ఆదివాసీ పోరాట నేపథ్యం అడవి

భారత స్వాతంత్య్ర అనంతరం “మరో జలియన్వాలాబాగ” సంఘటనగా సాక్షాత్తు బిబిసి (బ్రిటిష్ బ్రాడ్కాస్టింగ్ కార్పొరేషన్) వార్తా సంస్థ ద్వారా చెప్పబడ్డ ఆదిలాబాద్ లోని ఇంద్రవెల్లి ఆదివాసుల మారణ హోమం సంఘటన,నేపథ్యంలో ఆదిలాబాద్‌కు చెందిన ప్రముఖ రచయిత వసంతరావు దేశ పాండే వ్రాసిన ప్రజాధరణ నవల అడవి.1981 ఏప్రిల్ 20న జరిగిన “ఆదిలాబాద్ అడవి బిడ్డల ఊచకోత చర్య” ఆనాడు దేశవ్యాప్తంగా సంచలన వార్తగా నాటి పత్రికల్లో నిండి పోయింది. నాటి అక్కడి పోలీసుల కీచక చర్య పట్టణాలు నగరాల నుంచి వచ్చిన పత్రికార చయితల ద్వారా వార్తలు ఇంటర్వ్యూలు,ద్వారా సమాజానికి తెలిసింది.కానీ దాని వెనుక జరిగిన కథ ఏమిటి?అక్కడి గిరిజనులు అంతటి తిరుగుబాటుకు వీరత్వానికి కారణం తెలిపే ప్రయత్నం జరగలేదు.
స్థానికంగా పుట్టి పెరిగిన సామాజిక దృష్టి గల అధ్యాపక.వార్త రచయిత అయిన వసంత రావు గారిని ఇంద్రవెల్లి ఆదివాసీల అమరత్వం వెంటాడింది.ఏడాది పాటు ఎదురుచూశారు ఎవరైనా తనకన్నా పెద్ద రచయితలు ఇంద్రవెల్లి సంఘటన నేపథ్యంలో కథ గాని, నవల గాని, వ్రాస్తారని. ఏడాది గడిచిన తను అనుకున్న రచన రాలేదు. తన మనసులో వసంత కాలంగా రగులుతున్న ఆవేదన తీర్చుకునే ప్రయత్నం చేసి కేవలం 13రోజుల్లో నవల వ్రాసి ప్రముఖ పత్రిక వారి నవలల పోటీకి పంపారు.నవల ఆసాంతం తనకు ఇష్టమైన తన ఆదిలాబాద్ మాండలికంలో రాసు కున్నారు. కారణాలు ఏవో కానీ తాను పంపిన “అడివంటుకుంది” నవలకు సాధారణ ప్రచురణకు కూడా స్థానం దక్కలేదు. అనం తరం ఆరేళ్ల పాటు పట్టు వదలని విక్రమా ర్కుడిన పత్రికలకు పంపుతూనే ఉన్నాడు అది తిరుగుట పాలు ఇల్లు చేరుతూనే ఉంది తాను ఎంతో ఇష్టంగా మనసుపెట్టి వ్రాసుకున్న నవల, దాన్ని తన మానస పుత్రికగా అపురూపంగా భావించేవారు వసంతరావు. ఆఖరికి ఆయన స్వప్నం ఫలించి ప్రముఖ మాసపత్రిక “చతుర” వారి ఆదరణ లభిం చింది. దాని సంపాదకులు చలసాని ప్రసాదరావు గారి సూచనల మేరకు “అడవి” అనే పేరు మార్చి పాత్రల సంభాషణలకే మాండలికం పరిమితం చేసి పునః వ్రాతతో ఈ నవల పురుడు పోసుకొని 1988లో ప్రచురించబడి, లక్షలాదిమంది పాఠకుల మనసు దోచి రచయితకు మంచి పేరుతో కూడిన సంతృప్తి సొంతం చేసింది.
ఆదివాసుల జీవితాలను వారి వెతలను కళ్ళకు కట్టినట్టు అక్షర వాక్య చిత్రాలుగా ఆవిష్కరిం చిన ఈ నవలకు అదనపు ఆకర్షణ చక్కని రీడబిలిటీ, ఆగకుండా చదివించే శైలితో నవల ఉంది. దీన్ని ఆసాంతం చదవంది మరేమి చదివిన వంట పట్టదు అనడంలో అతిశయం లేదు.
1981 నాటి ఇంద్రవెల్లి మారణ హోమానికి కారణం ఏమిటి? అక్కడ అడవి బిడ్డల్లో అంతటి తెగువ రావడానికి కారకులెవరు? అంతకుముందు 40ఏళ్ల పూర్వం ఆదిలాబాద్ అడవుల్లో పరిస్థితి.కొమరం భీమ్ అమరత్వం, హైమన్ డార్ప్ నివేదికలు,స్వాతంత్ర దేశంలో ప్రజా ప్రభుత్వాల పాలన సాక్షిగా దుర్భర జీవితాలనుభవిస్తున్న అడవి బిడ్డల జీవన ముఖచిత్రమే ఈ “అడవి” నవల,
మొత్తం తొమ్మిది భాగాలుగా విభజించబడిన ఈ నవల ఆదిలాబాద్ అడవుల్లో నక్సలైట్ల కోసం ప్రత్యేక బలగాలు గాలింపు చేపడుతున్న సంఘటనతో ప్రారంభమవుతుంది. ఆ ప్రాంత గిరిజనులకు నక్సలబరీ ప్రాంతంలో ప్రారంభమైన ఉద్యమం దాని నాయకులు కనుక వారిని నక్సలైట్లు అని పిలవాలనే భాషా పరిజ్ఞానం లేదు, తమ కష్టాలు పంచుకుని సాయం చేసేవారు కనుక ఆత్మీయంగా “అన్నలు” అని పిలుచుకుంటారు.
అన్నలకు సహకరించిన, సమాచారం తెలిసిన, ఆహారం అందించిన,పోలీసుల దృష్టిలో నేరస్తులే!! అందుకు ప్రతిఫలంగా పోలీసులు వేసే శిక్షలు భరించాలి కేసులు ఎదుర్కోవాలి నిజంగా కార్యకలాపాలు చేసేవారు గాక, పోలీసులు అనుమానించిన వారు సైతం పోలీసులు వేసే దుర్మార్గపు శిక్షలు అనుభవించాలి. అందులో భాగంగా గిరిజన గ్రామాల్లో ఉచితంగా వైద్య సేవలు చేస్తున్న డాక్టర్ సిద్ధార్థను నక్సల్స్ సానుభూతిపరునిగా తీసుకువచ్చి పోలీస్ స్టేషన్లో చిత్రహింసలు పెట్టడం మొదటి అధ్యాయంలో కనిపిస్తుంది, అదే సమయంలో రైతు కూలీ గిరిజనులు ప్రజాస్వామ్యంగా ఇంద్రవెల్లి గిరిజన గ్రామంలో సమావేశం ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి అనుమతి కోరుతూ అర్జీ పెట్టుకోవడం, దానికి పోలీసు అధికారులు సమావేశం ముందు రోజు వరకు అనుమతి ఉందా? లేదా! అనే విషయం కూడా చెప్పకుండా గిరిజనుల జన బలం అంచనా వేసుకుంటూ సభ జరిగే ప్రాంతాన్ని పోలీసులు మోహరించి అటువైపు వచ్చే గిరిజనులను అడ్డగించే ప్రయత్నం చేయగా చీమల బారుల్లా ఇంద్రవెల్లికి చేరిన గిరిజన జన సముద్రం ధాటికి పోలీసులు నివ్వెర పోవడంతో… మొదటి అధ్యాయం ముగుస్తుంది.
ఈ గిరిజన విప్లవ వాహిని కి కారణం అయిన మూడు తరాల గోండు గిరిజనుల వెతలతో మిగిలిన ఏడు అధ్యాయాలు కొనసాగుతాయి.
ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వంలో పోలీసు పైశాచిక చర్యగా అభివర్ణించబడ్డ “1981 ఏప్రిల్ 20 ఎదురు కాల్పులు” ఇంద్రవెల్లి గిరిజన గ్రామంలో సభ్య సమాజం తలదించుకునే రీతిలో అమాయకపు ఆదివాసులను అమానుషంగా తుపాకుల కాల్పులతో కాల్చి చంపడం,లెక్కకు అందని శవాలతో ఇంద్రవెల్లి పరిసరాలు శవాల గుట్టలుతో..హృదయ విధారకంగా మారడం,అమాయకపు గిరిజనులు అనాధ శవాలలా పడి ఉండటం, పోలీసుల భయంతో కనీసం ఈశవం నా భర్తది,ఈ శవం నాకొడుకుది భార్యది బిడ్డది, అని చెప్పడానికి కూడా ముందుకు రాలేని మూగ రోదనలతో ఇంద్రవెల్లి భూమి, అడవి రక్తసిక్తంగా మారడం, మనం ఆఖరి అధ్యాయంలో చదువుతాం.
కోసమెరుపుగా ఆదిలాబాద్ మార్కెట్ యార్డు వద్ద రైలు పట్టాల పక్కన ఇంద్రవెల్లి కాల్పుల్లో మరణించిన కేవలం 13 మంది గిరిజనుల శవాలు మరుసటి రోజు లారీలో తీసుకువచ్చి సామూహిక పోస్టుమార్టం చేసి శవ సంస్కారం చేయడం కనిపిస్తుంది, అంటే పోలీసుల అధికార లెక్కల ప్రకారం అంతటి మారణ హోమంలో చనిపోయింది కేవలం 13మంది మాత్రమే..!!
ఇక మూడు తరాలుగా ఆదిలాబాద్ అడవుల్లోని గిరిజనులు అనుభవించిన కష్టాలు,కారణాలు వివరించిన మిగిలిన ఏడు అధ్యాయాలు ఆసక్తికర సంఘటనలతో కొనసాగుతాయి. నవల మొత్తంలో నాయకుడు గానీ నాయకి గానీ ప్రత్యేకంగా కనిపించరు, నవల మొత్తం సంభాషణలతో సాగుతున్న ఒక ప్రత్యేక ప్రాంతానికి జాతికి సంబంధించిన విషయ విశేషాలను రచయిత అక్షరాల్లో బంధిస్తూ భావితరాల కోసం భద్రపరుస్తున్న తీరు కనిపిస్తుంది,
ఆదిలాబాద్ అడవుల్లో ప్రధానంగా గోండు, కోలాం,పరదానులు,అనే గిరిజన తెగలు జీవనం సాగిస్తున్నాయి.వీరు వాస్తవానికి భూమి జాగాలేని నిరుపేదలు కాదు, వందల సంవ త్సరాల క్రితం గోండు రాజ్యం పాలించిన పాలకులు, వందల ఎకరాల సాగుభూములు గల భూస్వాములు,కాలక్రమంలో వచ్చిన మార్పులు వారిలోని అతి మంచితనం, అనే అమాయకత్వంతో మారిన పాలకుల అఘాయిత్యాలతో, నేటితరం ఆదిలాబాద్ గిరిజనులు అంతా సాగుభూములు కోల్పోయి, కష్టపడి కొట్టుకున్న పోడు భూముల్లో ఆరకొర పంటలు పండించుకుంటూ…గిరిజనేతరులు చేస్తున్న అరాచకాలతో.. వారి భూముల్లోనే కూలీలుగా మారి పొట్టకూటి కోసం పడరాని పాట్లు పడ్డ విచిత్ర పరిస్థితి ఆ అడవి బిడ్డలది.
నిత్యం నిజాయితీతో అడవులను ఆశరా చేసుకొని మాయా మర్మం తెలియక కాయ కష్టం నమ్ముకుని అతి సాధారణ జీవనం సాగిస్తున్న ఈ గిరిజనుల్లో ఇంతటి చైతన్యం, సంఘటితత్వం,పోరాటపటిమ,ఎలా కలిగింది? అన్న ప్రశ్నలకు సమాధానమే ఈ “అడవి” నవల.
“ఎప్పుడైతే వ్యక్తికి గానీ వ్యవస్థకు గాని పీడన, అణచివేతలు, ఎదురవుతాయో అప్పుడే అక్కడ చైతన్యం, పోరాటం పుట్టుకొస్తాయి” అన్న చారిత్రక సత్యానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది ఈ నవల.
ఈ ప్రాంత అడవి బిడ్డలను ఒకవైపు రెవిన్యూ అధికారులు,మరోవైపు అటవీ అధికారులు ఇంకోవైపు పోలీసులు ఆప్కారి అధికారులు, తమ తమ అధికారాలు అడ్డుపెట్టుకుని వారి ఆస్తులు మానప్రాణాలు కొల్లగొడుతుంటే… మరోపక్క ఆహార పదార్థాలు అమ్మే నెపంతో వ్యాపారులు ఆదివాసుల రెక్కల కష్టాన్ని వాళ్లలోని నిరక్షరాస్యత వల్ల ఆర్థిక దోపిడీ చేస్తూంటారు. పేదలను నిరుపేదలుగా మారుస్తూ… కట్టుబట్టలతో గిరిజన గుడాల్లో వ్యాపారాలు ప్రారంభించిన విఠల్,రాఘవులు, వంటి వ్యాపారులు కొద్ది రోజుల్లోనే లక్షాధి కారులుగా మారిన సంఘటనలు ఈ నవలలో మనం చదువుతాం.
అమాయకపు ఆదివాసులు చేయని తప్పులకు ఎలాంటి వేధింపులు శిక్షలు అనుభవించేవారో చెప్పడానికి రచయిత కథానుగుణంగా కొన్ని సంఘటనలు తెలియజేశారు.
నిరుపేద కోలాం గిరిజనుడైన బాజీరావు బిడ్డ పెళ్లి కోసం ఇంటి ముందు వేసిన పందిరికి గాను అటవీ అధికారి చౌకీదారు అడిగిన “పందిరి మామూలు” చెల్లించలేక చౌకీదారి చేతిలో చావు దెబ్బలు తిని అవమానం పాలు కావడమే కాక…చివరికి పందిరి మామూలు కోసం తరతరాలుగా తమ ఆచారం ప్రకారం నడుముకు ధరించే వెండి మొలతాడును చౌకీదారి తెంపుకోవడం భరించలేక పోతాడు, కోలాం గిరిజనుల్లో చనిపోయినప్పుడే మొల తాడు తెంపుతారు అది వారి ఆచారం, కానీ పేదరికం వల్ల బాజీరావు బ్రతికుండగానే మొలతాడు తెంపించుకొని తన సంప్రదాయం తప్పి తల్లడిల్లుతాడు.
ఈ సంఘటన గిరిజనులు పేదరికంలో సైతం ఆత్మాభిమానంతో తమ అస్తిత్వం కోసం ఎలా తపిస్తారో సాంప్రదాయాలు ఎంతగా గౌర విస్తారో అర్థమవుతుంది.
గోండు తెగకు చెందిన జంగు,అతని బావమరిది సోములను తమకు సంబంధం లేని గంజాయి పంటకు బాధ్యులను చేస్తూ ఆబ్కారి అధికారులు, పోలీసులు, కలిసి చేసిన చిత్రహింసలు, చదువుతుంటే గుండెలు ఆర్థత చెంది కళ్ళు చెమరుస్తాయి. కాలికి దెబ్బ తగిలి నడవలేని స్థితిలో జ్వరంతో బాధపడుతున్న సోము ను అడవిలో గంజాయి పంటలు చూపించాలనే నెపంతో గుర్రానికి తాడుతో కట్టి ఈడ్చుకుంటూ వెళ్లడం,జంగు సోములతో గంజాయిపంటల ఆచూకీ చెప్పించడం కోసం చేసిన అమానుష పోలీస్ చర్యలను చెబుతూ….ప్రాణాలు పోయినా గిరిజనులు నీతి తప్పి అబద్ధం చెప్పరు అనే నిండు నిజాన్ని రచయిత ఆవిష్కరించారు.
కోలాం జాతికి చెందిన ముక్కుపచ్చలారని “మోతి”అనే చిన్నారిని రెవెన్యూ ఉద్యోగులు ఒకరి తర్వాత ఒకరు సామూహిక అత్యాచారం చేసి,అనుభవించి,చిన్నారి చావుకు కారణం కావడం,లాంటి చర్యలు ఆనాటి ఆదివాసీ సమాజంలో పాలకులు చేసిన ఆకృత్యాలకు అద్దం పడతాయి.
సహనానికి ఒక హద్దు ఉంటుంది సహనన్న సిస్తే జరిగే పరిణామాల గురించి రచయిత పేర్కొన్నారు.శ్యామ్ కోలాం,సేర్ దార్ ను ఎదు ర్కొని కిందకు తోసి వేయడం,జంగు తన భార్య దేవు బాయ్ చేయి పట్టి చెరచ బోతుండగా ఆవేశంతో ఠానేదార్ తల మీద కర్రతో కొట్టి చంపడం,వంటి చర్యలు గిరిజనులకు ఉండే ఆగ్రహం స్థాయి ఎలాంటిదో ఆవిష్కరిస్తాయి.
ప్రాణ భయంతో జంగు అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లడం, చివరికి అప్పటి గోండుజాతి దైవంగా పోరాట సేవలు చేస్తున్న కొమరం భీముని కలవడం భీమ్ జోడేఘాట్ పోరాటంలో అమరత్వం చెందటం ఏడవ అధ్యాయంలోనూ…భీమ్ మరణం తర్వాత జరిగిన పరిణామాలు స్వరాజ్యదేశంలోనూ అడవి బిడ్డలకు తప్పని తిప్పల గురించి ఎనిమిదవ అధ్యాయంలోనూ రచయిత వివరించారు.
ఒకవైపు తిరుగుబాటులకు గల కారణాలు ఆవిష్కరిస్తూ…మరోవైపు స్వరాజ్యం ముందు తర్వాత గిరిజనుల స్థితిగతులు వివరిస్తూనే స్థానిక గిరిజన గుడేలు అక్కడ మనుషుల ఆచారాలు ఆహారాలు,జీవన విధానాలు దృశ్యరూపం చేసి ఆవిష్కరించడంలో రచయిత వసంతరావు దేశ పాండె శతశాతం విజయం సాధించారు అనడంలో అక్షర సత్యం ఉంది.
నేటి ఆధునిక కాలానికి చెందిన ఒక ప్రాంతపు గిరిజన పోరాటాన్ని తిరుగుబాటును వాస్తవ రూపంలో సహజసిద్ధంగా ఆవిష్కరించిన తొలి తెలుగు గిరిజన నవలగా “అడవి” తెలుగు నవలా చరిత్రలో నిలిచిపోతుంది.
నవల చివర్లో మూడు అక్షరాల అడవి యొక్క ఔదార్యం గురించి రచయిత చెప్పిన మాటలు చదివితే నాస్తికులు సైతం అడవి తల్లికి మోకరిల్లి నమస్కరిస్తారు.
అడవి (నవల)
రచన : వసంతరావు దేశపాండె,
పేజీలు : 256,
వెల : 150/- ,
ప్రతులకు : రచయిత
సెల్ : 94400 01166,
సమీక్షకుడు : డా:అమ్మిన శ్రీనివాసరాజు,
సెల్ : 77298 83223.