అభివృద్ధి పేరుతో అడవుల విధ్వంసమా?
విశాఖ మహానగరం వేగంగా విస్తరిస్తోంది.సమాచార సాంకేతికత,కృత్రిమ మేధస్సు,డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థల యుగంలో డేటాసెంటర్లకు ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది.ప్రభుత్వాలు కూడా పెట్టుబడులు,ఉపాధి అవకా శాలు,సాంకేతిక పురోగతి పేరుతో భారీ ప్రాజెక్టులను స్వాగతిస్తున్నాయి.అయితే అభివృద్ధి అనే లక్ష్యం ప్రకృతి పరిరక్షణను పక్కనపెడితే,ఆ అభివృద్ధి నిజంగా సమాజానికి మేలు చేస్తుందా అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు విశాఖలో మరోసారి ముందుకొచ్చింది.
అడవివరం-ముడసర్లొవ ప్రాంతాల్లో ప్రతిపాదిత “వైజాగ్ హైపర్స్కేల్ డేటా సెంటర” ప్రాజెక్టు చుట్టూ వివాదం నెలకొంది.సున్నితమైన ప్రాంతంలో ఈ భారీప్రాజెక్టు అభివృద్ధి,పర్యావరణ పరిరక్షణ,ప్రజాస్వామ్య హక్కులు,చట్టాల అమలు వంటి అంశాల మధ్య జరుగుతున్న ఒక కీలకమైన చర్చ.ఈప్రతిపాదిత 512 మెగావాట్ల సామర్థ్యం గల డేటా సెంటర్ ప్రాజెక్టు సింహాచలం కొండల దిగువన,కంబాలకొండ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యానికి అత్యంత సమీపంలో ప్రతిపాదించబడింది.ప్రాజెక్టు స్థలం అభయారణ్య సరిహద్దుకు కేవలం 0.86కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండగా,ఎకో సెన్సిటివ్ జోన్కు మరింత సమీపంలో ఉంది.ఇలాంటి ప్రాంతాలు సాధారణ భూములు జీవవైవిధ్యాన్ని సంరక్షించే సహజ వ్యవస్థలు.అడవులు,వన్యప్రాణులు,పక్షులు,జలవనరులు,భూగర్భజలాలు పరస్పరం అనుసంధానమై ఉండే పర్యావరణ సమతుల్యతకు ఇవి కేంద్రబిందువులు.
అయితే,ఈప్రాజెక్టుకు పూర్తిస్థాయి పర్యావరణ అనుమతులు లభించకముందే భూసమతలీకరణ,చెట్ల తొలగింపు,తాత్కాలిక రహదారుల నిర్మాణం జరుగుతున్నాయన్న ఆరోపణలు తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. పర్యావరణ ప్రభావ అంచనా (జుIA)వ్యవస్థ ఉద్దేశం ఏమిటంటే,ఒక ప్రాజెక్టువల్ల ప్రకృతిపై,నీటి వనరులపై, జీవవైవిధ్యంపై,స్థానిక ప్రజల జీవితాలపై కలిగే ప్రభావాలను ముందుగానే అధ్యయనం చేయాలి.కానీ,అనుమతుల ప్రక్రియ పూర్తికాకముందే భూమి స్వరూపాన్ని మార్చడం ప్రారంభిస్తే,ఆ అంచనా ప్రక్రియ సారాన్ని కోల్పోతుంది. చట్టాల ఉద్దేశాన్ని దెబ్బతీసే ఇటువంటి చర్యలు ప్రజలలో అనుమానాలు రేకెత్తిస్తున్నాయి.అలాగే ‘బీ-2’వర్గీకరణపై కూడా కొన్ని ప్రశ్నలు ఉత్పన్నమవుతున్నాయి.ఈప్రాజెక్టును రాష్ట్రస్థాయి నిపుణుల కమిటీ“కేటగిరీ బీ-2”గా పరిగణించడం వివాదానికి ప్రధాన కారణంగా మారింది.పర్యావరణ పరంగా సున్నితమైన ప్రాంతాలకు సమీపంలో ఉన్న ప్రాజెక్టులు సాధారణంగా విస్తృతమైన పర్యావరణ ప్రభావ అధ్యయనం,ప్రజా విచారణ,కేంద్రస్థాయి పరిశీలనకు లోబడి ఉండాలి.ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులపై ప్రజల భాగస్వామ్యం అత్యంత కీలకం.అందుకే ఈ అంశంపై స్పష్టత అవసరం.
కాగా,విశాఖనగరానికి తాగునీటిని అందించే ప్రధాన వనరులలో ముడసర్లొవ జలాశయం ఒకటి. ప్రతిపాదిత డేటా సెంటర్ దీనికి అత్యంత సమీపంలో ఉండటం మరోకీలక ఆందోళన.డేటా సెంటర్లు భారీస్థాయిలో విద్యుత్ వినియోగిస్తాయి.శీతలీకరణ వ్యవస్థలకు కూడా గణనీయమైన నీటి అవసరం ఉంటుంది.భవిష్యత్తులో నీటి వినియోగం,వ్యర్థాల నిర్వహణ,ఉష్ణ ప్రభావాలు,భూగర్భ జలాలపై ప్రభావం వంటి అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. అభివృద్ధి అంటే కేవలం పెట్టుబడులు,భవనాలు,పారిశ్రామిక వృద్ధి మాత్రమేనా? లేక ప్రకృతి సంపదలను సంరక్షిస్తూ భవిష్యత్ తరాల అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకొని తీసుకునే నిర్ణయాలా? ప్రపంచవ్యాప్తంగా “సస్టైనబుల్ డెవలప్మెంట” అనే భావన ప్రాధాన్యం పొందుతోంది. అంటే ప్రకృతి వనరులను నాశనం చేయకుండా అభివృద్ధిని సాధించడం.ఆర్థికాభివృద్ధి,పర్యావరణ పరిరక్షణ పరస్పర విరుద్ధాలు కావు.సరైన ప్రణాళిక, పారదర్శకత,శాస్త్రీయ అధ్యయనం ఉంటే రెండింటినీ సమన్వయం చేయవచ్చు.
ప్రస్తుతంప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన అన్ని వివరాలు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి. సమగ్ర పర్యావరణ ప్రభావ అధ్యయనం నిర్వహించాలి.స్వతంత్ర నిపుణులతో పరిశీలన జరగాలి.స్థానిక ప్రజలు,పర్యావరణ నిపుణులు, శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు ప్రజల విశ్వాసాన్ని పొందాలంటే అవి చట్టబద్ధంగా,పారదర్శకంగా,పర్యావరణ బాధ్యతతో ముందుకు సాగాలి. సింహాచలం-కంబాలకొండ అటవీ ప్రాంతం విశాఖనగరానికి పర్యావరణ సమతుల్యతకు ఆధారం.జీవవైవిధ్యానికి నిలయం.భవిష్యత్తరాలకు అందించాల్సిన సహజవారసత్వం.డేటా సెంటర్లు,సాంకేతిక అభివృద్ధి కూడా అవసరమే.కానీ ప్రపంచంలో పలు దేశాలు ఈ డేటా సెంటర్ల నిర్మాణాలను వ్యతిరేకిస్తుంటే భారత్లో మాత్రం నెలకొల్పడం గమనార్హం.అయితే అడవులను కోల్పోయిన తర్వాత డేటాను నిల్వ చేయడానికి భవనాలు ఉండవచ్చు.కానీ కోల్పోయిన ప్రకృతిని తిరిగి నిర్మించలేం అనే నగ్న సత్యాన్ని గ్రహించాల్సిన అవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది.– రెబ్బాప్రగడ రవి,ఎడిటర్
