Category: చూపు-Chupu

పెరుగుతున్న నిత్యావసర ధరలతో రాష్ట్రప్రజలు ఆందోళన చెందుతున్నారు.ఆదాయం పెరగడం లేదు కాని బియ్యం,నూనెలు,పప్పులు,కూరగాయలు ఇలా..అన్నింటి ధరలు రోజురోజుకు పైకి ఎగబాకుతుండటంతో జీతం సరిపోక..కుటుంబ బడ్జెట్ దాటిపోయి ఎలా సర్దుబాటు చేయాలో తెలియక మధ్యతరగతివారు,పేదలు సతమత మవుతున్నారు. వీటికి తోడు వైద్య ఖర్చులు విపరీతమై ఇబ్బంది పడుతు న్నారు.ప్రభుత్వాలు ద్రవ్యోల్బణం అదుపులోకి తెచ్చామని ప్రకటనలు చేస్తున్నా మార్కెట్‌లో ఆపరిస్థితి కనపడటం లేదు.నిత్యావసరాల సరకుల ధరలు పెరగడమే తప్ప దిగి రావడం లేదు.అటు కంపెనీలు..ఇటు స్థానికంగా వ్యాపారులు ధరలు విపరీతంగా పెంచుతూ సామాన్యుల నడ్డి విరుస్తున్నాయి.సీజన్‌ను బట్టీ ఆయా సరకులను కొందరు వ్యాపారులు క్షేత్రస్తాయిలో కృత్రిమ కొరతను సృష్టిస్తున్నారు.పైగా వ్యాపారులంతా ఒకేతాటిపై ఉంటుం డటంతో వారు చెప్పిన ధరలే అమలువుతున్నాయి. మార్కె ట్‌లో ధరల హెచ్చుతగ్గులపై జిల్లా కలెక్టర్ల నేతృత్వంలో ప్రతి మÖడు నెలలకొమారు ధరల నియంత్రణ కమిటీ సమా వేశాలు జరపాల్సి ఉన్నా ఆ ఊసే మరిచారు.దీంతో వ్యాపా రులు ఆడిందే ఆటగా మారింది.
ఆచితూచి ఖర్చు..
ఎంత సాధారణ కుటుంబమైనా అద్దె ఇంట్లో పట్టణాల్లో నెలకుకే రూ.25వేల వరకు ఖర్చు వస్తుండగా..వైద్యం లాంటి అత్యవసరాలు వచ్చినప్పుడు చాలా ఇబ్బంది పడాల్సి వస్తోంది.ఇటీవల కాలంలో జ్వరాలతో ఒక్కో కుటుంబానికి రూ.వేలలో ఖర్చవుతోంది.ఇక పిల్లల తినుబండారాలు,ఆహ్లాదం కోసం నెలకు ఓ సినిమాకు వెళ్లడం,నాన్‌వెజ్,ప్రయాణ ఖర్చులు లెక్కేస్తే మరో రూ.3నుంచి రూ.5వేల వరకు ఖర్చు వస్తుంది.దీంతో తమ బడ్జెట్‌కు ఇబ్బంది రాకుండా జాగ్రత్తగా ఖర్చు పెడదామనుకున్నా సాధ్యం కావడం లేదు.
పెంపుతో భారమిలా..
గడిచిన ఏడాది కాలంగా అన్ని సరకుల ధరలు పెరిగి ప్రజలపై అదనపు భారం పడుతోంది.ముఖ్యంగా నూనెల ధరలు విపరీతమయ్యాయి.గృహ,వాణిజ్య అవసరాల కోసం ప్రతి నెల 3500మెట్రిక్ టన్నుల నూనె వినియోగం ఉంటుంది.వీటి కోసం వినియో గదారులు ఏడాది కిందట రూ.39కోట్లు వెచ్చించగా.. పెరిగిన ధరలకనుగుణంగా ప్రస్తుతం రూ.46`50 కోట్ల వరకు ఖర్చువుతోంది.కూరగాయల విషయంలో జిల్లాలో పంటల సాగు తగ్గింది.దిగుమతి భారం వల్ల ధరలు పెరిగి గతేడాదితో పోలిస్తే జిల్లా వాసులు రోజుకు రూ.2కోట్లు అదనంగా వెచ్చించాల్సి వస్తోం ది.ఈనేపధ్యంలో దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నె ముకగా నిలిచిన మధ్యతరగతి నేడు కొనుగోలు తగ్గించుకుంటు న్నది. గత అనేక దశాబ్దాలుగా ప్రభుత్వ విధాన నిర్ణ యాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసిన ఈవర్గం నేడు ఆప్రభు త్వాల విధానాలతో ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతున్నది. పెరుగుతున్న ఖర్చులు-తరుగుతున్న ఆదాయాలతో ఆందోళన చెందుతున్నది. తమ గురించి, తమ పిల్లల భవిష్యత్ గురించి వేదనకు గురౌతున్నది. తమ దగ్గర వున్న కొద్దిపాటి డబ్బును ఖర్చు చేయడానికి భయ పడుతున్నది.వీటన్నిటి ప్రభావం రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారం, సరుకులు, వాహనాల కొనుగోలు రూపాల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఈ తరగతితో శక్తికి మించి అప్పులు చేయించి లాభపడిన వ్యాపార సంస్థ లు నేడువ్యాపార లావాదేవీలు తగ్గిపోయాయని గగ్గోలు పెడుతున్నాయి.ఈ స్థితి నుండి తమను పాల కులు బయట వేస్తారనే విశ్వాసం కోల్పోయి, అతీత శక్తులను ఆరాధించడం పెరిగింది. గత మÖడు దశా బ్దాల్లో ప్రపంచీకరణ విధానాలతో వేగంగా విస్తరించిన మధ్య తరగతి నేడు జాతీయ, అంతర్జాతీయ ఆర్థిక, రాజకీ య పరిస్థితుల వల్ల తీవ్ర ఆందోళనకు గురౌతున్నది. ఆక్స్‌ఫర్డ్ ఎకనామిక్స్ అంచనా ప్రకారం, రాబోయే పది సంవత్సరాల్లో మన దేశంలో మధ్యతరగతి కుటుంబాలు రెట్టింపు అవుతాయి.2024లో 35 కోట్లుగా వున్న ఈ తరగతి 2034 నాటికి 69 కోట్లకు పెరుగుతుందని తెలిపింది. అందుకే దేశాభివృద్ధిలో ఈ తరగతి వినిమయం చాలా కీలకమవుతుంది. కార్పొరేట్ వ్యాపార సంస్థలు వీరిని ఆకర్షించి వ్యాపా రాన్ని పెంచుకోవడానికి, ఊహల పల్లకిలో పెట్టి పాల కులు లాభపడడానికి, అసత్యాలు, అర్ధసత్యాలతో సంచలనాత్మక ప్రసారాలతో రేటింగ్ పెంచుకోవడా నికి మీడియా నిత్యం అనేక ప్రయత్నాలు చేస్తుంటుం ది. తమ అభివృద్ధికి అమెరికా డాలర్లను కొలమా నంగా భావించే కొద్దిమంది మధ్యతరగతి వారు తమ పిల్లల భవిష్యత్ గురించి నేడు ట్రంప్ విధానాలతో భయాందోళన చెందుతున్నారు.దేశంలో 11 సంవత్స రాలుగా నరేంద్ర మోడీ ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న విధానాలవల్ల ఉద్యోగ భద్రత లేకపోవడం, ఉద్యోగాలు భర్తీ చేయకపోవడం, ధరలు పెరగడంతో మధ్యతరగతి ఖర్చు చేయడానికి భయపడుతుంది.తమ ఆదా యం లో ఎక్కువ భాగం అప్పుల వడ్డీలు, ఇఎంఐ లు చెల్లించ డానికే సరిపోయే స్థితికి చేరింది. గత 25 సంవత్స రాల్లో వస్తువుల వాడకం, గృహ నిర్మాణం ద్వారా విస్తరించిన వినిమయ మార్కెట్ నేడు మందగించింది. ఫిన్‌టెక్ ప్లాట్‌ఫామ్ నిర్వహించిన సర్వే ప్రకారం దేశంలోని మొత్తం కుటుంబాల్లో 67 శాతం మంది వ్యక్తిగత రుణాలు తీసుకున్నారని, వీరిలో 53 శాతం మంది 30 ఏళ్ళ లోపు వారని తెలిపింది. ఇందులో అత్యధికులు ఐటి ఉద్యోగులు. వీరే నయా మధ్య తరగతివారు. రేపు లేదన్నట్లు ఖర్చు చేయగల ఖరీదైన వినిమయదారులు. రిజర్వుబ్యాంకు రిపోర్టు ప్రకారం 2018లో మధ్యతరగతి వారు తమ ఆదాయంలో 30.4 శాతం అప్పుల చెల్లింపులకు ఖర్చు చేస్తుండగా, నేడు సుమారు 41శాతం ఖర్చు చేస్తున్నారు. ఇంత పెద్ద ఎత్తున అప్పుల చెల్లింపులు వుండడంతో కొత్త సరుకులను కొనడం పట్ల ఆసక్తి చూపడంలేదు. దీని ప్రభావం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ మీద తీవ్రంగా ఉంది. తయారీ రంగం విస్తరించకపోవడం,కొత్త ఉపాధి అవకాశాలు తగ్గడం,మధ్యతరహా వ్యాపారాలు, రియల్ ఎస్టేట్ లాంటి రంగాలు కష్టాల్లో కూరుకుపోయాయి. హిందుస్తాన్ యÖనిలీవర్, నెస్లే ఇండియా సంస్థలు పట్టణాల్లో కొనుగోలు తమ అంచనాల కంటే ఎక్కువ గా తగ్గిందని ప్రకటించాయి.దేశంలో అతి పెద్ద కార్ల తయారీ సంస్థ మారుతి సుజుకీ పట్టణాల్లో తమ అమ్మకాలు 2శాతం తగ్గాయని ప్రకటించింది. ఈ సంవత్సరం జనవరి నుండి,ద్విచక్ర వాహనాల అమ్మ కాలు 9శాతం తగ్గాయి. మోటార్ సైకిల్ అమ్మకాలు 13శాతం, మోపెడ్ అమ్మకాలు 18 శాతం తగ్గాయి. నెస్లే ఇండియా ప్రతినిధి సురేష్ నారాయణన్ ఇటీవల ఒక ఇంటర్వ్యూలో అమ్మకాలు మందగించడం వెనుక ‘తగ్గుతున్న మధ్యతరగతి’ ఒకముఖ్య కారణంగా చెప్పారు.‘ఒకప్పుడు రెండంకెలుగా ఉన్న ఆహార, పానీ యాల రంగంలో వృద్ధి ఇప్పుడు 1.5నుండి 2 శా తానికి పడిపోయింది’అని ఆయన పేర్కొన్నారు. నెలకు రూ.40,000 నుండి రూ.55,000 వరకు సంపాదిం చే వారు ఒక్కొక్కరు 5-6రకాల రుణాలు రూ.6 లక్షల నుండి రూ.30లక్షల వరకు తీసుకుంటున్నట్లు ప్రైవేట్ ఫైనాన్స్ సంస్థల నివేదిక తెలిపింది. వీరు పొందుతున్న ఆదాయంలో సుమారు 50 శాతం పైగా వడ్డీల చెల్లింపులకే సరిపోతుందట! దిగువ మధ్య తరగతి తమ దగ్గర వున్న బంగారాన్ని బ్యాంకుల్లో తాకట్టు పెట్టి రుణాలు తీసుకోవడం పెరిగింది. ఈ తరహా రుణాలు 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలోనే 71శాతం పెరిగాయి. అంతకు ముందు సంవత్స రంలో 17శాతం పెరిగాయి.మార్చి 2020లో అప్పు ల్లో వున్న కుటుంబాలు దేశ జాతీయోత్పత్తిలో 35 శాతం వుండగా, జూన్ 2024 నాటికి 43 శాతానికి పెరిగాయని రిజర్వుబ్యాంకు తెలిపింది. ఒకవైపు మధ్యతరగతి వాస్తవ పరిస్థితి దిగజారుతుంటే దేశ తలసరి ఆదాయం 2,841డాలర్లు (సుమారు రూ. 2,52,000)కు చేరుకుందని, 2047 నాటికి రూ.15 లక్షలకు చేరుకుంటుందని ప్రధాని ఆర్థిక సలహాదారు నాగేశ్వరన్ ప్రకటిస్తున్నారు.– జీ ఎన్ వి సతీష్ 

అడవుల్లో ఉండాల్సిన వన్య మృగాలు కొంత కాలంగా జనావాసాల బాట పడుతున్నాయి. దీంతో జనపథాలుగొల్లుమంటున్నాయి.తెగించి ఎదురునిలిచినా, తెలియక ఎదురుపడినా బతుకుపై భరోసా లేనట్టే. దీంతో ప్రాణాలు అరచేతిలో పట్టుకుని పరుగులు తీయాల్సిన స్థితి. చిత్తూరు జిల్లాల్లో ఏనుగు దాడిలో ముగ్గురు మరణిం చినా,తిరుమల కొండల్లో అభం శుభం తెలియని పసిపాప చిరుతకు బలైనా, వందలాది ఎకరాల్లో పంటపొలాలు ధ్వంసమైనా.. ఆ మÖల నుండి ఈ మÖల వరకు ప్రతిరోజూ రాష్ట్రంలో ఏదో ఒకప్రాంతంలో వన్యమృగాలు సంచరిస్తు న్నట్లు వార్తలు వస్తున్నా కారణం ఒక్కటే.. అది మృగాలకి, మనుషులకి మధ్య పెరుగుతున్న ఘర్షణ. అనివార్యంగా మారుతున్న మనుగడ పోరాటం. ఎక్కడో కాకులు దూరని కారడవుల్లో ప్రశాంతంగా తమ మానాన తాము బతికే పులులు, చిరుతలు, ఏనుగులు, ఎలుగుబంట్లు నుండి వివిధ రకాల వన్యమృగాలు జనారణ్యంలోకి ఎందుకు వస్తున్నాయి? మనకు సమస్యగా ఎందుకు మారుతు న్నాయి? ఈ సంఘర్షణకు పరిష్కారం లేదా? అసలీ దుస్థితికి కారణం ఏమిటి? దీనిపై ఈ వారం ప్రత్యేక కథనం.. .-తిరుపతి రెడ్డి మద్దిగెడ్డ

వన్య మృగాలు జనావాసాల్లోకి రావడమనేది ఇప్పటికిప్పుడు పుట్టుకొచ్చిన సమస్యేమీకాదు. అటవీ ప్రాంతాలకి సమీపంలో ఉండే గ్రామాల ప్రజలకు వన్యమృగాలు తారసపడటం అనేది సహజమే. అయి తే, అది మృగాలకు మనుషులకు మధ్య ఘర్షణగా మారే సందర్భాలు మాత్రం అరుదు. పొరపాటున గ్రామాల్లోకి వన్యమృగాలు వచ్చినా, మనిషి తారస పడగానే అవి వెనక్కి తగ్గేవి. అనివార్యంగా జనావా సాలను దాటాల్సి వచ్చినా.. సాధ్యమైనంత మేరకు మనిషి కంటపడకుండా వెళ్లిపోతాయి. అడవులకు సమీపంలో నివసించే చెంచులను, గిరిజనులను అడిగితే ఇటువంటి సంఘటనలను కోకొల్లలు చెబుతారు. కొన్ని సంవత్సరాలుగా ఈ పరిస్థితిలో మార్పు వస్తోంది. కిలోమీటర్ల దూరం జనావాసాల్లోకి వన్యమృగాలు వచ్చేస్తున్నాయి. ఆ మేరకు మనుషులకు మృగాలకు మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణలూ పెరుగు తున్నాయి. జంతువుల దాడుల్లో మనుషులు, మను షుల దాడుల్లో జంతువులు మరణిస్తున్న సంఘటనలూ పెరుగుతున్నాయి. నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్సు బ్యూరో (ఎన్‌సిఆర్‌బి) విడుదల చేసిన గణాంకాల ప్రకారం 2021 నుండి 2025 సంవత్సరాల మధ్య కాలంలో వన్యమృగాల బారిన పడి రాష్ట్రంలో 139మంది మరణించారు. మృతులలో పురుషులే ఎక్కువ. ఏ జంతువుల బారిన పడి ఈ మరణాలు చోటుచేసు కున్నాయి అన్నది ఎన్‌సిఆర్‌బి అధికారికంగా ప్రకటిం చలేదు. అయితే, అటవీ, పోలీస్ అధికారులు చెబు తున్న సమాచారం ప్రకారం ఏనుగులు, ఎలుగుబంట్ల దాడుల కారణంగానే ఈమరణాలు చోటుచేసు కున్నాయి. ఇటీవల కాలంలో చర్చనీయాంశమైన చిరు తలు,పులుల దాడుల్లో మనుషులు మృతి చెందిన సంఘటనలు దాదాపుగా లేవనే చెప్పవచ్చు. ఇటీవల తిరుమలలో జరిగిన దురదృష్టకర సంఘటన దీనికి మినహాయింపు. రాష్ట్రంలో రెండు మÖడు జిల్లాలు ఏనుగుల గుంపుల బారిన తరచూ పడుతున్నట్లు ఎన్‌సిఆర్‌బి నివేదికలను పరిశీలిస్తే అర్థమవుతోంది. సంవత్సరానికి సుమారుగా 30 మంది వన్యమృగాల బారిన పడి, ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. 2018 సంవత్సరంలో 31 మంది, 2019లో 25 మంది, 2020లో 32మంది మరణించారు. అనధికారికం గా మరికొన్ని సంఘటనలూ చోటుచేసుకుని ఉండ వచ్చు. శ్రీకాకుళం జిల్లాలో ఏనుగులు, ఎలుగుబంట్ల దాడులు తరుచూ చోటుచేసుకుంటున్నాయి. నాలుగు ఏనుగుల మంద ఈప్రాంతంలో తిరుగుతున్నట్లు వార్తలు వచ్చాయి. మన్యం పార్వతీపురం జిల్లాలో కొద్ది రోజుల క్రితం ఆరు ఏనుగులు కనిపించాయి. ఉమ్మడి విజయనగరం జిల్లాల్లో గడిచిన ఐదు సంవ త్సరాల కాలంలో ఏనుగుల దాడిలో ఆరుగురు రైతులు మరణించారు.వీటిని బంధించడానికి వచ్చిన ఒక ట్రాకర్ కూడా మృత్యువాత పడ్డారు. శ్రీకాకుళం జిల్లా లో ఐదు సంవత్సరాల కాలంలో పదిమంది రైతులు మరణించినట్లు సమాచారం. విజయనగరం జిల్లాలో గత ఏడాది పెద్ద పులుల సంచారం కలకలం రేపగా, ఈఏడాది శ్రీకాకుళం జిల్లాలో కూడా పెద్దపులి కనిపించినట్లు వార్తలు రావడం చర్చనీయాంశంగా మారాయి.కౌండిన్య వైల్డ్‌లైఫ్ శాంచురీ నుండి చిత్తూరు జిల్లాలోని పలు ప్రాంతాల్లోకి ఏనుగుల రాకపోకలు కొనసాగుతున్నాయి. తమిళనాడు, కర్నాటక నుండి కూడా ఈ ప్రాంతంలోకి ఏనుగులు వస్తున్నాయి. ఇలా వచ్చిన ఓఒంటరి ఏనుగు బారిన పడి,చిత్తూరు జిల్లా లో కొద్దిరోజుల క్రితం ముగ్గురు మరణించిన సంగతి తెలిసిందే.

మృగాల సంగతేంటి …
మనిషికి మృగాలకు మధ్య జరుగుతున్న ఈ ఘర్షణలో నష్టపోతున్నది మనిషేనా..? ‘కాదు..మృగాలు కూడా’ అన్నది ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం ఇప్పటికే కొన్ని జంతువుల ఊసు కూడా లేకుండా నిర్మూలన జరి గింది. ఇది మనం చేసిన పనే. చీతా దీనికి ఉదాహ రణ.మన దేశంలో చీతాల జాతి పూర్తిగా అంతరిం చిపోవడంతో విదేశాల నుండి దిగుమతి చేసుకున్న విషయం తెలిసిందే.అధికారిక లెక్కలప్రకారం 2018 -19 నుండి 2020-21వరకు దేశవ్యాప్తంగా 222 ఏనుగులు విద్యుద్ఘాతంతో చనిపోయాయి.రైళ్లు ఢీ కొన డం వల్ల 45,వేటగాళ్ల కారణంగా 29, విషాహారం తినడంవల్ల 11ఏనుగులు మరణించాయి.విద్యు ద్ఘాతం వల్ల చోటుచేసుకున్న ఏనుగుల మరణాల్లో ఒడిశా మొదటి స్థానంలో ఉంది. ఆ రాష్ట్రంలో 41 ఏనుగులు కరెంటు షాక్ కారణంగా మరణించాయి. ఆ తరువాత స్థానాల్లో తమిళనాడు (34)అస్సోం (33) ఉన్నాయి.ఈకాలంలోనే ఏనుగుల దాడుల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా1579 మంది మరణించారు.ఈ తరహా మరణాల్లో ఒడిశా మొదటిస్థానంలో ఉంది. ఆ రాష్ట్రంలో ఏనుగుల దాడి కారణంగా మÖడు సం వత్సరాల్లో 322మంది చనిపోయారు.291 మర ణాలతో జార్ఖండ్, 240మరణాలతో పశ్చిమ బెంగాల్, 229 మరణాలలో అస్సోం ఆతరువాత స్థానాల్లో ఉన్నాయి. మన రాష్ట్రంలో పాత అనంతపురం జిల్లాలోని మడకశిర సమీపంలోవిషాహారం తిని,మృతి చెందిన రెండు చిరుతల మృతదేహాలు దొరికాయి. చిత్తూరు జిల్లాలోని రామకుప్పం సమీపంలో ఒక చిరుత అస్తి పంజరం లభించింది.
ఏనుగు.. మనిషి..
ఏనుగుల దాడిలో మరణించిన మనుషులు 2019-2020లో 585 అయితే, 2020-2021లో 461, 2021-22లో 533మంది.రైలు ప్రమాదాల్లో ఏను గులు 2019-2020లో19,అయితే,2020-2021లో 14, 2021-22లో 12 మరణించాయి. విద్యాద్ఘాతం వల్ల ఏనుగులు 2019-2020లో 81 అయితే, 2020-2021లో 76, 2021-22లో 65 మృతి చెందాయి. వేటగాళ్ల వల్ల ఏనుగులు 2019-2020లో6, అయితే, 2020-2021లో 9, 2021-22లో 14మరణించాయి. విషాహారం వల్ల ఏనుగులు 2019-2020లో 6,అయితే, 2020-2021లో 9, 2021-22లో 14 మృత్యువాత పడ్డాయి.
పెద్ద పులుల సంగతి కూడా ఇంతే.2019-21 మధ్య 29 పులులు వేటగాళ్ల బారిన పడి మృతి చెందాయి. మరో 197 మరణాలకు కారణాలు నిర్ధారణ కావాల్సి ఉంది. అదే సమయంలో 125 మంది దేశ వ్యాప్తంగా పులుల బారిన పడి మరణించారు. వీటిలో సగానికి పైగా మహారాష్ట్రలో చోటుచేసుకున్న సంఘటనలే. ఆ మÖడేళ్ల కాలంలో మనరాష్ట్రంలో పులులు, చిరు తల కారణంగా ఒక్క మరణం కూడా రికార్డు కాలేదు. పులుల కారణంగా 2019-20లో50మంది చనిపోతే,2020-21లో 44మంది మృత్యువాత పడ్డారు.2021-22లో31మంది చనిపోవడం జరిగింది. సహజంగా మరణించిన పులులు 19-20లో 44అయితే, 20-21లో 20,21-22లో కేవలం నాలుగు మాత్రమే. వల వేయడం వల్ల, బోన్లు పెట్టిన కారణంగా19-20లో 6, 20-21లో 9 అయితే, 21-22లో 14పులులు మరణించాయి. అసహజంగా చూసినప్పుడు ఈ క్రమంలో 3,0,2 చనిపోయాయి. పరిశీలనలో ఉన్న పులల మరణాల సంఖ్యను పరిశీలిస్తే 19-20లో 22, 20-21లో 71, 21-22లో 104 నమోదయ్యాయి. వేటగాళ్లకు చిక్కి మరణించిన పులుల సంఖ్య ఈ వరుసలోనే 10,7,13గా ఉంది.
ఎందుకీ స్థితి..
ఐక్యరాజ్యసమితి ఎన్విరాన్‌మెంట్ పోగ్రాం (యు ఎనఇపి), వరల్డ్ వైడ్ ఫండ్ ఫర్ నేచర్ (డబ్ల్యుడబ్య్లుఎఫ్) సంయుక్తంగా 2021జులైలో విడుదల చేసిన ‘ఏ ఫ్యూచర్ ఫర్ ఆల’ నివేదిక ప్రకారం ప్రపంచ వ్యాప్తం గా ఉన్న పులుల జాతుల్లో 75 శాతానికి ప్రమాదకర పరిస్థితుల్లో మనుగడ సాగిస్తున్నాయి. అలాగే ధృవపు ఎలుగుబంట్లు, ఏనుగులు, సీల్స్ వంటి ఉభయచరాలు, పెద్ద సంఖ్యలో సరీసృపాలు మనుగడ సమస్యను ఎదు ర్కొంటున్నాయి. వాతావరణ మార్పులు, అడవుల నరికివేత, వన్యమృగాల వ్యాపారం, మౌలిక వసతుల పేరిట అడవుల విధ్వంసాన్ని ఈ పరిస్థితికి కారణంగా ఆ నివేదికలో పేర్కొన్నారు.వాతావరణ మార్పుల సంగతి అలా ఉంచితే,మన రాష్ట్రంలోనూ, దేశం లోనూ ఇతర అంశాల ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపి స్తోంది. దేశంలో పెద్ద ఎత్తున అడవుల నిర్మూలన జరుగుతోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం గతంలో అధికారి కంగా ప్రకటించిన గణాంకాల ప్రకారం దేశ వ్యాప్తం గా నమోదైన అడవులు (రికార్డెడ్ ఫారెస్ట్ ఏరియా) 77.53 మిలియన్ హెక్టార్లలో వ్యాపించి ఉన్నాయి. ఇటీవల కేంద్ర ప్రభుత్వమే ప్రకటించిన ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్టు (ఐఎసఎఫఆర్) -2021 ప్రకారం మొత్తం నమోదైన అటవీభూమిలో ప్రస్తుతం 51.66 మిలియన్ హెక్టార్లలో మాత్రమే అడవులు ఉన్నాయి. మరి మిగిలిన 25.87 మిలియన్ హెక్టార్ల (ఆరు కోట్ల 39లక్షల ఎకరాలు) అటవీ భూమి ఏమైనట్టు తగ్గినట్టే కదా..!ఈ భూమి ఏమైంది? ఎవరైనా ఆక్రమించారా?అభివృద్ధి పేరుతో కంపెనీలకు కేటాయించారా?అన్న ప్రశ్నలకు ఆ నివేదిక జవాబు ఇవ్వలేదు.ఈ పరిణామం మన రాష్ట్రంతో పాటు, పొరుగు రాష్ట్రాల్లోనూ కొనసాగింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 13,01,900 హెక్టార్ల (సుమారుగా 31 లక్షల ఎకరాలు) లోని అడవులు మాయమ య్యాయి. ఇది మొత్తం రికార్డెడ్ అటవీభూమిలో సుమారుగా 35 శాతం. తెలంగాణలో 8,99,200 హెక్టార్లు (33 శాతం) రికార్డెడ్ భూమిలోని అడవులు తగ్గాయి. తమిళనాడులో 5,65,7000 హెక్టార్లు (25 శాతం) కర్నాటకలో 15,73,600 హెక్టార్లు (41 శాతం), ఒడిశాలో 28,51,000 హెక్టార్లు (46.59 శాతం) రికార్డైన అటవీభూమిలో ప్రస్తుతం అడవులు కనిపించడం లేదు. ఇంత పెద్ద మొత్తంలో అడవులు మాయమవుతున్నాయి కాబట్టే వన్య మృగాలకు జనావాసాల్లోకి రాక తప్పని స్థితి ఏర్పడుతోంది. మన పొరుగు రాష్ట్రాలైన ఒడిశా, కర్ణాటకలో 40 శాతానికి పైగా రికార్డెడ్ ఫారెస్ట్ భూమి తగ్గడం ఈ సందర్భంగా గమనార్హం. కరోనా సమయంలో అనేక ప్రాంతాల్లో వన్యమృగాల సంచారం పెరిగిందని, తరువాత కాలం లో దానినే అలవాటుగా చేసుకున్నాయన్న వాదన కూడా ఉంది. అప్పట్లో లాక్‌డౌన్ కారణంగా వాహ నాలతో పాటు మనుషుల రాకపోకలను నియంత్రిం చిన సంగతి తెలిసిందే. దీంతో వన్యమృగాలు స్వేచ్ఛగా తిరిగాయి. వివిధ దేశాల్లో ఉన్న నిపుణులు కలిసి సంయుక్తంగా అకడమిక్ జర్నల్ ‘సైన్స’లో ఇటీవల ప్రచురించిన అధ్యయనం ప్రకారం సాధారణంగా తిరిగే దానికన్నా రెట్టింపు విస్తీర్ణంలో కరోనా సమ యంలో వన్యమృగాల కదలికలు నమోదయ్యాయి. ఏనుగులు, ఒంటెలు, ఎలుగుబంట్లు, జింకలు వంటి 43 విభిన్న జాతులకు చెందిన 2,300 జంతువులును ట్రాక్ చేసి, ఈ నిర్ధారణకు వచ్చినట్లు నివేదికలో పేర్కొన్నారు.ఆసమయంలోనే మానవ నివాస ప్రాంతాల్లో సులభంగా ఆహారం దొరకడాన్ని గమనించిన వన్యమృగాలు ఆ తరువాత కూడా దానికే ప్రయత్నిస్తున్నాయని, అందువల్లే జనావాసాలకు సమీపంగా వస్తున్నాయని అంటున్నారు.
తిరుమలలో పరిష్కారం ఏమిటి?
శేషాచల అడవుల్లో ఎర్రచందనం చెట్ల నరికివేత పెద్ద ఎత్తున కొనసాగుతోంది. నరికివేత సమయంలో స్మగ్ల ర్లు చేస్తున్న వివిధ కార్యక్రమాలతో వన్యమృగాలు చెల్లాచెదురవుతన్నాయని, వీటిలో కొన్ని తిరుమల మెట్ల మార్గంవైపు వస్తున్నాయని కొందరు చెబుతున్నారు. కరోనా సమయంలో అలవాటు కావడం ఒక కారణం గా చెప్తున్నారు. దానితో పాటు ఆ తరువాత యాత్రి కుల నుండి సులభంగా ఆహారం అందుతుండటంతో కొన్ని రకాల వన్యమృగాలు మెట్ల మార్గం వైపు వస్తున్నా యనేది మరొక కారణం. వాటిని వెంబడించి చిరుతల వంటి జంతువులు కూడా వస్తున్నాయని మరికొందరు చెబుతున్నారు.టిటిడి అధికారిక లెక్కల ప్రకారం రోజుకు 2 నుండి 3 టన్నుల వృథా అయిన ఆహారప దార్థాలను మెట్లదారి మీద వదిలివేస్తున్నారు. దీనిలో అధికభాగాన్ని సేకరిస్తున్నా, ఇంకా పెద్దఎత్తున మిగిలి పోతోంది. వీటికోసం జింకలు, అడవికుక్కలు వస్తు న్నాయి. యాత్రికులు పారేసే పండ్లు, వాటి తొక్కల కోసం ఎలుగుబంట్లు కూడా మెట్ల దారి వద్దకు వస్తు న్నాయి. ఈ ప్రాంతంలోనే ఉన్న జింకల పార్కును టిటిడి ఇటీవలే మÖసివేసింది. అయినప్పటికీ యాత్రి కుల నుండి సులభంగా లభించే ఆహారానికి అలవాటు పడ్డ జింకలు ఈ ప్రాంతంలోనే తిరుగుతున్నాయి. వీటికోసం వస్తున్న చిరుతలు యాత్రికులకు ప్రమాదక రంగా మారుతున్నాయి. దీనిని అధిగమించడానికి ఫెన్సింగ్ వేయాలన్న డిమాండ్ భక్తుల నుండి పెద్ద ఎత్తున వస్తోంది.ఈప్రతిపాదనను అటవీశాఖతో పాటు పర్యావరణ వాదులు వ్యతిరేకిస్తున్నారు. ఫెన్సింగ్ వన్య మృగాలు స్వేచ్ఛగా తిరగడానికి ఆటంకంగా మార నుండటమే దీనికి కారణం. అదే జరిగితే భవిష్యత్‌లో మరింత తీవ్ర పరిణామాల చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. దీనికి ప్రత్యామ్నాయంగా వన్యమృగాల స్వేచ్ఛకు ఆటంకం కలిగించకుండా ఉండే అండర్ పాస్,ఓవర్‌పాస్ నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. ఇప్పటికే వివిధ దేశాల్లో ఈతరహా నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. మన దేశం లోనూ ముంబయి-నాగపూర్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే (బాలసా హెబ్ థాక్రే సమృద్ధి మహామార్గ్) లో వన్యమృగాల కోసం ప్రత్యేకంగా ఫ్లైఓవర్‌లు, అండర్‌పాస్‌లు నిర్మిస్తున్నారు. ఈ మార్గంలో తొమ్మిది గ్రీన్‌బ్రిడ్జిలు (ఓవర్‌పాస్),17అండర్‌పాస్‌లు ఉండనున్నాయి. మన దేశంలో ఈ తరహా నిర్మాణం ఇదే మొదటిది. దీనికి కొంత ఖర్చు ఎక్కువ అయినప్పటికీ, టిటిడికి నిధుల కొరత లేని విషయం తెలిసిందే. తిరుమలలోనే కాదు. నల్లమలతో పాటు రాష్ట్రంలో అటవీ ప్రాంతాల మీదు గా రహదారులు వేయాల్సిన ప్రతిచోటా ఈ విధానాన్ని అమలు చేయవచ్చు.
పరిష్కారం ఏమిటి..
మనుషులకు, వన్యప్రాణులకు మధ్య తలెత్తుతున్న ఈ ఘర్షణను సాధ్యమైనంత మేరకు తగ్గించవచ్చు. అయితే, ఈ దిశలో చొరవ చేయాల్సింది మనుషులే. స్థానిక ప్రజలను ఈ కృషిలో భాగస్వాముల్ని చేయడం ద్వారా అనేక దేశాలు ఈ సమస్యను సాధ్యమైనంత మేర తగ్గించాయి. స్థానిక ప్రజలకు వన్యమృగాలు, వాటి కదలికలు, ఆహారపు అలవాట్ల మీద అవగాహన కల్పించడం ద్వారా భయాన్ని పొగొట్టి, అవసరమైన జాగ్రత్తలు నేర్పడమన్నది దీనిలో మొదటిదశ. ఆ తరువాత పరిరక్షణకు సంబంధించిన పనుల్లో వారిని భాగస్వాముల్ని చేయాలి. ఐక్యరాజ్యసమితి ఎన్విరాన్‌మెంట్ ప్రోగ్రాం (యుఎనఇపి) కూడా దీనినే ధృవీకరించింది. స్థానిక సమాజాలను ఈ కృషిలో భాగస్వాముల్ని చేయడం ద్వారా పర్యావరణాన్ని, జీవవైవిధ్యాన్ని పరిరక్షించడం సాధ్యమవుతుందని, సుస్థిరాభివృద్ధికి బాటలు వేస్తుందని పేర్కొంది. రాష్ట్ర అటవీశాఖ అడిషనల్ ప్రిన్సిపల్ చీఫ్ కన్జర్వేటర్ శాంతిప్రియ పాండే కూడా ఇదే విషయాన్ని ధృవీకరించారు. ఈ దిశలో రాష్ట్రంలో అనేక కార్యక్రమాలను చేపడుతున్నట్లు చెప్పారు. అదే సమయంలో గ్రామస్తులు తమ నివాస ప్రాంతాల పరిసరాల్లో వన్యమృగాల కదలికలను దాచిపెట్టే పొదలు లేకుండా చూసుకోవాలని, పెంపుడు జంతువులను నివాసాలకు దగ్గరగా ఉంచుకోవాలని చెప్పారు. ఆహారవ్యర్థాలను ఎక్కడబడితే అక్కడ పారవేయడం కూడా వన్యమృగాలను ఆకర్షిస్తోందని, ఈ పద్ధతిని మార్చుకోవాలని సూచించారు. మన రాష్ట్రంలో 73 పెద్దపులులు ఉన్నాయని ఒక అంచనా. పొరుగు రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చి, పోయే వాటిని మినహాయిస్తే 50-53 మధ్యే వీటి సంఖ్య ఉంటుందని అటవీశాఖ అధికారులు చెబుతున్నారు. 2018 గణాంకాల ప్రకారం మన రాష్ట్రంలో 1492 చిరుతలు ఉన్నాయి. ఇటీవల కాలంలో చర్చనీ యాంశంగా మారిన శేషాచలం అడవుల్లో 40 నుండి 50 చిరుతలు మాత్రమే తిరుగుతున్నాయని అంచనా. కేంద్ర ప్రభుత్వం తాజాగా (2023) విడుదల చేసిన గణాంకాల ప్రకారం ఏనుగుల సంఖ్య రాష్ట్రంలో 70నుండి 80లోపే. ఇంత తక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నా యి కాబట్టే..వీటి పరిరక్షణ కీలకంగా మారింది. ప్రకృతిలో సమతుల్యాన్ని కాపాడాలంటే జీవవైవి ధ్యాన్ని,పర్యావరణాన్ని రక్షించడం తప్ప నిసరి.

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా కొన్నేళ్లగా హెడ్‌ఫోన్స్ వాడకం,పెద్ద శబ్దాలతో మÖ్యజిక్ ఆలకించడం విపరీ తంగా పెరిగింది.ఈనేపథ్యంలో హెడ్‌ఫోన్స్, ఇయర్ బడ్స్,వేదిక వద్ద భారీస్థాయి శబ్దాలు వినడం కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా 100కోట్లకు పైగా యుక్తవయస్సు పిల్లలు,యువతలో వినికిడి లోపం వచ్చే ప్రమాదం ఉం దని తాజా అధ్యయనం వెల్లడించింది.ఇందుకు సంబం ధించి అధ్యయన నివేదిక బీఎంజీ గ్రోబల్ హెల్త్ జర్నల్ లో ప్రచురితమైంది.ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ గణాంకాల ప్రకారం,ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రస్తుతం 43కోట్ల మంది వినికిడి లోపంతో బాధపడుతున్నట్లు అంచనా. ఈనేప థ్యంలో సురక్షితంకాని శ్రవణ పరికరాలు (పీఎల్‌డీ) వినియోగంపై అమెరికాలోని మెడికల్ యÖనివర్శిటీ ఆఫ్ సౌత్ కరోలినా పరిశోధకుల బృందం అధ్యయనం చేపట్టింది. – యడవల్లి శ్రీనివాసరావు

ఇందులో భాగంగా ఇంగ్లీష్,ఫ్రెంచ్,స్పానిష్, రష్యాల్లోప్రచురితమైన 33అధ్యయనాలను విశ్లేషిం చింది.సాధారణంగా పెద్దవారిలో 80 డెసిబెల్స్,పిల్లల్లో 75డీబీ శబ్దం మించకూడదు.కానీ ప్రస్తుతం శ్రవణ పరికరాలు వినియోగించే వారు సరాసరి 105 డెసిబెల్ (డీబీ)శబ్దాన్ని వింటున్నట్లు నివేదికలు చెబుతు న్నట్లు గుర్తించారు. ఇలాగే కొనసాగితే రానున్న రోజు ల్లో యువతలో వినికిడి సమస్య పెరిగే అవకాశాల ముందని పరిశోధకులు హెచ్చరించారు.ముఖ్యంగా ఇటీవల పెరిగిన స్మార్ట్‌ఫోన్ల వినియోగంలో హెడ్ ఫోన్లు,ఇయర్‌బడ్స్ వంటి వ్యక్తిగత శ్రవణ పరికరాలతో (పీఎల్‌డీ)వినడంతోపాటు భారీ శబ్దాలుండే మÖ్యజిక్ వేదికలకు హాజరు కావడంవల్ల యువత వినికిడి లోపం బారినపడే ముప్పు ఉందన్నారు.అందుకే పౌరుల ఆరో గ్యం దృష్ట్యా..శబ్దాలపై నియంత్రణ పెంచి సురక్షిత శ్రవణ విధానాలను అమలు చేయడంపై ప్రభుత్వాలు దృష్టి పెట్టాలని సూచించారు.
ప్రస్తుతం చాలామంది చెవుల్లో హెడ్‌ఫోన్లు పెట్టుకుని మాట్లాడటం,పాటలు వినడం, సినిమాలు, రీల్స్,యÖట్యూబ్ వీడియోలు చూడటం చేస్తున్నారు. అలా చేస్తే వెంటనే ఏమీకాదు.కానీ ఐదేళ్ల తర్వాత హెడ్‌ఫోన్ల ప్రభావం వినికిడి లోపంతో బయటపడు తుంది. ప్రతిఒక్కరికి ఏదో ఒక దశలో వినికిడి లోపం వస్తుంది. పిల్లల్లో ఎక్కువగా పుట్టుకతోనే కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా గర్భిణిగా ఉన్నప్పుడు తల్లి జ్వరానికి వాడే మందులు,మేనరిక వివాహాలవల్ల పిల్లలు వినికిడి లోపంతో జన్మిస్తారు.ప్రపంచ వినికిడి దినోత్సవం ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 3న జరుపుకుంటారు.చెవి సమ స్యలు,వినికిడి లోపాన్ని నివారించడం, వినికిడి సంరక్షణ(ఖీతీశీఎ ్పుశీఎఎuఅఱtఱవs tశీ ్పుశ్రీass తీశీశీఎs:Hవaతీఱఅస్త్ర caతీవ fశీతీ వఙవతీy cష్ట్రఱశ్రీd ` 2026) గురించి ప్రపంచవ్యాప్తంగా అవగాహన కల్పించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ఈరోజును నిర్వహిస్తుంది.‘కమÖ్యనిటీల నుండి తరగతి గదుల వరకు: ప్రతి బిడ్డకు వినికిడి సం రక్షణ”`2026 నినాదం.వినికిడి లోపాన్ని నివా రించడం,చిన్న పిల్లలలో వినికిడి సమస్యలను ముం దుగా గుర్తించడం, వారికి సకాలంలో చికిత్స అందిం చడం ఈ ఏడాది లక్ష్యాలు.వినికిడి లోపం పట్ల ఉన్న అపోహలను తొలగించి,ఆరోగ్యకరమైన వినికిడి అలవాట్లను పెంపొందించడం..వినికిడి సంరక్షణ సేవలను ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ఈ ఏడాది ప్రాముఖ్యతలు.

ప్రభావాలు.. పరీక్షలు..
వినికిడి సున్నితత్వాన్ని కొలవడానికి ఇఎన్‌టీ వైద్య విభాగంలో పిల్లలు, పెద్దలతోపాటు డైయిక్ కేంద్రంలో పిల్లలకు ఆడియోమెట్రీ పరీక్షలు చేస్తారు. చెవి లోపల నరాలు దెబ్బతిన్నది తెలుసుకోవడానికి ఎంఆరఐ, సిటీ స్కానింగ్ పరీక్షలు చేస్తారు.వినికిడిలోపం ఉన్నట్లు నిర్ధారణ అయితే పరికరాలు,రెండేళ్ల పిల్లలకు కోక్లి యర్ ఇంఫ్లాంట్లు,వైద్య చికిత్సలు,శస్త్రచికిత్సలు చేయా ల్సి వస్తుంది.వినికిడి సమస్యలకు చెవిలో హెడ్‌ఫోన్లు వాడటం,పెళ్లిళ్లలో డీజే అధిక శబ్దాలకు గురికావడం, చెవిలో గులిమి పేరుకుపోవడం,చెవి ఇన్ఫెక్షన్లు, ద్రవం పేరుకుపోవడం,బయటి, మధ్య చెవిలో అడ్డంకులు, లోపలి చెవి (కోక్లియా) శ్రావణ నాడి దెబ్బతినడం, వృద్ధాప్య, జన్యుపరమైన కారణాలు.శబ్ద కాలుష్యం ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతంలో ఉన్నప్పుడు సంభాషణలు అర్థం చేసుకోవడంలో ఇబ్బందిపడటం,సామాజిక ఒంటరితనం,ఎవరితోనూ సరిగా మాట్లాడలేక పోవ డం,నిరాశకు దారితీస్తుంది. వృద్ధుల్లో వినికిడి క్షీణత, వైకల్య ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది. పనితీరు తగ్గడం వల్ల సామర్థ్యాన్ని దెబ్బతీస్తుంది.వినికిడి లోపం ఒకే సారి రాదు. క్రమంగా పెరుగుతుంది. ఇతరులకు చెప్పిందే పదేపదే చెప్పడం.గట్టిగా చెప్పమని అడగ టం.టీవీ,ఫోన్ వాల్యూమ్‌లను సాధారణం కంటే ఎక్కు వగా పెంచడం. డోర్‌బెల్స్,అలారాలు,పిల్లలు గట్టిగా అరవడాన్ని అడ్డుకోవడం వంటి సంకేతాలు సమస్య తీవ్రతను పట్టిచూపుతాయి.
వినికిడి శక్తి చాలా విలువైంది…
వినికిడి శక్తి చాలా విలువైంది.దీన్ని కోల్పోయినవారు ఎదుర్కొనే సమస్యలు తీవ్రస్థాయిలో ఉంటాయి. ఈ సమస్యతో బాధపడేవారికి సాధారణంగా మాట్లాడితే వినిపించదు.గట్టిగా అరవాల్సి ఉంటుంది. అందుకే ఎక్కువ మంది వారితో మాట్లాడటానికి వెనుకంజ వేస్తుంటారు.సదరు వ్యక్తులు మానసికంగా ఇబ్బంది పడుతూ.. మరికొన్ని జబ్బులకు చేరువవుతుంటారు. ఇలాంటి బాధితులు ప్రపంచవ్యాప్తంగానూ ఉన్నారు. అయితే ఏటేటా వీరి సంఖ్య పెరుగుతుండటం ఆందో ళన కల్గించే విషయం. పూర్తిగా చెవులు వినిపించని వారు.దానిని నిర్లక్ష్యం చేస్తే భవిష్యత్తులో సమస్య తీవ్రమై,మరింతగా ఇబ్బందులు పడతారు. వినికిడి లోపాన్ని చాలామంది పెద్దగా పట్టించుకోరు. వయస్సు తో పాటు వస్తుందని తేలిగ్గా తీసుకుంటారు.కానీ ఇది శబ్ధాలు వినపడక పోవడంతోనే ఆగిపోవడం లేదు. మతిమరుపు, కుంగుబాటు, కింద పడిపోవడం వంటి ఇతర సమస్యలకు దారితీస్తుంది.చివరకు గుండె జబ్బు ముప్పు పెరగడానికి కారణం అవుతుంది. విని కిడి లోపం ఆరంభమైన ఐదేళ్లలోనే డిమెన్షియా ముప్పు 50శాతం,కుంగుబాటు 40 శాతం పెరుగుతున్నట్లుగా పరిశోధనల్లో వెల్లడైంది.
లోపాలు.. చికిత్సలు..
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా మిలియన్ల మంది ఎదు ర్కొంటున్న సమస్యల్లో వినికిడి లోపం కూడా ఒకటి. మనదేశంలో సుమారు 15కోట్ల మందికిపైగానే ఈ సమస్యతో ఇబ్బంది పడుతున్నారు.రాబోయే కాలంలో యువత ఎక్కువగా సమస్య బారినపడే ప్రమాదం ఉంది.కంప్యూటర్లు,ల్యాప్‌టాప్‌లపై పనిచేస్తూ గంటల తరబడి హెడ్‌సెట్లు,హెడ్‌ఫోన్లు, ఇయర్‌బర్డ్స్,వైర్‌లెస్ బ్లూటూత్‌లు వంటివి వాడేస్తున్నారు. రోజుకు గంటకు మించి వాడకూడదు. కానీ నేటి రోజుల్లో 10నుంచి 15గంటల వరకూ వాడుతున్న వారు ఉన్నారు. ఇది రాబోయేకాలంలో తీవ్రప్రభావాన్ని చూపబోతోంది.
ఒకచెవిలో సమస్య ఉన్నవారు ఎలాగోలా నెట్టు కొస్తుంటారు.వారికి స్వల్పంగా మాటలు వినిపిస్తాయి. కానీ సరిగా అర్థంకావు.ఒకచెవి పాక్షిక వినికిడి నష్టం నుంచి మొత్తం చెవిటితనం వరకూ వివిధ రూపాల్లో సమస్య తీవ్రరూపం దాల్చుతుంది.కొందరికి ఒక చెవి లో ఎక్కువ,మరో చెవిలో తక్కువగా సమస్య ఉండి ఉండొచ్చు.నిపుణులైన ఆడియాలజిస్టుతో వినికిడి పరీక్ష(ప్యూర్‌టోన్ ఆడియోమెట్రీ) చేయించుకుంటే ఎలాంటి రకం వినికిడి లోపమో స్పష్టంగా తెలు స్తుంది. ఏస్థాయి (ప్రీక్వెన్సీ) మాటలు వినిపించటం లేదో కూడా బయటపడుతుంది.తీవ్రతను బట్టి చికిత్స లు ఉంటాయి.
స్థాయిలు ఎలాగుంటాయంటే..
వినికిడిలోపం 30-40 డెసిబెల్స్ ఉంటే సమస్య స్వల్పంగా,50-60ఉంటే మధ్యస్తంగా,70-80 మధ్య ఉంటే తీవ్రంగా..90 డెసిబెల్స్ కన్నా ఎక్కువ ఉంటే అత్యంత తీవ్రంగా ఉన్నట్లుగా గుర్తించొచ్చు. వినికిడి లోపం 30 డిసిబెల్స్ కన్నా ఎక్కువ గలవారికి వినికిడి సాధనం అవసరం అవుతుంది. దీనిని సరిగ్గా ప్రోగ్రా మింగ్ చేయటం కూడా ముఖ్యమే. ఏఫ్రీక్వెన్సీలో ఎంత వినికిడి తక్కువుందో గుర్తించి,పరికరంలో దాన్ని అంతవరకూ పెంచాల్సి వుంది. అప్పుడే మాటలు సరిగా వినిపిస్తాయి. అందుకే నైపుణ్యం గల ఆడియాల జిస్ట్‌తో పరీక్షించి, దానిని ఏర్పాటు చేయించుకోవాలి. లేకపోతే ఉపయోగం ఉండదు. వినికిడి యంత్రాన్ని చెవి మార్గంలో సరిగ్గా అమర్చటం కూడా కీలకమే. లేకపోతే రీ సౌండ్ రావొచ్చు.యంత్రంతో చెవి మార్గం నిరంతరం మÖసుకుపోతే దురద, అసౌకర్యం తలె త్తొచ్చు. అలాంటి పరిస్థితుల్లో డాక్టర్‌ను సంప్రదించి, చెవులను శుభ్రం చేసుకుంటే ఇలాంటి ఇబ్బందుల నుంచి తప్పించుకోవచ్చు. వినికిడి లోపంతో బాధపడే కన్నా పరికరం వాడుకోవటమే మేలు. కచ్చితమైన వినికిడి పరీక్ష చేయించుకొని, పరికరాన్ని సరిగా సెట్ చేసుకుని,చెవి మార్గంలో సరిగ్గా అమర్చుకుంటే ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఉండవు. వినికిడి లోపం తీవ్రం గా,అత్యంత తీవ్రంగా ఉన్న వారికి కాక్లియర్ ఇంప్లాం ట్ సర్జరీ ఉపయోగపడుతుంది.
ఆహార అలవాట్లూ కీలకమే..
వంశపారంపర్యంగా వినికిడిలోపం వచ్చే అవకాశా లు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.శిశువు గర్భంలో ఉన్న ప్పుడు సరైన ఆహారపు అలవాట్లు పాటించకపోవడం, అధి కంగా మద్యం తాగడం,ఎక్కువసార్లు ఎక్స్‌రే తీయించు కోవడం, ఆక్సిజన్ అందకపోవడం తదితర కారణాల మÖలంగా వినికిడి లోపం వస్తుంది. దీంతో పాటు నగరాలు, పట్టణ ప్రాంతాలకు చెందినవారు ఎక్కువ శబ్దాలు వినడం మÖలంగా వినికిడి సమస్యలు ఎదు ర్కోవాల్సి వస్తుంది. పుట్టుకతో వినికిడి లోపం ఉన్న వారికి ఎనిమిదేళ్లు వచ్చేసరికి మాట కూడా పడిపోయే అవకాశం ఉంటుంది.వాహనాల శబ్దంద్వారా 120-140 వరకు,లౌడ్ స్పీకర్ల ద్వారా 200,చరవాణి ద్వారా 60నుంచి 70,సైరన్ వాహనాల ద్వారా 130 నుంచి 140 వరకు, బాణసంచా నుంచి 180 నుంచి 200 డెసిబుల్స్ వరకు శబ్దం వస్తుంది.
గుర్తించటం ఇలా…
ఓటోస్కోప్‌తో చెవిలో సమస్యలను గుర్తించొచ్చు. ఇందులో ఉండే మాగ్నిఫైయర్ కాంతితో చెవి లోపల ఏమైనా చిల్లులు పడ్డాయా? లోపల ఇంకేమైనా సమస్య లున్నాయా? అనేది సులభంగా తెలుసుకోవచ్చు.
వినికిడి యంత్రాలు..
ప్రస్తుతం వినికిడి యంత్రాలు మార్కెట్లో అధునాత మైనవి అందుబాటులోకి వచ్చాయి. గతంలో బోన్ యాంకర్,ఇంద ఇయర్ కెనాల్,ఓపెన్ పిట్ టైప్‌వి ఉండేవి.ప్రస్తుతం కంప్లీట్ ఇన్ ది కెనాల్,ఇంద కెనాల్,బిహైండ్ ది ఇయర్ వంటి హియర్ ఎయిడ్స్ అందుబాటులోకి వచ్చాయి. ఇవి బిగ్గరగా,లోపలి చెవి ప్రాసెస్ చేయటానికి దోహద పడతాయి.వినికిడి సహా యాలు, ఎముక-యాంకర్డ్ ఇంప్లాంట్లు,కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్లతో నేరుగా శ్రవణనాడిని ప్రేరేపించి ధ్వని అవగాహన వస్తుంది. వయస్సుతోపాటు వచ్చేది కాదు.
పిల్లలకు కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్ సర్జరీ
పసిబిడ్డలను చెవిటి-మÖగ అవస్థల నుంచి బయట పడేయటానికి‘కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్ సర్జరీ’లు దోహద పడతాయి.వినికిడిలోపం తలెత్తితే వాళ్లకు సరిగా మాటలురాక..ఎదుగుదల యావత్తూ దెబ్బతింటుంది. వినికిడి లోపం చాలా తీవ్రంగా ఉంటే,దాన్ని అధిగ మించేందుకు కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్ బాగా పని చేస్తుం ది.ఈశస్త్రచికిత్సలు మనకు అందుబాటులో ఉన్నా యి.ఈ సర్జరీతో సాధారణంగా ఎలాంటి సమస్యలూ ఉండవు.ఒకటి రెండు రోజుల్లోనే ఇంటికి వెళ్లిపోవచ్చు. తీవ్రమైన వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్‌ను మÖడేళ్ల లోపు అమరిస్తే మంచి ఫలితం ఉంటుంది.తీవ్రమైన వినికిడి లోపంతో పుట్టిన బిడ్డ లకు ఏడాదిలోపే ఈ సర్జరీ చేసి,ఇంప్లాంట్ అమ ర్చడం అత్యుత్తమం కూడా. మÖడేళ్లలోపు అమర్చిన బిడ్డలతో పోలిస్తే ఏడాదిలోపే అమర్చిన బిడ్డలకు మాటలు వచ్చే ప్రక్రియ మెరుగ్గా ఉంటుంది. రెండు చెవులకూ అమరిస్తే ఫలితాలు మరింత బాగుంటాయి. సర్జరీ తర్వాత మÖడు వారాలకు చర్మంపై నుంచి స్పీచ్ ప్రాసెసర్‌ను అనుసంధానించి, కంప్యూటర్ సహా యంతో వివిధ శబ్దస్థాయిలను మ్యాపింగ్ ద్వారా శ్రుతి చేస్తాం. ఇందులో శబ్దాల తీవ్రత మరీ అధికంగా గానీ తక్కువగాగానీ లేకుండా..క్రమేపీ వినికిడి అల వాటు పడేలా,సామర్థ్యం మెరుగయ్యేలా చేయొచ్చు. ఆడిటరీ వెర్బల్ థెరపీ ద్వారా మాట్లాడటం వచ్చిన వారికి2-3నెలల శిక్షణ సరిపోతుంది.ఇంకా మాటలు రాని పిల్లలకు 2-3ఏళ్ల పాటు ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. వినికిడి మాటలను గ్రహించి,తిరిగి మాట్లాడేలా చెయ్య డం ఈశిక్షణ ప్రధాన లక్ష్యం.న్యూయొనోటల్ హియ రింగ్ స్క్రీనింగ్ టెస్ట్ చేయడం ద్వారా వినికిడి లోపం ఉందో లేదో తెలుసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
యంత్రాలతో వినొచ్చు..
వినికిడి సమస్యలతో బాధపడేవారిని మన చుట్టుపక్కల కొంతమందిని చూస్తూనే ఉంటాం.ఒక వ్యక్తి 25 డెబీ శబ్ద తీవ్రతను రెండు చెవుల ద్వారా వినలేనప్పుడు వినికిడి లోపం ఉన్నట్లే. వినికిడి యంత్రాల ద్వారా కొంతమంది వినగలుగుతారు.గతంతో పోల్చితే ప్రస్తు తం ఆధునిక యంత్రాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. మెదడువాపు,తట్టు,అమ్మవారు,గవద బిళ్లలువల్ల చిన్నపిల్లల్లో వినికిడి లోపించే అవకాశాలున్నాయి. ఏ వయసు వారైనా ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం శ్రేయస్కరం.రోజుకు రెండు గంటలకు మించి చర వాణి మాట్లాడకపోవడం ఉత్తమం. సమస్య గుర్తించిన వెంటనే డాక్టరును సంప్రదించి,జాగ్రత్తలు తీసు కోవాలి.ఎప్పుడు చెవులు వినిపించవంటే..మనిషికి 10 నుంచి150డెసిబుల్స్‌శబ్దాన్ని వినగలిగేశక్తి ఉంటుంది. 0నుంచి25 డెసిబుల్స్ సాధారణం,26 నుంచి40 డెసిబుల్స్ వరకు మైల్డ్,41నుంచి 70డెసిబుల్స్ వరకు మోడరేట్,71నుంచి 121 డెసిబుల్స్ వరకు ప్రొపౌండ్ ఇయర్‌లాస్‌గా వర్గీకరించారు.150డెసిబుల్ కంటే ఎక్కువైతే మనిషి చెవులు పనిచేయవు.
చెవి ఆరోగ్యానికి ఇవి దోహదం..
పరిశుభ్రత : చెవి ఆరోగ్యంగా ఉండాలంటే దాని పరిశుభ్రత ముఖ్యం.దుమ్ము,ధూళి చేరకుండా చెవులను క్రమం తప్పకుండా శుభ్రం చేసుకోవాలి. శుభ్రత పేరుతో ప్రతిరోజూ ఇయర్‌బడ్స్,పుల్లలు వంటివి పెట్టి తిప్పొద్దు. మైనపును బయటకు తీయడం కంటే లోతుగా నెట్టడానికి ఎక్కువ అవకాశం ఉంది.
వెల్లుల్లి-నూనె : వెల్లుల్లి కేవలం వంట కోసం మాత్రమే కాదు. ఇందులోని యాంటీ ఇన్‌ఫ్లమేటరీ, యాంటీ మైక్రోబయల్ లక్షణాలు దీనిని ఒక గొప్ప సహజ నివారణగా చేస్తాయి. చిన్న ఇన్ఫెక్షన్లను తగ్గించడానికి వెల్లుల్లితో కలిపి నూనెను వేడి చేసి, చెవిలో చుక్కలుగా వాడితే మంచిది.
అల్లం టీ: అల్లం యాంటీ ఇన్‌ప్లమేటరీ శక్తులు కేవలం కడుపుతోపాటు చెవులకూ మేలు చేస్తాయి.రక్త ప్రసరణను పెంచడానికి, నరాల ఆరోగ్యాన్ని మెరుగు పరచడానికి అల్లం టీ దోహదపడుతుంది. శ్రవణ వ్యవస్థ ద్వారా రక్త ప్రవాహాన్ని మెరుగుపరచడానికి, చెవులు,మెడకు తేలికపాటి మసాజ్ దోహదపడు తుంది.యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు, విటమిన్లు సి,ఇ, మెగ్నీషి యం వంటి ఖనిజాలతో కూడిన ఆహారం చెవులను ఆరోగ్యంగా ఉంచుతుంది. ఆకు కూరలు,గింజలు, సిట్రస్ పండ్లను తినటం మేలు.
వయస్సుతో వచ్చేది కాదు..
వినికిడి లోపాన్ని తేలిగ్గా తీసుకోవద్దు. ఏదో వయస్సు తోపాటు వస్తుందులే అనే భావనను విడనాడాలి. శబ్దాలు వినపడకపోవటం ఒక సమస్య అయితే.. మతిమరుపు,కుంగుబాటు, కింద పడిపోవటం వంటి ఇతరత్రా సమస్యలకూ దారితీస్తుంది.గుండెజబ్బు ముప్పు పెరగటానికి కారణమవుతోంది. చెవిలో ఉండే కర్ణభేరికి ఏదైనా విఘాతం (డ్యామేజ్) అయిన ప్పుడు వినికిడి సమస్య వస్తుంది. సాధారణంగా కర్ణ భేరికి ఏమైనా చిల్లులు పడితే వాటంతటవే నయమ వుతాయి. కర్ణభేరి మధ్య,లోపలి చెవికి ఎలాంటి నష్టం జరగకుండా చూస్తుంది.చెవిలోకి నీరు చేరకుండా ఒక అడ్డులాగా ఉంటుంది.లోపల బ్యాక్టీరియా పేరు కుపోయినా,నీరు చేరినా వినికిడి కోల్పోయే అవకాశం ఉంటుంది. సకాలంలో గుర్తించి,చికిత్స చేస్తే వినికిడి లోపం,చెవిలో చీమికారడం,తీవ్రమైన చెవినొప్పి వంటి సమస్యలు పరిష్కారమవుతాయి.కర్ణభేరి చిల్లులు కొలెస్టీటోమా అనే చర్మతిత్తికి కూడా దారితీయొచ్చు. ఆలస్యం చేస్తే మధ్య చెవి ఎముకలు దెబ్బతినే ప్రమా దం ఉంటుంది.చెవిపోటు సమస్యకు సైతం దారితీ స్తుంది.
డాక్టర్ లక్ష్మీ లాస్య వేమÖరి
ఎంబిబిఎస్, ఎంఎస్ (ఇఎన్‌టి)
అలర్జీ అండ్ ఇమÖ్యనాలజీ స్పెషలిస్ట్
వర్టిగో అండ్ వెస్టిబ్యులర్ మెడిసిన్ స్పెషలిస్ట్,
నాసా ఆసుపత్రి, విజయవాడ.

ఈ సృష్టిలో మనుషులకు,తోటి జీవులకు ఒకటే గ్రహం,ఒకటే గృహం.మనుషులంతా ఒకటే అనేది ఉట్టిమాట. పొడుగు,పొట్టి,లావు,సన్నం,నలుపు,తెలుపు,ఇంకా వీటిమధ్యస్థ రకాలు,భేదాలు.ఇంకా మనుషు లంతా ఒకటే అని అనుకోవడం ఏమిటి?ఒక్క మనుష్య జాతిలోనే ఇన్ని భేదాలుంటే,మనిషికి తెలిసిన మిగతా జంతు, వృక్ష జాతులలో మరిన్ని వైవిధ్యాలు ఉన్నాయి.ఈభూమ్మీద ఉండేజీవులలో ఉండే ఈతరహా భేదాల న్నిటినీ కలిపి జీవవైవిధ్యం అంటున్నాం.జీవవైవిధ్యం భూమిపైజీవుల ఆరోగ్యాన్నికొలిచే థర్మామీటర్ వంటిది.ప్రకృతిలో ప్రతి జీవి ఒకప్రత్యేక పాత్రనుపోషిస్తూ పర్యావరణవ్యవస్థల స్థిరత్వం,స్థితిస్థాపకతకు దోహదంచేస్తుంది.ఒకపురుగో,అసలిప్పటివరకు సామాన్య మానవులకు కనిపించని ఒక మొక్కోలేదా ఏదో విషపు పాముల వంటి జంతువో అంతమైపోతే మనకు ఏ విధంగా నష్టం జరుగుతుంది? అదిమన దైనందిన జీవితాలపై నిజంగా ప్రభావం చూపుతుందా?పర్యావరణ వ్యవస్థలోని ప్రతిజాతి ఇతర జీవ రూపాలతో ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా సంకర్షణ చెందుతుంది.పర్యావరణ వ్యవస్థను ఒకభారీనెట్‌వర్క్‌గా భావించవచ్చు,ఇక్కడ ప్రతి జీవిఒకదారంద్వారా ఇతరులతో అనుసంధానించబడి ఉంటుంది.ఒకదారం తెగి పోయినప్పుడు,దానితో నేరుగా అనుసంధానించబడిన జాతులు ప్రభావితమౌతాయి.అయితే అవి పరోక్షంగా దానితో సంకర్షణ చెందే వాటిపై ఎక్కువ లేదా తక్కువ ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.పర్యావరణ వ్యవస్థ ఎంత వైవిధ్యంగా ఉంటుందో,అది అంతబాగా అంతరాయాలను తట్టుకునే శక్తికలిగి ఉంటుంది.జీవుల సహజ ఆవాసాల నాశనం,కాలుష్యం లేదా వాతావరణ మార్పులద్వారా కలిగే అంతరాయాలతో పర్యావరణం నిలకడగా ఉండదు.అందుకు కారణం జీవవైద్య నాశనమే.కొన్ని జాతుల నష్టం కూడా మానవ జనాభాకు తీవ్రమైన పరిణామాలను కలిగిస్తుంది,మనజీవితాలను ప్రభావితం చేస్తుంది.      -డా.కాకర్లమÖడి విజయ్

ప్రకృతి అందించే అపరిమిత సేవలు :ప్రతిరోజూ,జీవవైవిధ్యం మనకు అనేక రకాలుగా సేవలను అందిస్తుంది. ఉదాహరణకు,మొక్కలు కిరణజన్య సంయోగక్రియను నిర్వహిస్తూ ఆక్సిజన్‌ను అందిస్తాయి. తేనెటీగలు మరి యు ఇతర కీటకాలు మొక్కల ఫలదీకరణానికి దోహదపడతాయి, మాంసాహారులు శాకాహారి జనాభాను నియంత్రణలో ఉంచుతాయి.ఆక్సిజన్ ఉత్పత్తి, నేల నిర్మాణం, నీటి చక్రం వంటి క్రియలు పర్యావరణ వ్యవస్థలు సాఫీగా నడవడానికి తోడ్పడే ప్రాథమిక అంశాలు.నిజానికి జీవవైవిధ్యమే వాతావరణ మార్పులను తగ్గించ డానికిఉపయోగపడుతుంది.ఉదాహరణకు, మానవు లు ఉత్పత్తిచేసే కార్బన్ డయాక్సైడ్‌లో దాదాపు సగ భాగాన్ని పీల్చుకోవడంద్వారా వాతావరణాన్ని నియం త్రించడంలో సముద్రాలు,అడవులు కీలక పాత్ర పోషి స్తాయి.చిత్తడి నేలలు,మడ అడవులు,పగడపు దిబ్బల వంటి తీరపర్యావరణ వ్యవస్థలు తుఫానులు, వరదల నుండి సహజ రక్షణను అందిస్తాయి.వృక్షాలు గాలి నీటిశుద్దీకరణతోపాటు,ఉష్ణోగ్రతలను తగ్గించడానికి, మట్టిని స్థిరీకరించడానికి,తద్వారా వరదల ప్రమా దాన్ని తగ్గిస్తాయి. కానీ దురదృష్టవ శాత్తూ, ప్రస్తుతం వాతావరణ మార్పులే జీవవైవిధ్యాన్ని కుప్పకూలుస్తు న్నాయి.పర్యావరణం స్థిరంగా ఉండాలంటే,జీవ వైవి ధ్యం అధికంగా ఉండటం ముఖ్యం. వైవిధ్య భరి తమైన పర్యావరణం మరింత స్థిరంగా ఉంటుంది. వాతావరణ మార్పుల వల్ల జీవవైవిధ్యంపై అనేక దుష్పరిణామాలు కలుగుతాయి.ఎన్నో శాస్త్రీయ నివేది కలు ఈవిషయాన్ని నివేదించాయి. ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 పెరిగితే, దాదాపు 6% కీటకాలు,8% మొక్కలు 4% సకశేరుకాలు వాటి భౌగోళిక పంపిణీలో (ఆవాసాల మార్పు)మార్పులకులోనవుతాయి.ఉష్ణోగ్రతల పెరుగు దల 2%మేర అయితే,ఈ శాతాలు రెట్టింపు అవుతా యి.ఈకారణంగా,ఆక్రమణ జాతులు కూడా అనూ హ్యంగా విస్తరించే ప్రమాదముంది. ప్రపంచ భూభా గంలో దాదాపు 7%పర్యావరణ వ్యవస్థలు మారే ప్రమాదం ఉంది, అందువల్ల సహజ ఆవాసాల క్షీణత రాబోయే సంవత్సరాల్లో వేగవంతం అవుతుంది. ఫినోలాజికల్ మార్పులు (కొన్ని జాతుల పుష్పించే లేదా పునరుత్పత్తి వంటి ఆవర్తన సంఘటనలు) ఎక్కు వగా నమోదు చేయబడుతున్నాయి, ఫలితంగా జాతు ల మధ్య పరస్పర సంబంధాలపై ప్రభావం చూపు తుంది.ఉష్ణోగ్రత1.5్పులేదా2%్పుపెరిగితే, దాదాపు 70-99% పగడపు దిబ్బలు నాశనమవుతాయి. ఈ సృష్టిలో మనుషులకు,తోటి జీవులకు ఒకటే గ్రహం, ఒకటే గృహం.కంటికి సరిగ్గా కనిపించని బ్యాక్టీరి యా నుండి ఆకాశాన్ని అందుకునే ఎత్తైన చెట్ల వరకు అగాధాలలో అనాయాసంగా నివసించే సముద్ర జీవుల నుండి అలవోకగా ఆకాశంలోఎగిరే పక్షుల వరకు భూమికోట్ల కొద్దీ జీవజాతులకు నిలయం. నిత్యం కనుగొనబడే జీవజాతులు, వాటి శాస్త్రీయ వర్గీకరణ కారణంగా ఖచ్చితమైన సంఖ్య ఇప్పటికీ అనిశ్చితంగా ఉన్నప్పటికీ, ఇప్పటివరకు అధికారి కంగా 17కోట్ల జాతులను మాత్రమే గుర్తించాము. యాభై నుండి మÖడువందల కోట్ల జీవజాతులు ఉండవచ్చు అనేది ఒక అంచనా. ఇంతటి విస్తృతమైన వైవిధ్యం రాత్రికి రాత్రే పుట్టుకు రాలేదు. ఇది ఇప్పటి స్థితికి రావడానికి దాదాపు నాలుగు వందల కోట్ల సంవత్సరాల పాటు జీవపరిణామక్రమ ప్రక్రియ జరగవలసి వచ్చింది. కానీ ఆకోట్లాది జాతులలో కొన్ని జాతులు సమÖలంగా అంతరించడం జరిగిం ది మాత్రం మానవుడు ఆవిర్భవించిన ఇటీవలి కాలంలోనే!భూమిచరిత్రలో జీవవైవిధ్యం అంతరించి పోవడం,పునరుద్ధరణ జరగడం సహజ ప్రకృతి చర్యనే.గతంలో కనీసం అయిదు సార్లు సహజ కార ణాలవల్ల సామÖహికంగా జీవుల విలుప్తాలు (జుఞtఱఅctఱశీఅs)జరిగాయి.వీటిలో చివరిది 65 మిలి యన్ సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన డైనోసార్ల విలు ప్తం.కానీ ఆందోళన కలిగించే విషయం ఏమి టంటే,ప్రపంచీకరణనుండి,జీవవైవిధ్య నష్టం ప్రమా దకర స్థాయిలో వేగవంతమైంది. ఇప్పుడో ఆరవ సామÖహిక విలుప్తత జరిగే ప్రమాదం ఉందంటు న్నారు శాస్త్రవేత్తలు. చిక్కగా నేసిన వస్త్రంలో నుండి ఒక్కో దారం లాగేస్తుంటే, పల్చనైపోయి, వదులుగా మారి, క్రమేపీ కనుమరుగయ్యే వస్త్రం చందాన మన గ్రహం పైనున్న జీవవైవిధ్య పరిస్థితి ఉంది.అతి సూక్ష్మజీవుల నుండి భారీ నీలి తిమింగలాల వరకు, ప్రతిజాతి మన పర్యావరణవ్యవస్థ అనే వస్త్రపు సమ తుల్యతను కలిపి ఉంచే కీలకమైన దారాలు. ఇప్పుడు ఆ వస్త్రం నుండి దారపు పోగులు ఒక్కొక్కటిగా జారి పోతున్నాయి.మన కళ్లముందే ప్రకృతికను మరుగవు తోంది.భూగ్రహంపై జీవవైవిధ్యం ముప్పులో ఉండ టానికి ప్రధాన కారణం, దానిపైనే అధికంగా ఆధార పడే జీవి-మనిషి కావడం విశేషం.జీవవైవిధ్యం మానవ శ్రేయస్సు జీవనోపాధికి చాలా అవసరం. ఎందుకంటే ఇది అసలు జీవపు ఉనికికే ఆలంబన. కానీ,జీవుల సహజ నివాస స్థలాల నష్టం, కాలుష్యం, వ్యవసాయం,వేటాడటం,ఆక్రమణ జాతులు మరియు పెరుగుతున్న గ్లోబల్‌వార్మింగ్ కారణంగావక్ష, జంతు జాతులు అంతరించిపోయే ప్రమాదం పెరుగు తూనే ఉంది.గత కొన్నిసంవత్సరాలలో,జనాభా పెరుగు దల,దాంతోబాటే విపరీతంగా,అనిశ్చితంగా పెరిగి న,ఉత్పత్తి, వినియోగ విధానాలు జీవవనరు లకు వినియోగాన్ని పెంచాయి. దీని వలన జీవవైవిధ్యం నాటకీయంగా నష్టపోయింది. జీవవైవిధ్య నష్టాన్ని అరికట్టడం అనేది మానవజాతి ముందున్న గొప్ప సవాళ్లలో ఒకటి.జీవవైవిధ్యం అనే పదాన్ని 1988లో అమెరికన్ శాస్త్రవేత్త ఎడ్వర్డ్ ఓ.విల్సన్ మొదటిసారి ప్రయోగించాడు. ఈ పదం, మొక్కలు, జంతువులు, శిలీంధ్రాలు మరియు సూక్ష్మజీవులు,అలాగే పర్యావర ణ పరస్పర చర్యలతో సహా గ్రహం మీద ఉన్న వివిధ రకాల జీవ రూపాలను సూచిస్తుంది. జీవవైవిధ్యాన్ని భూమిపై ఉన్న జీవసంపదగా నిర్వచించవచ్చు. జీవ వైవిధ్యాన్ని పర్యావరణ వ్యవస్థలోని జాతుల సంఖ్య ద్వారా కొలుస్తారు, ప్రతిజాతి జనాభాలో జన్యు వైవి ధ్యాన్ని అంచనా వేయడం ద్వారా మరియు వివిధ వాతావరణాలలో జాతుల పంపిణీ అంచనా ద్వారా కూడా కొలుస్తారు. మానవ కార్యకలాపాల కారణం గా జీవ వైవిధ్యంలో గణనీయమైన తగ్గుదల సమస్య పై అవగా హన పెంచడానికి ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రతి సంవత్స రం అంతర్జాతీయ జీవవైవిధ్య దినోత్సవాన్ని జరుపు తుంది.
మనదేశంలో జీవవైవిధ్యం
భారతదేశం,32,87,263చదరపు కిలోమీటర్ల వైశా ల్యంతో ప్రపంచంలో ఏడవ అతిపెద్ద దేశం. భారత áదేశంలో89,451జంతుజాతులున్నాయి.ఇది ప్రపంచజంతుజాలంలో7.31%. అలాగే 49,219 వృక్ష జాతులున్నాయి.ఇది ప్రపంచమొత్తంలో 10. 78% వాటాను కలిగి ఉంది. ప్రపంచంలో ఉన్న పదిహేడు అతి పెద్ద జీవవైవిధ్య దేశాలలో భారత దేశం ఒకటి. భూవిస్తీర్ణంలో 2.4 శాతమే ఉన్నప్ప టికీ, ప్రపంచవ్యాప్త జీవజాతులలో 7.8 శాతం మన దేశంలో ఉన్నాయి. మన ప్రభుత్వం 2002లో జీవవైవిధ్య చట్టాన్ని తీసుకువచ్చింది.
అందులో ముఖ్యాంశాలు: జీవవైవిద్య సంరక్షణ, సుస్థిర వినియోగం,అంతరించిపోతున్న జీవజాతు లను కాపాడటం,వాటికి పునరావాసం కల్పించడం. జీవవనరుల వినియోగాన్ని క్రమబద్దీకరించడం, జీవ వైవిధ్య యాజమాన్య కమిటీలను ఏర్పాటు చేయడం, స్థానిక ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించడం వంటివి ఉన్నాయి.
ఇంటర్నేషనల్ యÖనియన్ ఫర్ కన్జర్వేషన్ ఆఫ్ నేచర్ (IU్పుచీ),భారతదేశంలో1,212 జంతు జాతు లను తన రెడ్ లిస్ట్‌లో పర్యవేక్షిస్తుంది.వీటిలో 12% పైగాజాతులు-148-అంతరించిపోతున్నాయి. అం తరించిపోతున్న జాతులలో 69 క్షీరదాలు,23 సరీసృ పాలు,56ఉభయచరాలు ఉన్నాయి. కానీ మనుషులు మాత్రం (ప్రస్తుతం మన దేశ జనాభా దాదాపు నూట నలభై నాలుగు కోట్లు. ప్రపంచ జనాభా దాదాపు ఎనిమిది వందల కోట్లు) పెరిగిపోతున్నారు.మొత్తం అటవీ ప్రదేశంలో కేవలం 15శాతం అడవులు మాత్రమే ఇప్పుడు భూమ్మీద ఉన్నాయి. మిగతావన్నీ ఏనాడో మనిషి మింగేశాడు. దాదాపు పాతిక శాతం వృక్ష జాతులు ప్రమాదపుటంచులలో ఉన్నాయి. ప్రపంచ ఆర్ధిక వ్యవస్థ దాదాపు నలభై శాతం ప్రత్య క్షంగా లేదా పరోక్షంగా జీవవైవిధ్యంపై ఆధారపడి ఉంది. భూమ్మీద అందుబాటులో ఉన్న మÖడుశాతం మంచినీటిలో దాదాపు ఆరుశాతం జాతులు ఉన్నాయి. ఉష్ణమండల వర్షారణ్యాలు ఒకప్పుడు భూమి పై 14శాతం వుంటే, ఇప్పుడు ఆరుశాతానికి పడిపో యాయి.
వినాశనానికి ముఖ్య కారణాలు
సహజ పర్యావరణాల విధ్వంసం, విచ్ఛిన్నం జీవవై విధ్యానికి అతిపెద్ద ముప్పు. ఆవాసాలలో మార్పులు వ్యవసాయం,పట్టణీకరణ, అటవీ మరియు భూవిని యోగంలో మార్పుల ఫలితం. ఇన్వేసివ్ జాతుల (ఆక్రమణ జాతులు)వ్యాప్తి కూడా జీవవైవిధ్య వినాశ నానికి అతిపెద్ద ముప్పు. మానవులు ఉద్దేశపూర్వ కంగా లేదా ప్రమాదవశాత్తు ప్రవేశపెట్టిన కొన్ని జాతులు ఆయా ఆవాసాలలో ఉండే సహజ జాతు లపై దాడి చేసి వాటిని అంతంచేసే ప్రమాదముంది. వనరులను అతిగా దోచుకోవడం, అంటే, అధికంగా చేపలు పట్టడం, వేటాడటం లేదా అతిగా మేపడం వంటి చర్యలు అనేక జాతులకు ముప్పు కలిగిస్తుంది. మన వాతావరణం,పర్యావరణ వ్యవస్థలలో మార్పు లు జీవవైవిధ్యానికి ముప్పు. అన్ని రకాల కాలుష్యం: నీరు, నేల మరియు వాయు కాలుష్యం, కానీ కాంతి లేదా ధ్వని కాలుష్యం, ఇది అనేక రకాల జీవులను ప్రభావితం చేస్తుంది. అభివృద్ధి పేరుతో ఎకరాలకొద్దీ సహజ వనరులపై జరిగే దాడి, విధ్వంసం తెలియ నిది కాదు. ఇటీవల జరిగిన నికోబార్, లక్షద్వీ పాలలో వేలకొద్దీ ఎకరాల భూమిలో అడవులు నాశ నం కావడం, ఆ కారణంగా ఆదివాసీ తెగల జీవన, ఆవాసాలు దెబ్బతినడం తెలిసిందే. తెగలతో బాటు చెట్లు, మొక్కలు, పక్షులు, జంతువుల జాతులు కూడా దెబ్బతిని, ఒకప్పటి ఘనమైన వైవిధ్యం ఇక ఎప్పటికీ కనిపించదు.అడవులు,జీవ, జలరాశులను ఇప్పటికై నా పరిరక్షించుకోనట్లయితే రాబోయే రోజుల్లో మాన వ జాతి మనగడకే ముప్పు వాటిల్లుతుందని అందరికీ తెలిసిన విషయమే.అభివృద్ధి పేరుతో మనం ఇప్పటికే ఎంతో విలువైన ప్రకృతి సంపదను కోల్పోయాము, అయినా మిగిలివున్న వన సంపందను కాపాడుకో వాల్సిన బాధ్యత మనందరిపై ఉంది. పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రతిపౌరుడు కట్టుబడి ఉండాలి. ప్రభుత్వంగానీ,పౌరులుగానీ అభివృద్ధి పేరుతో చెట్ల ను నరకాల్సి వచ్చినప్పుడు ఒక్క చెట్టు స్థానంలో పది చెట్లు నాటాలి. జీవవైవిధ్యాన్ని మనం కాపాడుకో లేకపోతే చివరకు మనిషి మనుగడే లేకుండా పోతుం దన్న అవగాహన ఉండాలి. భవిష్యత్తు కోసం జాగ్రత్త పడాలి.

భూగోళంపై జీవరాశి మనుగడకు చిత్తడి నేలలు అత్యంత కీలకం. భూమికి ఊపిరితిత్తులుగా పని చేస్తూ ప్రకృతి సమతుల్యతకు ఇవి ఎంతగానో దోహదపడతాయి.దురదృష్టవశాత్తు చిత్తడి నేలల ప్రాధాన్యాన్ని శతాబ్దాలుగా గుర్తించకపోవడం వల్ల, అవి శరవేగంగా అంతరించి పోతున్నాయి. జీవుల మనుగడకు, పర్యావరణ సమతుల్యతకు చిత్తడి నేలలు ఎంతో అవసరం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా గడచిన వందేళ్లలో ఇవి64శాతంమేర అంత రించి పోయాయని అధ్యయనాలు వెల్లడిస్తున్నాయి.చిత్తడి నేలల ప్రాధాన్యాన్ని గుర్తించడంతో పాటు వాటి పరిరక్షణ,అభివృద్ధి కోసం కృషి చేయాలని ఇరా న్లోని రామ్సార్లో 1971లో ప్రపంచ దేశాల మధ్య ఒప్పందం కుదిరి ఆతరవాత నుంచి ఏటా ఫిబ్రవరి రెండో తేదీన చిత్తడి నేలల పరిరక్షణ దినోత్సవం నిర్వహిస్తున్నారు. మానవాళికి చిత్తడి నేలల వల్ల కలిగే ప్రయోజనాల పట్ల అవగాహన కల్పించడం ఈఏడాది లక్ష్యం. – గునపర్తి సైమన్ 
ఎన్నో ప్రయోజనాలు..
సముద్ర,నదీతీర ప్రాంతాల్లో ఏడాది పొడవునా నీటి వనరులతో నిండి ఉండే ప్రదేశాలను చిత్తడి నేలలుగా పరిగణిస్తారు. మంచినీటితో పాటు ఉప్పు నీటి సరస్సులు,తంపర,బీల భూములు,పగడపు దిబ్బలు, మడ అడవులు తదితర 19రకాల ప్రాంతాలు చిత్తడి నేలల కిందకు వస్తాయి. నదీ తీరాల్లోని చిత్తడి నేలలు ప్రవాహ ఉద్ధృతిని,అలల తాకిడిని అడ్డుకుని తుపానులు, వరదల ప్రభావాని తగ్గిస్తాయి. పర్యావరణ మార్పుల కారణంగా వాయు దుష్ప్రభావాలను గణనీయంగా నియం త్రిస్తాయి.అరుదైన మత్స్య,వృక్షజాతుల జీవనానికి దోహదపడటంతోపాటు దేశ,విదేశీ వలస పక్షులకు ఆశ్రయమిస్తాయి.ఈ నేలలు పరిసర ప్రాంతాల్లోని నీటి నాణ్యతను పెంచడమే కాదు,కాలుష్య తీవ్రత ను తగ్గించడంలోనూ కీలకమవుతున్నాయి.చిత్తడి నేలలు సాగు,తాగునీరు అందిస్తూ ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా లక్షల మంది ఆహార భద్రతకు భరోసా కల్పిస్తున్నాయి.ఈ నేలల్లో లభించే చేపల్లో పోష కాలు అధికంగా ఉంటున్నాయని పలు పరిశోధ నలు తేల్చాయి.చూపరులను విశేషంగా ఆకట్టు కుంటున్న చిత్తడి నేలలు-పర్యటక ఆదా యాన్ని గణనీయంగా పెంచుతున్నాయి.
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 2,400 ప్రదేశాలను రామ్సార్ ప్రమాణాల ప్రకారం చిత్తడి నేలలుగా గుర్తించారు.వీటిలో అత్యధికంగా 175 వరకు యÖకేలోనే ఉన్నాయి.142 ప్రదేశాలతో మెక్సికో రెండో స్థానాన్ని ఆక్రమించింది.భారత్ 1982లో రామ్సార్ ఒప్పందంలో చేరి చిత్తడి నేల గుర్తింపును మొదలుపెట్టింది.1982-2013 మధ్య కాలంలో 26ప్రదేశాలను,2014-23 మధ్య మరో 49 క్షేత్రాలను చిత్తడి నేలలుగా గుర్తించారు. ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా 75 చోట్ల13.30లక్షల హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో రామ్సార్ గుర్తింపు పొందిన చిత్తడి నేలలు విస్తరించి ఉన్నాయి.ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కొల్లేరు,పులికాట్ సరస్సులు ఇలా గుర్తింపు పొంది నవే.రామ్సార్ ఒప్పంద ప్రమాణాలకు అను గుణంగా ఉన్నప్పటికీ,దేశంలోని అనేక చిత్తడి నేలలను గుర్తించడంలో తీవ్రతాత్సారం జరుగు తోందన్న విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. కోయంబత్తూరుకు చెందిన సలీం అలీ సెంటర్ ఫర్ ఆర్నిథాలజీ, నేచురల్ హిస్టరీ (సాకాన్) సంస్థ రెండు దశాబ్దాల క్రితమే దేశంలోని 700 ప్రదేశా లకు చిత్తడి నేలలుగా గుర్తింపునిచ్చి పరిరక్షించా లని సూచించింది.వాటిలో 200 ప్రాంతాలను రామ్సార్ ఒప్పందం ప్రకారం అంతర్జాతీయ జాబితాలో చేర్చాలని సిఫార్సు చేసింది. కోరింగ అభయారణ్యం, పాకాల చెరువు, కృష్ణా నదీ పరీ వాహక ప్రాంతాలను ఆ జాబితాలో చేర్చాల్సినవి గా సాకాన్ పేర్కొంది.సోంపేట,నౌపడ, వాకల పూడి బద్వేలు,కంభం,విశాఖపట్నం జిల్లాలోని కొండక్లర్ల్ ఆవ,తిమ్మరాజు చెరువు ప్రాంతాలు చిత్తడి నేలలేనని,వాటి పరిరక్షణకు చర్యలు అత్యవసరమని సూచించింది.కొల్లేరు,కొండకర్ల ఆవతో పాటు మరికొన్ని ప్రదేశాలను అటవీశాఖ చిత్తడి నేలలుగా గుర్తించినప్పటికీ,వాటి సంరక్ష ణకు పూర్తిస్థాయిలో చర్యలు తీసుకోవడంలేదు. ఆసియాలో అతిపెద్ద మంచినీటి సరస్సుగా గుర్తిం పు పొందిన కొల్లేరు పరిధిలో వేల ఎకరాల చిత్తడి నేలలు ఆక్రమణలకు,విధ్వంసానికి గురయ్యాయి. దాన్ని అడ్డుకుని,అక్కడి నేలలను పునరు ద్ధరించ డంలో ప్రభుత్వ వ్యవస్థలు ఘోరంగా విఫలమవుతు న్నాయి.సుప్రీంకోర్టు ఇటీవలే నాగ్పుర్లోని ఫుటాలా సరస్సు చుట్టూ కార్యకలాపాలను నిలిపివేసింది. చిత్తడి నేలగా గుర్తించిన ఈ ప్రదేశాన్ని మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం మానవ నిర్మితంగా పేర్కొన్నప్పటికీ, ప్రకృతి వ్యవస్థల వాస్తవరూపాన్ని మార్చవద్దంటూ సర్వోన్నత న్యాయస్థానం వారించింది.జాతీయ హరిత ట్రైబ్యునల్,కాగ్ వంటివి సైతం చిత్తడి నేలల విధ్వంసాన్ని నిలువరించాలని గతంలో సూచించాయి.జాతీయ అటవీ కమిషన్ 2006 లోనే చిత్తడి నేలల పరిరక్షణకు ప్రత్యేక చట్టాన్ని రూపొందించాలని కేంద్రానికి నివేదించింది. సుమారు దశాబ్ద కాలం తరవాత కేంద్రం 2017 లో చిత్తడి నేలల గుర్తింపు, పరిరక్షణకు మార్గదర్శ కాలను తీసుకువచ్చినప్పటికీ, అవేమీ క్షేత్రస్థాయిలో సరిగ్గా అమలు కావడంలేదన్న విమర్శలు న్నాయి.
బహుముఖ చర్యలు కీలకం…
కేంద్రం మార్గదర్శకాలను అనుసరించి రాష్ట్రప్రభు త్వాలు గుర్తింపు పొందిన చిత్తడి నేలల సమాచా రాన్ని పౌరులకు అందుబాటులో ఉంచాలి. పర్యా వరణ,అటవీ, వన్యప్రాణి, కోస్తా నియంత్రణ చట్టాలను వర్తింపజేయడంతో పాటు వ్యర్థ రసాయనాలు, విషపూరిత జలాలను చిత్తడి నేలల్లో పారబోయకుండా నిఘాను తీవ్రతరం చేయాలి. కఠిన శిక్షలు,భారీ జరిమానాలు విధించడం ద్వారా ఈ నేలల ఆక్రమణలను, విధ్వంసాన్ని అడ్డుకోవాలి.చిత్తడి నేలల పరిరక్షణ కోసం నిరుడు కేంద్రం ప్రకటించిన ‘అమృత్ ధరోహర’ పథకాన్ని రామ్సార్ గుర్తింపు ఉన్న ప్రదేశాలకే పరిమితం చేశారు.మిగతా చిత్తడి నేలలకూ వర్తింపజేయాలి. పర్యాటక, అటవీ, పర్యావరణ శాఖలు సంయు క్తంగా చిత్తడి నేలల పరిరక్షణకు జిల్లాస్థాయి ప్రణాళికలను రూపొందించి స్థానిక సమÖహాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థల సహకారంతో సమర్థంగా అమలుపరచాలి. ఇటువంటి చర్యలు కొరవడితే-చిత్తడి నేలల విధ్వంసం నిరాటం కంగా సాగు తూనే ఉంటుంది!
కొరవడిన సంకల్పం
చిత్తడి నేలల విధ్వంసం మÖలంగా పర్యావరణ మార్పుల దుష్పరిణామాలు అధికమవుతున్నాయని నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.వీటి పరి రక్షణకు పటిష్ఠ కార్యాచరణను రూపొందించి అమలుపరచాలని కోపెన్హాగెన్ వంటి ప్రపంచ స్థాయి సమావేశాలెన్నో తీర్మానాలు చేశాయి. అందుకు గట్టి సంకల్పం కొరవడటం దుర దృష్టకరం.జనాభా పెరుగుదలకు తోడు పారిశ్రా మిక అవసరాల కోసం చిత్తడి నేలలను మట్టితో కప్పి ఆక్రమించేస్తున్నారు పంటల సాగు కోసం రసాయన ఎరువులు,పురుగు మందులను విచ్చల విడిగా వినియోగిస్తున్నారు.ఆ ప్రభావంవల్ల చిత్తడి నేలలు సహజ స్వభావాన్ని కోల్పోతున్నాయి.
జల,వృక్ష సంపదకు కొల్లేరు ఆలవాలం
ప్రపంచ ప్రసిద్ధిగాంచిన కొల్లేరు సరస్సు చిత్తడి నేలలకు ఎంతో ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. ఇటువంటి నేలను, ప్రకృతిని కాపాడితే అది భవి ష్యత్తు తరాలకు బంగారు బాటలు వేస్తుందని కొంతమంది గుర్తించలేకపోతున్నారు.సృష్టిలో సహజసిద్ధంగా మానవాళి మనుగడ కోసం ఏర్పడిన సంపదను విస్మరిస్తున్నారు.ప్రపంచ దేశాలుసైతం పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించండి, ప్రకృతిని కాపాడడండి అంటూ పదేపదే హెచ్చరి స్తున్నా వాటి వినాశనానికి చేసే వికృతి చేష్టలు తగ్గలేదు.సహజసిద్ధంగా ఏర్పడిన సంపదను రక్షించడంలో ప్రభుత్వాలు విఫలమవుతున్నాయి. ప్రతి ఏడాది ఫిబ్రవరి రెండో తేదీన ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రపంచ చిత్తడి నేలల దినోత్సవాన్ని (వరల్డ్ వెట్‌ల్యాండ్స్‌డే) జరుపుకుంటున్నారు. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గుర్తింపు పొందిన ఏకైక చిత్తడి నేలలు ఏలూరు జిల్లాలో విస్తరించిన 77,136 ఎకరాలు కొల్లేరు సరస్సు మాత్రమే. ఈచిత్తడి నేలలు అనేక జీవరాశులకు, పక్షులకు ఎంతో మేలు చేస్తుంటాయి. అందువల్లే ప్రపం చంలోని అనేక దేశాలకు చెందిన పక్షులు వలస వస్తున్నాయి. చిత్తడినేలలపై 1971సంవత్సరంలో ఫిబ్రవరి 2న ఇరాన్ దేశంలో రామ్‌సర్ నగరంలో అంతర్జాతీయ సదస్సు నిర్వహించారు.అప్పుడు సదస్సులో తీసుకున్న నిర్ణయం మేరకు ప్రపం చంలోని 164దేశాలు చిత్తడినేలల పరిరక్షణకు ఒప్పంద సంతకాలు చేశాయి.వీటిలో భారతదేశం కూడా ఒకటిగా ఉంది.2002 సంవత్సరంలో కొల్లేరును రామ్‌సర్ సైట్‌లోనికి తీసుకున్నారు. భారతదేశంలో 21రాష్ట్రాల్లో 46 ప్రాంతాలను చిత్తడినేలలుగా గుర్తించారు.
చిత్తడి నేలల ప్రాధాన్యం
అరుదైన మొక్కలు,పక్షులు,జంతువులు,చేపలు గుడ్లు పెట్టడానికి ఈ నేలలు చాలా అనుకూలం. నీటి నాణ్యతను పెంచడంలో,కాలుష్య కారకా లను గ్రహించడంలో ఈ చిత్తడినేలలు ప్రాధాన్యత పోషిస్తాయి. మానవ తప్పిదాలతో పర్యావరణానికి చాలాహాని జరుగుతుంది. ప్రజలు వ్యవసాయ, ఆక్వా అవసరాలకు ఈ భూములను ఆక్రమిం చుకుని రసాయన ఎరువులు వాడడంవల్ల నివాస యోగ్యానికి ఈ నేలలను పూడ్చడంతో చిత్తడి నేలలు విధ్వంసానికి గురవుతున్నాయి. ప్రపంచం పరిశ్రమల కోసం ఈచిత్తడి నేలలు కేటాయించ డంతో మరింత వినాశనానికి దారితీస్తున్నాయి.
భూమికి ఊపిరితిత్తులు!
నేడు మహా నగరాలుగా వృద్ధి చెంది ముంబయి, కోల్కతా,చెన్నై,టోక్యో,న్యూయార్క్ వంటివన్నీ జలవనరుల చుట్టూ చిత్తడి నేలల ఆధారంగా వృద్ధి చెందినవే. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 127.5కోట్ల హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో వ్యాపించిన ఈచిత్తడి నేలలు 15లక్షల కోట్ల డాలర్ల వార్షిక ఆదాయం సమ కూరుస్తున్నాయని అంచనా. ఇవి దాదాపు 18 శాతం జనాభాకు ప్రత్యక్షంగానో,పరోక్షంగానో జీవనోపాధి కల్పిస్తున్నాయి.భారత్‌లో18.4శాతం మేర భూభాగంలో ఆరు కోట్ల హెక్టార్ల పరిధిలో 19 రకాల చిత్తడి నేలలనుగుర్తించారు.ఇవి సాగు,తాగునీరు అందిస్తూ ప్రత్యక్షంగా,పరోక్షంగా ఎంతోమందికి ఉపకరిస్తున్నాయి.దాదాపు 80 శాతం మేర వరిసాగు చిత్తడి నేలల పరిధిలోనే సాగుతోంది.పర్యావరణానికి,ఆహార భద్రతకు అపారంగా అక్కరకొచ్చే ఈ నేలలు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా క్రమంగా తగ్గిపోతుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.ఆహార ఉత్పత్తికి, అపార మత్స్య సంపదకు ఊతమిస్తూ ఈ నేలలు కోట్లమందికి ఆహార భద్రత కల్పిస్తున్నాయి.భూమికి ఊపిరితి త్తులుగా పనిచేసే చిత్తడి నేలలు వరదలు,కరవు కాటకాల వంటి ప్రకృతి విపత్తుల ను ప్రజలను కాపాడుతున్నాయి.ఈనేలలు నీటిని వడబోసి, అందులోని విష కాలుష్యాలను వేరుచేసి,ఆ నీటిని తాగడానికి ఉపయుక్తంగా మారుస్తాయి. చిత్తడి నేలల్లో పెరిగే మడ అడవులు- తీవ్ర సముద్ర ఉప్పెనలు, వాయుగుండాల నుంచి తీరప్రాంత ప్రజలను కాపాడుతున్నాయి. ఈ నేలల్లోని వృక్ష సంపద- వాతావరణంలోని బొగ్గుపులుసు వాయువును శోషించి,శాశ్వతంగా స్థిరీకరించి, కాలుష్యాన్ని అడ్డుకుంటోంది. జీవ వైవిధ్యానికి పేరెన్నికగన్న ఈ నేలల్లో భూమ్మీద ఉండే వృక్ష, జంతు రాశుల్లో దాదాపు 40శాతం మేర మను గడ సాగిస్తున్నాయి.మానవాళికి మీVAపకారమై నిలుస్తున్న ఈ చిత్తడి నేలలు ముప్పు అంచున కొట్టుమిట్టాడుతున్నాయి.1900-2000 మధ్యకాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 60శాతం చిత్తడి నేలలు కనుమరుగయ్యాయని నివేదికలు వెల్లడిస్తు న్నాయి.భారత్‌లో1970 నుంచి 2015 వరకు 35శాతం చిత్తడి నేలలు అదృశ్యమైనట్లు పరిశో ధనలు వెల్లడిస్తున్నాయి. వ్యవసాయ అవసరాల కోసం,పట్టణాల విస్తరణకు ఈనేలలకు కృత్రి మంగా ‘మురుగు’ కల్పించి వీటిని వాణిజ్య భూములుగా మార్చేస్తుండటం ఇవి కనుమరుగు కావడానికి ముఖ్య కారణం. పరిశ్రమలనుంచి వెలువడే రసాయన కాలుష్యాలను, ఇతర వ్యర్థా లను ఈనేలల్లోకి విడుదల చేస్తుండటంతో వీటి నాణ్యత,సామర్థ్యం బాగా తగ్గింది.వాతావరణ మార్పులు సైతం చిత్తడి నేలల జీవావరణాన్ని ఛిద్రం చేసి,ఆయా జీవుల మనుగడను దెబ్బ తీస్తున్నాయి.వ్యవసాయ రంగంలో ఉపయోగించే రసాయన కాలుష్యాలు కూడా ఈనేలల సామర్థ్యం తగ్గడానికి కారణమవుతున్నాయి.పట్టణాలు, నగరా ల్లోని వ్యర్థాలను ఈ నేలల్లో పారవేస్తుండటంవల్ల ఇవి అంతరిస్తున్నాయి.గడచిన యాభయ్యేళ్ల కాలంలో చిత్తడి నేలల్లో సుమారు 60శాతం మత్స్య సంపద,పక్షులు,క్షీరద సంతతి,సరీసృ పాలు,ఉభయచరాలు ఇప్పటికే అంతరించినట్లు పరిశోధనలు తెలుపుతున్నాయి.మరో 35 శాతం మేర చిత్తడి నేలల్లో జీవరాశులు అంతరించే ప్రమాదం ఉందన్న హెచ్చరికలు బలంగా వినిపి స్తున్నాయి. భారత్తోపాటు అంతర్జాతీయంగానూ ఇదే పరిస్థితి నెలకొంది. తీరప్రాంతాలలోని బీల, తంపర,మడ అడవులను ఈ రెండో విభాగంలో చేర్చారు.
సమాజంలో అవగాహన అవశ్యం..
చిత్తడి నేలల అవసరాన్ని తెలియజెప్పి,సమాజాన్ని చైతన్యపరచడం ద్వారానే వాటిని పరిరక్షించు కోవడం సాధ్యమవుతుంది. అందుకోసం వివిధ స్థాయుల్లోని విద్యాలయాల్లో అవగాహన తరగ తులు నిర్వహించాలి. సాగునీరు, వ్యవసాయ, మత్స్య,అటవీ ప్రభుత్వ విభాగాలు సమన్వయంతో ఈ నేలల పరిరక్షణకు కృషి చేయాలి. దీంతోపాటు ప్రజలు తమ ప్రాంతాలకు సమీపంలోని చిత్తడి నేలలను గుర్తించి వాటిని రాష్ట్ర, జిల్లా జాబితా లలో ‘నోటిఫై’ చేయించాలి. తద్వారా మ పరిరక్షణకు భరోసా దొరుకుతుంది.ఈ నేలలను కాపాడుకునేందుకు కట్టుదిట్టమైన చట్టాలు చేయాలి. దానితోపాటు ఆక్రమణదారుల నుంచి వాటికి రక్షణ కల్పిస్తేనే ఈఅమÖల్యమైన వనరులు మనగలుగుతాయి.
6 వేలకు పైగా చిత్తడి నేలలు నమోదయ్యాయి
చిత్తడి నేలల సంరక్షణ కోసం వ్యవసాయం మరియు అటవీ మంత్రిత్వ శాఖలోని జనరల్ డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ నేచర్ కన్జర్వేషన్ అండ్ నేషనల్ పార్క్స్‌చే నిర్వహించబడుతున్న కార్యకలాపాల గురించి సమాచారాన్ని అందజేస్తూ, మంత్రి యు మాక్లీ చిత్తడి నేలల ప్రాముఖ్యతను నొక్కిచెప్పారు, ఇవి జీవశాస్త్రపరంగా అత్యంత ఉత్పాదక పర్యా వరణ వ్యవస్థలు. రెయిన్‌ఫారెస్ట్, పర్యావరణ సమతుల్యతను నిర్ధారించడం మరియు జీవ వైవి ధ్యాన్ని సంరక్షించడం రెండింటిలోనూ దృష్టిని ఆకర్షిస్తూ,ఈ ప్రాంతాలు అనేక విధులను కలిగి ఉన్నాయని యుమాక్లే పేర్కొన్నారు.ఈ ప్రాంతాలు భూగర్భ జలాలను పోషించడం,భూగర్భ జలాలను సమతుల్యం చేయడం, వరద నీటిని నిల్వ చేయ డం, వరదలను నియంత్రించడం,తీర ప్రాంతాల్లో సముద్రపు నీరు ప్రవేశించకుండా నిరోధించడం ద్వారా ఈప్రాంతం నీటి పాలనను క్రమబద్ధీకరి స్తుంది.2002లో చేసిన శాసన పునర్విమర్శతో చిత్తడి నేలలను నింపడం మరియు ఎండబెట్టడం నిషేధించబడిందని మంత్రి యుమాక్లే గుర్తు చేస్తూ, “అదే సంవత్సరంలో చిత్తడి నేలల రక్షణపై నియంత్రణ అమలులోకి వచ్చింది. చిత్తడి నేలల రక్షణపై నియంత్రణ,చిత్తడి నేలల రక్షణ,ఉపయో గం,సూత్రాలు,రక్షణ మండలాల నిర్ధారణ,అమలు సూత్రాలు,రామ్‌సార్ సైట్‌ల ప్రకటన ప్రక్రియ, జాతీయ చిత్తడి నేల కమిషన్ విధులు,పని విధానా లతో ఒక ముఖ్యమైన అడుగు తీసుకోబడింది. నిర్ణయించబడ్డాయి.“నియంత్రణ ద్వారా స్థాపించ బడిన నేషనల్ వెట్‌ల్యాండ్ కమిషన్,చిత్తడి నేలలపై మరియు ప్రకృతి పరిరక్షణ పేరుతో సంబంధిత సంస్థలను కలిగి ఉన్న మన దేశంలో మొదటి కమిషన”సమాచారం ఇచ్చాడు. టర్కీ లోని రామ్‌సర్ కన్వెన్షన్ ద్వారా రక్షించబడిన 14 ప్రాంతాలు కాకుండా,మొత్తం 59మిలియన్ 47 వేల1హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో161చిత్తడి నేలలు ఉన్నా యని, వీటిలో 205 జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన చిత్తడి నేలలు మరియు వాటిలో 120 స్థానిక ప్రాముఖ్యత కలిగినవి అని యుమాక్లే పేర్కొంది. గత 5 సంవత్సరాలలో,జనరల్ డైరెక్ట రేట్ నిర్వ హించిన అధ్యయనాలతో జాతీయ చిత్తడి నేలల జాబితా పూర్తి దశకు చేరుకుందని నేషనల్ వెట్‌ల్యాండ్ మేనేజ్‌మెంట్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ పేర్కోంది.ఈ వ్యవస్థలో జాబితా మాత్రమే కాకుండా,చిత్తడి నేలల ీVAదాలో ఇవ్వబడిన చిత్తడి నేల కార్యకలాపాలకు అనుమతులు కూడా ఇక్కడ నిర్వహించబడతాయి.అదనంగా, మన ప్రజలు ఇ-గవర్నమెంట్ ద్వారా చిత్తడి నేలల కోసం సులభంగా దరఖాస్తులు చేసుకోవచ్చు. 1999 నుండి రామ్‌సర్ కన్వెన్షన‘తడి నేలల హేతుబద్ధ వినియోగం’ సూత్రం పరిధిలో మా మంత్రిత్వ శాఖ చిత్తడి నేల నిర్వహణ ప్రణాళి కలను సిద్ధం చేసింది.చిత్తడి నేల నిర్వహణ ప్రణా ళిక ఆప్రాంతం సాధారణ రక్షణ వినియోగ సూత్రాలను నిర్ణయిస్తుంది. అదనంగా, ప్రణాళి కలు చిత్తడి నేలల సమస్యలను పరిష్కరించడానికి భాగస్వామ్య విధానం మరియు అన్ని ఆసక్తి సమÖ హాలకు వివిధ బాధ్యతలను అందించే కార్యకలా పాలను కలిగి ఉంటాయి.1999 నుండి జనరల్ డైరెక్టరేట్ చే వెట్ ల్యాండ్ మేనేజ్‌మెంట్ ప్లాన్‌లు తయారు చేయబడ్డాయి.

“ ద్వితీయ సహస్రాబ్ది ప్రారంభమై, అప్పుడే పాతికేళ్లు గడిచిపోయాయి. ఈ సహస్రాబ్ది ఆగమనం వేళ.. అప్పట్లో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా జరిగిన హడావిడి ఇంతా అంతా కాదు. కొత్త సహస్రాబ్దిలోకి, కొంగొత్త శతాబ్ది లోకి అడుగు పెడుతున్న అరుదైన కాల విశేషం అది. ఆ సందర్భాన్ని దాటి, ఇరవై ఐదేళ్లు పూర్తయిన నేపథ్యంలో…ఈ కాలం తెచ్చిన మార్పులను పరామ ర్శించు కోవటం ఒక అవసరం. నడిచిన కాలాన్ని అవలోకించుకుంటే- రానున్న కాలాన్ని అర్థం చేసు కోగలం. తగు విధంగా మలచుకోగలం.”- సత్యాజీ
నూతన సహస్రాబ్ది అందరి జీవితాల్లోకీ కొత్త వెలుగులు తెస్తుందని ఆశించాం. అంబరాన్ని తాకే సంబరాలతో స్వాగతాలు పలికాం. నెలల తరబడి గత దశాబ్దాల చరిత్రను, పరిణామాలను నెమరువేసుకున్నాం.వాటి బాటలోనే మున్ముం దుకు పోవాలని ఉబలాటపడ్డాం. మరి ఈ పాతి¹ ¿ళ్ల ప్రస్థానం ఆ విధంగానే సాగుతుందా? ఇప్పు డు మనకు కనిపిస్తున్న అనేక మార్పులకు బీజాలు 2000 నాటికే నాటుకొని ఉన్నాయి. ఈ కాలంలో అవి మొక్కలై,మానులై,శాఖోపశాఖలై విస్తరిం చాయి. వాటి ఫలాలు ఎలా ఉన్నాయి? ఎవరికి అందాయి? అన్నదే పరిశీలించుకోవాలి. భారంగా మారిన విద్యావ్యయం..
పాతికేళ్ల నాడే ప్రభుత్వ విద్యారంగంపై పాలకులకు చిన్నచూపు మొదలైంది. అప్పటికే మండల స్థాయి వరకూ ప్రయివేటు విద్యాసంస్థలు విస్తరించాయి. అయినప్పటికీ, ప్రభుత్వ పాఠశా లల్లో విద్యార్థులు పెద్ద సంఖ్యలోనే ఉన్నారు. క్రమంగా ఈ కాలంలో ప్రయివేటు విద్య పై చేయి సాధిస్తూ వచ్చింది.జిల్లా కేంద్రాలకే పరి మితమై ఉన్న కార్పొరేటు విద్యాసంస్థలు నెమ్మదిగా డివిజన్ స్థాయి పట్టణాల్లోకి చొచ్చుకొచ్చాయి.దీంతో, స్థానికంగా పేరున్న ప్రయివేటు విద్యాసం స్థలు తీవ్రమైన పోటీని ఎదుర్కోవల్సి వచ్చింది. ఫలానా విద్యాసంస్థల్లో ఫలానా ఉపాధ్యాయులు ఉండడం వల్ల ఫలితాలు బాగుంటాయి అన్న కొల మానం నెమ్మదిగా పక్కకు పోయింది.ఫలానా పేరున్న విద్యాసంస్థలో చదివితేనే భవిష్యత్తు అన్న ‘బ్రాం డింగ’ బలపడింది.ఈధోరణి చిన్నస్థాయి నుంచి ఒక మాదిరి స్థాయి వరకూ ఉన్న స్థానిక విద్యాసం స్థలు మÖతపడేలా చేసింది.ప్రభుత్వ విద్యారంగం, స్థానికులు నడిపే విద్యాసంస్థలూ బలంగా ఉన్న ప్పుడు-కార్పొరేటు విద్యాసంస్థలు ఊరూరా, ఇల్లి ల్లూ తిరిగి ప్రతిభావంతులైన విద్యా ర్థులను ఉచి తంగా చేర్చుకోవటానికి పోటీపడేవి. ఇప్పుడా పరిస్థితి లేదు. ‘మేము తప్ప మరొక దారి లేదు’ అన్న ధోరణిని అనుసరిస్తున్నాయి. అప్పట్లో రెండేళ్ల ఇంటర్మీడియట్ విద్యహాస్టల్ వసతితో సహా రూ. 30వేలతో పూర్తయ్యేది.ఇప్పుడు రూ.ఐదారు లక్షలు దాటిపోయింది. పాతికేళ్ల క్రితం ప్రయివేటు విద్యావ్యవస్థపై ప్రభుత్వ నియంత్రణ ఎంతో కొంత ఉండేది.ఇప్పుడది దాదాపు శూన్యం. పలువురు విద్యాసంస్థల అధినేతలు రాజకీయ రంగంలోకి ప్రవేశించారు.విద్యాహక్కు చట్టం ప్రకారం- పేదలకు కూడా కార్పొరేట్ విద్య అని మాటలు చెప్పినా- ఆచరణలో అది అంతంత మాత్రమే!. ఈ ఇరవై ఏళ్లలో చరిత్ర, సామాజిక శాస్త్రాల అధ్య యనం పూర్తిగా తగ్గిపోయింది.కార్పొరేటు విద్యాసంస్థల్లో హెచఇసి,సిఇసి, బిఎ, బికాం వంటి కోర్సులు లేనేలేవు. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు తామరతంపరగా పుట్టుకొచ్చాయి. ఇప్పుడు నూటికి 85శాతం మంది చదివేది బిటెక్. చరిత్ర,సామాజిక శాస్త్రాలపై అవగాహన లేని యువతరాన్ని వాట్సాప్ తదితర సామాజిక మాధ్య మాల ద్వారా తప్పుదోవ పట్టించటం ఈ కాలంలో పెరిగింది. రాజకీయ లబ్ధి పొందాలని పావులు కదుపుతున్న మతోన్మాద సంస్థలు చరిత్రను దారు ణాతి దారుణంగా వక్రీకరిస్తున్నాయి. ఇదే చరిత్ర అని భ్రమ పడే యువతరం పెరిగింది.
ప్రధాన పద్దుగా వైద్య ఖర్చు..
సామాన్య, మధ్యతరగతి ప్రజల ఖర్చు ను అమాంతంగా పెంచిన రంగంగా వైద్యం ముందుకొచ్చింది.తీవ్రమైన, దీర్ఘకాలికమైన వ్యాధు లు వస్తే-కుటుంబాలకు కుటుంబాలే కుప్ప కూలుతున్న పరిస్థితి! ముఖ్యంగా ఇది కోవిడ్ కాలంలో చాలామందికి అనుభవంలోకి వచ్చింది. ప్రభుత్వ వైద్యరంగమే ఆ కాలంలోనూ ప్రజలకు అండగా నిలబడింది.కొన్ని కార్పొరేటు ఆసు పత్రులు అడ్డంగా దోచుకొని, విమర్శల పాలయ్యా యి. ప్రయివేటు వైద్యం చాలా ఖరీదుగా మారిపో యింది. అందువల్ల ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు ఎక్కడ బాగా పనిచేసినా-అక్కడికి వెళ్లే ప్రజల సంఖ్య ఎక్కువగానే ఉంది.ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో యÖ జర్ ఛార్జీలు వంటి ఆలోచనలను పాలకులు పాతి కేళ్ల క్రితమే చేశారు. ప్రజా ఉద్యమాల కారణంగా ఆ వరవడికి కొంత బ్రేకు పడింది. అయితే, అది వివిధ రూపాల్లో ఈకాలమంతా చాప కింద నీరు లా సాగుతూ వచ్చింది. ఇప్పుడు మన రాష్ట్రం లో ప్రభుత్వ వైద్యకళాశాలలను ప్రయివేటుకు కట్టబెట్టే దశకు చేరింది. విద్య, వైద్య వ్యవస్థల్లో ప్రభుత్వరంగం బలహీనపడితే-ప్రజలు ఎన్ని ఇక్కట్లు పడాల్సి వస్తుందో ఈ పాతికేళ్ల అనుభవం చాటి చెప్పింది.బీమా ఉంటే తప్ప వైద్యం పొంద లేమన్న ప్రచారమÖ,అభిప్రాయమÖ మధ్య తరగతిలో పెరిగింది.
విస్తరించిన వినిమయ సంస్కృతి !
అవసరానికే వస్తువుల వాడకం.. ఒక నాటి పద్ధతి.వస్తు వినియోగం, బ్రాండింగ్ అనేవి అవసరంతో పాటు స్థాsTÖ సూచిక కూడా అన్న ధోరణి ఈ కాలంలో హెచ్చింది. టీవీ, సెల్‌ఫోను, కుక్కర్,బైక్, వాషింగ్ మెషీన్, ఇంటీరియల్ డెకరే షన్, డ్రెస్.. ఇలా ఏదైనా సరే-కాలానికి తగ్గట్టు మారిపోవాల్సిందే!మార్కెట్లో మోడళ్లు మారిన ప్రతి సారీ ఇంట్లో కూడా మారాల్సిందే అన్న అభిప్రా యం మధ్యతరగతి వరకూ చొచ్చుకు వచ్చే సింది. పాత వస్తువులను తిరిగి వాడడం తగ్గు ముఖం పట్టింది. ప్రతి కొనుగోలూ నెలవారీ చెల్లిం పులపై అందుబాట్లోకి వచ్చింది. ‘భవిష్యత్తు సంపా దన మీద ఈరోజే సౌకర్యాలు అనుభవించండి!’ అన్నది వ్యాపార ప్రచారం.అమ్మకాలకు అవి అనుసరించే వ్యూహాల్లో మధ్యతరగతే కాదు,సామాన్య తరగతి కూడా చిక్కుకుంటోంది. ‘పరుగెత్తి పాలు తాగటం కన్నా నిలబడినీళ్లు తాగటం ఉత్తమం’అని పాతికేళ్ల క్రితం అనుకుంటే-‘నానాతంటాలు పడైనా, ఆఖరి కి క్రెడిట్ కార్డు మీదైనా సరే బిర్యానీ తినాల్సిందే!’ అన్న అలవాటుకు వినిమయ సంస్కృతి విస్త రించింది. అంతా సవ్యంగా సాగితే- ఈ వైభోగం బాగానే ఉంటుంది. ఆదాయం,ఆరోగ్యం ఎక్కడ కొద్దిగా గాడితప్పినా అంతా అతలాకుతలం. ఇలాంటి పరిస్థితిని ఇప్పుడు ఎన్నో కుటుంబాలు ఎదుర్కొంటున్నాయి కూడా!
గ్యారంటీ లేని ఉద్యోగం
ఈ సహస్రాబ్ది ప్రారంభంలో ప్రయి వేటు ఉద్యోగాలు,సాఫ్ట్‌వేర్ రంగం అద్భుతమనే సంకేతాలు బలంగా ఉన్నాయి. దరిమిలా ఆ రం గాలపై విపరీతమైన మక్కువ మొదలైంది. అనేక కోర్సులు, శిక్షణాసంస్థలు రంగంలోకి వచ్చాయి. చాలా గ్రామాల నుంచి, సాధారణ కుటుంబాల నుంచి అమెరికా, ఆస్ట్రేలియా, ఇంగ్లాండు, కెనడా వంటి దేశాల్లో ఉద్యోగం చేయడం పెరిగింది. అయితే, పదేళ్లు గడిచేసరికి అంతా అస్తవ్యస్తంగా మారింది. సాఫ్ట్‌వేర్ ఉద్యోగాల కోసం తయారైన యువతీ యువకులు మళ్లీ పెద్దఎత్తున ప్రభు త్వరంగ ఉద్యోగాల వైపు మళ్లారు. ఎంతో ప్రచా రం పొందిన ప్రయివేటురంగం ఇప్పుడు ఉద్యో గుల నెత్తిన కత్తిలా వేలాడుతోంది. ఏఉద్యోగం ఎంతకాలం ఉంటుందో తెలియని అభద్రత ఆవ రించింది. ప్రపంచదేశాల అన్నింటా ఆర్థిక సంక్షో భం నెలకొని ఉంది. ఇతర దేశాల వాళ్లు, ప్రాంతా ల వాళ్లు రావటంవల్లే స్థానికులకు ఉద్యోగ ఉపా ధి అవకాశాలు తగ్గిపోయాయన్న తప్పుడు ప్రచారంతో వివిధ దేశాల్లో విద్వేషాలు చెలరేగుతు న్నాయి. ఇదే అదనుగా పని గంటలను పెంచటం గురించి కార్పొరేట్లు మాట్లాడడం, దానికి అనుగు ణంగానే కేంద్ర ప్రభుత్వం లేబర్ కోడ్లు తీసుకు రావటం జరిగిపోయింది. వందేళ్ల క్రితం కార్మికు లు వీరోచితంగా పోరాడి హక్కుగా సాధించుకున్న ”ఎనిమిది గంటల పనిదినం”కుగండికొట్టే కు తంత్రం నూతన సహస్రాబ్దిలో చోటుచేసుకోవటం తిరోగమన పరిణామం..
ప్రజాస్వామికమైన, చట్టబద్ధమైన హక్కు లను కోల్పోతున్నా నోరెత్తటానికి సిద్ధపడని యువ తరం కూడా ఈ పాతికేళ్ల సృష్టి! చారిత్రిక దృష్టి లోపించటం,సామÖహిక స్పృహ కొరవడడం, అభ ద్రతా భావంలో ఇరుక్కుపోవటం.. ఈదుస్థితికి కారణం.అయితే,ఏస్థితికైనా ఒకహద్దు ఉంటుంది. లాభాలే ప్రధానమైన కార్పొరేట్ వ్యవస్థ బలప డేకొద్దీ సామాన్యులు మరిన్ని హక్కులను, అవసరాలను వదులుకోవాల్సిన దురవస్థ దాపురి స్తుంది. దానినుంచి బయటపడాలంటే- గొంతెత్తి మాట్లాడడం అందరికీ అనివార్యం అవుతుంది.
గ్రామాల రూపురేఖలూ మారాయి !
గ్రామాల రూపురేఖలు బాగా మారి పోయాయి. వ్యవసాయంలో సంక్షోభం కొనసాగు తూనే ఉంది.సహస్రాబ్ది ప్రారంభంలో ప్రజలు సాగించిన విద్యుత్ పోరాటం చాలాకాలం పాటు తన ప్రభావాన్ని చూపించింది. రైతులకు ఉచిత విద్యుత్ వంటి సదుపాయం చేకూరింది. అయి నప్పటికీ- పంటలకు మద్దతు ధర ఇవ్వటంలో పాలకుల నిర్లక్ష్యం ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉంది. ధాన్యం,మిర్చి,అరటి,మామిడి,టమాటా,జీడి మా మిడి,పొగాకు, పత్తి వంటి పంటల రైతులు తరచూ నష్టాలను చవిచూస్తూనే ఉన్నారు. పాడి పరిశ్రమ మాత్రం రైతులకు తోడ్పాటునిచ్చేదిగా ఎదిగింది. పరిశ్రమలు,ప్రాజెక్టులు,రాజధాని నిర్మాణం పేరిట వేలాదిమంది రైతులు తమ భూములను వదులు కోవాల్సి వచ్చింది.వారికి సరైన పునరావాసం, పరిహారం చెల్లింపు,హక్కుల కల్పన విషయాల్లో పూర్తి న్యాయం దక్కలేదు. అభివృద్ధి కోసం ఎవరు భూమిని కోల్పోతారో వారు తొలి లబ్ధిదారు కావా లి అన్న ప్రాథమిక సూత్రం అమలుకు ఆమడ దూరంలో ఉంది.
ఎవరు ఎలా సంపాదించినా అది వెం టనే వినిమయం అయిపోయేలా వ్యాపార తంత్రం పల్లెల వరకూ విస్తరించింది. టీవీలు, సెల్‌ఫోన్లు, మోటారు వాహనాలు వంటి వాటికి పల్లెటూళ్లు కూడా పెద్దఎత్తున నెలనెలా చెల్లిస్తున్నాయి. విద్య, వైద్య అవసరాలకు ఊళ్లు కూడా ఎక్కువ భాగం ప్రయివేటు మీదనే ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి పెరి గింది. చాలా గ్రామాల్లోని ప్రభుత్వ బడులు వెల వెలబోతున్నాయి. ఒకే ఊరి పిల్లలైనా ఆర్థిక స్థాయి లను బట్టి వివిధ స్కూళ్లకు చెదిరిపోవటం సాధారణ దృశ్యంగా మారింది.సామాజిక కద లిక,సామరస్యత, స్నేహం, సౌభ్రాతృత్వ భావనలకు ఇది తీవ్రమైన ఆటంకం.
ఎన్నికల్లో ధన ప్రవాహం..
ప్రపంచీకరణ మొదలు కావటంతోనే ఎన్నికల్లో డబ్బు ప్రభావం పెరిగింది.నీతీ, నిజాయితీ,ప్రజాపక్షపాతం, పోరాట పటిమ వం టివి పాతికేళ్ల క్రితం కాస్తలో కూస్తయినా ప్రాధా న్యం పొందేవి. ఇప్పుడు డబ్బు ఖర్చు పెట్టేవాడే అభ్యర్థి అన్న అభిప్రాయం పంచాయతీ ఎన్నికల దాకా పాకిపోయింది. వివిధ వ్యాపారాల్లో ఎదిగి నవాళ్లు, రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారులు ఎన్నికల బరిలోకి దూసుకురావటం పెరిగింది. ప్రతి పనిని డబ్బుతో సాధించొచ్చునన్న సూత్రాన్ని వర్తింపజేసి, ఎన్నికల ప్రక్రియను కూడా డబ్బుమయంగా మార్చేశారు.
రిజర్వేషన్ల కారణంగా స్థానిక సంస్థ లకు ఎన్నికైన వివిధ సామాజిక తరగతుల ప్రతి నిధులు, మహిళలు మొదట్లో మరొకరి పెత్తనంలో ఉన్నా-ఈ పాతికేళ్లలో మార్పు బాగానే కనిపి స్తోంది.స్వయంగా మాట్లాడడం,వ్యవహారాలు చక్కబెట్టడం పెరిగింది. ఇది మంచి పరిణామం. అయితే,స్థానికసంస్థల అధికారాలూ,ఆదాయా లూ అంతకంతకు కుంచించుకుపోవటం చేదు సంగతి !
పెరిగిన సాంస్కృతిక సందళ్లు..
గ్రామాల్లో, పట్టణాల్లో కొత్తగా ఎదిగిన సంపన్నవర్గం వివిధ పండగల్లో, సాంస్కృతిక ఉత్సవాల్లో జోక్యం చేసుకోవటం పెరిగింది. వినా యక మండపాలు, సంక్రాంతి సంబరాలు, ముగ్గు ల పోటీలు వంటివి స్పాన్సర్ల తోడ్పాటుతో నడుస్తు న్నాయి.రాజకీయాల్లోకి కొత్తగా వచ్చేవారు, రియల్ ఎస్టేటు వ్యాపారులు.. ప్రచార వ్యూహంతో ఈ సందర్భాలను ఉపయోగించుకోవటం సాధార ణంగా మారింది. సాంస్కృతిక ఉత్సవాలకు వేలు, లక్షలు వెచ్చించటం మామÖలు వ్యవహారం అయిపోయింది.గతంలో ఆయా ప్రాంతాల్లోని యువత నాటకాన్నో,నాట్యాన్నో స్వయంగా నేర్చు కొని, ప్రదర్శించటం ఊరికి లేదా ఆవీధికి సంద డిగా ఉండేది. ఇప్పుడు అలాంటి భాగస్వామ్యం కొరవడి, కళాకారులను దిగుమతి చేసుకోవటం సర్వసాధారణమైంది.
వెల్లివిరిసిన మహిళా చైతన్యం..
ఈకాలంలో అన్ని రంగాల్లోనూ మహిళల రాణింపు, కదలిక గణనీయంగా పెరిగింది. విద్యా, ఉపాధి రంగాల్లో మహిళలు సాధిస్తున్న విజయాలు ఆనందకారక మవుతున్నాయి.ఉన్నత విద్యలోనూ,ఉద్యోగ సాధనలోనూ విద్యార్థినుల సంఖ్య పెరగటం హర్ష దాయకం.శాస్త్ర,సాంకేతిక రంగాల్లోనూ ధీటుగానే రాణిస్తున్నారు.ఆపరేషన్ సింధూర్ వంటి యుద్ధ సమయంలోనూ మహిళల నేతృత్వం అద్వితీ యం.మరోవైపు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో, బస్తీ వాడల్లో డ్వాక్రా సంఘాల నిర్మాణమÖ, నిర్వహణ మÖడు దశాబ్దాలుగా చెక్కుచెదరకుండా సాగుతోంది. అంగన్వాడీలు, ఆశాలూ ఊరూరా నిరంతర సేవ లు అందిస్తున్నారు.ఆయా పార్టీల విధానాలకు లోబడే అయినప్పటికీ- మహిళా ప్రజాప్రతినిధుల స్వరం గట్టిగానే వినపడుతోంది.గ్రామీణ సాంస్కృ తిక రంగంలో మహిళల పాత్ర పెరగటం ఆసక్తి కర పరిణామం.కోలాటం,నృత్యం వంటి విభా గాల్లో ఇప్పుడు చాలా గ్రామాల్లో మహిళా బృం దాలు చురుగ్గా ఉన్నాయి.
వెల్లువలా సోషల్ మీడియా..
ఈ పాతికేళ్లకే పరిమితమైన కీలకమైన పరిణామం సోషల్ మీడియా ఆవిర్భావం, ప్రస్థా నం.చూస్తుండగానే ఈపదేళ్లలో ఉధృత రూపం దాల్చింది. ఇది పది వైపులా పదును ఉన్న కత్తి! సమాచార సాంకేతిక రంగంలో సైన్సు సాధించిన విజయానికి చిహ్నం. చాలా వేగంగా ప్రజల్లోకి చొచ్చుకుపోయింది. సమాజ చైతన్యానికి, సమా చార వెల్లడికి కొంతమంది ఉపయోగిస్తుంటే- కొన్ని స్వార్థపరశక్తులు విద్వేష వ్యాప్తికి వినియోగి స్తున్నాయి. చరిత్రను వక్రీకరించటం, విద్వేషాన్ని రగిలించటం,ఉద్వేగాలను రెచ్చగొట్టడం, రాజకీ య లబ్ధికి అబద్ధాలను ఊదరగొట్టటం ఒక మిష న్‌లా సాగిస్తున్నాయి.మతాన్ని రాజకీయ ప్రయో జనాల కోసం ఉపయోగించుకుంటున్న ఉన్మాద శక్తులు లక్షలాది మందిని నియమించుకొని మరీ సోషల్ మీడియాను ప్రచారాస్త్రంగా మార్చుకు న్నాయి. చరిత్రను చదవని నేటి యువతరాన్ని అబద్ధాలతో, ఉద్వేగాలతో ఒక మత్తులా కమ్మేయ టం వ్యూహాత్మకంగా సాగుతోంది. ఫ్యాక్ట్‌చెక్ పేరుతోనూ, నిజానిజాల విశ్లేషణతోనూ ఉన్మాద వ్యూహాలను ఛేదించే ప్రయత్నాలూ జరుగుతున్నా యి.అయితే,వాటిబలం, బలగం ఇంకా గణనీ యంగా పెరగాల్సి ఉంది.
ఆధునికత, వైజ్ఞానిక దృక్పథం, తార్కిక జ్ఞానం రాణించాల్సిన నవీన కాలం ఇది. కానీ, కొన్ని దుష్టశక్తులు వీటిని ఎద్దేవా చేస్తూ,వక్ర భాష్యాలకు దిగటం పెరిగింది. సూడో సైన్సు ను ప్రమోట్ చేయటం హెచ్చింది. గతమంతా గొప్పదే అన్న పెడసరితనం రాజ్యమేలుతోంది. రాజా రామ్మోహన్ రారు,కందుకూరి వీరేశలింగం, గుర జాడ అప్పారావు వంటి సంఘ సంస్కర్తలు సాగిం చిన, సాధించిన విలువలను, విజయాలను అవ హేళన చేస్తున్నారు.తమకు భిన్నంగా మాట్లాడేవారి మీద బూతులతో, నానా విధ కూతలతో దాడులకు దిగుతున్నారు.ఇలాంటి పిచ్చికూతల ఉన్మాద మÖకలను కట్టడి చేయటం చాలా అవసరం. సామాజిక మాధ్యమాలను సద్వినియోగం చేసు కుంటున్న యువతా పెద్ద సంఖ్యలోనే ఉన్నారు. విద్యార్జనకు,విజ్ఞాన సముపార్జనకు,విషయ పరి జ్ఞానానికి వేదికలుగా ఉపయో గించుకొని, విజయాలు సాధించిన ఉదంతాలూ ఉన్నాయి. సోషల్ మీడియా వినియోగంలో ఎవరికి వారు స్వీయ నియంత్రణ, విచక్షణ పాటించటమే మేలైన మార్గం.
ప్రచారమే ప్రథమం..
పని జరిగితే ప్రచారం రావటం సర్వ సాధారణం. పనికి ముందే ప్రచారం పొందటం ప్రధాన విధిగా ఇప్పుడు అన్ని రంగాలూ భావిస్తు న్నాయి. గతంలో ఒక ీVAటలైనా,ఉత్పత్తి సంస్థ అయినా-తమ సేవల ద్వారా వినియోగదారులు సంతృప్తి చెందాలని, తద్వారా ప్రచారం పొందా లని ఆశించేవి. ఈ కాలం దానికి పూర్తి విరుద్ధం. హడావిడి, హంగామా ద్వారా ముందే పేరు పొం దాలని ప్రయత్నిస్తు న్నాయి. ఆఖరికి ప్రభుత్వాలూ ఇదే ఒరవడిలో సాగటం విచారకరం. ప్రచారమే ఒక వ్యూహంగా వ్యక్తులను అతిగా చిత్రీకరించ టం పెరిగింది. దీనికి ప్రచార సంస్థలు, వ్యూహ కర్తలు, పెద్ద సంఖ్యలో ప్రచారకర్తలూ రంగంలోకి దిగటం, ఇదంతా బహిరంగంగానే జరగటం రాజకీయ దిగజారుడుతనానికి నిదర్శనం. ప్రచారం కోసం ఏమాటైనా అనేయ టం,ఏ ఆరోపణైనా చేసేయటం చాలా సహజమైన విషయంగా మారిపోయింది. బడా నేతలు సైతం బాధ్యతారహితంగా వ్యవహరించటం వ్యవస్థల పతనానికి దారితీస్తోంది. ఇలాంటి ఆటల వల్ల తాత్కాలికంగా ఎవరు ఏ ప్రయోజనమైనా పొందొచ్చు గాక! కానీ, దీర్ఘకాలికంగా సమాజం నష్టపోతుంది.
సాహిత్య, సామాజిక రంగాల్లో..
శాస్త్ర, సాంకేతిక రంగాల్లో వచ్చిన మార్పు,సమాచార వ్యవస్థ తెచ్చిన సౌలభ్యత.. ఎవరి చేతుల్లో ఎక్కువగా ఉంటే వారికి ఎక్కువగా ఉపయోగపడుతుంది. ఇప్పుడు స్వార్థపరశక్తులు ఎక్కువగా ఉపయోగించుకోవొచ్చు గాక!ఈ దేశపు జనాభాలో అత్యధిక శాతంగాఉన్న యువత నిజానిజాలను గ్రహించటం ఖాయం.కాలం తెస్తు న్న మార్పులను గమనించటం నిజం.
ప్రపంచీకరణ ఏం చేస్తుందో,ఎవరి లబ్ధికి ఎలా ఉపయోగ పడుతుందో-గడిచిన పాతికేళ్ల అనుభవం ఒక పాఠం. సామాన్యులు ఉరుకులపరుగుల అభద్రతతో తలమునకలవు తుంటే-సహస్ర కోట్ల సంపన్నులు కోవిడ్ లాంటి విపత్కర కాలంలోనూ కోట్లకు పడగలెత్తుతారని చాటి చెప్పింది. ఉద్యోగులను ఐదు రోజుల తీవ్ర చాకిరీతో చావగొట్టి, రెండ్రోజుల వీకెండు మత్తు లో ముంచి తేల్చుతుందని నిరూపించింది. యువ తరంలో ఈ గ్రహింపు మొదలైంది. అందుకనే బెంగళూరు నగరంలోని ఐటీ రంగంలోనూ హక్కుల పతాక రెపరెపలాడుతోంది. నల్ల చట్టా లకు నిరసనగా నెలలు తరబడి రాజధానిని చుట్టు ముట్టిన రైతుల పట్టుదల ఎంతటితో ఈ కాలమే మన అనుభవంలోకి తెచ్చింది. దేశం నలుమÖ లలా సమస్యలతో సతమతం అవుతున్న జనం ఏకోన్ముఖం కావటం ఇప్పుడు ఒక తప్పనిసరి కర్తవ్యం.సోషల్ మీడియా వివిధ రూపాల్లో చేతిలోకి వచ్చాక-ఎంతోమంది సమాజం గురిం చి మాట్లాడుతున్నారు. తమ ఆవేదనలను, ఆకాం క్షలను కవితలుగా, కథలుగా, వ్యాఖ్యలుగా వెల్లడి స్తున్నారు. వివిధ అంశాలపై పెరిగిన పాడ్‌కాస్ట్‌లు, ప్రచురిస్తున్న పుస్తకాలూ ఇందుకు సాక్ష్యం. పాతికేళ్ల క్రితం పుస్తకాలు చదివేవాళ్లు మధ్యలో సెల్‌ఫోన్ల వీక్షణంలోకి దిగినా-మళ్లీ పుస్తకం వైపు మళ్లుతున్న వారి సంఖ్యా గణనీయంగానే ఉంది. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఈ పాతికేళ్లలో కొత్తగా సాహిత్యం రాస్తున్న వారి సంఖ్య వెయ్యికి పైనే ఉంటుందని ఒకఅంచనా. సోషల్ మీడియా ఎక్కడె క్కడో ఉన్న ఏకాభిలాషులను కలుపుతోంది. కాలాన్ని సమÖహమయం చేయటానికి,సమైక్య భావం పలకటానికి,సంఘటితం కావటానికి దోహ దపడుతుంది. సాహితీ స్రవంతులుగా, సంగమ స్థలాలుగా ీVAరెత్తే గొంతులు ఒక్కటై సాగాలి! గత పాతికేళ్ల కాల ప్రస్థానాన్ని మార్పుల క్రమాన్ని అర్థం చేసుకొని,అర్థవంతమైన క్రమంలోకి మళ్లించాల్సిన అవసరం మనందరిపైనా ఉంది. 21వ శతాబ్ది రెండో పాతికేళ్లు మంచి మార్పులకు వాహికలు అవుతాయని ఆశిద్దాం.ఆదిశగా పయనిద్దాం.
కాలాన్ని మనుషులు నడిపిస్తారు..కాని కాలం నుంచి కలల రాజ్యానికి వారే స్వయంగా వంతె నలు నిర్మిస్తారు..ఆ వంతెనలను కూల్చటానికి, ఐక్యత విచ్ఛిన్నానికి,పాలకులు నానా విధాలా ప్రయత్నిస్తారు.కుతంత్ర వ్యూహాలను ఛేదించు కుంటూ మలిపాతికేళ్లూ సాంతం మనవేనని ము న్ముందుకు పోవటమే మనంచేయాల్సిన పని ! కాలమÖ,మనమÖ కలిస్తేనే అభివృద్ధి ఫలం పనులతోనూ, ఫలితాలతోనూ కొలుచుకోవటం మొదలయ్యాకనే-‘కాలం’అనే గణన ఆచరణ లోకి వచ్చింది.మానవులు అనే ఆలోచనాపరులు ఆవిర్భవించటానికి ముందు,ఆఆలోచనా పరులూ కాల విభజనకు ఇంత ప్రాధాన్యం ఇవ్వటానికి ముందు ఇప్పట్లా నెలలూ లేవు, సంవత్సరాలూ లేవు. ప్రకృతిలో జరిగే పరిణామాలే కాల గణనకు మÖలంగా ఉండేవి. ఇలా చాలాకాలం గడిచాక కానీ,కాలం అనే అవగాహన, దానికి సంబంధిం చిన కొలమానాలూ ఏర్పడలేదు. మానవులు తమ చుట్టూ జరుగుతున్న మార్పులను పరిశీలించ టానికి, తాము చేపట్టిన పనులను సమీక్షించుకోవ టానికి-కాలాన్ని ఒకసంకేతంగా అమల్లోకి తెచ్చు కున్నారు. సమాజం ఆధునికం అవుతున్న కొద్దీ కాలానికి ప్రాధాన్యం పెరిగింది. జీవితం వేగ వంతం అయినకొద్దీ సమయానికి విలువ చేకూ రింది. కాలమÖ,సమయమÖ ఎవరి చేతిలోనూ ఉండవు. కానీ,దాని వినియోగం ఎవరి వైపు నుంచి, ఎవరి ప్రయోజనాల వైపు నుంచి జరుగు తోంది అన్నది ఆ సమాజపు స్వభావాన్ని తెలియ జేస్తోంది.
వానలు కురవటం, చలిగాలులు వీయటం,చెట్లు మోడు వారటం,మళ్లీ చిగు రించటం,ఎండలు కాయటం వంటి పరిణా మాలకే మన పరిసరాలు పరిమితం అయివుంటే- కాలంలో కదలిక పెద్దగా ఉందని మనం అను కోం.అవే దృశ్యాలు మళ్లీ మళ్లీ మన కళ్ల ముందు కదలాడుతున్నాయని అనుకుంటాం. మనిషి పుట్టుక-పెరుగుదల వంటి మనుగడ క్రియల్లోనే కాల పరిణామాన్ని గణించుకుంటాం. కొన్ని వేల సంవత్సరాల పాటు ఇలాగే జరిగింది. ఆధునిక నిర్మాణాలు,మోటారు వాహనాలు వచ్చాక ‘కాలం’ లో వేగం అనుభవంలోకి వచ్చింది. మనుషులు తీసుకొచ్చే మార్పులే కాలానికి వేగం అనే స్పృహను ఆపాదించి పెట్టాయి.19వ శతాబ్దం అనేక ఆధునిక ఆవిష్కరణలకు ఆలవాలం. అనేక ఆధునిక భావాలకు, పలు పరిణామాలకు వేదిక. ప్రపంచవ్యాప్తంగా గొప్పగొప్ప మార్పులన్నీ ఈ కాలంలోనే సంభవించాయి. అభివృద్ధికి, స్వేచ్ఛా స్వాతంత్య్రాలకు ఆటంకంగా ఉన్న పాత భావా లను వదిలించుకొని, ముందుకు నడవటం ముమ్మరంగా సాగింది. పాత భావాలను నెత్తిన పెట్టుకున్న ఛాందసవాదులు వ్యతిరేకించినా- నూతన భావాల ఆవిష్కరణ, ఆచరణ ఆగలేదు. ఆ వరవడి వేగంగా సాగబట్టే-ఆధునిక సమా జానికి అనేక సదుపాయాలూ,సౌకర్యాలూ సమ కూరాయి. కొత్త సమాజాలు ఏర్పడ్డాయి. విద్యా వికాసాలు అన్ని తరగతుల్లోకి ప్రసరించటం మొదలైంది.
(ప్రజాశక్తి సౌజన్యంతో..) వ్యాసకర్త సీనియర్ పాత్రికేయులు

‘ఆర్ధిక ప్రయోజనాల కోసం ప్రజల హక్కులు,రక్షణను అతిక్రమించి,అభీష్టానికి వ్యతిరేకంగా వారిని పీడించడమే మానవ అక్రమ రవాణా..ఏటా లక్షల మంది ఇలాంటి పీడనకు గురవుతూ సామాజిక మినహాయింపు/వెలి(సోషల్ ఎక్స్‌క్లూజన్)పరిధిలోకి చేరుతున్నారు.ఈ సామాజిక వైపరీత్యంవల్ల వ్యక్తిగత హక్కుల ఉల్లంఘనతోపాటు దేశం విలువైన మానవ వనరులను కూడా కోల్పోతోంది.’ – గునపర్తి సైమన్ 
అక్రమ రూపాలు ఇలా ..
బాలల దొంగిలించడం లేదా కొనుగోలు చేయడంద్వారా నెలల వయస్సులోనే బాలలను సేకరిస్తారు.బాలికలకు ఎక్కువ డిమాండ్ ఉంటుది.ఇలా అక్రమంగా తీసుకొచ్చిన బాలబాలికల ద్వారా అనేక రూపాల్లో ఆర్ధిక ప్రయోజనం పొందుతుంటారు.ఆడుక్కునేలా చేయడం,గృహ పనులు,యవ్వవనంలో బాలికలతో వ్యభిచారం,బలవంతపు చాకిరి,బాలురతో సంఘ వ్యతిరేక కార్యకలాపాలు చేయడం.యువతలను దొంగలించడం,కిడ్నాప్ చేయడం, కొనుగోలుచేయడం,దొంగపెళ్ళిళ్లు చేసుకోవడం,ఆకర్షించడంద్వారా యువతలను సేకరిస్తారు. అదేవిధంగా అడుక్కోవడం,మానవ అక్రమ రవాణాను నిర్వహించడం వంటి పనులపై శిక్షణలు ఇచ్చి అలవాటు చేస్తున్నారు.బాల్యంలో గృహ పనులు,కౌమర/యవ్వన దశలో వ్యభిచారం,అదనపు భార్యలుగా ఉంచడం,బలవంతపు చాకరి,మానవ అక్రమ రవాణాలో యజమానులుగా మార్చడం.పురుషులను ఉద్యోగ ఆకర్షణతో సేకరిస్తున్నారు.
ఏటా 40వేల మంది బాలల అదృశ్యం..
భారత దేశంలో బలహీనవర్గాలకు చెందిన ప్రజలు,ప్రధానంగా మహిళలు మానవ అక్రమ రవాణాకు బలవుతున్నారు.ఏటా40,000మంది బాలలు అదృశ్యం అవుతున్నారు. అందులో 10వేల మందికి పైగా శాశ్వతంగా దొరకడం లేదు.దీంటో సన్ రైజింగ్ స్టేట్ ఆంధ్రప్రదేశ్..మానవ అక్రమ రవాణాలో దేశంలోనే రెండోస్థానంలో నిలిచింది.దేశ వ్యాప్తంగా అక్రమ రవాణాకు గురయ్యే వారిలో14.73శాతంమంది ఏపీకి చెందిన వారేనని ఓ సర్వేలో వెల్లడైంది.ఈ విషయంలో మన కంటే పశ్చిమ బెంగాల్ మాత్రమే ముందుండటం కలవరానికి గురి చేస్తోంది.దేశంలోని వివిధ ప్రాంతానికి అక్రమ రవాణాకు గురయ్యే వారిలో బెంగాలీ అమ్మాయిలు,మహిళలు 15శాతం ఉన్నారని ఏపీ మహిళా కమిషన్ సభ్యురాలు ఎస్.రాజ్యలక్ష్మి తెలిపారు.యునైటెడ్ నేషన్స్ ఆఫీస్ ఆన్ డ్రగ్స్ అండ్ క్రైమ్ (యÖఎనఓడీసీ) సర్వేలో విస్మ యం గొలిపే ఈ వాస్తవాలు వెల్లడయ్యాయి.
మానవ అక్రమ రవాణకు సంబంధించి 2014లో 144 కేసులు నమోదు కాగా,2015లో 145 కేసులు నమోదయ్యాయి.గతేడాది 138కేసులు నమోదు కాగా, గత ఆరు నెలల్లో 32 కేసులు నమోదు చేశారు.ఈ ఏడాది జనవరి నుంచి 939మైనర్ బాలికల మిస్సింగ్ కేసులు రిపోర్టయ్యాయి.పోలీసులు 800మంది అమ్మా యిలను రక్షించగా,వీరంతా 16ఏళ్ల లోపు వయస్కులే కావడం గమనార్హం.అమ్మాయిల అక్రమ రవాణాను అరికట్టడానికి ఎన్జీవోలు తమవంతుగా కృషి చేస్తున్నా యి. అక్రమ రవాణాకు గురవుతున్న వారిలో 27.41 శాతం కుటుంబ సభ్యుల బలవంతం కారణంగా వ్యభిచార రొంపిలో దిగుతున్నారు.18.40శాతం మందిని తెలిసిన వారు, 9.31శాతం మందిని పరిచ యం లేనివారు వ్యభిచారంలోకి లాగుతున్నారు.43 శాతం మంది తమంతట తాముగా ఈ నరక కూపం లోకి వెళ్తున్నారు.
గోవాలో పనిచేస్తున్న సెక్స్ వర్కర్లలో 85 శాతం మంది,ముంబైలోని రెడ్ లైట్ ఏరియాలో పని చేస్తున్నవారిలో 38శాతం మంది ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన వారేనని ఓఎన్జీవో సర్వేలో తేలింది.తూర్పు గోదావరి,కృష్ణా,గుంటూరు,విశాఖపట్నం ప్రకాశం, కర్నూలు,అనంతపురం,చిత్తూరుజిల్లాల నుంచి అక్రమ రవాణా ఎక్కువగా సాగుతోందని హెల్ప్ అనే ఎన్జీవో డైరెక్టర్ ఎన్.వి.ఎస్ రామ్మోహన్ తెలిపారు.అక్రమ రవాణాకు విజయవాడ, గుంటూరు, తిరుపతి, విశాఖ పట్నం నగరాలు ప్రధాన కేంద్రాలు మారాయని ఆయన చెప్పారు.అభం శుభం తెలియని మైనర్ బాలి కలను ఇక్కడి బ్రోకర్లు గోవా,ముంబై, ఢిల్లీ, కోల్‌కతా, కర్ణాటక తదితర ప్రాంతాల్లోని వేశ్య గృహాలకు విక్రయి స్తున్నారు.దేశంలో మానవ అక్రమ రవాణాకు యాచక వృత్తి,వ్యభిచారం ప్రేరణలుగా నిలుస్తున్నాయి. ఆకర్ష ణీయ రంగు,రూపం ఉన్న బలహీన వర్గాలు/తెగల మహిళలను ఈఊబీలో దించుతున్నారు.దేశంలో మానవ అక్రమ రవాణాపై అధ్యయనం చేసిన జస్టిస్ వర్మ కమిటీ సమస్య తీవ్రతను కళ్లకు కట్టినట్లు చూపిం చింది.
దోహదపడుతున్న అంశాలు..
పేదరికం..:దేశంలో ప్రభుత్వ లెక్కల ప్రకారం 15శాతంపైగా తీవ్ర పేదరికం ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. పేదరికాన్ని భరించలేక గత్యంతరం లేని పరిస్థితుల్లో వెట్టిచాకరి,వ్యభిచారం,బలవంతపుచాకరి వైపు పయని స్తున్నారు.పిల్లలను పెంచలేని పరిస్థితి,కనీస జీవన అవకాశాల లేమి వారిని ఈ దిశగా ప్రేరేపిస్తున్నాయి. దీంట్లో ముఖ్యంగా మానవ అక్రమ రవాణాలో క్రియాశీలక పాత్ర దళారులదే.ఆకర్షణీయ జీవితాన్ని ఊహించుకుని..గల్ఫ్ ప్రాంతాల్లో ఉద్యోగాల కోసం దళారులు పన్నిన వలలో పడుతున్నారు.తమ హక్కు లు, బాధ్యతలు కోల్పోయి ఉద్యోగాన్ని వెతుక్కుంటూ వెళుతున్నారు.తీరా అక్కడికి చేరుకున్నాక బానిస బతుకులు బతకాల్సి వస్తోంది.నైపుణ్‌యం అంతగా లేని ఉద్యోగాల్లో ఈఅవస్థలు ఎక్కువ.తల్లిదండ్రుల ఆలోచనధోరణి కూడా దీనికి కారణం.తాము ఎలాగూ మంచి జీవితాన్ని చూడలేదని,కనీసం తమ పిల్లలైనా బాగుపడతారనే ఆశావాదంతో వారిని ఇతర ప్రాంతా లకు పంపిస్తున్నారు.వివాహం,ఒప్పందం రూపాల్లో వేరే ప్రాంతాలకు బదిలీ జరుగుతోంది.పిల్లలు కూడా తల్లిదండ్రులకు భారం కాకూడదని దళారుల మాట నమ్మి బలవుతున్నారు.కొత్త ప్రాంతాల్లోకి వెళ్లిన తర్వాత బహ/భార్యత్వం,బలవంతపు చాకరి లాంటి దుర్భర పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్నారు.హక్కులు,జీవన భద్రత లేకుండా నిస్సహాయ జీవితాన్ని గడుపు తున్నారు. పిల్లల కొనుగోలులో కూడా ఈ దళారులదే కీలక పాత్ర.తల్లిదండ్రులకు మాయమాటలు చెప్పి పిల్లలను తరలిస్తున్నారు.డబ్బును ఎరగా చూపించడం వల్ల వారు నిస్సహాయలుగా మిగిలిపోతున్నారు.
సమస్య తీవ్రతను గుర్తించకపోవడం..
సమాజం,ప్రభుత్వం ఉదాసీన వైఖరిని ప్రదర్శి స్తున్నాయి.విలువైన మానవ వనరులు దోపిడికి గురవు తున్నాయనే స్పృహ వారిలో కొరవడింది. మానవ అక్రమ రవాణా మÖలాలు స్పష్టంగా వారికి తెలుస్తున్న ప్పటికీ నిర్లక్ష్యంగా ఉంటున్నారు.
పేదరికం నిర్మూలన పథకాల వైఫల్యం..
గ్రామీణ,పట్టణ పేదరిక నిర్మూలన పథకాలు కూడా ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వడంలేదు.ఇక గత్యం తరం లేక తప్పనిసరి నరకంగాభరిస్తూ అక్రమ రవా ణాకు వాహకాలుగా మారుతున్నారు.అక్రమ రవాణా రూపాలు సంప్రదాయాలు,ఆచారాలతో ముడిపడి ఉంటున్నాయి.దీనివల్ల సమాజం నుంచి పెద్దగా ప్రతి ఘటన రావడం లేదు.పేదరికంలో మగ్గుతున్న సమా జంలోని ప్రజలు వ్యభిచారం,బలవంతపు చాకిరీలను పెద్ద సమస్యలుగా భావించడం లేదు.
పట్టణీకరణ..
పట్టణాల్లో పెరుగుతున్నజనాభా ఒత్తిడి కూడా మానవ అక్రమ రవాణాకు ఉపకరిస్తోంది.ఉపాధి కోసం పట్టణాలకువచ్చిన శ్రామికులు,కూలీలు, యువ మానవ అక్రమ రవాణాకు గురవుతున్నారు. మహిళ లను బలవంతంగా వ్యభిచార ఊబిలోకి దించు తున్నారు. చేసిన నేరాలను కప్పిపుచ్చవచ్చనే హామీలతో వారిని ప్రేరేపిస్తున్నారు.కోల్‌కత్తా,ముంబాయి,న్యూఢిల్లీ లాంటి జంక్షన్ ప్రాంతాలు సీమాంతర అక్రమ రవాణాకు ఉపకరిస్తున్నాయి.విదేశీ మహిళలకు భారతదేశంలో బాగా డిమాండ్ ఉంచటంతో అక్రమ రవాణా జరుగు తుంది.కాశ్మీర్ లాంటి సరిహద్దు రాష్ట్రాల్లో తీవ్ర వాద ముసుగులో బాలలను అక్రమంగా తరలిస్తున్నారు. నాగాలాండ్,మిజోరాం లాంటి ప్రాంతాల్లోనూ అక్రమ రవాణా ఎక్కువగా ఉంది.
రాష్ట్రంలో మానవ అక్రమ రవాణా…
రాష్ట్రంలో మానవ అక్రమ రావాణా భారీగా పెరుగుతోందన్నారు. సైబర్ నేరాలతో అధికంగా ఈ తరహా కేసులు నమోదవుతున్నాయన్నారు.ఏపీ ీీVAం మంత్రి అనిత సంచలన వ్యాఖ్యలు చేశారు. రాష్ట్రంలో మానవ అక్రమ రావాణా భారీగా పెరుగుతోంద న్నారు. సైబర్ నేరాలతో అధికంగా ఈ తరహా కేసులు నమోదవుతున్నాయన్నారు.సైబర్ నేరాలను అరికట్టేందుకు త్వరలోనే ప్రతి జిల్లాలో సైబర్ క్రైమ్ పోలీస్ స్టేషన్ ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. కౌంట రింగ్ సైబర్ అనబుల్డ్ హ్యూమన్ ట్రాఫికింగ్ పై విజయవాడలో ఏర్పాటు చేసిన జాతీయస్థాయి సదస్సును ప్రారంభించిన ీVAంమంత్రి అనిత సం చలన వ్యాఖ్యలు చేశారు. రాష్ట్రంలో రోజు రోజూకూ మానవ అక్రమరవాణా పెరుగుతోందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ప్రజ్వల ఎన్జీవో, యÖఎస్ కాన్సులేట్, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సంయుక్తంగా ఏర్పాటు చేసిన ఈ సదస్సు రెండు రోజుల పాటు జరగనుంది. ఈ సదస్సు కు వివిధ రాష్ట్రాలన నుంచి జడ్జిలు,పోలీసులు, స్వచ్ఛంద సంస్థల ప్రతినిధులు హాజరయ్యారు. ప్రస్తు తం దేశంలో సైబర్ కేటుగాళ్లు కొత్త తరహా మోసాలకు పాల్పడుతున్నారని ీVAమంత్రి అన్నారు. అమాయ కులను టార్గెట్ చేస్తూ..ఉద్యోగాలు, మ్యారేజీ బ్యూరోల ముసుగులో ఆన్‌లైన్ ద్వారా మానవ అక్రమరవాణా జరుగుతోందని ీVAం మంత్రి అనిత ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ప్రస్తుతం కాల్ సెంటర్ల ద్వారా విదేశా లకు కూడా మానవ అక్రమ రవాణా జరుగుతోందని చెప్పారు.సైబర్ నేరాలను అరికట్టేందుకు ప్రతి జిల్లాలో సైబర్ క్రైమ్ పోలీస్ స్టేషన్ ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు.చట్టాల్లో మార్పులు తీసుకురావాల్సిన అవ సరం ఉందని స్వచ్ఛంద సంస్థల ప్రతినిధులు అభిప్రా యపడ్డారు.

ఉత్తరాంధ్ర గిరిజన ప్రాంతాలైన అల్లూరి జిల్లా, పార్వతీ పురం మన్యం ప్రాంతాల్లో గిరిజనులకు జీవనా ధారమైన అటవీ ఉత్పత్తులు గణనీయంగా తగ్గిపోతున్నాయి. అడవిలో సహజంగా పండే ఉత్పత్తులు వాతావరణ మార్పుల్లో చోటు చేసుకున్న నేపథ్యంలో తుఫాన్ల సమ యంలో నేలకొరిగిన చెట్లు కారణంగా ఉత్పత్తి సేకరణ తగ్గిపోయాయి.పడిపోయిన చెట్లు స్థానంలో విత్తనాలు లభించక గత ఐదేళ్లగా మొక్కలు నాటక పోవడంవల్ల ఉత్పత్తులు తగ్గిపోతున్నాయని గిరిజనులు వాపోతున్నారు.– జి.ఎన్.వి.సతీష్
పార్వతీపురం మన్యం జిల్లా మెళియాపుట్టి మండలంలో ఒకప్పుడు అధికంగా ఉండే నరమా మిడి చెట్లు ఇప్పడు కనుమరుగయ్యాయి. పదేళ్ల కిందట అధికంగా కుడ్డబ, దీనబందుపురం, నాయుడు పోలూ రు తదితర గ్రామాల సమీపాన కొండల్లో ఏటా 50క్వింటాళ్ల వరకూ నరమామిడి చెక్కను జీసీసీ సిబ్బంది కొనుగోలు చేసేవారు. 2018లో సంభవిం చిన తితలీ తుఫాన్ ప్రభా వంతో చెట్లన్నీ నెలకొరి గాయి.గతఐదేళ్లుగా అటవీ శాఖద్వారా కొండల్లో మొక్క లు నాటడం లేదు. దీంతో నరమామిడి చెట్లు కనుమరుగయ్యాయని గిరిజనులు ఆవేదనవ్యక్తం చేస్తున్నారు.
అడవుల్లో సహజ సిద్ధంగా లభ్యమయ్యే ఉత్పత్తులు తగ్గుతున్నాయి. జిల్లాలోని మెళియాపుట్టి, నందిగాం,టెక్కలి,పాతపట్నం,మందస,కొత్తూరు, హిర మండలం, మండలాల పరిధిలో అధికంగా అటవీ ఉత్పతుల సేకరణ జరిగేది. టీడీపీ ప్రభుత్వ హయాంలో ఔషధ మొక్కలు నాటి వాటి ద్వారా గిరిజనులకు ఆదాయం వచ్చేలా చర్యలు చేపట్టేవారు.జీసీసీ ద్వారా అటవీ ఉత్పత్తులు సేకరించేవారు. అయితే అడవుల్లో గతంలో ఉన్న ఔషధ మొక్కలు, చెట్లు ప్రస్తుతం కనిపించటం లేదు. ప్రకృతి వైపరీత్యాలతో చాలా చెట్లు నేలకొరిగాయి. వైసీపీ ప్రభుత్వ హయాంలో గత ఐదేళ్లూ అటవీశాఖ అధికారలుఉ కనీస స్థాయిలో మొక్కలు నాటలేదు. మరోవైపు కొంతమంది గిరిజనులు పోడు వ్యవసాయం చేసేందుకు చెట్లను నరికేస్తున్నారు. దీంతో విప్ప, నరమామిడి చెక్క, ఉసిరి, అడ్డాకులు, కొండ తామర జిగురు తదితర చెట్లు కనుమరుగ య్యాయి. ప్రస్తుతం అధికంగా కుంకుళ్లు, చింతపండు, కొండచీపుర్లు మాత్రమే గిరిజనుల నుంచి జీసీసీ అధికారులు సేకరిస్తున్నారు. విప్ప పంట ద్వారా గిరిజనులకు అధికంగా ఆదాయం వచ్చేది. ప్రస్తుతం విప్ప పంట లేక..జీసీసీ అధికా రులు కొనుగోలు చేయడం లేదు. అలాగే అటవీ ప్రాంతాల్లోని చెట్లకు ఉన్న తేనె పట్టుల నుంచి తేనె సేకరించి ఇతర రాష్ట్రాలకు తరలించేవారు. తుఫాన్ల కారణంగా చెట్లు నేలకొరగడంతో తేనెతీగల పట్లు ఎక్కడా కనిపించడం లేదు. దీంతో తేనె సేకరణ తగ్గింది. అలాగే పదేళ్ల కిందట జిల్లా నుంచి 5వేల క్వింటాళ్ల వరకూ జీసీసీ ద్వారా నరమామిడి చెక్కను గిరిజనులు సేకరించేవారు. ప్రస్తుతం నరమామిడి చెట్లు లేక 50 క్వింటాళ్లు కూడా రావడం లేదని జీసీసీ అధికారులు చెబుతున్నారు. గిరిజనులు సేకరిస్తామన్నా..చెట్లు లేని పరిస్థితి నెలకొందన్నారు.అడవుల్లో సహజంగా లభించే ఉసిరికాయల చెట్లు కూడా కనిపించడం లేదు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో చెట్ల కొమ్మలు నరికి ఉసిరి కాయలు సేకరిస్తున్నారు. దీంతో చెట్లు మళ్లీ చిగురించక.. ఉసిరి పంట కూడా కరువవుతోంది. గతంలో గిరిజనులు సేకరించే అడ్డాకులకు భలే గిరాకీ ఉండేది. ప్రస్తుతం ప్లాస్టిక్ వినియోగం పెరగడంతో అడ్డాకులకు డిమాండ్ తగ్గింది. దీంతో అడ్డాకుల సేకరణపై గిరిజనుల్లో ఆసక్తి సన్నగిల్లుతోంది. అలాగే అధికంగా ఔషధాలకు వినియోగించే కొండతామర జిగురు కూడా ఎక్కడా కనిపించడం లేదు. మందస, మెళియాపుట్టి, నందిగాం తదితర ప్రాంతాల్లో ఒకప్పుడు విరివిగా ఉన్న ఈ చెట్లు.. ప్రస్తుతం కనుమరుగయ్యాయి. చింత, కుంకుడు చెట్లు కూడా ముదిరిపోవడంతో ఉత్పత్తులు తగ్గుతు న్నాయి. ఒకప్పుడు లారీల ద్వారా ఇతర ప్రాంతాలకు తరలించేవారు. ప్రస్తుతం ఏడాదికి జీసీసీ ద్వారా 500 క్వింటాళ్ల కుంకుడు కాయలు, 2,500 క్వింటాళ్ల చింతపండు మాత్రమే సేకరిస్తున్నారు. కొండచీపుర్లు కూడా ఏడాదికి పదివేల కట్టలు మాత్రమే సేకరిస్తున్నట్టు అధికారులు చెబుతున్నారు. అటవీ ఉత్పత్తులు తగ్గడంతో ఆర్థికంగా ఇబ్బందులు పడుతున్నామని గిరిజనులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అడవుల్లో మొక్కలు నాటాల్సిన అవసరం ఉందని పేర్కొంటున్నారు.కూటమి ప్రభుత్వం స్పందించి అటవీశాఖ ద్వారా ఔషధాలకు వినియోగించే మొక్కలు నాటేలా చర్యలు చేపట్టాలని కోరుతున్నారు.
ఇదీ పరిస్థితి..
జిల్లాలో ఒకప్పుడు సుమారు 20రకాల అటవీ ఉత్పత్తులు పుష్కలంగా లభించేవి. ప్రధానంగా తేనె, మైనం,చింతపండు, ఇండిగపిక్కలు, ముసి డిక పిక్కలు,మారేడు గడ్డలు,వెప్ప పువ్వు, కాగు పుప్వు,కరక్కాయలు,గచ్చకాయలు,నరమా మిడిచెక్క,కొండచీపుర్లు, కుంకుడుకాయలు,ఎండ ఉసిరిపప్పు,నల్లజీడిపిక్కలు తదితర వాటిని విక్రయిస్తూ గిరిజనులు జీవనం సాగించేవారు. అయితే కాలక్రమంలో అటవీ ప్రాంతం తగ్గడం, తదితర కారణాలవల్ల గిరిజనులు అనేక ఇబ్బం దులు ఎదుర్కొంటున్నారు. కొన్ని రకాల అటవీ ఉత్పత్తులు మాత్రమే లభిస్తుండగా..వాటికి కూడా గిట్టుబాటు ధర దక్కడం లేదు.వివిధ కారణాలతో జీసీసీ అధికారులు పూర్తిస్థాయిలో అటవీ ఉత్పత్తు లను కొనుగోలు చేయడం లేదు.గిట్టుబాటు ధర కూడా కల్పించడం లేదు. దీంతో గిరిజనులు తమ అటవీ ఉత్పత్తులను నష్టానికే మైదాన ప్రాంతాల వ్యాపారులకు విక్రయించాల్సి వస్తోంది.
రెగ్యులర్ సిబ్బంది లేక ..
ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో గిరిజనులకు ప్రత్యేక సేవలు అందించాల్సిన జీసీసీ డిపోలను రెగ్యులర్ సిబ్బంది కొరత తీవ్రంగా వేధిస్తోంది.దీంతో అవి ఉత్సవ విగ్రహాలుగా మారాయి. గుమ్మలక్ష్మీపురం పరిధిలో 46, సాలూరులో 38,పార్వతీపురంలో 17 డిపో లు ఉన్నాయి. మొత్తం 101డిపోల పరిధిలో 14 మంది రెగ్యులర్ సేల్స్‌మెన్ ఉన్నారంటే పరిస్థితి ఏ విధంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.18 డిపో లకు ఎటువంటి సిబ్బంది లేరు.కాగా మిగితా వాటిని కాంట్రాక్ట్ సేల్స్ మెన్, మహిళా సంఘాల, డీలర్లు ఆధ్వర్యంలో నిర్వహిస్తున్నారు.ఇన్‌చార్జిల నేతృత్వంలోనే డిపోలను నిర్వహించాల్సిన పరిస్థితి పార్వతీపురం ఐటీడీఏ పరిధిలో ఉంది. సీతంపేట ఐటీడీఏ పరిధిలోనూ పూర్తిస్థాయిలో సేల్స్‌మెన్‌లు లేరు.దీంతో డిపోల ద్వారా గిరిజన ప్రాంతాల ప్రజలకు పూర్తిస్థాయిలో సేవలు అందడం లేదు.
శిథిలావస్థలో డిపోలు…
పార్వతీపురం జీసీసీ పరిధిలో ఉన్న అనేక డిపోలు శిథిలావస్థలో ఉన్నాయి. ఎప్పుడు కూలుతాయో తెలియని పరిస్థితి. దీంతో సిబ్బంది బిక్కుబిక్కు మంటూ విధులు నిర్వర్తించాల్సి వస్తోంది.భవ నాల మరమ్మతుల కోసం నిధులు మంజూరు చేయాలని అధికారులు ప్రతిపాదనలు పంపినా మోక్షం కలగలేదు. గోదాముల పరిస్థితి కూడా అంతంతమాత్రంగానే ఉంది.
కోల్డ్ స్టోరేజీలు ఎక్కడ…
జీసీసీకి జిల్లాలో ఎక్కడా కోల్డ్ స్టోరేజీలు లేవు. దీంతో ఏటా లక్షలాది రూపాయలను ప్రైవేట్ వ్యాపారులకు కట్టబెడుతున్నారు తప్ప సొంతంగా ఏర్పాటు చేసుకోలేకపోతున్నారు. విశాఖపట్నం జిల్లా ఆనందపురం సమీపంలో ఉన్న వేములవలస వద్ద కోల్ట్‌స్టోరేజ్ నిర్మాణాన్ని చేపట్టారు. కానీ అవసరమైన యంత్రాలు రాకపోవడంతో ఆ పను లు పూర్తికాలేదు. సుమారు రూ.మÖడు నుంచి నాలుగు కోట్లు వెచ్చిస్తే..మÖడు జిల్లాల పరిధిలో గిరిజన రైతుల నుంచి కొనుగోలు చేసిన చింతపండును జీసీసీ కోల్డ్‌స్టోరేజ్‌లో నిల్వ చేసు కోవచ్చు.కానీ ఆ దిశగా చర్యలు తీసుకోవడం లేదు.ఇప్పటికైనా జీసీసీకి కోల్డ్‌స్టోరేజ్ ఏర్పాటు చేస్తే..ఏటా లక్షల రూపాయలు ఆదా చేసుకో వచ్చు. ప్రైవేట్ వ్యాపారులకు అద్దె ప్రాతిపదికన భారీగా చెల్లించాల్సిన అవసరం ఉండదు.గిరిజన రైతులకు కూడా ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉం టుంది.నిరూపయోగంగా విలువైన స్థలాలు గిరిజన సహకార సంస్థకు ఉమ్మడి జిల్లాలోని గుమ్మల క్ష్మీపురం ఎస్.కోటతో పాటు విశాఖపట్నం తదితర ప్రాంతాల్లో విలువైన స్థలాలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాం తాల్లో షాపింగ్ కాంప్లెక్స్ తదితర కమర్షియల్ గొడౌన్లు నిర్మిస్తే జీసీసీకి ఆదాయం ఎంతో వస్తుంది. కానీ దీనిపై అధికార యంత్రాంగం దృష్టి కేం ద్రీకరించడం లేదు.ఈ విషయాన్ని పాలకులకు చెప్పినా పట్టించుకునే వారే కరువ య్యారు.దీంతో జీసీసీకి చెందిన విలువైన స్థలాలు నిరుపయోగంగా మారాయి.
గిరిజనులకు ఊరట
గిరిజనుల నుంచి నేరుగా అటవీ ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేసి.. వారికి గిట్టుబాటు ధర కల్పిం చాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.సర్కారు ఆదేశాలు జారీ చేయండంతో గిరిజన కార్పొరేషన్ సంస్థ (జీసీసీ) అటవీ ఉత్పత్తుల ధరలను పెం చింది. గత ఏడాది కంటే ధరలు పెరగడంతో గిరిజనులకు కాస్త ఊరట కలగుతుందని చెప్పొచ్చు.ఇకపై వారు దళారులను ఆశ్రయిం చాల్సిన అవసరం ఉండదనే వ్యాఖ్యలు సర్వత్రా వినిపిస్తున్నాయి.
గత ఏడాది ఇలా..
గత ఏడాది పిక్కతో కూడిన కిలో చింతపండు ధర రూ.32-40పైసలు, పిక్కతీసిన చింతపండు రూ.63,కాగుపప్పు రూ.22, విప్పపప్పు రూ.29, కొండతామర జిగురు రూ.114,ముసిడిక పిక్కలు రూ.90, కరక్కాయలు రూ.18,ఎండు ఉసిరిక పప్పు రూ.80, ఇండికా పిక్కలు రూ.50, కానీ కాయలు రూ. 17,కుంకుడుకాయలు రూ.35, సీకా కాయి రూ.40,అడవి తేనె రూ. 250, పుట్ట తేనె రూ.160, తేనె మైనం రూ.160,కొండ చీపుర్లు గ్రేడ్-1 రూ.45
తాజాగా పెరిగిన రేట్లు ప్రకారం…
పిక్కతో ఉన్న కిలో చింతపండు రూ.34,పిక్కతీసిన చింతపండు రూ.67,కాగుపప్పు రూ.25, విప్ప పప్పు రూ.32,ముసిడిక పిక్కలు రూ.వంద, నల్లజీడి పిక్కలు రూ.22,కరక్కాయలు రూ.20, ఎండు ఉసిరిక పప్పు రూ.90, కానీ కాయలు రూ.18కు పెంచారు. మిగిలిన అటవీ ఉత్పత్తుల రేట్లలో ఎలాంటి మార్పు లేదు. గత సంవత్సరంతో పోల్చుకుంటే చింతపండుకు పిక్కతో ఉన్న దానికి రూ.రెండు, పక్కి తీసిన దానికి రూ.నాలుగు పెం చారు.చింతపండు, మిగిలిన అటవీ ఉత్పత్తులను గిరిజనుల నుంచి నేరుగా జీసీసీ కొనుగోలు చేస్తేనే లక్ష్యాలు నెరవేరే అవకాశం ఉంది.గిరిజన రైతులకు కూడా ఎంతోకొంత గిట్టుబాటు అవు తుంది.దీనిపై జీసీసీ ఉన్నతాధికారులు స్పందించి తగు చర్యలు తీసుకోవాలని ప్రజా సంఘాల నాయకులు కోరుతున్నారు.
ధరలపై అవగాహన
గిరిజనులకు జీసీసీ ధరలు, అటవీ ఉత్పత్తుల కొనుగోలుపై అవగాహన కల్పించారు. దళారులకు విక్రయిస్తే నష్టపోతారని,జీసీసీకి అమ్మితే గిట్టుబాటు ధర లభిస్తుందని వివరించారు. అనం తరం ధరల పట్టికను ప్రదర్శించారు. ఈ కార్య క్రమంలో జీసీసీ బ్రాంచి డైరెక్టర్ నూకమ్మ, సర్పంచ్ గంగమ్మ, సేల్స్‌మన్ ఎస్.రమణారావు తదితరులు పాల్గొన్నారు.

సమస్త జీవకోటి భారాన్ని మోసేది ఈ పుడమి తల్లి. ఇది అందరికి తెలిసిన .. ఇష్టానుసారంగా ప్రవర్తిస్తూ ఆ తల్లి దేహానికి గాయాలు చేస్తుంటారు. ఓ వైపు కాలుష్యం పెరుగు తున్నా.. అవేం పట్టించుకోకుండా.. మరో వైపు వనరులను తగ్గించేస్తూన్నారు. మనిషి అవస రాల కోసం జంతువులను చంపడం.. అడవు లను నాశనం చేసి.. ఇప్పుడు మారణీVA మంలో పడి కోట్టుమిట్టాడుతున్నాము. ఇష్టం వచ్చినట్లుగా సహజ వనరులను తగ్గించి.. ఇప్పుడు ప్రాణ వాయువు కోసం అల్లాడు తున్నారు. అభివృద్ధి పేరుతో జరిగే మితిమీరిన చేష్టలు భూమాతను నిలువునా దహించి వేస్తున్నాయి. తాగే నీరు.. పీల్చే గాలి.. నివసించే నేల ఇలా పంచభూతాలు కాలుష్యంలో చిక్కుకున్నాయి. పచ్చదనంతో పరిఢవిల్లాల్సిన భూతల్లి ఎదపై ప్రకృతి అందాలను కోల్పోయి మÖగ రోదనతో కన్నీరు కార్చుతోంది. మన భూమిని కాపాడుకుందాం అనే నినాదాలు కేవలం పుస్తకాల్లో రాతాలుగా మారి పోయాయి – గునపర్తి సైమన్
మనిషి స్వార్థపరుడు..చెట్లను నరికేసి పక్షులకు గూళ్లు లేకుండా చేశాడు. అడవుల్ని మాయంచేసి జంతువులకు నిలువ నీడ లేకుండా చేస్తున్నాడు. అనాగరికులకు..అడవుల్లో బ్రతికే వారు తమ చుట్టూ ఉన్న ప్రకృతితో జీవనం చేస్తుంటే..అన్నీ తెలిసిన నాగ రికుడు..అభివృద్ధి, ప్రగతి పేరుతో పరిశ్రమలు స్థాపిం చి అడ్డూ అదుపూ లేకుండా ప్రకృతి వనరుల్నిదో చేస్తున్నాడు. నేల,నదులు,సముద్రాలు ఒకటేమిటి ఆఖరికి ఆకాశాన్ని సైతం తన అదుపులోనే ఉంచుకో వాలన్న అత్యాశతో మొత్తంగా భూమండలాన్ని కలు షితం చేశాడు. అలా తాను సృష్టించుకున్న కాలుష్యా నికి ఇప్పుడు తానే బలవుతున్నాడు. ఏప్రిల్ 22, ధరిత్రీ దినోత్సవం మనకు ఈ విషయాలను గుర్తుచేస్తోంది.. మిగతా దేశాలకంటే భారతీయులకు భూమితో ఉన్న అనుబంధం చాలా ఎక్కువ. మన సంస్కృతి మనకు నేర్పింది పర్యావరణ పరిరక్షణే. మన భూగోళాన్ని కాపాడుకోవడం కోసం చర్యలు చేపడదాం. వాహానాల వాడకం తగ్గిద్దాం. 2. అనవసర విద్యుత్ వాడకాన్ని తగ్గిద్దాం. 3. అడవులను నాశనం చేయకుండా.. చెట్లను పెంచడం అలవరచుకుందాం. 4. భూమికి హాని చేసే ప్లాస్టిక్ వాడకాన్ని పూర్తిగా నిషేదిద్దాం.
మనిషి మనుగడకు నష్టం చేసిన కరోనా మాత్రం పుడమి తల్లికి మంచి చేస్తుందనే చెప్పుకోవాలి. మనిషి సృష్టించిన కాలుష్యం నుంచి ధరణి బయటపడేలా చేస్తుంది. మనిషిని నాలుగు గోడల మధ్య బందించి.. పక్షులూ జంతువులూ స్వేచ్ఛగా తిరగడానికి అవకాశం కల్పించింది. అలాగే వ్యర్థాలతో నిండిపోయిన నదులు మళ్లీ స్వచ్చంగా కనిపిస్తున్నాయి.
ఐక్యరాజ్య సమితి నివేదికల ప్రకారం ఏటా కోటి హెక్టార్లకుపైగా విస్తీర్ణంలో అడవులు కనుమరు గవుతున్నాయి. అత్యంత ప్రమాదకరమైన వ్యర్థ జలాలను సైతం సముద్రాలు, నదుల్లోకి విడిచిపెడు తున్నాం. గతశతాబ్ది కాలంలో సగందాకా చిత్తడి నేలలు,పగడపు దిబ్బలు అంతర్థానమయ్యాయి. ప్రకృతి సమతౌల్యం దెబ్బతినడంతో వాయుకాలుష్యం పెరిగి పోయింది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో భూతా పం ఎక్కువై అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, కార్చిచ్చులు, తుపాన్లు, వరదలు, కరవు కాటకాలు వంటి విపత్తులు ముప్పేట దాడి చేస్తున్నాయి. ఇటీవలి కొన్ని దశాబ్దాల కాలంలో భూతాపంలో వృద్ధి-పరిస్థితి తీవ్రతకు అద్దం పడు తోంది. భూతాపం మరింతగా పెచ్చరిల్లితే ప్రకృతి వైపరీత్యాల దుష్ప్రభావాలు ప్రమాదకరంగా ఉంటా యని అనేక అధ్యయనాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. మానవాళి స్వయంకృతాపరాధమే ఈదుస్థితికి కారణమని తెలిసి నా ప్రపంచ దేశాలు తాత్సార వైఖరిని అవలంబిస్తుం డటం ఆందోళనకరం.
తరిగిపోతున్న అడవులు
భూతాపాన్ని నిలువరించి, పర్యావరణ సమ తౌల్యాన్ని కాపాడే లక్ష్యంతో ప్రపంచ దేశాలు ఏళ్ల తరబడి సమీక్షలు నిర్వహిస్తున్నాయి. వివిధ దేశాలు పర్యావరణ చట్టాలకు పదును పెడుతూ సహజ వన రుల వినియోగాన్ని నియంత్రించే లక్ష్యంతో విధానాలు రూపొందిస్తున్నాయి.వాటి కార్యాచరణ మాత్రం చురుకందుకోవడం లేదు. భూతాపాన్ని నియంత్రించేం దుకు 2015లో పారిస్ వేదికగా ప్రప దేశాల మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం అమలులో అనిశ్చితి ఇంకా కొన సాగుతోంది.కర్బన ఉద్గారాల నియంత్రణ కోసం పర్యావరణహితకరమైన విధానాలు అమలు చేస్తామని దేశాలు ప్రతినపూనాయి.అందుకుగాను ప్రజల ఆహార భద్రత, ఆరోగ్య సంరక్షణకు ప్రాధాన్యమిస్తూ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఇతర అవసరాల కోసం నిరుపేద, వర్ధమా న దేశాలకు నిధులు ఇస్తామని సంపన్న దేశాలు పేర్కొ న్నాయి.ఈ ఒప్పందం జరిగి ఎనిమిదేళ్లు గడుస్తున్నా నిధుల విడుదలలో జాప్యంచేస్తున్నాయి. నార్వే, జర్మనీ, స్వీడన్ వంటి దేశాలు స్వల్పంగా నిధులు విడుదల చేసినా అగ్రదేశాలు మాత్రం పెద్దగా స్పందించడం లేదు.భూతాపాన్ని నియంత్రించడంలో అడవులు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. వనాలు జీవవైవిధ్య పరిరక్షణకు, జీవనోపాధుల కల్పన,ఆహార భద్రతకు విశేషంగా తోడ్పడతాయి. అయితే, అడవుల విస్తీర్ణం పెరగడం సంగతి అటుంచి, ప్రస్తుతమున్న దట్టమైన అడవుల విధ్వసం విచ్చలవిడిగా సాగుతున్నట్లు అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. ప్రపంచ ఆహార సంస్థ నివేదికల ప్రకారం వ్యవసాయ భూములు, నగరాల విస్తరణ, మౌలిక సదుపాయాలు,ఖనిజ తవ్వకాలు వంటి అభివృద్ధి కార్యక్రమాల ప్రభావం అడవులపై పడు తోంది. మÖడు దశాబ్దాల కాలంలో సుమారు 42 కోట్ల హెక్టార్లకు పైగా విస్తీర్ణంలోని అడవులు అంతరిం చాయన్న అంచనా దిగ్భ్రాంతపరుస్తోంది.
లక్ష్యాలకు తూట్లు
పర్యావరణ పరిరక్షణలో భారత్ అనుసరి స్తున్న అనేక లోపభూయిష్ట విధానాల మÖలంగా భూగోళ పరిరక్షణ లక్ష్యాలకు తూట్లు పడుతున్నాయి. భూతాపం నియంత్రణకుగాను భారత్ వివిధ విధాన పరమైన చర్చల్లో అమెరికా వంటి అగ్ర దేశాలతో తలపడుతోంది.అయితే, వివిధ పర్యావరణ విధా నాలు,చట్టాలను పటిష్ఠంగా అమలు చేయడంలో ఇండియా విఫలమవుతోందనే విమర్శలు ఉన్నాయి. ప్రకృతి వ్యవస్థలకు నష్టం వాటిల్లకుండా, పర్యావరణ న్యాయం అమలు చేసేలక్ష్యంతో జాతీయ హరిత ట్రైబ్యునల్ చట్టం-2010 తీసుకొచ్చారు.ఈచట్టం అమలు మొదలై 13 ఏళ్లు గడుస్తున్నా అన్ని రాష్ట్రాల్లో హరిత న్యాయస్థానాలు అందుబాటులోకి రాలేదు. తీర ప్రాంత పరిరక్షణకు ఉద్దేశించిన సి. ఆర్.జెడ్. నిబంధనలు-2019 అమలులో రాష్ట్రాలు ప్రదర్శి స్తున్న అలసత్వం,తీరప్రాంతాల్లోని మడ అడవులు వంటి సున్నిత వ్యవస్థల విధ్వంసం వంటి అంశాలపై ఇటీవల కాగ్ వివిధ రాష్ట్రాలను తీవ్రంగా ఆక్షేపిం చింది. మన దేశంలో గడచిన ముప్ఫై ఏళ్ల కాలంలో లక్షలఎకరాలకు పైగా అడవులను అటవీయేతర కార్య క్రమాలకు బదలాయించినట్లు అంచనా. వీటికి ప్రత్యా మ్నాయంగా అడవుల పెంపకంలో అనుసరిస్తున్న విధానాలు లోపభూయిష్ఠంగా ఉన్నాయనే విమర్శలు ఉన్నాయి.నష్టపరిహారంగా వచ్చే నిధులతో వనాల పెంపు కోసం 2016లోనే ప్రత్యామ్నాయ అటవీకరణ నిధి చట్టాన్ని అమలులోకి తీసుకొచ్చినా ఆశించిన ప్రయోజనం చేకూరలేదు.
ప్లాస్టిక్తో ముప్పు
ప్రజల జీవనశైలి, సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలో వచ్చిన పెనుమార్పుల మÖలంగా ప్లాస్టిక్ వాడకం అనూహ్యంగా పెరిగింది. మితిమీరిన ప్లాస్టిక్ విని యోగం ప్రకృతి వ్యవస్థలకు తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తోంది. తీరప్రాంతాల్ని కలిగి ఉన్న దేశాల నుంచి ఏటా లక్షల టన్నుల ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు మహాసముద్రాల్లో పోగుపడు తున్నాయి. సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థలో చేరే వ్యర్థాల్లో దాదాపు 90శాతం ప్లాస్టిక్ ఉంటోంది. భారత్లోని ప్రధాన నదులు సైతం ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలను సముద్ర పర్యావరణంలోకి తీసుకెళ్ళే మార్గాలుగా మారడం ఆందోళనకరం. ప్రస్తుత ప్లాస్టిక్ ఉత్పత్తి, వినియోగం,పునర్ వినియోగ విధానాల్లో మార్పు రాకపోతే 2040నాటికి కోట్లాది టన్నుల ప్లాస్టిక్ వ్యర్థా లు సముద్రాల్లో పేరుకుపోయే ముప్పుంది. దీనివల్ల సాగర జీవుల మనుగడ ఇక్కట్లలో పడుతుంది.తీర ప్రాంత ప్రజల ఆరోగ్యమÖ దెబ్బతినే ప్రమాదం పొంచి ఉంది.
భూమి దినం చరిత్ర
ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యావరణ ఉద్యమం మొదలైన సమయం దృష్టిలో పెట్టుకుంటే, అది 1970 ఏప్రిల్ 22న ప్రారంభమైంది. ఆరోజున సెనేటర్ గేలార్డ్ నెల్సన్ మరియు కార్యకర్త డెనిస్ హేస్ వారు తొలి సమావేశాన్ని ప్రేరేపించారు.వారు దేశవ్యా ప్తంగా 20మిలియన్ మందిని గాలి కాలుష్యం, నూనె పారులు మరియు జాతి విభిన్నత నష్టాలపై ప్రతిరోధం చేయమని విజయవంతంగా ప్రేరేపించారు.ఈ చరిత్రాత్మక ఘటన స్థాపనకు,అలాగే క్లీన్ ఎయిర్ యాక్ట్ మరియు ఎండేంజరడ్ స్పీషీస్ యాక్ట్ వంటి కీలక చట్టాల ఏర్పాటు కొరకు మార్గం సృష్టించింది. ఏప్రిల్ 22 ఏసంవత్సరం నాటికి పడ్డా,ప్రజలు ఎప్పు డూ ఆరోజున భూమి దినాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకుం టారు. ఈ మసలేని నిబద్ధత ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న వ్యక్తులకు వారి షెడ్యూల్‌లను సరిపోల్చుకోవడానికి సమయం ఇస్తుంది. భూమి దినం 2025 ఒక గ్లోబల్ రోజు,అందరూ కలిసి మన భూమిని నివసించ దగినదిగా ఉంచేందుకు మనం భాగస్వామ్యం అయిన బాధ్యతను గౌరవించేందుకు ఇది ఒక అవసరం.
ఏప్రిల్ 22 ప్రత్యేకత ఏమిటి?
సెనేటర్ నెల్సన్ మరియు ఆయన సిబ్బంది ఈరోజు ప్రత్యేకంగా ఎంచుకున్నప్పుడు, యువతను ఆకర్షించి, వియత్నాం యుద్ధానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసనల ఉత్సాహాన్ని ఉపయోగించుకోవాలని ఆశించారు. ఈ ఘటనను వసంత విరామం మరియు ఫైనల్ పరీక్షల మధ్య అంగీకరించడానికి వ్యూహాత్మకంగా షెడ్యూల్ చేశారు, తద్వారా మాక్సిమమ్ విద్యార్థి భాగస్వామ్యాన్ని ప్రేరేపించడానికి,పర్యావరణ ఉద్యమ యువత ఉత్సా హం శక్తిని తీసుకురావడాన్ని ప్రోత్సహించవచ్చని ఉద్దేశ్యించారు. ఈఏడాది 2025లో భూమి దినం వేడుకను 192 దేశాల నుండి ఒక బిలియన్ మందికి పైగా జరుపుకుంటారని అంచనా. ఇది ఈ ఘటన 55వ వార్షికోత్సవాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది భూమి దినం ఉద్యమం,వివిధత,సమాజం మేలు కోసం ప్రజలను ఐక్యంగా చేయడంలో నిబద్ధత.1970లో లాగా ఇప్పటికీ బలంగా ఉందని చూపిస్తుంది. భూమి దిన సారాంశం ఎప్పటికీ ప్రజల శక్తి, మరియు ఈ శక్తి విప్లవాత్మక మార్పును తీసుకురావడానికీ సామర్థ్యం కలిగి ఉంది. ప్రజలు ఒక సామాన్య లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి ఐక్యంగా వచ్చేటప్పుడు, వారు పాత వ్యవస్థలను,పరిశ్రమలను అధిగమించ గలుగుతారు! పుడమి తల్లి పుట్టిన రోజునమనం అందరికీ మంచిగా ఉండే భవిష్యత్తును సృష్టించడానికి పునరుత్పత్తి శక్తి వనరులను ఉపయోగించేందుకు ఒకవాగ్దానాన్ని ఇవ్వు దాం.అది ఆరోగ్యకరమైన, స్థిరమైన, సమానమైన, మరియు ధనికమైనది.
ఈఏడాది నినాదం..“శక్తి..ప్రజలు..గ్రహం”
శక్తి:మన గ్రహం సమృద్ధిగా ఉన్న పునరుత్పత్తి శక్తి వనరులను 2030నాటికి వాటి ఉత్పత్తిని మÖడు రెట్లు పెంచడం ద్వారా ఎక్కువగా ఉపయోగించాలి. ఈ జాబితాలో సౌరశక్తి, గాలిశక్తి, జల విద్యుత్తు, భూపర్యవేక్షణ శక్తి,జలధార శక్తి ఉన్నాయి.
ప్రజలు:ఆర్థిక వృద్ధిని ప్రేరేపించడం,ఉద్యోగాలను సృష్టించడం, సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం.. అంగీ కరించేస్థాయిలో ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం,శుభ్ర మైన,అంగీకరించిన పునరుత్పత్తిశక్తితో ప్రపంచ కమÖ్యనిటీలను శక్తివంతం చేయడం ద్వారా బిలియన్ల మంది ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచగలుగుతాం. గ్రహం:మేము పునరుత్పత్తి శక్తి వ్యవస్థలను త్వరగా అమలు చేయడంద్వారా వాతావరణ మార్పును ఆప వచ్చు,పర్యావరణ వ్యవస్థలు మరియు జాతి విభిన్న తను కాపాడవచ్చు, మరియు మనం గోచారం వంటివి మీద ఆధారపడటం తగ్గించగలుగుతాం.
ప్లాస్టిక్ వినియోగాన్ని తగ్గించండి:..
శుభ్రపరచే కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనే ప్రతి ఒక్కరూ భూమితో మీ సంబంధాన్ని బలపరచవచ్చు. గ్యారేజీ బ్యాగ్‌తో తిరుగుతూ ఎదురయ్యే ప్రతి ప్లాస్టిక్‌ను సేకరించండి.సమీపంలో ఉన్న కసాయి కాలువ లేదా గుంటను మీరు తెలుసుకోవచ్చు! గృహపరికరాలు వంటగదిలోని పాత్రలను కప్పు మరియు సిరామిక్‌తో మార్చండి,ప్లాస్టిక్ కట్టర్లను వేయకుండా వాటిని పునః ప్రయోగించండి!
చెట్లు నాటుదాం..
మన చెట్లు అద్భుతంగా ఉంటాయి. కార్బన్ ను సేకరిస్తాయి.వేడి ప్రాంతాలను చల్లబరు స్తాయి, పురాణాన్ని ప్రోత్సహిస్తాయి, రోగాల యొక్క ప్రసారం ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తాయి,స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థలను పెంపొందిస్తాయి.ఒకేఒక చెట్టు మొత్తం యార్డ్‌లోని మొక్కల కంటే ఎక్కువ వన్యప్రాణులను ఆకర్షిస్తుందని మీరు ఊహించలేము! మీరు మీస్థానిక అధికారులుతో సంభాషించి పబ్లిక్ ప్రదేశాలలో చెట్లు మరియు స్థానిక తోటల బడ్‌లను నాటడం గురించి చర్చించండి. మీస్వంత భూమిలో కూడా వాటిని నాటవచ్చు!

మనం ఒక వ్యక్తితో మన భాషలో మాట్లాడుతున్నప్పుడు ఆ సమా చారం కేవలం మెదడుకు మాత్రమే చేరుతుంది. అదే మన మాతృభాష, అతని మాతృభాష ఒకటే అయినప్పుడు ఆ సమాచారం హృదయానికి చేరుతుందంటారు నెల్సన్‌ మండేలా. ప్రతి ఒక్కరూ తమ జన్మభూమిని, సంస్కృతిని, మాతృభాషను గౌరవించాలి. నాగరిక జాతి మాతృభాషలోనే మాట్లాడుతుందని డబ్ల్యూ.బి.యేట్స్‌ అంటాడు. భాష మన భావాలను ఎదుటివారికి వ్యక్తపరిచే ఒక సాధనం. భూగ్రహంపై ఉన్న లక్షలాది జీవరాశుల్లో ఒక్క మానవుడికి మాత్రమే భావాలను రాత, కూత రూపంలో వ్యక్తపరిచే అవకాశం ఉంది. మన మనసులో ఏ భావాలు ఉంటాయో, ఏ అనుభవాలు ఉంటాయో వాటిని సమర్థవంతంగా భాష తెలుపుతుంది. మాట్లాడే అలవాటుతో కూడిన వ్యవస్థ భాష. బుద్ధి జీవులు తమ అనుభ వాలను భాష ద్వారానే వ్యక్తం చేస్తారు. మొదట చిన్న చిన్న శబ్దాల రూపంలో ప్రారంభమైన భాష, అమ్మ నోటి నుండి వెలువడే పదాలతో సుసంపన్నమ వుతుంది. అమ్మ మాటను శిశువు అనుకరిస్తాడు.. అనుభవిస్తాడు.. ఆనందిస్తాడు.. జత కలుపుతాడు.. కొనసాగిస్తాడు. అమ్మ మాటే మాతృభాషగా కొనసాగుతుంది. తెలుగు నేల మీద అమ్మ భాషకు క్రమంగా వెలుగులు తగ్గుతున్నాయి. మూలమైన ఈ భాషను చేతులారా మనమే మూలకు నెట్టేస్తున్నాం. తల్లిని ప్రేమించినట్టే..తల్లిని రక్షించుకున్నట్టే భాషను రక్షించు కోవాల్సిన బాధ్యత ఈ తరం మీద ఉంది.
భావ వ్యక్తీకరణకు,భావ గ్రహణానికి మాతృభాష కీలకమైనది. మనం వేరే భాష మాట్లాడే ప్రాంతంలో ఉన్నప్పుడు,మన భాషకు సంబంధించిన ఒక్కమాట వినబడినా ఉప్పొంగిపోతాం. మాతృభాషను మాట్లాడగలిగిన వ్యక్తి ప్రపంచంలోనే ఇతర ఏ భాషనైనా సులభంగా నేర్చుకుం టాడనడానికి చరిత్రలో అనేక ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. మన బాధను,ఆనందాన్ని,కోపాన్ని,అనుభూతిని మాతృభాషలో వ్యక్తీకరించినంత శక్తివంతంగా ఇతర ఏ భాషలోనూ వ్యక్తీకరించలేము.ఇవాళ మాతృభాషను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్న ఒక తరాన్ని మనమే తయారు చేసుకున్నాం. విద్య వ్యాపారం అయ్యాక, మనిషి సరుకు వెంటపడ్డాక, కేవలం డబ్బులు సంపాదిం చడమే విద్యగా మనం మార్చేశాం. ఇతర భాషలు నేర్చుకోవడం అవసరమే కానీ పరాయిభాషను నాలుక మీద ఎక్కించుకొని,మాతృభాషను పాదాల కిందకు తొక్కేయడం క్షమించరాని నేరం.
చదివితే ప్రయోజనాలు..
మాతృభాషలో విద్యాబోధన వల్ల గ్రహణ సామర్థ్యం పెరుగుతుంది.విద్యార్థుల్లో సృజనాత్మకత వికసి స్తుంది. మనుషులు నిజమైన భావ ప్రేరణ, ప్రగతి మాతృభాష వల్లే కలుగుతుంది.అసలు స్వభాషలో విద్య ఉంటే మనకు స్వరాజ్యం ఎప్పుడో వచ్చి ఉం డేదని గాంధీ అభిప్రాయపడ్డారు. మాతృభాషలో విద్య మనసును చురుగ్గా చేస్తుంది.భాష కేవలం వ్యక్తీకరణ కోసమే కాక,అది ఒక జాతి మొత్తానికి వారి ఉనికిని,వారి సంస్క ృతిని,సాంప్రదాయా లను, స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులను ఆ తర్వాత తరానికి అందించే వారధిగా ఉంటుంది. భాష ఒక జాతి అస్తిత్వం. పరాయి భాష కేవలం జీతం కోసమే. మాతృభాష జీవితాన్ని తెలుపుతుంది. మాతృభాషలో మన ఆలోచన అత్యంత వేగంగా ఉంటుంది. ఒక వ్యక్తి సంపూర్ణ మూర్తిమత్వ వికాసానికి మాతృభాష సోపానం వంటిది. మన మాతృభాషని అర్థం చేసుకుంటే అందులోని జాతీయాలు,పదబంధాలు,మెరుపులు,ఛలోక్తులు వాటి తాలూకు పరిమళం మనకు తెలుస్తాయి. పరాయి భాష ఎంత నేర్చుకున్నా అందులోని ప్రాణశక్తిని మనం పట్టుకోలేం.మాతృభాషలో విద్యను నేర్చుకున్న విద్యార్థులు కొత్త విషయాలను నేర్చుకోవడానికి తొందరగా అలవాటుపడతారు. ఏదైనా ఒక విషయం మీద మాట్లాడమని చెప్పిన ప్పుడు మాట్లాడగలరు, స్పందించగలరు.ఇతర భాషల్లో ఆ స్పందన ఉండదు. కేవలం బట్టీపట్టి మాత్రమే వాళ్ళు మాట్లాడగలరు. పసివారి మెదడుకు మాతృభాష సహజమైన పోషణ. పిల్లలు ఈ నేల మీద పుడతారు, ఈ నీళ్లు తాగుతారు. కానీ విదేశీ భాషను ఆ పసికందుల నెత్తిన రుద్దడం అంటే వారి మేధాశక్తిని, సృజనాత్మకతను హత్య చేయడమే అవుతుంది.
భాషకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి..
ఆంధ్రప్రదేశ్‌ తొలి భాషా ప్రయుక్తగా ఏర్పడిరది. కానీ ఇవాళ పరిస్థితులు ఆశాజనకంగా లేవు. ప్రభుత్వం జీవోలు తెలుగులో ఇవ్వాలనే ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. జీవోలు తెలుగులో ఇచ్చినంతమాత్రాన భాషను పరిరక్షించినట్టు కాదు. పాలనా భాషగా,బోధనా భాషగా పూర్తిస్థాయిలో కార్యరూపం దాల్చకపోవడానికి పాలకుల ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలు కారణం. ఈనాటి బాల బాలికలలో,యువతరంలో తీవ్రమైన మానసిక ఉద్వేగాలకి కారణం వాళ్లు తమ భాషలోని మాధుర్యాన్ని, ఆ భాషకు సంబంధించిన సాహిత్యాన్ని పూర్తిస్థాయిలో తెలుసుకోలేని స్థితిలో ఉండటమే! మనది కాని సాహిత్యాన్ని వాళ్ళ నెత్తిన రుద్దుతున్నాం. పరభాషా వ్యామోహంతో అమ్మ భాషను నిర్లక్ష్యం చేయడం క్షమించరానిది. అమ్మ భాషను పరిరక్షించుకోవడం సామాజిక అవసరం. ‘దేశ క్షేమానికి భాషా క్షేమమే పునాది’ అని గిడుగు అప్పుడెప్పుడో ఉద్ఘాటించారు.‘పర భాష బోధన సోపానాలు లేని సౌధంలా ఉంటుంది’ అని ఠాగూర్‌ అంటారు.విద్య గ్రామీణుల అవసరాలు తీర్చేదిగా ఉండాలి.‘విద్యా బోధన మాతృభాషలో జరగాలి. కొల్లగొట్టుకునే సామ్రాజ్యవాదులకు సహాయకారిగా ఉండకూడదు!’ అని మహాత్ముడు పిలుపునిచ్చాడు.
నూతన విద్యా విధానంలో..
నూతన జాతీయ విద్యా విధానంలో కూడా ప్రాంతీయ భాషలకు పట్టం కట్టారు. ప్రాథమిక స్థాయిలో విద్యాబోధన మాతృభాషలో ఉండాలని చెప్పారు.అయినా సరే అట్లాంటి చట్టాల్ని, నివేదికలను ప్రభుత్వాలు పట్టించుకోవు. ఏదో ఒకసారి కోర్టులో తీర్పు తెలుగులో వెలువడితే చంకలు గుద్దుకుని ఆనందించిన వాళ్ళం మనమే. పిల్లలకు పునాది సరిగా లేకపోతే ఏభాష అయినా ఎలా వస్తుంది. సృజనాత్మకత మొలకెత్తాలంటే మాతృభాష మార్గం.శిక్షణల ద్వారా భాష రాదు. మనం కొన్నాళ్లుగా ఇంగ్లీష్‌ మీడియం పేరు మీద ఇస్తున్నది శిక్షణ.కానీ అది పిల్లలకు రక్షణ కాదు. అది విద్యావిధానం లక్షణం కాదు. మాతృభాషను ఎట్లా ఉత్సవం చేసుకోవాలో ఈజాతి ఇంకా తెలుసుకోలేదు. ‘మాతృభాష కంటిచూపు వంటిది. మిగతా భాషలు కళ్ళజోళ్లు వంటివి. కంటిచూపు లేకుండా కళ్ళజోళ్ళు ఎన్ని పెట్టుకున్నా ప్రయోజ నం ఉండదు’ అని ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్య నాయుడు గతంలో చెప్పారు. తనకు మాతృ భాషలోనే విద్య నేర్పమని ఔరంగజేబు తన గురువుకు ఉత్తరం రాసిన సంగతి చరిత్రలో ఉంది.ఆనాటి విద్యావ్యవస్థపై ఔరంగజేబు చేసిన ఫిర్యాదు అది.
ఏ భాష నేర్వాలన్నా..
ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిపిన జరుగుతున్న పరిశోధనల ద్వారా విద్యార్థులు ఏ శాస్త్రమైనా ఏ ఇతర భాషలు నేర్చుకోవడానికైనా మాతృభాష మాధ్యమమే సరైనదని తేల్చారు. జపాన్‌, ఐర్లాండ్‌, ఫిన్లాండ్‌, చైనా లాంటి దేశాల్లో ఆ ఫలితాలను మనం చూస్తూనే ఉన్నాం. బహుళ భాషల సమాజాల మనుగడ నేడు వాస్తవంగా ఉన్నప్పటికీ మాతృభాష పరిరక్షణ తప్పనిసరి అవుతుందని యునెస్కో తెలుపుతుంది. ‘నేను నా మాతృభాష లోనే మాట్లాడుతాను. ఎందుకంటే నా ఉనికికి నా భాష కారణం. మా అభిమాన మాతృభాషనే మా బిడ్డలకు నేర్పుతాం. వారెవరో వారికి తెలియాలి!’ ఇలాంటి నినాదాలు యునెస్కో ఎప్పటినుంచో గుర్తుచేస్తూ ఉంది.
భాషను వ్యాపార వస్తువు చేయడం మన రాష్ట్రం లో మరీ మితిమీరినట్టుగా కనిపిస్తోంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సైతం కాన్వెంట్ల మోజు విపరీతంగా పెరిగింది. ప్రభుత్వాలు కూడా భాషను బ్యాలెట్‌ పేపర్‌గా చూడడం మొదలుపెట్టాయి. తల్లిదండ్రులు ఆంగ్ల మాధ్యమం పాఠశాలలో చేర్పించి, పిల్లవాడు చాలా త్వరగా ఇంగ్లీష్‌ నేర్చుకుంటున్నాడంటూ మురిసిపోతున్నారు. అందులో వారి తప్పేమీ లేదు. ఆంగ్లం కేవలం 26 అక్షరాలతో కూడిన భాష. తొలి 100 పదాలను సులభంగా నేర్చుకుంటారు. ’’మమ్మీ డాడీ’’ అని పిలుస్తూ తిరుగుతూంటే ఇంగ్లీష్‌ అంతా వచ్చేసిందనే భ్రమలో తల్లిదండ్రులు ఉండిపోతారు. తెలుగులో అచ్చులు, హల్లులు, గుణింతాలు, వాటి ఒత్తులు మొత్తంగా సుమారు 15 వందలకు పైగా అక్షరాలు నేర్చుకోవాల్సిన అవసరం ఉంటుంది. కానీ ఇక్కడ మనం గుర్తించవలసిన విషయం ఒక్కసారి అక్షరాలను నేర్చుకుంటే ఏ వాక్యాలనైనా, ఏ కావ్యాలనైనా సులభంగా చదివేయొచ్చు. కానీ ఆంగ్ల భాష అలాకాదు.. జీవితాంతం ప్రతి పదానికీ కొత్తగా ఉచ్చారణ, రాసే విధానం నేర్చుకుంటూ పోవాల్సిందే.
పిల్లలు ఆంగ్ల మాధ్యమంలో చదువుతున్నప్పటికీ తెలుగు మాట్లాడుతున్నారు కాబట్టే తెలుగు బాగానే వస్తుందనే భ్రమలో మనం ఉండిపోయాం. తల్లిదండ్రులు రోజూ పిల్లలతో కొద్దిసేపు తెలుగు కథలను చెప్పడం వల్ల మన సంస్కృతి, సాంప్రదాయాలను, మన సాహిత్య ఇతిహాసాలు వంటివి పిల్లలకు సులభంగా చేరతాయి. పిల్లలు కథలను చదవడం ద్వారా వారి మీద వికాసం చాలా బాగుంటుంది. మాతృభాషలో కథలను చదువుతున్నప్పుడు అవి వారి మనసుల్లో దృశ్య రూపంలోకి సులభంగా మారుతూంటాయి. అవి అలా గుర్తుండిపోతాయి. అందువల్ల పిల్లల్లో సృజనాత్మకత మెరుగుపడుతుంది. కథలను టీవీలోనూ యూట్యూబ్‌ ఛానల్‌లోనూ చూస్తున్నప్పటి కంటే చదువుతూ ఉన్నప్పుడు పిల్లలే దృశ్యకరణ చేసుకోగలరు. ప్రజల ఆలోచన విధానంలో మార్పు రావాలి.
ప్రస్తుతానికి సురక్షితం..
ప్రస్తుతానికి తెలుగు భాష యునెస్కో లెక్కల ప్రకారం 65 సురక్షిత భాషలలో ఒకటిగా ఉంది. మన దేశంలో గానీ మన రాష్ట్రంలో గానీ ఆంగ్ల మాధ్యమంలో చదివే విద్యార్థులను పరిశీలిస్తే.. వారికి బోధించే ఉపాధ్యాయులు కేవలం పాఠాన్ని చెప్పడానికి సాంకేతిక పదాలు మాత్రమే ఆంగ్ల భాషలో ఉపయోగిసూ,్త మిగిలినదంతా మాతృ భాషలోనే చెప్తారు. బోధించే వారికి కూడా ఆ భాషలో సరైన భావ ప్రసారం ఉండదు. ఏది ఏమైనప్పటికీ కాస్తో కూస్తో సినిమా పరిశ్రమల వాళ్ళు మాతృభాషలో సినిమాలు తీసి సేవ చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తోంది. వాళ్లు కూడా ఆంగ్ల మాధ్యమంలో సినిమాలు తీయడం మొదలుపెడితే మన భాష పరిస్థితి ఇక అంతే. కేవలం మాట్లాడే వాళ్ళు ఉంటే భాష బతికేస్తుంది అనే మాట తప్పు. ఆ భాషలో రచనలు రావాలి. వాటిని చదివే వాళ్ళు ఉండాలి. ఈ తరంలో సొంతంగా ఐదారు వాక్యాలు కూడా తెలుగులో సరిగా రాయలేని వాళ్ళు గణనీయమైన శాతంలో ఉన్నారు. ఇది చాలా ఆందోళనకరమైన విషయం. మాతృభాషలో విద్యాబోధన లేకపోవడం వల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లల చదువు గురించి కనీసం తెలుసుకునే పరిస్థితి కూడా లేదు. దీన్ని మార్చా ల్సిన అవసరం ఉంది. మాతృభాషలో చదువుని ప్రారంభించిన విద్యార్థి ఒత్తిడిని సులభంగా అధిగమించగలడు. ప్రస్తుతం ఉన్న రాజకీయ నాయకులు వారి వారి ఎన్నికల ప్రచారంలో దూసుకుపోవడానికి, వారు రాజకీయ కిరీటాలు ధరించడానికి, వాళ్లు ప్రజలలోకి చొచ్చుక ుపోవడానికి చేసింది వారికి మాతృభాషలో ఉన్న పట్టు మాత్రమే అనే విషయాన్ని కూడా గుర్తించాలి.-(గొడవర్తి సూర్యనారాయణ)