యప్రాణులు,అడవులు జీవ వైవి ధ్యాన్ని రక్షించాల్సిన బాధ్యతను కలిగి ఉంటారు. సమీప ప్రాంతాలు మరియు నీటి వనరులు తగినం తగా రక్షించబడుతున్నాయని నిర్ధారించు కోవాలి.వారి సాంస్కృతిక మరియు సహజ వారసత్వం పై ప్రభావం చూపే ఏవైనా విధ్వంసక పద్ధతుల నుండి వారు తమ నివాసాలను కూడా రక్షించుకోవాలి.(సెక్షన్ 21,అటవీ హక్కుల చట్టం).
గ్రామ సభ బాధ్యతలు
గ్రామసభ తన అధికార పరిధిలోని స్థానిక పరిమితుల్లో వ్యక్తి లేదా కమÖ్యనిటీ అటవీ హక్కుల పరిధిని నిర్ణయించే ప్రక్రియను అమలు చేసే బాధ్య తను కలిగి ఉంది. అటవీ హక్కుల క్లెయిమ్‌ను దాఖలు చేయడానికి, క్లెయిమ్‌లను గ్రామసభ పిలిచి అటవీ హక్కుల కమిటీ ఆమోదించవచ్చు, ఇక్కడ అందించిన ఫారమ్‌లో సరిగ్గా నింపాలి (అనుబంధంI చూడండి). ఈ ప్రక్రియలో గ్రామసభ క్లెయిమ్‌లను స్వీకరించడం, వాటిని ఏకీకృతం చేయడం మరియు క్లెయిమ్‌లను ధృవీకరించడం,వారి అధికార పరిధి యొక్క భౌగోళిక సరిహద్దులపై వాటిని మ్యాప్ చేయడం జరుగుతుంది.
అటువంటి ధృవీకరణ తర్వాత, గ్రామ సభ అటువంటి క్లెయిమ్‌ల ప్రభావం గురించి ఒక తీర్మా నాన్ని ఆమోదించవచ్చు మరియు దాని కాపీని అటవీ హక్కుల చట్టం అమలును పర్యవేక్షించడానికి ఏర్పాటు చేయబడిన సబ్-డివిజనల్ స్థాయి కమిటీకి పంప వచ్చు.ఈ ప్రక్రియను మÖడు నెలల్లోపు నిర్వహిం చాలి,అలా చేయడంలో విఫలమైతే, గ్రామసభ లిఖితపూర్వకంగా కారణాలను అందించాలి. (నియ మం 11(1)(ఎ) ఖీ=Aనియమాలు)) 10 గ్రామ సభ నిర్ణయంతో బాధపడే ఏ వ్యక్తి అయినా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన సబ్-డివిజనల్ స్థాయి కమిటీ ముందు పిటిషన్ దాఖలు చేయవచ్చు. కమిటీ నుండి అప్పీళ్లను జిల్లా స్థాయి కమిటీ ముందు దాఖలు చేయవచ్చు మరియు అక్కడినుండి రాష్ట్రస్థాయి కమిటీకి పంపవచ్చు. (సెక్షన6,అటవీ హక్కుల చట్టం)
ముగింపు
షెడ్యూల్డ్ తెగలు మరియు ఇతర స్వదేశీ సమÖహాల హక్కులు వారి భూహక్కులకే పరిమితం కాదు మరియు రిజర్వేషన్లు, వివక్ష,దురాగతాల నివారణ వంటి ఇతర రాజ్యాంగ హామీలకు కూడా వర్తిస్తాయి.
అయితే, స్వాతంత్య్రానంతర భారత దేశంలో అటవీ నివాసి గిరిజనులు గణనీయంగా దోపిడీకి గురయ్యారు మరియు ఆధునిక సమాజంతో వారికి సంబంధం లేకపోవడం వల్ల వారి లక్ష్యం తరచుగా విస్మరించబడింది. తత్ఫలితంగా, అటువంటి తెగలు తమ నివాస స్థలంలోవారి జీవితాలను నిలబెట్టు కోవ డానికి పరిపాలన లేదా ప్రైవేట్ వ్యక్తుల దోపిడీని ఎదుర్కొనే ప్రమాదం లేకుండా అదనపు రక్షణను అందించడం చాలా కీలకం. అటువంటి సమÖహాల చికిత్సపై తనిఖీలు మరియు సమతుల్యతలను ఉంచ డాని¿,వారి భూమి,దానిలోని వనరులపై వారి హక్కు ను భద్రపరచడానికి అటవీ హక్కుల చట్టం కీలకమైన చర్యగా పనిచేస్తుంది.ఈచట్టం గ్రామస్థాయిలో గ్రామ సభ ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది, తద్వారా వారి రోజువారీ జీవనోపాధి మరియు జీవనోపాధి కోసం సజావుగా అందుబాటులో ఉండే రక్షణ పాలనను నిర్ధారిస్తుంది.సోర్సున్యాయ బ్లాగ్ : ఆర్యన్ మోహింద్రూ కోల్‌కతాలోని చీUజీSలో విద్యార్థి మరియు విధి సెంటర్ ఫర్ లీగల్ పాలసీ చొరవ అయిన కౌటిల్య సొసైటీ సభ్యుడు. అభిప్రాయాలు వ్యక్తిగతం.