Category: మార్పు-Marpu

“మాకు మంచినీళ్లు కావాలి” అంటూ పీవీటీజీ కొందు ఆదివాసి మహిళల ఆవేదన అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా అనంతగిరి మండలం జీనబాడు పంచాయతీ పరిధిలోని కొండశిఖర గ్రామమైన దాయెత్తి గ్రామంలో సుమారు 450 మంది పీవీటీజీ కొందు ఆదివాసులు నివసిస్తున్నారు. గ్రామానికి గతంలో రహదారి సౌకర్యం లేక తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్న ప్రజలకు, ఇటీవల గౌరవ డిప్యూటీ సీఎం పవన్ కళ్యాణ్ చొరవతో రోడ్డు సౌకర్యం కల్పించబడింది. అయితే ఇప్పటికీ గ్రామానికి కనీస మంచినీటి వసతి లేక ప్రజలు చలమ నీటినే తాగుతూ జీవనం సాగిస్తున్నారు.
గ్రామస్తుల వేదన ఏమిటంటే..బోర్ వేయ డానికి యంత్రాలు గ్రామానికి చేరుకునే పరిస్థితి ఉన్నప్పటికీ, అధికారులు పట్టించు కోవడం లేదని ఆరోపిస్తున్నారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం పీవీటీజీ గిరిజనుల కోసం ప్రవేశపెట్టిన “జన్‌మన”, “జల్ జీవన్ మిషన” వంటి ప్రత్యేక పథకాలు తమ కొండశిఖర గ్రామాలకు అందడం లేదని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.కాలుష్యమైన నీరు తాగడం వల్ల గ్రామస్తులు జలుబు, మలేరియా వంటి వ్యాధులకు గురవుతున్నారని మహిళలు చెబుతున్నారు. అత్యవసర వైద్యం కోసం దేవరపల్లికి వెళ్లాలంటే ప్రత్యేక వాహనం అద్దెకు తీసుకోవాల్సి వస్తోందని, ఒక్కసారి ప్రయాణానికి రూ.2 వేల వరకు ఖర్చవు తోందని తెలిపారు. దాయెత్తి గ్రామ మహిళలు వంతల రాధా, సిదర్ లక్ష్మి, సిదర్ కాంతమ్మ, సిదరి దేవి మాట్లాడుతూ “మా గ్రామంలో వెంటనే బోర్ ఏర్పాటు చేసి, ఇంటింటికీ కొలాయిల ద్వారా మంచినీరు అందించాలి” అని ప్రభుత్వాన్ని డిమాండ్ చేశారు. ఇదే పంచాయతీ పరిధిలోని మడ్రేవు గ్రామంలో కూడా సుమారు 250 మంది పీవీటీజీ గిరిజ నులు నివసిస్తున్నారని,ఈ రెండు గ్రామాలకు జల్ జీవన్ మిషన్ ద్వారా తక్షణమే తాగునీటి సౌకర్యం కల్పించాలని సీపీఎం జిల్లా కార్యవర్గ సభ్యుడు కే.గోవిందరావు డిమాండ్ చేశారు. స్థానిక నాయకులు శ్రీధర్ సోమన్న, కొండ పాముల నర్సింగరావు కూడా ప్రభుత్వాన్ని వెంటనే స్పందించాలని కోరారు.“తక్షణమే ఐటిడిఏ పీవో దాయెత్తి గ్రామాన్ని సందర్శించి సమస్యలు పరిష్కరించాలి. లేకపోతే ఐటిడిఏ కార్యాలయం వద్ద బిందెలతో ఆందోళన చేపడతాం” అని గిరిజనులు హెచ్చరించారు.- కే.గోవిందరావు

దేశంలో ఈనాడు మత వ్యాపార సంస్కృతి పెరుగుతున్నది. గుడులు, మఠాలు, బాబాల ఆశ్రమా లకు పర్యాటకం విపరీతంగా పెరుగుతున్నది. సాధార ణంగా ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి విజ్ఞా నశాలలు,విశ్వ విద్యాలయాలు, విస్తృతమైన గ్రంథా లయాలు, సముద్ర తీరాలు,నదీ తీర ప్రాంతాలు, చారిత్రక కట్టడాలను చూడడానికి వెళ్ళాలి. కాని మత కేంద్రాలైన దేవాలయాలను సందర్శించడానికి లక్షలు లక్షలు ఖర్చు పెడుతున్నారు. మత క్షేత్రాల సందర్శనకు టూరిస్ట్ బస్‌లు,విమాన సర్వీసులు,ప్రత్యేక రైళ్ళు ప్రభు త్వాలు ఏర్పాటు చేస్తున్నాయి.అదే ఒకచారిత్రక కట్ట డానికి ప్రభుత్వాలు ఇటువంటి ప్రయాణ సౌకర్యం కలిగించటం లేదు. నిజానికి రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అత్యు న్నతమైన అంబేద్కర్ స్మృతివనాల రూపకల్పన జరిగింది. విజయవాడ నడిబొడ్డులో 125 అడుగుల డా.బి.ఆర్.అంబేద్కర్ విగ్రహాన్ని గత ప్రభుత్వం ఏర్పర చింది. ఆ వనంలో అంబేద్కర్ జీవిత చరిత్రను చక్కగా రూపొందించారు.వివిధ స్కూళ్లు,కాలేజీల నుండి టూరిస్ట్ బస్సులు ఏర్పాటు చేసి ఆ స్మృతి సందర్శన ద్వారా విద్యార్థుల్లో విద్యాసక్తిని రూపొందించాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వానిది.పోయిన ప్రభుత్వం మీద ద్వేషం తో ఇప్పటి వరకు ఒక్కసారి కూడా వెళ్ళి ఆ విగ్రహాన్ని సందర్శించి పూలమాలాంకృతి చేయలేదు. అలాగే హైదరాబాద్‌లో డా||బి.ఆర్.అంబేద్కర్ 126 అడు గుల విగ్రహాన్ని మాజీ ముఖ్యమంత్రి నిర్మించగా ప్రస్తుత సి.ఎం ఆగేట్లు కూడా తెరవలేదు. మొన్న జయంతికి నామమాత్రంగా తెరిచారు. దాని వలన విద్యార్థుల్లో అంబేద్కర్ స్ఫూర్తి రావటం లేదు.
దేశ స్థూల జాతీయోత్పత్తి (జిడిపి)లో పర్యా టక ఆదాయం వాటా 9.6 శాతం. ఇందులో దేశీయ పర్యాటకం 88 శాతం. గతేడాది ఇండియా సందర్శిం చిన విదేశీ పర్యాటకులు కేవలం 90లక్షలు కాగా, స్థానిక యాత్రికుల సంఖ్య కళ్లు చెదిరేలా 14కోట్లను దాటింది. కేంద్ర ప్రభుత్వాలు పర్యాటక రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ఢిల్లీ-ఆగ్రా-జైపూర్ ‘స్వర్ణ త్రిభు జం’ మీద అధిక శ్రద్ధ పెడుతుంటాయి. వాస్తవానికి తమిళనాడు సందర్శించేవారు అత్యధికంగా 20 శాతం ఉన్నారు. ఢిల్లీ పర్యాటకులు వారిలో సగం ఉంటారు. దక్షిణాది రాష్ట్రాలు దేశవిదేశాల టూరిస్టు లను ఆకర్షించడంలో ముందు వరుసలో నిలుస్తాయి. కారణం మతపరంగా ప్రముఖమైన తిరు పతి, మదురై వంటి ప్రదేశాలు వీటిలో ఎక్కువగా ఉండటమే. తిరు పతి వల్ల ఆంధ్రప్రదేశ్ ఇండియాలోనే అతి పెద్ద దేశీ య పర్యాటక ప్రదేశంగా రూపొందింది. రెలిజియస్ టూరిజం ఇప్పుడు అతిపెద్ద వ్యాపారం.గడచిన నాలు గైదేళ్లలో గతంలో కంటే అధికంగా మతం మీద మమ కారం పెంచుకున్న భారతీయులు 25 శాతం పైగానే ఉన్నారని ‘వ్యూ’ సంస్థ నిర్వహిం చిన ‘గ్లోబల్ యాటి ట్యూడ్ సర్వే’ తేల్చింది.ఇది ఏ ఒక్క మతానికో పరిమి తం కాదు.అన్ని మతాల్లోనూ ఈ ధోరణి కనబడు తున్నది. ఎనఎసఎసఓ (నేషనల్ శాంపుల్ సర్వే ఆఫీస్) నివేదిక ప్రకారం,మత ప్రదే శాల సందర్శనలపై చేసిన సగటు వ్యయం ఇదే కాలం లో రెట్టింపు కంటే ఎక్కు వైంది. మత వ్యాపారానికి ఆకాశమే హద్దు (ఇందులో శ్లేష లేదు). సంతోషమే! మరి మత భావన పెరుగుతూ పోవడం వల్ల తలెత్తే ఇతర పరిణామాల మాటేమిటి? సమాజం లో మÖఢనమ్మకాలు, అంధ భక్తి, మత పిచ్చి పెచ్చరిల్లు తాయి. ఒక ఆధునిక సమాజంగా ఇండియా ఆవిర్భ వించకుండా ఇవి అడ్డుపడే ప్రమాదం ఉంది.
క్రైస్తవం,ఇస్లాంలో కూడా విపరీతమైన వ్యా పార సంస్కృతి వుంది.ముఖ్యంగా శాస్త్రీయ అధ్యయ నానికి వ్యతిరేకంగా ప్రార్థనల ద్వారా జ్వరాలు పోతా యి అనటం,గృహ సందర్శనాల పేరుతో బలహీ నులను దోచుకోవటం, రోజుల తరబడి ఉపవాసాలు వుంచి ఆరోగ్యాలు పాడుచేయడం వంటివన్నీ అశాస్త్రీ యమైన కార్యక్రమాలు.ఇవి మÖడు మతాల్లోను విపరీతంగా జరుగుతున్నాయి.వీటిని ప్రభుత్వాలు ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. మక్కా ప్రయాణాల తొక్కిళ్ళల్లో వందల మంది చనిపోతున్నారు. ఇటీవల తిరుపతిలో పదుల సంఖ్యలో చనిపోయారు.జిల్లా పరిషత్ స్కూళ్లలో కూడా విద్యార్థినులకు బురఖాలు తప్పనిసరి చేసి వారిలో లౌకికవాద దృక్పథాన్ని దెబ్బతీస్తున్నారు. క్రైస్తవ స్కూళ్లలో అయితే భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం 40 శాతం రిజర్వేషన్ కల్పించకుండా ఫీజులు విపరీతంగా దండుకుంటున్నారు.పేద పిల్లలకు అక్కడ చోటు లేదు. భారత జాతీయ గీతాన్ని ఆలపించకుండా ప్రార్థనలతో అసెంబ్లీలు నడిపిస్తున్నారు.అన్ని రేడి యోలలో,టీవీలలో మతప్రచారం ముమ్మరం అయిం ది.ఉదయ కాలాన్నే రకరకాల దేవుళ్ళ స్తుతులు, కీర్తనలు పాడుతూ జ్ఞానబోధను తగ్గించారు.వ్యక్తిత్వ నిర్మాణబోధలుబాగా తగ్గిపోయాయి.కవిత్వం, నవల, పాట,జానపదం బహు జనం స్త్రీ విముక్తి సంబంధిం చిన ఆశయాలు టీవీలలో మృగ్యమైనాయి.
ఇప్పుడు రోడ్డు మలుపుల్లో మత కేంద్రాలు, గుడులు నిర్మించడం పెద్ద వ్యాపారంగా మారింది. ముఖ్యంగా ప్రతి మలుపులోనూ ఒకదేవాలయం దర్శన మిస్తుంది. ఇక వాటిని కదిలించడానికి వీలు లేదు. చివరికి రోడ్డు విశాలపరిచేటప్పుడు కూడా వాటి ని తప్పించి రోడ్లు వేసుకోవాలి. నిజానికి నెహ్రూ, డా.బి. ఆర్.అంబేద్కర్ వంటి వారు గుడులను సంద ర్శించ లేదు.ఇప్పుడు ముఖ్యమంత్రులు లౌకిక దృక్ప థాన్ని కాపాడాల్సిన వారు మత రాజకీయాలు నడుపు తున్నారు. కొందరైతే కాషాయ వస్త్రాలతో తిరుగుతు న్నారు.ఈసందర్భంలో లౌకిక, ప్రజాస్వామ్య, ప్రగతి శీల వాదులందరూ కలిసి మతం పేరుతో జరుగుతున్న మÖఢ భావజాల ఆర్థిక దోపిడీ విధానాలను అడ్డుకో వాలి. కారల్‌మార్క్స్, అంబేద్కర్ ఆలోచనా విధానా లతో నూతన సాంస్కృతిక విప్లవాన్ని విజయవంతం చేస్తారని ఆశిద్దాం. (వ్యాసకర్త : డా.కత్తి పద్మారావు)

భానుడు నిప్పులు కురిపిస్తూనే ఉన్నాడు. మధ్యలో ఒకసారి పలుచోట్ల జల్లుల పడి కాస్త ఉపశమనం ఇచ్చినా మళ్లీ బాదుడు కొన సాగుతూనే ఉన్నది. మే నెలంతా ఈ మండే ఎండలు తప్పవని, ఆతర్వాత కాస్త మళ్లీ జల్లులు కురిసే అవకాశం ఉన్నదని ఐఎండీ అంచనా వేసింది. ఈ వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు 50 డిగ్రీల సెల్సియస్ మార్క్‌ను దాటొచ్చని పేర్కొంది. వేసవి ఎండలు మండిపోతున్నాయి. సూర్యుడు ఉదయించిన గంటల వ్యవధిలోనే తన ప్రతాపాన్ని చూపిస్తున్నాడు. మధ్యాహ్నం కాకముందే మాడు పగిలిపోయే నిప్పులు కురిపి స్తున్నాడు. వీటికితోడు వడగాలులు కూడా వీయడంతో దప్పికలు,నీరసం,డీహైడ్రేషన్‌లు వెంటనే చుట్టుముడుతున్నాయి. అందుకే అవసరం ఉంటే తప్పితే గడప బయట కాలు పెట్టొద్దని హెచ్చరికలు చేస్తున్నారు. మరీ ముఖ్యంగా వృద్ధులు,చిన్నారులు ఇంటి పట్టునే ఉండటం మంచిది. తాజాగా,వాతావరణ శాఖ మరో హాట్ న్యూస్ చెప్పింది. ఈఏడాది టెంపరేచర్‌లు రికార్డులు బ్రేక్ చేస్తాయని ఐఎండీ అంచనాలు వేసింది. ఈఏడాది వేసవి తాపం 40 డిగ్రీల సెల్సియస్‌లు దాటొచ్చని పేర్కొంది. ఇప్పటికే ఉష్ణోగ్రతలు దారుణంగా పెరిగాయని,పలు ప్రాంతాల్లో 45డిగ్రీల సెల్సి యస్‌లు క్రాస్ చేసి టెంపరేచర్‌లు రికార్డు అవుతున్నాయని ఐఎండీ తెలిపింది. వడగా లులు కూడా భయంకరంగా వీస్తున్నాయి. సాధారణంగా మే నెలలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు అవుతాయని, ఐఎండీ డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ మెటీయరాలజీ డాక్టర్ ఎం మోహపాత్రా తెలిపారు. కాబట్టి,పశ్చిమ రాజస్తాన్‌లోఉష్ణోగ్ర తలు 50డిగ్రీల సెల్సి యస్‌లను తాకొచ్చని వివరించారు. ఓప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్‌లో మోహపాత్రా మాట్లాడుతూ,పశ్చిమ మధ్య భారతం, వాయవ్య భారతంలోనూ సాధారణానికి మించి టెంప రేచర్‌లు రికార్డు అవుతాయని తెలిపారు.ఉత్తర, ఈశాన్య భారతంలోనూ సాధారణానికి మించి వేడిగా రోజులు గడవచ్చని వివరించారు. మన దేశంలో పలుచోట్ల ఉష్ణోగ్రతలు 46డిగ్రీల సెల్సియస్ మార్క్‌ను దాటేశాయి. కాగా,ఏప్రిల్ నెలలో యÖపీలో అలహాబాద్ (46.8డిగ్రీలు), ఝాన్సీ(46.2డిగ్రీలు), లక్నో (45.1డిగ్రీలు)లు ఆల్ టైం గరిష్ట ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యాయి. వీటితోపాటు హర్యానాలోని గురుగ్రామ్ (45.9 డిగ్రీలు), మధ్యప్రదేశ్ సత్నా (45.3 డిగ్రీలు)లు ఆల్ టైం హై టెంపరేచర్‌లు ఈ నెలలో రికార్డ్ చేశాయి. ఇక మే నెలలో అంచనాలు చూస్తే.. మే నెలలో దేశంలో చాలాచోట్ల సాధారణం నుంచి సాధారణాని కంటే గరిష్టంగా వర్షాలు పడే అవకాశాలు ఉన్నాయని అంచనా.దేశాన్ని భారీ ఉష్ణోగ్రతలు వణికిస్తున్నాయి. ఏప్రిల్‌లో సగటు ఉష్ణోగ్రతలు122ఏళ్ల రికార్డును బ్రేక్ చేసి నట్టు భారత వాతావరణశాఖ వెల్లడించింది. మే నెలలో ఉత్తర భారతంలో ఉష్ణోగ్రతలు 50డిగ్రీలు దాటిపోయే అవకాశం ఉందని పేర్కొంది. హీట్‌వేవ్ నేపథ్యంలో ఏప్రిల్ నెల ఉష్ణోగ్రతలు రికార్డుల మోత మోగించాయి. వాయువ్య భారతం,మధ్య భారతంలో ఉష్ణోగ్రతలు సగటున 35.90డిగ్రీలు,37.78డిగ్రీలు నమోదయ్యాయి. అధిక ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా విద్యుత్ డిమాండ్ భారీగా పెరిగిందని, ఫలి తంగా దేశంలో పవర్ కట్‌లు పెరిగాయని పేర్కొంది. దేశరాజధాని ఢిల్లీలోఉష్ణోగ్రతలు భారీగా పెరిగాయని,72ఏళ్ల రికార్డు..దేశంలో హీట్‌వేవ్ పరిస్థితులపై యÖఎన్ ఏజెన్సీ డబ్ల్యూఎంఓ ఆందోళన వ్యక్తం చేసిందని వివరించింది.
మునుపెన్నడూ లేనంత వేడిగాలు
మానవుని కార్యకలాపాలవల్ల ఏర్పడిన గ్లోబల్ వార్మింగ్‌తో ప్రాణహాని సంభవిస్తోంది. ఇది ఇప్పటికే రుజువైన సత్యం కూడా. గ్లోబల్ వార్మింగ్ వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా పక్షులు, జంతువుల మనుగడ కష్టతరమౌతోంది. దీంతో యావత్ జీవరాశి దెబ్బతినడంతో పాటు… మనుషుల మీద కూడా ఆ ప్రభావం పడుతుంది. గ్లోబల్ వార్మింగ్ కారణంగానే.. మన దేశంలో మే నెల రాకముందే అత్యంత తీవ్రమైన వేడిగాలులు వీస్తున్నాయి. ప్రధానంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాల కంటే.. ఉత్తరాది రాష్ట్రాల్లో మునుపెన్నడూ లేనివిధంగా తీవ్రస్థాయిలో వడగాలులు వీస్తున్నాయని భారత వాతావరణ శాఖ వెల్లడించింది. ఇప్పటికే దేశరాజధాని ఢిల్లీలో ఎల్లో అలర్ట్ అమల్లో ఉంది. ఎండ తీవ్రత ఏస్థాయిలో ఉందో దీన్నిబట్టే అర్థం చేసుకోవచ్చు. వాతావరణ మార్పుల వల్ల.. ప్రపంచంలోని మిగతా దేశాలకంటే.. భారతదేశమే మరిన్ని సమస్యల్ని ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని పర్యావరణ నిపుణులు హెచ్చరిస్తు న్నారు. ఇక భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండి) తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. రాబోయే రోజుల్లో సగటు గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 4.5-6.4 డిగ్రీల సెల్సియస్ నమోదవుతుందని అంచనా వేసింది. బహుశా మైదాన ప్రాంతాల్లో 40 డిగ్రీల సెల్సియస్, తీర ప్రాంతాల్లో 37 డిగ్రీల సెల్సియస్ కంటే ఎక్కువగా వేడిగాలులు వీస్తాయని ఐఎండి పేర్కొంది.గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా దేశ రాజధాని ఢిల్లీ ఉష్ణోగ్ర తలను పరిశీలిస్తే..1981-2010ల మధ్య గరిష్టంగా 39.5 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత నమోదయితే…ఈ సంవత్సరం ఏప్రిల్ 28 నుండే.. అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత నమోదవుతోంది. రోజువారీగా సగటున 44 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత నమోదవుతున్నదని, ఇలా కొద్దిరోజులపాటు అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత నమోదయ్యే అవకాశముందని ఐఎండి తెలిపింది. అందుకే ఢిల్లీలో ఎల్లో అలర్ట్‌ను ప్రభుత్వం జారీ చేసింది. ఇక 1979 నుండి 2017 వరకు సేకరించిన వాతావారణ సమాచారం మేరకు..’తూర్పు తీర ప్రాంత భారతదేశం, వాయువ్య భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో అత్యధికంగా 31 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత నమోదైనట్లు న్యూయార్క్‌లోని కొలంబియా యÖనివర్సిటీ పరిశోధకులు గుర్తించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ పరిస్థితిని పరిశీలిస్తే.. ఇప్పటికే మధ్య అమెరికా, ఉత్తర ఆఫ్రికా, మధ్యప్రాచ్య, వాయువ్య-ఆగేయ భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో 35 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత నమోదైంది. 2010 కంటే.. 2023 తర్వాతి సంవత్సరాల్లో ఉష్ణోగ్ర తల్లో తీవ్రమైన మార్పులు చోటుచేసు కుంటు న్నాయని స్పష్టమవుతున్నది. ఇది భవిష్యత్ లో మరింత పెరిగే అవకాశముందని పరిశోధ కులు అంచనా వేస్తున్నారు. మన దేశంలో గ్లోబల్ వార్మింగ్ ప్రభావంతో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవ్వడం వల్ల ప్రజల ప్రాణాలకు ముప్పు సంభవిస్తోంది. పనికి వెళ్తే గాని పూట గడవని పేదలు ఎండల్లో కూడా బయటకు వెళ్లడం వల్ల.. ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. అందుకే ప్రజల ప్రాణాల్ని కాపాడే విధంగా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తగు చర్యలు తీసుకోవాలని వాతావరణ శాఖ హెచ్చరిస్తోంది.
మే నెలలో 40డిగ్రీలు…!
వేసవి కాలంలో సాధారణంగా మే నెలలో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతూ ఉంటాయి. కానీ ఈసారి మార్చి నుంచే భానుడి భగభగలకు ప్రజలు అల్లాడిపోతున్నారు. ఇక ఏప్రిల్‌లో ఎండలు మరింత తీవ్రంగా ఉన్నా యి. ఇప్పుడు..మే నెలంటనే ప్రజలు బెంబేలెత్తి పోతున్నారు. “వాయువ్య భారతదేశంలోని చాలా ప్రాంతాలు హిమాచల్,పంజాబ్, హైర్యానా,రాజస్థాన్గుజరాత్-మేలో సాధారణ ఉష్ణోగ్రతల కంటే ఎక్కువగా నమోదయ్యే అవకాశం ఉన్నట్లు అంచనా.“దేశంలో 2022 మేలో సగటు వర్షపాతం సాధారణం కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది” అని మోహపాత్ర చెప్పారు.అయితే, వాయువ్య మరియు ఈశాన్య భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలతో పాటు తీవ్ర ఆగ్నేయ ద్వీపకల్పంలో మేలో సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని మోహపాత్ర చెప్పారు. పశ్చిమ రాజస్థాన్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో 40డిగ్రీల సెల్సియస్ కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు నమోద వడాన్ని కూడా మోహపాత్ర తోసిపుచ్చలేదు.– జి ఎన్ వి సతీష్ 

త్వరలోనే దేశవ్యాప్తంగా విద్యుత్ రంగంలో సమÖల మార్పులు చూడబోతు న్నా మా?నెలనెలా టారిఫ్‌లు మారతాయా? డిస్క మ్‌లపై ఒత్తిడి తగ్గనుందా?ఇప్పుడు ఈ చర్చ రావ డానికి ఓకారణం ఉంది.కేంద్ర విద్యుత్‌శాఖ జాతీయ విద్యుత్ నూతన విధాన ముసాయిదా లోని అంశాలే ఇవన్నీ. ఎప్పటి నుంచో విద్యుత్ రంగంలో ఉన్న సమస్యలను పరిష్క రించే దిశగా ఈ కొత్తడ్రాఫ్ట్‌ను సిద్ధం చేసింది కేంద్రం.విని యో గదారులకు మెరుగైన సేవలు అందించడంతో పాటు నిర్దిష్టమైన లక్ష్యాలు సాధించేం దుకు ఇది ఎంతో ఉపకరిస్తుందని భావిస్తోంది. మరి ఈకొత్త ముసాయిదాలో ఏముంది?ఈమార్పులు చేయాల్సిన అవసరం ఏం వచ్చింది?
వికసిత్ భారత్‌లో భాగంగా
విద్యుత్ రంగంలోసంస్కరణలు తీసు కు రావాలి.పెరుగుతున్న డిమాండ్‌కు తగ్గట్టుగా సరఫరా ఉండాలి.నాణ్యమైన విద్యుత్ అంది స్తూ సుస్థిరాభివృద్ధి సాధించాలి.ఈ లక్ష్యాలను 2047 నాటికి చేరుకోవాలి. వికసిత్ భారత్‌లో భాగంగా వీటిని సాధించేందుకు సిద్ధమవుతోంది కేంద్ర విద్యుత్ శాఖ.విద్యుత్ రంగంలో ప్రస్తుతం ఉన్న కొన్ని సమస్యలు తీర్చడంతో పాటు పూర్తి స్థాయి లో మార్పులు తీసుకురావాలని చూస్తోంది. అందుకే ఇటీవల జాతీయ విద్యుత్ నూతన విధాన ముసాయిదా రూపొందించింది కేంద్ర ప్రభుత్వం. ఇప్పటికే ఈడ్రాఫ్ట్‌ను అన్ని రాష్ట్రాలకూ పంపిం చింది.అంతేకాదు వచ్చే నెల అంటే ఫిబ్రవరి 20వ తేదీలోగా తమ తమ అభిప్రాయాలు చెప్పాలని సూచించింది. ఆతరవాత దీనికి ఓతుదిరూపు తీసుకు రానుంది. ఈలోగానే ఈ ముసాయిదాపై రకరకాల చర్చలు జరుగుతున్నాయి.
బడ్జెట్ ముందు ముసాయిదా
ఏటా ఫిబ్రవరి 1వ తేదీన బడ్జెట్ ప్రవేశ పెట్టడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.అయితే ఈ బడ్జెట్ సమావేశాలకు ముందు ఈ ముసాయిదా రూపొందించడం కీలకమైన విషయం. విద్యుత్ సవరణ బిల్లు ఈ సమావేశాల్లోనే ప్రవేశపెట్టాలని భావిస్తున్నట్టు సమాచారం. ముఖ్యంగా డిస్కమ్స్ ఆర్థిక పరంగా ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను తగ్గిం చడంతో పాటు విద్యుత్ రంగంలో ప్రైవేట్ సంస్థల భాగస్వామ్యం పెంచాలన్నది డ్రాఫ్ట్ బిల్లు ప్రాథమిక లక్ష్యాలు. 20ఏళ్లకు సరిపడా ప్లానింగ్ సిద్ధంగా ఉండాలన్నదీ మరో ముఖ్యమైన అంశం. నిజానికి 2005లోనే ఈ విధానాన్ని నోటిఫై చేశారు. కానీ అప్పటి నుంచి పెద్దగా అమలు చేయలేదు. ఇప్పుడు ఆపాత విధానం స్థానంలో కొత్త ముసా యిదా తయారైంది. ఇదివిద్యుత్ రంగానికి దిశా నిర్దేశం చేసే అత్యంత కీలకమైన విధానంగా భావి స్తోంది కేంద్రం.2003నాటికి విద్యుత్ చట్టం ఆధారంగా ఇది అమలు కానుంది.
కీలక అంశాలెన్నో
ఈ జాతీయ విద్యుత్ నూతన ముసా యిదాలో ఎన్నో కీలక అంశాలున్నాయి. అందులో ముందుగా చెప్పుకోవాల్సింది ఏంటంటే విద్యుత్ సరఫరాలో పోటీ పెంచడం.అంటే ఎక్కువగా ప్రైవేట్ సంస్థలను ఆహ్వానించడం. అంతే కాదు. జాతీయ తలసరి వార్షిక వినియోగం ప్రస్తుతం 1300యÖనిట్ల వరకూ ఉంది.2030నాటికి దీన్ని 2వేల యÖనిట్లకు, 2047నాటికి 4వేల యÖనిట్లకు పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది కేంద్ర విద్యుత్ శాఖ. అయితే నాణ్యత విషయంలో మాత్రం రాజీ పడకుండా ఈలక్ష్యాన్ని సాధిం చాలని భావిస్తోంది. అదే సమయంలో బాధ్యతా యుతంగా విద్యుత్‌ను వాడే విధంగా చర్యలు చేపట్ట నుంది.వినియోగదారుల కేంద్రంగానే సేవలు అందించాలన్నది మరో ముఖ్యమైన అం శం. అదే విధంగా డిమాండ్‌కు సంబం ధించిన అంశాలనూ పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. అన్నింటి కన్నా కీలకంగా విద్యుత్ రంగంలో ఏదైనా ఇబ్బం దులు, వివాదాలు తలెత్తినప్పుడు వాటిని వీలైనంత త్వరగా పరిష్కరించి వినియోగదారులపై భారం పడకుండా చూడాలన్నది ఈ బిల్లులో ఉన్న మరో అంశం. అంతే కాదు.డిస్కమ్‌లపై ఒత్తిడి తగ్గించ డంతోపాటు విద్యుత్‌రంగంలో పోటీపెంచే విధం గా మరి కొన్ని అంశాలనూ ఇందులో చేర్చారు.
డిస్కమ్‌లకు ఆర్థిక భరోసా
విద్యుత్ టారిఫ్‌లకుసంబంధించి కఠిన తరమైన నిబంధనలు పెట్టడం, డిస్కమ్‌లకు ఆర్థిక భరోసా అందించడం, విద్యుత్ ఉత్పత్తి, సరఫరాపై దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయడం లాంటివి ఇందులో కీలకంగా ఉన్నాయి.ముందుగా టారి ఫ్‌ల గురించి చెప్పుకోవాలి. సాధారణంగా టారిఫ్ లలో మార్పులు పూర్తిగా స్టేట్ ఎలక్ట్రిసిటీ రెగ్యు లేటరీ కమిషన్స్ చేతుల్లో ఉంటుంది. కాకపోతే రాజకీయ ఒత్తిళ్ల కారణంగా కొన్ని సార్లు విద్యుత్ టారిఫ్‌లు పెంచకుండా వదిలే స్తుంటాయి. ఈ కారణంగానే విద్యుత్ సంస్థలు నష్టాలు చవి చూడాల్సి వస్తోంది. ఈ సమస్య పరిష్కరించేందుకే కొత్త ముసాయిదాలో ఓ కీలక నిబంధన చేర్చింది విద్యుత్ శాఖ. విద్యుత్ ఛార్జీల సవరణలకు సం బంధించిన ఉత్తర్వులను ఆర్థిక సంవత్సరం మొద లు కాకముందే రెగ్యులేటరీ కమిషన్స్ తప్పని సరిగా జారీ చేయాల్సి ఉంటుంది. ఇక అంతకు ముందు ఏడాది సరఫరా వ్యయం ఎక్కువ అయ్యుంటే ఆ లోటును ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవ త్సరంలో ట్రూఅప్ సర్‌ఛార్జీలతో పేరుతో వసూలు చేసి భర్తీ చేసుకోవాలి.ఈఆర్థిక సంవత్సరం నుంచే ఇదంతా అమల్లోకి రావాలి.
క్రాస్ సబ్సిడైజేషన్
ఇక్కడ కీలకమైన విషయం ఏంటంటే డిస్కమ్‌లను నష్టాల ఊబిలో నుంచి బయటకు తీసుకొచ్చేందుకు చీజుP 2026లో కొన్ని ముఖ్య మైన అంశాలు చేర్చింది విద్యుత్ శాఖ. ఇది కూడా టారిఫ్‌లతో ముడిపడి ఉన్న విషయమే. చాలా సందర్భాల్లో విద్యుత్ సరఫరా వ్యయం కన్నా టారిఫ్‌లు చాలా తక్కువగా ఉంటున్నాయి.ఈ కారణంగానే డిస్కమ్‌లకు నష్టాలు తప్పడం లేదు. లోటు భర్తీ చేసుకునేందుకు పరిశ్రమలు, వాణిజ్య పరమైన వినియోగదారులకు ఉత్పత్తి వ్యయం కన్నా ఎక్కువ మొత్తంలో ఛార్జీలు వసూలు చేస్తారు. ఇక వ్యవసాయం సహా గృహావసరాలకు సబ్సిడీ విద్యుత్ అందిస్తారు. దీన్నే క్రాస్ సబ్సిడైజేషన్ అంటారు.కానీ ఇలా చేయడంవల్ల విద్యుత్ ఉత్ప త్తి సంస్థలు నష్టాలు మÖటగట్టుకుంటున్నాయి. అందుకే ఇకపై క్రాస్ సబ్సిడైజేషన్ పూర్తిగా తొల గించాలని ఈముసాయిదా ప్రతిపాదిస్తోంది. 50% కన్నా టారిఫ్‌లు తక్కువ ఉండకూడదని తేల్చి చెప్పింది. అంతే కాదు.టారిఫ్‌లు ఏటా ఆటో మెటిక్‌గా రెన్యువల్ అయ్యే విధంగా చర్యలు తీసు కోవాలనీ స్పష్టం చేసింది కేంద్ర విద్యుత్ శాఖ.
యÖనివర్స్ సర్వీస్ ఆబ్లిగేషన్
మరో ముఖ్యమైన విషయం ఏంటంటే 1 మెగావాట్ కన్నా ఎక్కువ విద్యుత్ అవసరం ఉన్న విద్యుత్ వినియోగదారులకు సంబంధించి కీలక మార్పులు జరగనున్నాయి. వీరు యÖని వర్స్ సర్వీస్ ఆబ్లిగేషన్ నుంచి డిస్ట్రిబ్యూషన్ లైసెన్స్ లను ఉపసంహరించుకోవచ్చు. అంటే 1 మెగా వాట్,అంతకన్నా ఎక్కువ వినియోగానికి కాంట్రాక్ట్ తీసుకున్న వారు రాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో చర్చలు జరిపి డిస్కమ్ పరిధి నుంచి బయటకు రావచ్చు. సొంత గా పవర్ ఎక్స్‌ఛేంజ్‌లు, కాంట్రాక్ట్‌ల ద్వారా విద్యు త్ పొందవచ్చు. ఇలా చేయడం వల్ల డిస్కమ్‌లపై ఒత్తిడి చాలా వరకూ తగ్గుతుందని భావిస్తోంది కేంద్ర విద్యుత్ శాఖ.అంటే భారీ డిమాండ్‌ను తీర్చాల్సిన అవసరం డిస్కమ్‌కు ఉండదు.ఇక 2030 నాటికి ప్రతి వ్యవసాయ బోర్‌కు సోలార్ విద్యుత్ తప్పనిసరిగా అనుసంధానం కావాలని చెబుతోంది ఈకొత్త ముసాయిదా. వ్యవసాయానికి ఇస్తున్న విద్యుత్ రాయితీల భారాన్ని ఈ మేరకు తగ్గించుకోవచ్చని విద్యుత్‌శాఖ భావిస్తోంది. ప్రస్తు తం డీజిల్‌తో నడుస్తున్న వ్యవసాయ పంపుల స్థానంలో సౌర విద్యుత్ వాడడం వల్ల ఉద్గారాలు కూడా తగ్గుముఖం పట్టే అవకాశం ఉంటుంది.
నూతన ముసాయిదాలో ప్రతిపాదనలు
ఇక విద్యుత్ రంగంలో పెట్టుబడులు పెంచేందుకు వీలుగా నూతన ముసాయిదాలో కొన్ని ప్రతిపాదనలు చేర్చింది కేంద్ర విద్యుత్ శాఖ. ముఖ్యంగా ప్రైవేట్ పబ్లిక్ పార్ట్‌నర్‌షిప్‌పై ఎక్కువగా దృష్టి సారించనుంది. అంతే కాదు.డిమాండ్ అధికంగా ఉన్న సమయంలో విద్యుత్ వినియో గించిన వారికి అధిక ఛార్జీలు వసూలు చేయా లన్నదీ కీలకమైన ప్రతిపాదన.ఇలా కూడా సరఫ రా వ్యయాన్ని, వస్తున్న ఆదాయాన్ని కొంత వరకూ సమం చేసుకోవచ్చని భావిస్తోంది కేంద్రం. అంతే కాదు.రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు విద్యుత్ ఉత్పత్తి రంగంలో పెద్ద ఎత్తున ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆహ్వానిం చాలన్నది మరో ప్రతిపాదన. ఎంత పెట్టుబడులు పెడుతున్నాం,ఎంత ఆదాయం వస్తుంది అనేది ప్రతి రంగంలోనూ ఓలెక్క ఉంటుంది.దీన్నే రిటర్న్ ఆఫ్ ఇన్‌వెస్ట్‌మెంట్ అంటారు. మిగతా రంగాలతో దీటుగా విద్యుత్ రంగంలోనూ ఈ =OI పెర గాలన్నది కేంద్రం ఆకాంక్ష. ఏయే సంస్థలైతే ఈ విషయంలో ముందంజలో ఉంటాయో వాటికి రాష్ట్ర కమిషన్‌లు ప్రోత్సాహకాలు అందించాలన్నదీ కేంద్రం చెబుతున్న మరో విషయం.
డిస్ట్రిబ్యూషన్ లైసెన్స్
విద్యుత్ రంగంలోనూ పోటీతత్వం పెంచాలని భావిస్తోంది కేంద్రం. అయితే ఈ పోటీ వినియోగదారులపై ప్రభావం చూపించే విధంగా మాత్రం ఉండకూడదన్నది కీలక నిబంధన. స్వతంత్రంగా విద్యుత్‌ను పొందగలిగే భారీ సంస్థ లకు కూడా డిస్ట్రిబ్యూషన్ లైసెన్స్‌లు ఇస్తు న్నారు. రైల్వేస్, తయారీ పరిశ్రమలు ఈ కోవకు వస్తాయి. అలా కాకుండా ఈ లైసెన్స్ పరిధిలో నుంచి వీటిని తొలగిస్తే చాలా వరకూ ఒత్తిడి తగ్గుతుందన్న ఓ అభిప్రాయం.రెగ్యులేటరీ కమిషన్స్ మార్కెట్ లిక్వి డిటీ పెరిగే విధంగా సరైన వ్యవస్థను తయారు చేయాలన్నది మరో ప్రతిపాదన. ఇప్పుడు చెప్పిన మార్పులన్నీ అమల్లోకి రావడంవల్ల సగటు విని యోగదారుడిపై ఎలాంటి ప్రభావం పడుతుం దన్నది తప్పకుండా చర్చించాల్సిన విషయం. ఇది అమల్లోకి వస్తే తరచూ కరెంట్ బిల్స్‌లో మార్పులు వస్తాయి. టారిఫ్‌లో మార్పులు చేయకుండా వది లేసినా ఆటోమెటిక్‌గా ఏటా ధరలు మారతాయి. ఇక బొగ్గు ధరల్లో మార్పుల ప్రకారం కూడా ప్రతి నెలా బిల్లులో ఆ ప్రభావం కనిపిస్తుంది. 2032 నాటికి పది లక్షలకు మించి జనాభా ఉన్న నగ రాల్లో విద్యుత్ కోతలు తగ్గుతాయి.ఓట్రాన్స్ ఫార్మర్ లో సమస్య తలెత్తితే వెంటనే మరోటి అందు బాటులోకి వచ్చే విధంగామార్పులు జరుగుతాయి. ఈ ప్రతిపాదనలన్నీ అమల్లోకి వస్తే డిస్కమ్‌లు ఆర్థికంగా బలపడతాయి.ఫలితంగా మౌలిక వసతులు మెరుగపడతాయి.అంటే పాత వైర్లు తొలగించడం, స్మార్ట్ మీటర్స్ ఇన్‌స్టాల్ చేయడం, కేబుల్స్‌ను అండర్‌గ్రౌండ్ నుంచి వేయడం లాం టివి సాధ్యమవుతాయి. ఏదైనా సమస్యలు వచ్చిన ప్పుడు త్వరగా పరిష్కరించేందుకూ వీలవుతుంది. కనెక్షన్ ఇబ్బందులు కూడా త్వరగా పరిష్కారం అవుతాయి. మొత్తంగా విద్యుత్ రంగంలో భారీ మార్పులనే చూస్తామని చెబుతున్నారు విశ్లేషకులు.
కార్పొరేట్ సేవలో విద్యుత్ రంగం
ఆంధ్రప్రదేశ్ విద్యుత్ నియంత్రణ మండలి (ఎ.పి.ఇ.ఆర్.సి) నిర్వహించిన ప్రజాభి ప్రాయ సేకరణ జనవరి 27న కర్నూలులో ముగి సింది.2026-27 ప్రతిపాదిత టారిఫ్‌పై 71 మంది అభ్యంతరాలు తెలిపారు. భూ కేటాయిం పులే ప్రధాన ఎజెండాగా జనవరి 28వ తేదీన జరిగిన రాష్ట్ర మంత్రి మండలి సమావేశంలో 32 అంశాలలో 24 అంశాలు భూ కేటాయింపులకు సంబంధించినవే. ఇందులో విద్యుత్ ప్రాజెక్టులకు 5975.64 ఎకరాలను 33 ఏళ్ల లీజుతో ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు భూములను రిలయన్స్ కంపెనీకి, ఎ.పి సోలార్ పవర్ కార్పొరేషన్‌కు అప్పగించేందుకు ఆమోదం తెలిపింది.
వాస్తవంగా నియంత్రణ మండలి సమక్షంలో అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసిన వాటిలో ప్రస్తుతవిద్యుతఉత్పత్తి ఒప్పందాలుకూడాఉన్నా యి. 23వేల మెగావాట్లకు డిస్కంలు ఒప్పం దాలు చేసుకున్నాయని, గత ఏడాది వేసవిలో 13 వేల మెగావాట్లకు గ్రిడ్ డిమాండ్ చేరిందని ఇదే ఇప్పటి వరకూ అధికమైందని మిగులు విద్యుత్ ఉండగా అవసరం లేకపోయినా చేసుకున్న అడ్డగోలు ఒప్పందాలతో డిస్కంలు ఆర్థిక భారంతో కుదేలు అవుతున్నాయన్న విమర్శ వచ్చింది. వీటి నుంచి పాఠాలు నేర్చుకోకపోగా కూటమి ప్రభుత్వం ప్రజల సంపదను కార్పొరేట్లకు కట్టబెట్టటానికి తహతహలాడుతుందనటానికి మంత్రివర్గ నిర్ణయం ఓసూచిక. మిగులు విద్యుత్ ఉందంటూ ప్రభుత్వ రంగ జెన్‌కో థర్మల్ ప్లాంట్లలో విద్యుత్ ఉత్పత్తి నిలిపివేయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. సెకీ ఒప్పందం ద్వారా 7వేల మెగావాట్లు, యాక్సిస్ కంపెనీ 600 మెగావాట్లు, పి.ఎం కుసుమ్ కింద 3725 మెగావాట్లకు డిస్కంలు ఒప్పందాలు చేసు కున్నాయి.ఈ ఒప్పందాలన్నీ అమలులోకి రాను న్నాయి.దీంతో భారీగా మిగులు విద్యుత్ ఉం టుంది.9వేల మెగావాట్ల థర్మల్ విద్యుత్ ఒప్పం దాలు కాగా మిగిలిన 13వేల మెగావాట్లు సోలార్, విండ్ ఒప్పందాలు పీక్ సమయాలలో సోలార్ విద్యుత్ అందుబాటులో లేకపోవడం వల్ల బహి రంగ మార్కెట్ నుంచి యÖనిట్‌కు కనీసం రూ. 10పెట్టి కొనుగోలు చేయాల్సి వస్తున్నదని డిస్కం లు తమ నివేదికలలో ప్రస్తావించాయి. ఒక్క 2024-25లోనే5,282 మిలియన్ యÖనిట్ల విద్యుత్‌ను మార్కెట్ నుంచి కొనుగోలు చేసి ఆ భారాన్ని వినియోగదారులపై నెట్టివేశారు. కార్పొరేట్ శక్తులకు మేలు చేయాలని, వాటి నుంచి తాము లాభపడాలన్న ఆత్రుత పాలక వర్గాలలో కనిపిస్తుంది.
తారాస్థాయికి చేరిన అవినీతి
నియంత్రణ మండలి ఎదుట అభ్యంత రాలు వ్యక్తం చేసిన వారిలో అవినీతిని ప్రధాన సమస్యగా చర్చ చేయడం విశేషం. అదానీ సౌర విద్యుత్ ఒప్పందం (సెకీ ఒప్పందం) ఏడాదికి 7 వేల మెగావాట్లు (17వేల మిలియన్ యÖనిట్లు) ఆద్యంతం వివాదాస్పదమే. క్రోనీ క్యాపిటలిజంకు ఇది పరాకాష్ట (ఆశ్రిత పెట్టుబడిదారీ విధానం). స్వయంగా ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు రాష్ట్ర అసెంబ్లీలో ఈఒప్పందం గురించి మాట్లా డుతూ రాష్ట్ర ప్రజలకు లక్షాయాభై వేల కోట్ల రూపాయల నష్టం జరిగిందని అన్నారు. రూ. 1750కోట్ల లంచం తీసుకున్నారని,జగన్ మో హన్ రెడ్డి లడ్డూలా దొరికాడని ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు వ్యాఖ్యానించారు. లడ్డూలా దొరికితే మాజీ ముఖ్యమంత్రిని జైలుకు పంపకుండా, ఆ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేయకుండా ఎందుకు కొన సాగిస్తు న్నారన్న ప్రశ్నకు ఒప్పందం రద్దు చేసు కున్నా, ఒక్క యÖనిట్ విద్యుత్‌ను కొనుగోలు చేయకపోయినా రూ.3వేలకోట్ల రూపాయల జరి మానా విధిస్తారన్న నిబంధన కారణంగా ఒప్పం దం అమలు చేస్తున్నామని ముఖ్యమంత్రి చెబుతు న్నారు. ఇలాంటి నిబంధన ఎక్కడ ఉందో మాత్రం స్పష్టం చేయరు.అసలు కథ ఏమిటంటే ఈ ఒప్పం దం వెనుక ఉన్నది ‘అదానీ’.గత ప్రభుత్వంతో ఒప్పందం చేసుకున్నా ప్రశ్నించకపోవటానికి ప్రధాన కారణం అదానీనే. ప్రధాన ప్రతిపక్షానికి, కూటమిలోని పార్టీలకు సెకీ ఒప్పందం గురించి మాట్లాడాలంటే ‘వణుకు’ పుడుతున్నది.
రూ.2.49పై యÖనిట్ విద్యుత్ కొను గోలు చేస్తే లక్షన్నరకోట్ల రూపాయలు నష్టం సంభ విస్తుందని ఆరోపించిన ముఖ్యమంత్రి చంద్ర బాబు నాయుడు యాక్సిస్ ఎనర్జీ వెంచర్స్ ఇండి యా ప్రయివేట్ లిమిటెడ్ కంపెనీతో 25ఏళ్ల కాల పరిమితితో 400మెగావాట్ల విండ్-సోలార్ హైబ్రి డ్ ప్రాజెక్ట్‌లకు సంబంధించి యÖనిట్ ధర రూ. 5.50 పైసల నుంచి ప్రారంభించి రూ.4.60 పైసలకు ఒప్పందం చేసుకున్నారు. రూ.2.49కు కొనడంవల్ల జరిగే నష్టం గురించి గుండెలు బాదు కున్న చంద్రబాబుగారు రూ.4.60కు ఎలా ఒప్పం దం చేసుకుంటారు.విద్యుత్ కొనుగోలు ఒప్పం దాలతో తమకు నచ్చిన వారికి ప్రజల సంపదను కట్టబెట్టడంలో కూటమి పార్టీలకు, ప్రధాన ప్రతిపక్షానికి పెద్ద తేడాలు లేవు. ఒక్క యÖనిట్ విద్యుత్ కొనకుండారూ.1200 కోట్లు హిందూజా కంపెనీకి డబ్బులు చెల్లించిన ఘనమైన చరిత్ర మన రాష్ట్రానికే దక్కింది. – కందారపు మురళి, వ్యాసకర్త : ఎస్.పి.డి.సి.ఎల్, ఉద్యోగ కార్మిక సంఘాల గౌరవాధ్యక్షులు

కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వశాఖ ఇటీవలనే జిల్లాల వారీగా విద్యా సంబంధమైన సమాచారాన్ని విడుదల చేసింది.దాంతోపాటే2023లో-24లో మొత్తం విద్యార్థు ల నమోదు డేటా కూడా వుంది.విద్యా రంగంలో ఏదో గొప్ప అభివృద్ధి వచ్చేసినట్టుగా ప్రభుత్వం చెప్పుకుంటున్న గొప్పల పసఏమిటో ఈసమాచారం తేల్చివేసింది. అంతకు ముందుతో పోలిస్తే 2023-24లో మొత్తం విద్యార్థుల నమోదు కోటికిపైగా తగ్గిపోయినట్టు చెబుతున్నది. 20 23-24లో మొత్తం విద్యార్థుల నమోదు 24.8 కోట్లు గా వుంది. అంతకు ముందు ఏడాదితో పోలిస్తే ఇది 37లక్షల మందివిద్యార్థులు తక్కువగా నమోదయ్యారు. అయితే 2018-19లోసూళ్లలోనమోదు26.02కోట్లుగా వుంది. తర్వాతి ఏడాది అంటే 2019-20లో ఇది 1.6శాతం పెరిగి,26.45 కోట్లకు చేరుకుంది. అంటే 42లక్షల కంటే ఎక్కువ మంది అదనంగా చేరారన్నమాట. వెనక్కుపోతే 2012-13లో కూడా 26.3కోట్ల నమోదు వుంది. 2012-24 మధ్య దేశ జనాభా పెరుగుదలను కూడా లెక్కలోకి తీసుకుంటే ఈతగ్గుదల మరింత కొట్ట వచ్చినట్టు కనిపిస్తుంది.
2023-24లోమొత్తం విద్యార్థుల నమోదు 24.8 కోట్లుగా వుంది. అంతకు ముందు ఏడాదితో పోలిస్తే ఇది 37 లక్షల మంది విద్యార్థులు తక్కువగా నమోదు కావడాన్ని ఈ నివేదిక విశ్లేషించింది. 21 లక్షల మంది పురుష విద్యార్థులు తక్కువగా నమోదు కాగా సంఖ్య 16లక్షల మంది విద్యార్థినులు విద్యా రంగాన్ని వదలివెళ్లిపోయినట్టు చెబుతున్నది. నమోదు సంఖ్యను లెక్కగట్టడంలో గతంకన్నా మెరుగైన పద్ధ తులు తీసుకువచ్చినట్టు మంత్రిత్వశాఖ చెబుతున్నది. బహుశా అంతకు ముందు సంవత్సరాలతో పోలిస్తే సంఖ్యలు తగ్గిపోవడానికి ఇది కారణమై వుండొచ్చు నంటున్నది. అయితే ఈతగ్గుదల ఆందోళనకర మైం దనీ ఈసమస్యను వీలైనంత త్వరగా పరిష్కరించే చర్యలు తీసుకోవాలని ఆ శాఖే చెబుతున్నది.

నూతన విధానంతో పెద్ద ఎత్తున స్కూళ్ల
బీహార్ ఉత్తరప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర,ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి బిజెపి పాలిత రాష్ట్రాలలో ఈతగ్గుదల అత్యధి కంగా వుందని గమనించడం చాలా ముఖ్యం. 20 18-19లో బీహార్‌లో 2.49కోట్లమంది విద్యార్థులు నమోదుకాగా ఇప్పుడు2.13కోట్లకు తగ్గిపోయారు (అంటే35.65లక్షల కంటే ఎక్కువగాతగ్గారు).ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో2018-19లో నమోదు 4.44కోట్లు కాగా తాజా నివేదికలో ఈసారి 28.26 లక్షల మంది తగ్గి ఇప్పుడు 4.16 కోట్లకు చేరుకున్నారు. మహారాష్ట్రలో గతంలో2.32కోట్ల మంది నమోదైతే తాజా నివేదిక లో ఆసంఖ్య 2.13కోట్లకు పడిపోయింది. ఈనివేదిక విడుదల తర్వాత ఈ తగ్గుదలకు కారణాలేమిటనే దానిపై వేర్వేరు నిపుణులు వేర్వేరు కారణాలు ముం దుకు తెస్తున్నారు.విద్యా విధానంలో మార్పులు, ఆర్థిక కడగండ్ల పెరుగుదల, స్కాలర్‌షిప్ మొత్తాలు సకాలంలో విడుదల చేయకపోవడమో ఎగవేయ డమో ముఖ్య కారణాలుగా వస్తున్నాయి. బిజెపి ప్రభు త్వం మÖడేళ్ల కిందట ప్రవేశపెట్టిన నూతన విద్యా విధానం ప్రైవేటు విద్యకే పెద్ద పీట వేసింది. హర్యా నా వంటి బిజెపి పాలిత రాష్ట్రాలు ప్రైవేటు స్కూళ్లలో చేరిన విద్యార్థులకు సబ్సిడీలిచ్చి ప్రభుత్వ స్కూళ్లలో ఫీజులు పెంచాయి. బిజెపి పాలిత రాష్ట్రాలలో అత్య ధిక భాగం (కాంగ్రెస్,బిజెపి రెండింటి సర్కార్లు నడి చిన రాజస్థాన్ వంటి రాష్ట్రాలతో సహా) ప్రభుత్వ స్కూళ్లను భారీ ఎత్తున మÖసివేయడం లేదా కలిపే యడం జరిగింది.అంటే పిల్లలు మరీ ముఖ్యంగా పేదకుటుంబాలకూ దళితులకూ సంబంధించిన పిల్ల లు వెళ్లవలసిన స్కూళ్లు దూరమై పోయాయి. ఎంత దూరమంటే వారు వెళ్లడమే మానుకునేంత. ఇక బాలికల విషయంలో అంత దూరం ప్రయాణిం చడంలో భద్రతా సమస్యలు మరింత నిరుత్సాహ పరుస్తున్నాయి. 2018-19 మధ్య 50 వేలకు పైగా ప్రభుత్వ పాఠశాలలు మÖత పడ్డాయని యు.డి.ఐ. ఎస్.సి (యుడైస్) 2022 నివేదిక పేర్కొం టున్నది. 2024లో యు.పి ప్రభుత్వం 27వేలపాఠశాలలు మÖసివేసింది.ప్రత్యేకించి బీహార్,మహారాష్ట్రలో ప్రైవే టు స్కూళ్లు ఉధృతంగా ప్రారంభమవుతున్నాయి.ఈ రెండు రాష్ట్రాల్లో విద్యార్థుల నమోదు తగ్గడం, ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో స్కూళ్ల మÖతలు చూస్తుంటే కేవలం ప్రైవే టు స్కూళ్లలో నమోదు పెరగడం ఒక్కటే సమ స్యను పరిష్కరించలేదని అర్థమవుతుంది.
కేరళలో మెరుగైన ఫలితాలు
విద్యార్థుల నమోదు పెంచడానికే గాక వారు కొనసా గేలా చూడాలన్నా ఉచిత ప్రభుత్వ విద్య అందించడం ఏకైక మార్గమని కేరళ అనుభవం మనకు నొక్కి చెబు తుంది.విద్య నాణ్యత పెంచేందుకూ అదే మార్గం. 2021-22లో కేరళలోస్థూలనమోదు నిష్పత్తి (జి.ఇ. ఆర్) 41.3శాతంగా వుంది. జాతీయ సగటు 28.4 శాతం కన్నా ఇది చాలా ఎక్కువ. ఒక నిర్దిష్ట వయో బృందంలో ఉన్నత విద్యా భాగస్వామ్యం ఏ స్థాయిలో వుందో తెలుసుకోవడానికి జి.ఇ.ఆర్ కీలక సూచిక. తాజాగా2023-24 నివేదికలోకూడాకేరళ నమోదు సంఖ్యలు ఎంతో ప్రోత్సాహకరంగా వున్నాయి. ఈ రాష్ట్రంలో బాలికల చేరిక అబ్బాయిలను మించి వుం డటం నిజంగా ప్రశంసనీయమైన విషయం. విద్యా రంగంపై ప్రభుత్వ వ్యయం, ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో వసతుల మెరుగుదల కోసం ప్రభుత్వం పెట్టే ఖర్చు, ఉపకార వేతనాలు సకాలంలో చెల్లించడం, స్కూళ్లలో ఆరోగ్యవంతమైన సుహ్రృద్భావ పూర్వకమైన వాతావ రణంకోసం కేటాయింపు ఇవన్నీ విద్యార్థుల నమోదు పెరగడానికి, నిలబడటానికి దోహదం చేస్తున్నాయి.
కనీస సదుపాయాల లేమి
యుడైస్ తాజా నివేదిక వెల్లడించే అంశాలు విద్యా ర్థుల సమస్యలకోణం నుంచి కూడా చూడాలి. ప్రత్యే కించి పేదలు సామాజికంగా అణగారిన వర్గాల పిల్లలు అనేక రాష్ట్రాల్లో ఎదుర్కొంటున్న పరిస్థితిని పరిశీలించాలి.చాలా స్కూళ్లలో అమ్మాయిలకు ప్రత్యే కంగా మరుగుదొడ్లు కూడా లేవని ఈ నివేదిక చెబు తున్నది. ఉన్నవాటిలో చాలా చోట్ల తలుపులు లేవు. చాలా బళ్లలో మంచినీటి సదుపాయం లేదు. అనేక స్కూళ్ల భవనాలు శిథిలావస్థలో వున్నాయి.తరగతి గదుల్లోకి వేటలుతురే రాదు. కుర్చీలు,టేబుళ్లు కూడా వుండవు. అనేక రాష్ట్రాల్లో ఉపాధ్యాయులు, ప్రిన్సి పాళ్లు, ఉద్యోగులు పిల్లలపై అత్యాచారాలకు, లైంగిక హింసకు పాల్పడిన ఘటనలు జరిగాయి. దేశంలో అత్యధిక చోట్ల స్కూళ్లలో కుల వివక్ష సంఘటనలు లెక్కలేనన్ని జరిగాయి.విద్యారంగంలో విచారకర మైన ఈ పరిస్థితికి ఇవన్నీ కారణాలే.
ఏకోపాధ్యాయులు, పారా టీచర్లు
చాలా రాష్ట్రాల్లో ప్రస్పుటంగా కనిపించే పెద్ద లోపం ఏకోపాధ్యాయపాఠశాలలు పెద్ద సంఖ్యలో వుండటం. ఉదాహరణకు ఒకేటీచరు నాలుగు నుంచి ఆరు క్లాసులు ఇంకా ఎనిమిది క్లాసులు కూడా చూసుకునే పరిస్థితి వుంది.ప్రభుత్వ నివేదికల ప్రకారం 2023-24లో భారత దేశంలో ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు 1,10,971వున్నాయి.ఇలాంటి పాఠశాలల్లో 89 శా తం గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోనే వున్నాయి. అరుణాచల్ ప్రదేశ్,గోవా,తెలంగాణ,ఆంధ్రప్రదేశ్,జార్ఖండ్,ఉత్త రాఖండ్,మధ్యప్రదేశ్,రాజస్థాన్‌లలో ఏకోపాధ్యా య పాఠశాలలు ఎక్కువగా వున్నాయి. హిమాచల్ ప్రదేశ్ లో ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు అధికంగా వుండగా కేరళలో కూడా కొన్నివున్నాయి.కానివాటిలో విద్యా ర్థుల సంఖ్య చాలా తక్కువ. హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల్లో 20 మంది కన్నా తక్కువ గా పిల్లలున్నారు. కేరళలోనైతే వాటిలో సగటున పది మంది పిల్లలున్నారు. నిజానికి కేరళలో ఏకోపాధ్యా య పాఠశాలలు అతి తక్కువగా వుండగా వాటిలో పిల్లల సంఖ్య కూడా దేశంలోకెల్లా తక్కువగా వుంది. సగటున ఒకఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలో 70, బీహార్ లో నైతే 96 మంది పిల్లలు వున్న పరిస్థితితో పోలిస్తే ఇది చాలా మెరుగ్గా వుంటుంది.
అందువల్ల ఇక్కడ ప్రభుత్వ తాజా నివేదికలో ఆందోళన కలిగించేది పిల్లల నమోదు తగ్గిపోవడం ఒక్కటే కాదు. పాఠశాలల్లో వసతులు అధ్వాన్నంగా వుండటం,చాలా స్కూళ్లలో బోధనా ప్రమాణాలు కూడా దారుణంగా వుండటం. ఈ విషయంలోనూ కేరళ పరిస్థితి చాలా మెరుగ్గా వుంది. ఇక్కడ ముఖ్యం గా గమనించాల్సింది ఏమంటే కేరళలో ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో పారాటీచర్లు, కాంట్రాక్టు టీచర్ల నియా మకమే లేదు.అక్కడ టీచర్ల ఉద్యోగాలు పర్మనెంటు పోస్టులు. వారు తమ బోధనా నైపుణ్యాన్ని బోధనా పద్ధతులను నిత్యం మెరుగు పర్చుకుంటుంటారు. ఆ ప్రక్రియపై పర్యవేక్షణా నిరంతరంగా సాగుతుంటుం ది.దీంతో పోలిస్తే యు.పిలో24వేల మంది కాంట్రా క్టు పద్ధతిలో ఆదేశాల ఉపాధ్యాయులు వున్నారు. ఎనిమిదో తరగతి వరకూ బోధించేందుకుగాను వీరికి రూ.7000 ఇస్తారు. వారిలో చాలా మంది అవసరమైన అదనపు ఆదాయంకోసం టైలర్లు, ఆటో డ్రైవర్లు, దుకాణాలలో సహాయకులుగా పని చేస్తుం టారు. అంతేగాక 1,42,000 విద్యా మిత్రలను కూడా వార్షిక కాంట్రాక్టు పద్ధతిలో నియమించు కున్నారు.ఏ క్షణంలోనైనా ఉద్యోగం ఊడిపోవచ్చు ననే భయంలో కొట్టుమిట్టాడే వారు బోధనపై శ్రద్ధ పెట్టడం ఊహకందని విషయం. ఇంతేగాక ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో లక్షమంది ప్రిన్సిపాళ్లు, టీచర్ల పోస్టులు ఖాళీ పడి వున్నాయి. చాలా రాష్ట్రాల పాఠశాలల్లో నమోదు తగ్గిపోవడం, విద్యా ప్రమాణాలు నాసిగా వుండటం భవిష్యత్తుపై చాలా హానికర ప్రభావం చూపిస్తాయి.నమోదులోనూ పిల్లలను నిలబెట్టు కోవ డంలోనూ కేరళ విజయం ఉత్సాహకరంగా వుంది. దాంతోపాటే ప్రభుత్వ విద్యా వ్యవస్థలో నిరంతరం మెరుగుదల తీసుకురావడం, కూడా విస్తృతంగా ప్రచారం చేయవలసి వుంది. అత్యవసరమైన ఈ మార్పులు సాధించాలంటే ఆ విజయాలకు కారణ మైన అక్కడి పద్ధతులను అనుసరించడం కూడా కీలకమవుతుంది.
ఏపీలో పాఠశాలల పునర్‌వ్యవస్థీకరణకు
పాఠశాలల పునర్‌వ్యవస్థీకరణకు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కూటమి ప్రభుత్వం శ్రీకారం చుట్టింది. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో ఆరు రకాల బడులు ఉండగా వాటి స్థానంలో ఐదు రకాలు తీసుకొచ్చేలా పాఠశాల విద్యాశాఖ ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేసింది.దీనిలో భాగం గా ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలల విధానాన్ని తొలగిం చింది.అలాగే ఫలితాలు దారుణంగా ఉంటున్న హైస్కూల్ ప్లస్‌ల స్థానంలో ప్రత్యామ్నాయాలను అన్వేషిస్తోంది.కొత్తగా ఆదర్శ ప్రాథమిక పాఠశాలలను ప్రవేశపెట్టింది.అంగన్‌వాడీలను ప్రాథమిక పాఠశా లలకు అనుసంధానం చేసి ప్రీప్రైమరీ తరగతులు నిర్వహిస్తారు.బేసిక్ ప్రైమరీ స్కూళ్లలో ప్రీప్రైమరీ-1,2తో పాటు 1నుంచి 5తరగతులు ఉంటాయి. వీటిలో విద్యార్థుల సంఖ్యఆధారంగా టీచర్లను కేటా యిస్తారు.మోడల్ ప్రైమరీ స్కూళ్లలోనూ ఇవే తరగ తులు ఉంటాయి. వీటిని ఎంపిక చేసిన ప్రాంతాల్లో ప్రారంభించి, ప్రతి తరగతికి ఒకటీచర్ ఉండేలా చర్యలు తీసుకుంటారు.హైస్కూల్ ప్లస్‌లకు ప్రత్యామ్నా యంగా బాలికలకు ఇంటర్ విద్య అందించే ఉద్దే శంతో ఉన్నత పాఠశాలల్లో జూనియర్ కాలేజీల విధా నం తేవాలని భావిస్తున్నారు.దీంట్లో భాగంగా జిల్లాలో ప్రక్రియకు విద్యాశాఖ కసరత్తు ప్రారంభించింది.
హైస్కూల్ ప్లస్ వ్యవస్థ రద్దు..
విద్యార్థుల సంఖ్య ఆధారంగా ఈ బడులను ఉన్నతీకరించడం,లేదంటే ప్రాథమిక బడులుగా మార్చడం చేస్తుంది.ఇంటర్మీడియట్‌తో ఏర్పాటు చేసిన హైస్కూల్ ప్లస్ వ్యవస్థను తీసేయనుంది.వీటిల్లోని ఇంటర్‌ను ఇంటర్మీడియట్ విద్యాశాఖఖు అప్పగించ నుంది.గతేడాది డిసెంబర్ 31వరకు ఉన్న విద్యార్థుల సంఖ్య ఆధారంగా నిర్ణయం తీసుకోనుంది.జాతీయ రహదారులు,రైల్వే లైన్లు,వంతెనలు,పాఠశాల దూరాన్ని ప్రామాణికంగా తీసుకుని ఐదు రకాల విధానాన్ని అమలు చేయనుంది.ఈవిధానాలపై అవగాహన కల్పించేందుకు,ఇప్పటికే జిల్లా,క్లస్టర్, మండలస్థాయిలో ప్రత్యేకంగా కమిటీలను ఏర్పాటు చేసింది.
ఉపాథ్యాయుల కేటాయింపు ఇలా..
Ê ఫౌండేషన్ పాఠశాలలో 30మందిలోపు పిల్లలు ఉంటే ఒక్క టీచర్‌ను నియిమిస్తోంది. 3160ఉంటే ఇద్దరు టీచర్లను కేటాయిస్తుంది. Ê బేసిక్ ప్రాథమిక పాఠశాలలో 20మంది వరకు ఒకరు,2160వరకు ఇద్దరు టీచర్లను ఇస్తుంది.
Ê ఉన్నత పాఠశాలలో 76మంది కంటే ఎక్కువ ఉంటే ప్రధానోపాధ్యాయ,పీఈటీపోస్టు ఉం టుంది. తక్కువగా ఉంటే సీనియర్ స్కూల్ అసిస్టెంట్ ప్రథానోపాధ్యాయుడిగా కొనసాగు తారు. మిగులు పీఈటీలు ఉంటేనే ప్రభుత్వం కేటాయిస్తుంది.
Ê విద్యార్థుల సంఖ్య ఆధారంగా మÖ్యజిక్, ఆర్ట్స్,డ్రాయింగ్,క్రాప్ట్ టీచర్లను కేటాయి స్తుంది.ప్రతి ప్యానల్ గ్రేడ్ ప్రధానోపాధ్యాయులు వారానికి 8 తరగతులు తక్కువ కాకుండా బోధన చేయాల్సి ఉంటుంది.

సంక్రాంతి అంటే పంటల పండుగ మాత్రమే కాదు.అది మన జీవన విధానానికి, సంస్కృతికి, సమాజ బాధ్యతకు ప్రతిబింబం. మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా సంక్రాంతి అర్థం కూడా విస్తరించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఈ సందర్భంలో “స్వచ్ఛ సంక్రాంతి” భావన అభివృద్ధి పండుగగా రూపాంతరం చెందుతోంది. గ్రామాల్లో పంటలు కోసిన తర్వాత ఇళ్లను శుభ్రం చేయడం, పశువులను అలంకరించడం, వాడవాడల్ని పరిశుభ్రంగా ఉం చడం అనాదిగా వస్తున్న సంప్రదాయం. ఇది కేవలం ఆచారం కాదు ఆరోగ్యానికి,పర్యావరణానికి సంబం ధించిన విజ్ఞానం.నేడు అదే సంప్రదాయాన్ని ఆధునిక స్వచ్ఛత భావనతో మిళితం చేస్తే, సంక్రాంతి నిజమైన అభివృద్ధి పండుగగా మారుతుంది. నగరాలు, పట్టణాలు,గ్రామాలు అన్న తేడా లేకుండా చెత్త నిర్వహణ, ప్లాస్టిక్ వినియోగం తగ్గింపు, వీధుల పరిశుభ్రత, నీటి వనరుల పరిరక్షణ వంటి అంశాలు సంక్రాంతి సందేశంలో భాగం కావాలి. పండుగ సందర్భంగా జరిగే శుభ్రత కార్యక్రమాలు ఒకరోజు ప్రచారానికి పరిమితం కాకుండా, ఏడాది పొడవునా కొనసాగితేనే స్వచ్ఛతలో స్థిరత్వం సాధ్యమవుతుంది. స్వచ్ఛ సంక్రాంతి అనేది ప్రభుత్వ కార్యక్రమంగా మాత్రమే కాకుండా ప్రజల ఉద్యమంగా మారాలి. ఇంటి ముందు తలుపు శుభ్రం చేయడం నుంచి వాడలోని కాల్వల పరిశుభ్రత వరకు ప్రతి ఒక్కరూ బాధ్యత తీసుకోవాల్సిన సమయం ఇది. యువత, మహిళా సంఘాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు ఈ పండుగను అవకాశంగా మలచుకొని సమాజాన్ని చైతన్యవంతం చేయాలి.అభివృద్ధి అంటే కేవలం రహదారులు, భవనాలు కాదు. ఆరోగ్యకరమైన జీవన వాతావరణం, పరిశుభ్రమైన పరిసరాలు, బాధ్యతగల పౌరులు ఇవే నిజమైన అభివృద్ధి సూచికలు. ఈ సంక్రాంతికి గాలిపటాలు ఎగర వేస్తూనే,చెత్తను తగ్గిద్దాంబీ భోగి మంటలతో పాటు మన మనసుల్లోని నిర్లక్ష్యన్ని కూడా కాల్చేద్దాం. స్వచ్ఛతతో కూడిన సంక్రాంతి ప్రతి ఇంటికి ఆరోగ్యం,ప్రతి గ్రామానికి గౌరవం, ప్రతి నగరానికి సౌందర్యం తీసుకువస్తుంది. అలాంటి సంక్రాంతే నిజమైన అభివృద్ధి పండుగ.
గ్రామ పంచాయితీలకు సంక్రాంతి శోభ సంతరించుకుంటోంది.రాష్ట్రప్రభుత్వం చేపట్టిన ‘స్వచ్ఛ సంక్రాంతి-స్వచ్ఛ గ్రామ పంచాయ తీలు’ అనే కార్యక్రమానికి శ్రీకారం చుట్టింది. సంక్రాంతి పండుగను పురస్కరించుకుని గ్రామాల్లో పరిశుభ్రతకు మరింత ప్రాధాన్యం కల్పించే లక్ష్యంతో ‘స్వచ్ఛ సంక్రాంతిస్వచ్ఛ పంచాయతీలు2026’ కార్యక్రమాన్ని ప్రభుత్వం ప్రారంభించింది.ఈ నాటికి అన్ని పంచాయతీలను స్వచ్ఛతలో ఆదర్శంగా తీర్చిదిద్దాలన్న ఉద్దేశంతో ఈ ప్రత్యేక కార్యాచరణ చేపట్టారు.ఈకార్యక్రమంలో భాగంగా సంక్రాంతి సందర్భంగా గ్రామాల్లో ప్రత్యేక పారిశుధ్య డ్రైవ్‌లు, వీధులుఉకాల్వల శుభ్రత,చెత్త తొలగింపు,ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాల నియంత్రణ వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహిం చనున్నారు. ఇంటింటా తడిఉపొడి చెత్త వేర్పాటు అమలుపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడంతో పాటు, గ్రామస్థుల భాగ స్వామ్యంతో పరిశుభ్రత కార్యక్రమాలు కొన సాగించనున్నారు.
గ్రామాభివృద్ధికి పరిశుభ్రతే పునాది..
స్వచ్ఛతతో కూడిన సంక్రాంతి ప్రతి ఇంటికి ఆరోగ్యం,ప్రతి గ్రామానికి గౌరవం,ప్రతి నగరా నికి సౌందర్యం తీసుకువస్తుంది. అలాంటి సంక్రాంతే నిజమైన అభివృద్ధి పండుగ. పంచాయతీ స్థాయిలో సర్పంచులు,వార్డు సభ్యుల నేతృత్వంలో మహిళా సంఘాలు,యువజన సంఘాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు ఈ కార్యక్రమంలో చురుగ్గా పాల్గొంటు న్నారు. పాఠశాలల విద్యార్థులతో స్వచ్ఛత ప్రతిజ్ఞలు చేయించడం,గోడచిత్రాలు,అవగా హన ర్యాలీలు నిర్వహించడం ద్వారా పరిశుభ్రతపై సామాజిక చైతన్యం తీసుకురావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
పల్లెల్లో ముందుగానే సంక్రాంతి సంబరాలు..
స్వచ్ఛ సంక్రాంతి-స్వచ్ఛ పంచాయతీలు-2026 కార్యక్రమంతో విశాఖ జిల్లా పల్లెల్లో సంక్రాంతి సంబరాలు ముందుగానే మొదలైనట్లుగా కనిపిస్తోంది. గ్రామాల్లో వీధులు శుభ్రంచే యడం,ఇళ్ల ముందు రంగురంగుల ముగ్గులు వేయడం,చెత్త తొలగింపు కార్యక్రమాల్లో మహిళలు,యువత ఉత్సాహంగా పాల్గొనడం పండుగ వాతావరణాన్ని తలపిస్తోంది.పల్లెల్లో ఐక్యత, ఆనందం వెల్లివిరుస్తోంది. పరిశుభ్రమైన గ్రామాలతో కొత్త సంవత్సరాన్ని ఆహ్వానించాలనే సంకల్పం ప్రతి గ్రామంలో ప్రతిబింబిస్తోంది. సంక్రాంతి అంటే కేవలం పండుగ మాత్రమే కాదు… గ్రామాల శుభ్రత, అభివృద్ధికి ప్రతీక అన్న భావనను ఈ కార్యక్రమం ప్రజల్లో నాటుతోంది. గ్రామాలే రాష్ట్రానికి పునాది అన్న నినాదానికి సజీవ సాక్ష్యంగా నిలుస్తున్న ఈ కార్యక్రమం,ఉమ్మడి జిల్లాలోనే కాదు రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా గ్రామాభివృద్ధికి కొత్త దిశ చూపుతోంది.
పరిశుభ్రమైన జీవన వాతావరణం..
స్వచ్ఛ సంక్రాంతిస్వచ్ఛ పంచాయతీలు2026 కార్యక్రమం ద్వారా గ్రామాల్లో ఆరోగ్య సమస్యలు తగ్గడమే కాకుండా, పరిశుభ్రమైన జీవన వాతావరణం ఏర్పడుతుంది.డెంగ్యూ,మలేరియా వంటి సీజనల్ వ్యాధుల నివారణకు ఇది దోహ దపడుతుంది.స్వచ్ఛతను ఒకరోజు కార్యక్రమంగా కాకుండా నిరంతర ప్రక్రియగా కొనసాగిం చాల్సిన అవసరం ఉందని,ప్రజల సహకారం తోనే ఈలక్ష్యం సాధ్యమవుతుందని అధికారులు స్పష్టం చేశారు.సంక్రాంతి పండుగతో ప్రారంభమైన ఈ కార్యక్రమం 2026 వరకు కొనసాగుతూ గ్రామాభివృద్ధికి పునాది వేస్తుందని అంటున్నారు.స్వచ్ఛత,అభివృద్ధి,సంక్షమం అనే త్రిముఖ వ్యూహంతో కూటమి ప్రభుత్వం గ్రామాలను సమగ్రంగా అభివృద్ధి చేస్తోందని గ్రామస్తులు ప్రశంసిస్తున్నారు. ప్రజల భాగస్వా మ్యంతోనే పాలన ఫలప్రదంగా ఉంటుందనే నమ్మకాన్ని మరింతబలపరు స్తోంది.గతంతో పోలిస్తే గ్రామాల్లో స్పష్టమైన మార్పు కనిపిస్తో ందని పలువురు గ్రామస్తులు అభిప్రాయ పడుతున్నారు.
పరిశుభ్రమైన గ్రామాలుగా తీర్చిదిద్దే లక్ష్యంతో ..
గ్రామ పంచాయతీల్లో ప్రత్యేక గ్రామసభలు నిర్వహించాలని పంచాయతీరాజ్,గ్రామీణా భివృద్ధిశాఖ అధికారులకు ఆదేశాలు జారీ చేసింది. పంచాయతీల్లో శాస్త్రీయ విధానంలో ఘనవ్యర్థాల నిర్వహణను అమలు చేసి.. చెత్తరహిత,పరిశుభ్రమైన గ్రామాలుగా తీర్చిదిద్దే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం ‘స్వచ్ఛ సంక్రాంతి-స్వచ్ఛ గ్రామ పంచాయతీలు-2026’ ప్రత్యేక కార్యక్రమాన్ని అమలు చేస్తోంది. ఇందులో భాగంగా గత డిసెంబరు 26 నుంచి ఈ నెల 4వరకు అన్ని పంచాయతీల్లో ప్రత్యేక పారిశుధ్య కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. వీటిని మరింత ప్రభావవంతంగా అమలు చేసేందుకు ఈనెల 10 వరకు పొడిగించారు.ఈ కార్యక్రమం చివరి నాటికి గ్రామ పంచాయతీల్లోని నాడెప్ తొట్టెలన్నీ తడి చెత్తతో నింపుతారు.ఈ కార్యక్రమం కొనసాగింపుగా, ప్రజల భాగస్వామ్యంతో గ్రామాలను శుభ్రంగా ఉంచేందుకు అన్ని గ్రామ పంచాయతీల్లో ప్రత్యేక గ్రామసభలు నిర్వహిం చనున్నట్లు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ప్రత్యేక పారిశుధ్య కార్యక్రమంలో చేపట్టిన చర్యలను తెలియజేయడం,‘ముందు..తర్వాత ఫొటో ఎగ్జి బిషన్ ఏర్పాటు, ప్రజాప్రతినిధులు, గ్రామస్తుల భాగస్వామ్యంతో స్వచ్ఛతను నిరంతర కొనసా గించేందుకు తీర్మానాలు ఆమోదిస్తారు. ఈ కార్య క్రమంలో ఉత్తమ పనితీరు కనబరచిన ప్రతి జిల్లాలోని మÖడు పంచాయతీలను గణతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా సత్కరించేందుకు ఎంపిక చేయనున్నారు. ఈ కార్యక్రమానికి సంబంధించి 15వ ఆర్థిక సంఘం గ్రాంట్లు/సాధారణ నిధులను ప్రభుత్వం జారీచేసిన మార్గదర్శకాల ప్రకారం వినియోగించుకోవచ్చు. జిల్లా పంచాయతీ అధికారులు,డీడీవోలు, డీఎల్పీవోలు,ఎంపీడీవోలు,డిప్యూటీ ఎంపీడీవోలు గ్రామసభలను సమర్థవంతంగా నిర్వహించేలా చర్యలు తీసుకుంటారు. ప్రజలు గ్రామసభల్లో పాల్గొని గ్రామాల పరిశుభ్రతకు సహకరించాలని అధికారులు సూచించారు.
రిపబ్లిక్ డే నాడు సర్పంచ్లు, గ్రామస్తులకు ఘన సన్మానం..!
జనవరి 26 రిపబ్లిక్ డే సందర్భంగా లేదా ఆగస్టు 15స్వాతంత్య్ర దినోత్సవం సందర్భంగా ఆయా గ్రామాల సర్పంచ్లు, గ్రామస్తులకు ఘనంగా సన్మానం చేయనున్నారు. ఇది గ్రామా ల్లో ఆరోగ్యకరమైన పోటీని పెంచుతూ అభివృ ద్ధికి మరింత ఊతమిస్తోంది.పంచాయతీల అభివృద్దే గ్రామాభివృద్ధి అనే స్పష్టమైన నినా దంతో కూటమి ప్రభుత్వం ముందుకు సాగు తోంది. గ్రామాల్లోశాశ్వత ఆస్తుల కల్పన, సుస్థిర అభివృద్ధి,పర్యావరణ పరిరక్షణ లక్ష్యంగా ఈ కార్యక్రమాన్ని రూపకల్పన చేశారు. డ్రైయి నేజీ వ్యవస్థల పునరుద్దరణ,అంతర్గత రహ దారుల అభివృద్ధి,చెత్త సేకరణ,వేర్పాటు,కంపోస్ట్ తయారీ యÖనిట్లు,తాగునీటి సదుపాయాల మెరుగుదల వంటి పనులు గ్రామ స్థాయిలో వేగంగా చేపడుతున్నారు.ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ ప్రతిపా దించిన స్వచ్ఛ భారత్,ఆత్మనిర్బర్ భారత్,గ్రామ స్వరాజ్ లక్ష్యలకు అనుగుణంగా ఉమ్మడి జిల్లాలో కార్యక్రమం అమలవుతోంది.ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు దూరదృష్టి గల పాలనతో గ్రామాలను అభివృద్ధి కేంద్రాలుగా మార్చే దిశగా పటిష్ట చర్యలు తీసుకుం టున్నారు.ఉప ముఖ్య మంత్రి పవన్ వన్ కళ్యాణ్ ప్రజలతో నేరుగా మమేకమై గ్రామీణ సమస్యలను తెలుసుకుంటూ పాలనకు ప్రజల స్వరం చేరేలా కృషి చేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా వ్యవసాయ రంగం, రైతుల సంక్షమం కూటమి ప్రభుత్వ ప్రధాన ప్రాధాన్యంగా నిలి చింది.పరిశుభ్రమైన గ్రామాలు ఉంటేనే ఆరోగ్య వంతమైన రైతులు,ఉత్పాదక వ్యవసాయం సాధ్య మవుతుందనే దృష్టితో ఈకార్యక్రమాన్ని అమలు చేస్తున్నారు. పొలాలచుట్టూ చెత్త తొలగింపు, పంట కాలువల శుభ్రత, సేంద్రియ ఎరువుల వినియోగం,కంపోస్ట్ తయారీ వంటి చర్యలు రైతులకు నేరుగా మేలు చేకూర్చనున్నాయి. గ్రామసభల్లో రైతులకు సాగు ఖర్చులు తగ్గించే మార్గాలు,నీటి వనరుల సమర్థ వినియోగం. భూసార పరీక్షల ప్రాధాన్యత,పంటల మార్పిడి వంటి అంశాలపై అవగాహన కల్పిస్తున్నారు.- జీఎన్‌వీ సతీష్

కొత్త సంవత్సరంలో ఏపీలో రైతులకు కూటమి ప్రభుత్వం కొత్త పట్టాదారు పాస్ పుస్తకాలు పంపిణీ ప్రారంభించింది. నేటి నుంచి ఊరూరా గ్రామసభలు నిర్వహిస్తుంది. ఈ గ్రామసభల్లో రాజముద్రతో తయారు చేసిన కొత్త పాసు పుస్తకాలను జనవరి 9వ తేదీ వరకు పంపిణీ చేయనున్నారు.
గత వైసీపీ హయాంలో రీసర్వే పూర్తయిన గ్రామాల్లో నాటి సీఎం జగన్ బొమ్మలతో పట్టాదారు పాస్‌పుస్తకాలు పంపిణి జరిగింది. దీనిపై రైతుల నుంచి అప్పుడు తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తమైంది. అయితే ఎన్నికల హామీలో భాగంగా కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన వెంటనే రాజముద్రతో పట్టాదారు పాస్ పుస్తకాల పంపిణి చేస్తామని, రైతులకు భరోసా కల్పిస్తామని హామీ ఇచ్చింది. అందుకు అనుగుణంగా జనవరి 2 నుంచి పంపిణీకి కావాల్సిన నూతన పుస్తకాలను సిద్ధం చేసింది రెవెన్యూ శాఖ. గతంలో ఇచ్చిన 21.86 లక్షల భూ హక్కు పత్రాల స్థానంలో రాజముద్రతో కొత్త పాటు క్యూఆర్ కోడ్ తో పట్టాదారు పాస్‌పుస్తకాలు పంపిణీ చేస్తున్నారు.
కీలక మార్పులు.. గత వైసీపీ హయాంలో రీసర్వే చేసినప్పుడు అనేక మంది రైతులకు వెబ్‌ల్యాండ్‌లోని వివరాలు తప్పుగా నమోద య్యాయి. దీనిపై అప్పుడున్న ఎమ్మెల్యేలు సైతం అధికారులతో తీవ్రస్థాయిలో మొరపెట్టుకున్నా ఫలితం లేకుండా పోయింది. ఇది కూడా వైసీపీపై వ్యతిరేకత తెచ్చిపెట్టింది. కూటమ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత పాస్ పుస్త కాలలోని వివరాలు,పాత వెబ్ ల్యాండిగ్ వివరాలు సేకరించి.. రైతుల వద్ద నుంచి కూడా డేటా సేకరించింది. అన్ని సరి చేసుకున్న తర్వాత ఈ కేవైసీ చేసి.. కొత్త పుస్తకాల జారీకి ఆమోద ముద్ర వేసింది. ఎలాంటి తప్పులు లేని పాస్‌పుస్తకాలు అందజేసే కార్యక్రమాన్ని నేటి నుంచి ప్రారంభించింది.
బయోమెట్రిక్ విధానం ద్వారా పంపిణీ.. కొత్త పాస్ బుక్స్ ను బయోమెట్రిక్ విధానం ద్వారా అందజేస్తున్నారు.దీని ద్వారా ఈ కేవైసీ పూర్తి కాని వారికి సమస్య లేకుండా ఉంటుంది. అదే విధంగా ఎంత మందికి పంపిణీ పూర్తైందనే సరైన లెక్క కూడా ప్రభుత్వం వద్ద ఉంటుంది. పుస్తకాలు అందాయంటూ లబ్ధిదారులతో సంతకాలు తీసుకోవడంతో పాటు.. ఇది ఒక రిజిస్టర్‌లో తప్పనిసరిగా నమోదు చేసి.. పాత భూహక్కు పత్రాలు(బీహెచ్‌పీ) వెనక్కి తీసుకోవడం జరుగుతుంది.
ఇప్పుడు కూడా వివరాలు తప్పుగా ఉంటే నూతన పాస్ పుస్తకాలు పంపిణీ సమయంలో కూడా పట్టాదారుని వివరాలు తప్పుగా నమోదైతే.. వాటిపై తక్షణ చర్యలకు అవకాశం కల్పించింది ప్రభుత్వం. తహసీల్దార్ల లాగిన్ ద్వారా.. లబ్ధిదారుల ఆధార్, ఇతర వివరాల్ని పరిశీలించి పుస్తకాల్లోని తప్పుల్ని అక్కడికక్కడే సరిదిద్దేలా ఏర్పాట్లు చేశారు. భూమి విస్తీర?ం తప్పుగా నమోదైనా, చనిపోయిన వారి పేరు తో పాసు పుస్తకాల విడుదలైన వాటిని సరి చేసేలా అధికారులకు దిశానిర్దేశం చేశారు.
భూ వివాదాలు లేకుండా..
ప్రజలకు భూ వివాదాలు లేకుండా, రికార్డుల్లో తప్పులు లేకుండా పట్టాదారు పాస్ పుస్తకాలను పంపిణీ చేస్తున్నామని సిఎం చంద్రబాబు తెలిపారు. విదేశీ పర్యటనలో ఉన్న ఆయన రాష్ట్ర మంత్రులతో టెలీకానæరెన్స్ నిర్వ హించారు. ఈ సందర్భంగా ఆయన మాట్లాడుతూ.. ఎన్నికల సమయంలో ఇచ్చిన హామీ మేరకు నూతన సంవత్సర కానుకగా రాజముద్రతో కూడిన 22 లక్షల పట్టాదారు పాస్ పుస్తకాల పంపిణీ కార్యక్రమం చేపట్టామన్నారు. గత ప్రభుత్వ తప్పిదాలతో గ్రామంలో రెవెన్యూ సమస్యలు ప్రజలను పట్టి పీడిస్తున్నాయన్నారు. వివాదాలు లేని స్థలాలను కూడా రీసర్వే పేరుతో అడ్డదిడ్డంగా చేసి వివాదాస్పదంగా చేశారన్నారు. భూమే ప్రాణంగా బతికే రైతులకు భూ సమస్యలు లేకుండా చేయడమే తమ ప్రభుత్వ లక్ష్యమన్నారు. గత ప్రభుత్వం అసంబద్ధంగా తెచ్చిన ల్యాండ్ టైటిలింగ్ యాక్ట్ రద్దుతో ప్రజలకు అభద్రతను దూరం చేశామన్నారు. పాస్‌పుస్తకాల పంపిణీ ప్రతి ఇంట్లో కొత్త సంతోషాన్ని తెస్తోందన్నారు. పాస్‌పుస్తకాల పంపిణీ కార్యక్రమాన్ని నిర్దిష్ట సమయాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుని పనిచేయాలన్నారు. మంత్రులు, జిల్లా కలెక్టర్లు ఈ విషయంలో ఎక్కువ చొరవ చూపాలన్నారు. పట్టాదారు పాస్‌పుస్తకాల పంపిణీ కార్యక్రమంలో ఏదో ఒక రోజు తాను స్వయంగా పాల్గొంటానన్నారు. ఈ సందరĝంగా రెవెన్యూశాఖ మంత్రి అనగాని సత్యప్రసాద్ మాట్లాడుతూ.. జనవరి 2 నుంచి 9వ తేదీ వరకు పాస్‌పుస్తకాల పంపిణీ కార్యక్రమానికి షెడ్యూల్ ప్రకటించినట్లు తెలిపారు. తొలిరోజు పంపిణీ కార్యక్రమాల్లో మంత్రులు, ఎమ్మెల్యేలు రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా వారి వారి నియోజకవర్గాల్లో పాల్గోనున్నట్లు తెలిపారు. వేలాది గ్రామాల్లో ఈ కార్యక్రమం పండగ వాతావరణంలో నిర్వహిస్తున్నట్లు ముఖ్యమంత్రికి మంత్రి వివరించారు.
పాస్ పుస్తకాల పంపిణీ సక్రమంగా జరిగేలా చూడండి : సిఎస్
రాష్ట్రంలో రెవెన్యూ సంబంధిత సమస్యలను వీలైనంత వరకు తగ్గించే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం రీసర్వే పూర్తయిన గ్రామాల్లో పట్టాదారు పాస్ పుస్తకాల పంపిణీ కార్యక్రమం సక్రమంగా జరిగేలా చూడాలని సిఎస్ కెవిజయానంద్.. జిల్లా కలెక్టర్లను ఆదేశించారు.రైల్వే అండర్ బ్రిడ్జిలు, రైల్వే ఓవర్ బ్రిడ్జిలు, రైల్వేలకు సంబంధించి పెండింగ్ భూ సేకరణ కేసులకు సంబంధించిన అంశాలు,పట్టాదారు పాస్‌పుస్తకాల పంపిణీ, ప్రజల సంతృప్తి, డాక్యుమెంట్ల అప్‌లోడ్ అంశాలపై శుక్రవారం సచివాలయం నుంచి కలెక్టర్లతో వీడియో కానæరెన్స్ నిర్వహించారు.
రెవెన్యూశాఖ ప్రత్యేక ప్రధాన కార్యదర్శి జి సాయి ప్రసాద్ మాట్లాడుతూ.. రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా రీసర్వే పూర్తయిన గ్రామాల్లో పాస్‌పుస్తకాలను పంపిణీ చేసేందుకు 23 లక్షలు ముద్రించి పంపిణీ ప్రారంభించినట్లు ఆయన తెలిపారు. రైతుల వద్దనున్న పాత పాస్‌పుస్తకాలను తీసుకుని వాటి స్థానంలో కొత్తవి పంపిణీ చేయడంతోపాటు పాత పుస్తకాలను మనుగడలో లేకుండా చేయాలని ప్రత్యేకంగా ఆదేశాలు జారీ చేసినట్లు తెలిపారు. రాష్ట్ర రోడ్లు భవ నాలశాఖ ప్రత్యేక ప్రధాన కార్యదర్శి ఎమ్.టి కృష్ణబాబు మాట్లాడుతూ.. దేశ వ్యాప్తంగా రైల్వే లెవెల్ క్రాసింగ్‌లను తొలగించి వాటి స్థానంలో రైల్వే ఓవర్ బ్రిడ్జిలు లేదా రైల్వే అండర్ బ్రిడ్జిలను నిర్మించాలని ప్రధాని నిర్ణయించారని తెలిపారు. రాష్ట్రంలో ఇంకా 766 రైల్వే లెవెల్ క్రాసింగ్స్ ఉండగా, వాటిలో ఆరఅండ్‌బి రహదారులపై 329, పంచాయతీరాజ్ రోడ్లు వెంబడి 319 ఉండగా మిగతావి ఇతర రహదారులపై ఉన్నాయన్నారు. ఇప్పటికే 363 ఆరఒబి, ఆర్‌యుబిలు మంజూరు కాగా, మరో 403 మంజూరు కావాల్సి ఉందన్నారు.
ప్రజా ఫిర్యాదులపై తక్షణమే స్పందించాలి
` అధికారులకు భీమిలి ఎమ్మెల్యే గంటా ఆదేశం
ఆనందపురం, జనవరి 2: ప్రజలు ఇచ్చిన ఫిర్యాదుల విషయంలో అధికారులు తక్షణమే స్పందించాలని భీమిలి ఎమ్మెల్యే గంటా శ్రీనివాసరావు సూచించారు. ఆనందపురం ఎమ్మార్వో కార్యాలయంలో శుక్రవారం ప్రజా సమస్యల పరిష్కార వేదిక నిర్వహించారు. ఈ సందరĝంగా ఆయన మాట్లాడుతూ ప్రజల నుంచి ఎక్కువగా వస్తున్న రెవిన్యూ సమస్యలను మరింత క్షుణ?ంగా పరిశీలించాలని ఆదేశించారు. పరిష్కార వేదికకు మొత్తం 52 ఫిర్యాదులు రాగా.. అత్యధికంగా రెవిన్యూ నుంచి 19, పంచాయతీ రాజ్ నుంచి 14 అందాయి. పి.జి.ఆర్.ఎస్. లో నమోదైన ఫిర్యాదులు, వాటి పరిష్కార వివరాలు విధిగా నమోదు చేయాలన్నారు. రైతులకు కొత్త పట్టాదార్ పాస్ పుస్తకాలను అందజేశారు. వైసీపీ హయంలో జగన్మోహన్ రెడ్డి ఫోటోలను ప్రింట్ చేసి ప్రజల్లో భయాందోళనలు కలిగించిన పాస్ పుస్తకాన్ని..కూటమి ప్రభుత్వం రాజముద్రతో ఇచ్చిన పాస్ పుస్తకానికి మధ్య తేడాను గంటా ప్రదర్శించారు. కార్యక్రమంలో ఎమ్మార్వో జి.శ్రీనుబాబు, ఎంపీడీఓ జానకి,అసిస్టెంట్ ఎంపీడీఓ సత్యనారాయణ,కూటమి నాయకు లు చిక్కాల విజయ్ బాబు,తాట్రాజు అప్పా రావు,బి.ఆర్.బి.నాయుడు,పాండ్రంగి అప్పల రాజు,లొడగల వెంకట్రావు, మహంతి శివాజీ, కర్రి శ్రీనివాసరావు, తదితరులు పాల్గొన్నారు.– జీఎన్‌వీ సతీష్

స్వర్ణాంధ్ర సాకారంలో ప్రతి ఒక్కరూ భాగస్వా మ్యం కావాలని, అధికారులు సమష్టి కృషి చేసి విశాఖపట్టణం జిల్లాను అగ్రస్థానంలో నిలపాలని జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.ఎన్. హరేంధిర ప్రసాద్ నిర్దేశించారు. ప్రజలకు సంతృప్తికర రీతిలో సేవలందిస్తూ, అభివృద్ధి – సంక్షేమానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తూ, సమ్మిళిత ఆర్థిక విధానాలకు పెద్దపీట వేస్తూ ప్రతి ఒక్కరూ వారి కర్తవ్యాలను నిర్వర్తించాలని సూచించారు.ఈ నెల 25,26వ తేదీల్లో రాష్ట్ర సచివాలయంలో ముఖ్యమంత్రి అధ్యక్షతన జరిగిన మÖడో విడత కలెక్టర్ల సదస్సు అంశాలను శుక్రవారం కలెక్టరేట్ మీటింగు హాలులో జరిగిన సమావేశంలో జిల్లా అధికా రులకు వివరించిన ఆయన పలు అంశాలపై వారికి దిశానిర్దేశం చేశారు. అన్ని రంగాల్లో విశాఖ జిల్లాను ప్రథమ స్థానంలో నిలపటమే లక్ష్యంగా బాధ్యతగా పని చేయాలని హితవు పలికారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రూపొందించిన స్వర్ణాంధ్ర ఏ2047 విజన్ ప్లాన్, విశాఖపట్టణం 2025-29 ప్లాన్ ప్రాతిపదికగా ముందుకు సాగాలని అధికారులను పేర్కొన్నారు. విశాఖపట్టం రూపురేఖలు మార్చేలా ప్రతి ఒక్కరూ ప్రణాళికా బద్ధంగా పని చేయాలని, అంకిత భావం ప్రదర్శించాలని సూచించారు.మహానగరాన్ని మరింత అందంగా తీర్చిదిద్దేలా ప్రణాళికలు చేపట్టాలని, ఖ్యాతిని మరింత ఇనుమడింపజేసేలా కృషి చేయాలన్నారు. రంగాలవారీగా వివిధ అంశాలపై పీపీటీ ఇచ్చారు.
15 శాతం వృద్ధి లక్ష్యాలను చేరుకోవాలి…
పర్యాటక రంగ అభివృద్ధికి పుష్కలమైన అవకాశాలు ఉన్నాయని, ఆ దిశగా కొత్త ప్రాజెక్టులు చేపట్టాలని, కొత్త ీVAటళ్లు, రిసార్టులు ఏర్పాటు చేసేందుకు సహకారం అందించాలని సంబంధిత అధికారులను ఆదేశించారు. రుషికొండ, గంభీరంలో అడ్వెంచర్ స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్సులు నిర్మించాలని సూచించారు. వీఎంఆర్డీఏ, జీవీఎంసీ పరిధిలో చేపట్టే ప్రాజెక్టులను వేగవంతం చేయాలని, అనుమతుల జారీ విషయంలో పారదర్శకత పాటించాలని, వేగం పెంచాలని సూచించారు. 15 శాతం వృద్ధి లక్ష్యాలను చేరుకునేందుకు అనుగుణంగా ప్రతి ఒక్కరూ పని చేయాలని, తలసరి ఆదాయం పెంచేలా చర్యలు తీసుకోవాలని నిర్దేశించారు. ప్రతి నెలా ఒకటో తారీఖున ఠంచనుగా లబ్ధిదారుల ఇంటి వద్దకే వెళ్లి ఫింఛన్లు అందజేయాలన్నారు. రేషన్ సరకులను కూడా లబ్ధిదారుల ఇళ్ల వద్దకే వెళ్లి ఇవ్వాలన్నారు. ఉచిత ఇసుక విధానం పారదర్శకంగా అమలు కావాలని, మద్యం పాలసీకి అనుగుణంగా జిల్లాలో చర్యలు చేపట్టాలని, అవకవతకలు జరగకుండా జాగ్రత్త వహించాలని చెప్పారు. విద్యా, వైద్య రంగంలో ప్రమాణాలు మరింత మెరుగపడాలని, ప్రయివేటుకు ధీటుగా సేవలను విస్తృతం చేయాలని సూచించారు.
వ్యవసాయ రంగానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి….
అధిక శాతం పట్టణీకరణ కలిగిన జిల్లా అయిన్పటికీ ఉన్న గ్రామీణ మండలాల్లో వ్యవసాయంపై ప్రధాన దృష్టి సారించాలని అధికారులకు సూచించారు. ఉద్యాన, ప్రకృతి వ్యవసాయానికి అధిక ప్రాధాన్యత ఇచ్చి సత్ఫలితాలు సాధించాలని సూచించారు. జిల్లాలో గుంతలు లేకుండా రోడ్లకు మరమ్మతులు చేపట్టాలని, పరిశుద్ధమైన తాగునీటిని సరఫర చేయాలని, నాణ్యమైన విద్యుత్ సరఫరా ఉండాలని పేర్కొన్నారు. దేవాలయాల వద్ద భక్తులకు ఎలాంటి ఇబ్బందులు లేకుండా చర్యలు చేపట్టాలని ఆదేశించారు. వ్యవసాయ రంగంలో నూతన విధానాలను అవలంభిస్తూ ప్రజలకు చేదోడుగా నిలవాలన్నారు. వచ్చే ఏడాదికి 200 హెక్టార్ల బీడు భూములను సాగులోకి తీసుకురావాలని చెప్పారు. శాంతిభద్రతలకు విఘాతం కలగకుండా పటిష్ట చర్యలు చేపట్టాలని, నగరంలో ప్రశాంత వాతావరణం ఉండేలా చర్యలు చేపట్టాలని సూచించారు. స్వర్ణాంధ్ర విజన్ డాక్యుమెంట్లో పేర్కొన్న అంశాలకు అనుగుణంగా అన్ని విభాగాల అధికారులు బాధ్యతగా పని చేయాలని, ఉత్తమ ఫలితాలను రాబట్టాలన్నారు. వివిధ వేదికల ద్వారా ప్రజల నుంచి వచ్చే వినతులకు నాణ్యమైన పరిష్కారం చూపాలని, ఉద్యోగ, ఉపాధి కల్పనకు ప్రణాళికాయుత చర్యలు తీసుకోవాలని, పరిశ్రమలు, ఏపీఐఐసీ ఆధ్వర్యంలో ప్రతి నెలా 100 పారిశ్రామిక యÖనిట్లు నెలకొల్పేందుకు కార్యాచరణ రూపొందించాలని జిల్లా కలెక్టర్ సంబంధిత అధికారులకు సూచించారు.
ఆరు నెలల్లో మెట్రో భూసేకరణకు చర్యలు…
విశాఖలో చేపట్టనున్న మెట్రో రైలు ప్రాజెక్టు అవసరాల నిమిత్తం ప్రభుత్వం నుంచి వచ్చే ఆదేశాల మేరకు ఆరు నెలల్లో మొదటి దశ భూసేకరణ ప్రక్రియను పూర్తి చేయాల్సి ఉం టుందని అధికారులను కలెక్టర్ అప్రమత్తం చేశారు. మాస్టర్ ప్లాన్ రోడ్లకు సంబంధించి కార్యాచరణ మొదలు పెట్టాలని, అంతర్గత రోడ్ల విషయంలో వేగం పెంచాలని సూచించారు. మెట్రో ప్రాజెక్టు, మాస్టర్ ప్లాన్ రోడ్డు వేసే మార్గంలో కొత్తగా ఎలాంటి అనుమతులు ఇవ్వరాదని, కొత్త భవనాలు, లేఅవుట్లు వేసేందుకు ప్రణాళికలు తయారు చేయరాదని కలెక్టర్ స్పష్టం చేశారు. రైల్వే స్టేషన్ నుంచి బస్ స్టేషన్ నుంచి అనుసంధానమయ్యే రోడ్ల అభివృద్ధికి త్వరితగతిన చర్యలు తీసుకోవాలని అధికారులను ఆదేశించారు. ఉద్యోగులు కర్మయోగి సర్టిఫికేట్ కోర్సులు చేయాలని, పీ-4 సర్వేకు అధిక ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని,వాట్సాప్ గవర్నెన్స్‌కు ప్రాధాన్యత ఇస్తూ సేవలను మరింత విస్తృతం చేయాలని, సంబంధిత నంబర్ ను పబ్లిక్ ప్రాంతాల్లో ప్రదర్శించాలని సూచించారు.
పరిశ్రమలు నెలకొల్పేందుకు పక్కా ప్రణాళికలతో రండి…
చిన్నచిన్న యÖనిట్ల రూపంలో పరిశ్రమలు నెలకొల్పేందుకు పారిశ్రామిక ఔత్సాహికులు పక్కా ప్రణాళికలతో రావాలని, వారికి అన్ని విధాలుగా పూర్తి సహకారం అందిస్తామని జిల్లా కలెక్టర్ ఎం.ఎన్. హరేంధిర ప్రసాద్ పేర్కొన్నారు. ఇప్పటికే పరిశ్రమలు నిర్వహిస్తున్న వారు సాంకేతిక సహాయం, నైపుణ్యం కలిగిన సిబ్బంది కొరకు ప్రతిపాదనలు పంపిస్తే పరిశీలించి తగిన చర్యలు తీసుకుంటామని చెప్పారు. శుక్రవారం కలెక్టరేట్ మీటింగు హాలులో జరిగిన జిల్లా ఇండస్ట్రియల్ ఎగుమతి ప్రోత్సాహక కమిటీ (డీఐఈపీసీ) సమావేశంలో ఆయన పలు అంశాలపై చర్చించారు. పరిశ్రమలు నెలకొల్పేందుకు ముందుకు వచ్చే వారికి అధికారులు సంపూర్ణ సహకారం అందించాలని ఈ సందర్భంగా సూచించారు. 2025-26 వార్షిక ప్రణాళికను దృష్టిలో పెట్టుకొని ఔత్సాహికులు, అధికారులు సమన్వయంతో వ్యవహరించాలని, వీలైనన్ని పారిశ్రామిక యÖనిట్లు నెలకొల్పాలని పేర్కొన్నారు.
జిల్లాలో నూతన పరిశ్రమల స్థాపనకు అనువైన మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడంతో పాటు నూతన ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించే లక్ష్యంతో అధికారులు పారిశ్రామిక రంగాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు కార్యాచరణ రూపొందించాలని చెప్పారు. వనరులను సద్వినియోగం చేసుకుంటూ పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి పథంలో నడిపేందుకు అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలన్నారు. గాజువాక, ఆటోనగర్ వద్ద గల రోడ్ ఓవర్ బ్రిడ్జి(ఆర్.వో.బి.), పెద గంట్యాడ, అగనంపూడి, ఆటోనగర్లలో ఫ్లాట్ ఫ్యాక్టరీ కాంప్లెక్స్, పీఎం విశ్వకర్మ యోజన పథకం తదితర అంశాలపై సుదీర్ఘంగా చర్చించిన ఆయన పలు అంశాలపై అధికారులకు దిశానిర్దేశం చేశారు. నిర్మాణాలకు, పరిశ్రమల నిర్వహణకు అవసరమైన నీటి వనరులను సమకూర్చాలని, సౌసైటీ భవనాల నిర్మాణానికి తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని చెప్పారు.భూ సేకరణ,సింగిల్ విండో క్లియరెన్స్ అంశాల్లో వేగం పెంచాలని అధికారులను ఆదేశించారు. ఎంఎసఎంసీ సెక్టార్ల ఏర్పాటులో చురుగ్గా వ్యవహరించాలన్నారు. కోర్టు కేసులు, విజిలెన్స్ కేసుల విషయంలో సత్వరమే స్పందించి చర్యలు తీసుకోవాలన్నారు. ఆక్రమణల విషయంలో అప్రమత్తంగా ఉండాలని, నిర్ణీత సమయంలో చర్యలు తీసుకోవాలని చెప్పారు. సమావేశంలో భాగంగా ఐలా ప్రతినిధులు, పారిశ్రామిక వేత్తలు ఆటోనగర్, ఐటీ హిల్స్ వద్ద కావల్సిన సదుపాయాలపై, అన్ని రకాల సమావేశాలకు, సభలకు ఉపయోగపడే విధంగా పెద్ద హాలు నిర్మాణంపై కలెక్టరుకు నివేదించారు.
రూ.23,870 కోట్లతో “పోటెన్షియల్ లింక్డ్ క్రెడిట్ ప్లాన” విడుదల
విశాఖపట్నం జిల్లా అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచు కొని నేషనల్ బ్యాంక్ ఫర్ అగ్రికల్చర్ అండ్ రూరల్ డెవలప్మెంట్ (చీAదీA=ణ) 2025-26 సంవత్సరానికి సంబంధించి రూపొందించిన “పోటెన్షియల్ లింక్డ్ క్రెడిట్ ప్లాన” (PLP)ను కలెక్టర్, ఇతర అధికారుల చేతుల మీదుగా డీఐపీఈసీ సమావేశం అనంతరం విడుదల చేశారు. రూ.23,870.62 కోట్లతో క్రెడిట్ ప్లాన్ రూపొందించినట్లు నాబార్డ్ డెవలప్మెంట్ మేనేజర్ బసంత్ కుమార్ ఈ సందర్భంగా తెలిపారు. ఈ ప్రణాళిక ముఖ్యంగా ఎం.ఎస్.ఎం.ఈ.లు, పునరుత్పాదక ఇంధనం, ఎగుమతి క్రెడిట్, సుస్థిర వ్యవసాయంపై దృష్టి సారించిందని పేర్కొన్నారు. ఎంఎసఎంఈ రంగానికి రూ.16,207.50 కోట్లు, ఎగుమతి ఆధారిత వ్యాపారాల కోసం రూ.612 కోట్లు, పునరుత్పాదక ఇంధన రంగానికి రూ.300.74 కోట్లు, వ్యవసాయ రంగానికి రూ.3,368.99 కోట్లు, ఇతర విభిన్న అవసరాల కోసం రూ.3,384.38 కోట్లు కేటాయించినట్లు వివరించారు.ఈ ప్రణాళిక అన్ని రంగాల అవసరాలను పరిగణనలోకి తీసుకొని సుస్థిర అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడంలో దోహదప డుతుందని బసంత్ కుమార్ పేర్కొన్నారు. – జి ఏ సునీల్ కుమార్

భూగోళంపై నానాటికీ పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్ర తలు.. ఆ కారణంగా చోటుచేసుకుంటున్న వాతావరణ మా ర్పుల గురించి శాస్త్రవేత్తలు ఎప్పటికప్పుడు హెచ్చరి స్తూనే ఉన్నారు.అందుకు తగ్గట్టే వాతావర ణంలో సహజంగా ఏర్పడే పరిస్థితులు తీవ్రరూపం దాల్చి వైపరీత్యాలుగా మారుతున్నాయి. వేసవిలో గాలి దుమారాలు సహజం. కానీ వాటి తీవ్రత ఊహించని రీతిలో పెరిగి మహానగరాలను వణికిస్తున్నాయి. మనుషుల ప్రాణాలు తీస్తున్నాయి. గాలి దుమారాలు, ధూళి తుఫాన్లు, వర్షాల తీవ్రత నానాటికీ పెరగడం ఒకెత్తయితే.. ఇలాంటి విపత్తుల సంఖ్య కూడా పెరుగుతూ పోతోంది. గతేడాది వ్యవధిలోనే దేశవ్యాప్తంగా చోటుచేసుకున్న కొన్ని ఘటన లను పరిశీలిస్తే..
. 2024 మే 13: దేశ ఆర్థిక రాజధాని ముంబై నగరంపై ప్రచండ వేగంతో కూడిన గాలులతో ధూళి తుఫాను విరుచుపడింది.ఈధాటికి ఘట్కోపర్ ప్రాం తంలో ఓభారీ ీVAర్డింగ్ నిట్టనిలువుగా పక్కనేఉన్న పెట్రోల్ బంక్‌పై కుప్పకూలింది.దాని కింద నలిగి 14మంది ప్రాణాలు కోల్పోగా,మరో 74మంది తీవ్ర గాయాల పాలై ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నారు.ఇదే రోజు గుజరాత్ రాష్ట్రంలో అహ్మదాబాద్, గాంధీనగర్ సహా పలు ప్రాంతాల్లో ధూళి తుఫాను బీభత్సం సృష్టిం చింది. ఆ తర్వాత ఉరుములు, మెరుపులతో కూడిన భారీ వర్షం విరుచుకుపడింది.రహదారులపై వాహ నాల రాకపోకలను స్తంభింపజేసింది.
. మే 10: దేశ రాజధాని ఢిల్లీ నగరాన్ని ధూళి తుఫాను అతలాకుతలం చేసింది.ఈ గాలి దుమా రంలో ఇద్దరు ప్రాణాలు కోల్పోగా, మరో 23 మంది గాయాల పాలయ్యారు.
. ఏప్రిల్ 13: భారత వాతావరణ శాఖ హెచ్చ రించినట్టే రాజస్థాన్‌పై అనేక ధూళి తుఫాన్లు విరుచుకు పడ్డాయి. తీవ్రమైన వేగంతో కూడిన గాలుల ధాటికి కచ్చా గృహాలు సహా అనేక నిర్మాణాలు దెబ్బతిన్నాయి. ఉరుములు, మెరుపులతో కూడిన వర్షాలు పడ్డాయి.
భూతాపమే కారణం..
అతి భారీ వర్షాలు,తీవ్రమైన వేడి గాలులుతో పాటు తరచుగా సంభవిస్తున్న అతి తీవ్ర ధూళితుఫాన్లు,గాలి దుమారాలకు భూతాపమే కారణమని పాఠశాల విద్యార్థిని అడిగినా చెబుతాడు.ఇండియన్ ఇన్‌స్టి ట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాపికల్ మెట్రాలజీ అధ్యయనం ప్రకారం1950 నుంచి నమోదైన ఘటనలను పరిశీ లిస్తే వాతావరణ మార్పుల కారణంగా సంభవిస్తున్న వైపరీత్యాల సంఖ్య మÖడు రెట్లు పెరిగిందని తేలింది. ఈ సమాచారాన్ని ‘నేచర్ కమÖ్యనికేషన్స’ పేరుతో నిర్వహిస్తున్నసైన్స్ మ్యాగజీన్లో ప్రచురించింది. ఇలాం టి తీవ్రమైన వాతావరణ పరిస్థితులు,విపత్తుల కార ణంగా అనూహ్య స్థాయి వరదలు సంభవిస్తూ ప్రజల ఆస్తి, ప్రాణనష్టాలు కలుగజేస్తున్నాయని పేర్కొంది. భారత్‌లో ఎక్కువగా ఉత్తర, మధ్య భారత రాష్ట్రాల్లో ఇలాంటివి చోటుచేసుకుంటున్నాయి.గుజరాత్, మహా రాష్ట్ర,మధ్యప్రదేశ్,చత్తీస్‌గఢ్,తెలంగాణ, ఒడిశా, ఝా ర్ఖండ్, అస్సాం,మేఘాలతో పాటు పశ్చిమ కనుమలకు ఆనుకున్న గోవా,కర్ణాటక కోస్తా ప్రాంతం, ఉత్తర కర్ణాటకలో ఈతరహా విపత్తులకు ఎక్కువగా నమోద వుతున్నాయి. ఇంటర్నేషనల్ ఫోరం ఫర్ ఎన్విరాన్ మెంట్, సస్టెయినబులిటీ అండ్ టెక్నాలజీ సంస్థ వ్యవస్థాపక సీఈవో చంద్ర భూషణ్ ఇసుక తుఫాన్లు పెరగడానికి కారణం భూతాపమే అని చెబుతున్నారు.
భూతాపం ఎందుకు పెరుగుతోంది.?
భూతాపాన్ని పెరగడానికి కారణాల్లో ముఖ్యమైనది భూమ్మీద గ్రీన్ హౌజ్ వాయువుల స్థాయి పెరగడమే. కార్బన్ డై ఆక్సైజ్ సహా మరికొన్ని వాయువులను గ్రీన్ హౌజ్ వాయువులుగా పేర్కొంటారు. భూగోళంపై ఇవి ఒక మోతాదులో ఉండకపోతే ప్రాణికోటి బ్రతక డం కూడా కష్టమే. సూర్య కాంతి లేని సమయంలో (రాత్రి వేళల్లో) భూమి అత్యంత శీతల పరిస్థితిని ఎదుర్కోకుండా ఈగ్రీన్ హౌజ్ వాయువులు అడ్డుకుం టాయి. ఫలితంగా రాత్రివేళల్లో జీవరాశి మనుగడ సాగించగల్గుతోంది. అయితే వీటి మోతాదు వాతావర ణంలో పెరిగే కొద్ది అనర్థాలు, వైపరీత్యాలే. కర్బన ఉద్గారాలు పెరగడంలో శిలాజ ఇంధనాల (పెట్రోలి యం ఉత్పత్తులు)తో నడిచే వాహనాలు, నేల బొగ్గుతో నడిచే విద్యుత్ కేంద్రాలు, పరిశ్రమలు వెదజల్లే వాయు కాలుష్యం వంటివి ప్రధానమైనవి. శిలాజ ఇంధనాల వాడకాన్ని తగ్గించేందుకు భారత ప్రభుత్వం ప్రణాళిక, లక్ష్యం నిర్దేశించుకుంది.
విపత్తులను ముందే గుర్తించగలమా?
ప్రకృతికి ఎదురొడ్డి నిలబడడం భూమ్మీద మనిషికే కాదు ఏజీవరాశికి కూడా సాధ్యం కాదు. కానీ ప్రకృతి వైపరీత్యాన్ని ముందే పసిగట్టగల్గితే..దాని బారిన పడి ప్రాణాలు పోకుండా కాపాడుకోవచ్చు. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వాతావరణ పరిశోధన సంస్థలు వాతావర ణంలో మార్పులను పసిగట్టి తగిన హెచ్చరికలు జారీ చేస్తుంటాయి.అయితే ప్రకృతిలో సంభవించే అన్ని రకాల వైపరీత్యాలను, వాటి తీవ్రతను ముందుగానే అంచనా వేయడం అన్ని వేళలా సాధ్యం కాదు. ఎందు కంటే వాతావరణం అన్నదే అత్యంత సంక్లిష్ట మైన అంశం.సుదీర్ఘ అనుభవం,లోతైన అవగాహన, అత్యా ధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని వినియోగిస్తూ భారత వాతావరణ శాఖ ఈ మధ్య కాలంలో చాలా అంశాల్లో ముందుగానే హెచ్చరిస్తోంది. ముఖ్యంగా హీట్ వేవ్ (వేడి గాలులు), తుఫాన్లు, వాటి తీవ్రత విషయంలో వాతావరణ శాఖ అంచనాలు దాదాపుగా నిజమవుతు న్నాయి.ఆ హెచ్చరికలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్రభు త్వాలు చర్యలు తీసుకున్నప్పుడు ప్రాణనష్టాన్ని నివారిం చగల్గుతున్నాం.హీట్ వేవ్, తుఫాన్లను అంచనా వేయ గల్గినంతగా..ప్రకృతిలో సంభవించే అన్ని వైపరీత్యా లను పసిగట్టడం,లేదా వాటి తీవ్రతను అంచనా వేయ డం సాధ్యం కాదు. ఈ వైపరీత్యాలను అడ్డుకోవాలంటే తక్షణం భూతాపం పెరగకుండా చర్యలు చేపట్టడమే ఏకైక మార్గమని ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ పరిశో ధకులు,నిపుణులు చెబుతున్నారు.
2025లో ఇదేతీవ్ర వాతావరణ పరిస్థితులు
ఇదే కారణం2024 సంవత్సరలో కళ్లువిప్పే అనుభవంగా నిలిచింది,ముఖ్యంగా వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంపై అవగాహన లేని వారికీ కూడా. ప్రపంచంలోని ఏదో ఒక ప్రాంతంలో తీవ్ర వాతా వరణ సంఘటనలు నమోదయ్యాయి. ప్రపంచవ్యాప్తం గా ఈ విపత్తుల ప్రభావం పెద్ద ఎత్తున కనిపించిన ప్పటికీ,భారత్ వాతావరణ మార్పుల కారణంగా అత్య ధికంగా ప్రభావితమైన దేశాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. దీన్ని బహిరంగం చేసేందుకు, న్యూ ఢిల్లీ కేంద్రంగా పనిచేసే సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ (్పుSజు) విడుదల చేసిన ‘స్టేట్ ఆఫ్ ఇండియాస్ ఎన్వి రాన్‌మెంట్ 2025’నివేదిక ప్రకారం,2024లో గణనీ యమైన 274రోజులలో 255 రోజులు (93శాతం) కనీసం ఒక్క ప్రాంతంలో అయినా తీవ్ర వాతావరణ మార్పులను చవిచూశాయి. ఇది 2023లో నమోదైన 235రోజుల కంటే,2022లో నమోదైన 241 రోజుల కంటే ఎక్కువ.
2025 కూడా భయంకరమే!
2024 ఇంత దారుణంగా ఉంటే, 2025లో పరిస్థితి మరింత దిగజారుతుందని వాతావరణ శాఖ హెచ్చరికలు జారీచేశాయి.భారత వాతావరణ విభా గం (Iవీణ)ప్రకారం,ఈ ఏడాది వేసవి మామÖ లు కంటే తొందరగా ప్రారంభమవుతోంది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే తెగిన వేడిమి, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, తరచూ కనిపించే ఎండగాలి (Hవat ఔaఙవs) పరిస్థితులు ఉండబోతున్నాయి.ఇప్పటికే 2025 ఫిబ్రవరి నెలను 1901నుండి ఇప్పటివరకు నమోదైన అత్యంత వేడి కలిగిన ఫిబ్రవరి నెలగా ప్రకటించారు.
విపత్తుల ముప్పు
కేరళలోని వయనాడ్‌లో 2024 జూలైలో జరిగిన భారీ భూసలనం కారణంగా 350మంది కిపైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారు, ఇంకా చాలా మంది కనిపించకుండా పోయి మృతులుగా ప్రకటించారు. మరోవైపు,రాజస్థాన్‌లోని జైసల్మేర్‌లో ఒక్కరోజులో 55% సీజన్ వర్షపాతం పడింది. ఇదే సమయంలో, లేహ్ వంటి హిమప్రాంతాల్లో కూడా 2024 జూలైలో ఉష్ణతరంగాలు(Hవatwaఙవs) నమోదయ్యాయి.
భారతదేశంలో వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం
2024లో తీవ్ర వాతావరణ సంఘటనల కారణంగా3,238 మంది మరణించారు, ఇది 2022 లో నమోదైన 2,755మరణాలతో పోలిస్తే 18% పెరుగుదల. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 2024 సంవత్సరం సగటు ఉష్ణోగ్రత1.5ళ్పుీపెరిగిన మొదటి సంవ త్సరం.యÖరోపియన్ యÖనియన్ యొక్క కోపర్నికస్ క్లైమేట్ ఛేంజ్ సర్వీస్ 2024లో గ్లోబల్ సర్ఫేస్ ఎయిర్ టెంపరేచర్ 11 నెలలపాటు 1.5ళ్పుీ కంటే ఎక్కువగా నమోదైనట్లు వెల్లడించింది.
భారతదేశానికి ఎందుకు ఎక్కువ ప్రమాదం?
పుణెలోని ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాపికల్ మీటియరాలజీ కి చెందిన వాతావరణ శాస్త్రవేత్త డా. రాక్సీ మాథ్యూ కోల్ ప్రకారం, భారతదేశం సమీప హీలియో గ్రాఫికల్ దృష్ట్యా ఎక్కువ సూర్యరశ్మిని గ్రహిస్తుంది.అర్బన్ ప్రాంతాల్లో cశీఅcతీవtవ వల్ల రాత్రిపూట కూడా వేడిమితగ్గదు.ఈ మార్పుల కారణంగా ఉష్ణతరంగాల తీవ్రత3-6 రెట్లు పెరిగే అవకాశం ఉంది.గ్లోబల్ ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం ఎలా విపత్తులకు దారి తీస్తోంది.ఓషన్లు ఎక్కువ వేడిని గ్రహిస్తున్నాయి.దీనివల్ల అధిక ఆవిరి ఉత్పత్తి జరుగు తుంది.ఈ అధిక తేమ గాలికి అదనపు శక్తిని ఇస్తుంది, చెడిపోయే వాతావరణ పరిస్థితులను(స్టార్ములు, సైక్లో న్లు) ప్రేరేపిస్తుంది.ప్రపంచవ్యాప్తంగా సముద్ర మట్టాలు సంవత్సరానికి 3మిల్లీమీటర్ల చొప్పున పెరుగుతు న్నాయి.భారతీయ మహాసముద్రం ఉష్ణోగ్రత 1.2ళ్పుీపెరిగింది, ఇది సముద్ర మట్టాలను ఇంకా వేగంగా పెంచే ప్రమాదం ఉంది.
ఆరోగ్యంపై ప్రభావం
వేడిగాలులు,అధిక ఉష్ణోగ్రతలు వేడి సంబం ధిత వ్యాధులను పెంచుతున్నాయి (ఉదాహరణకు, హీట్ స్ట్రోక్, డెంగ్యూ, మలేరియా, చికున్‌గునియా). మానవ సమÖహాలు ఎక్కువగా ఉండే నగరాల్లో మరింత భయంకరమైన ప్రభావాలు కనిపించనున్నా యి.2040నాటికి 2బిలియన్ మంది ప్రజలు 0.5ళ్పుీ అధిక ఉష్ణోగ్రతలను ఎదుర్కొనవలసి ఉంటుంది.
ప్రపంచ రాజకీయాలు చర్యలు
డైరెక్టర్ సునితా నరైన్ ప్రకారం,కొన్ని దేశాలు క్లైమేట్ చేంజ్ ను మేనేజ్ చేయడం మానేశాయి. అమెరికా వంటి దేశాలు మళ్లీ ఇంధన తవ్వకాలను (ణతీఱశ్రీశ్రీ,దీaby,ణతీఱశ్రీశ్రీ!) ప్రోత్సహిస్తున్నాయి, ఇది ఇతర దేశాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది.ప్రపంచం ఇప్పటికే1.5ళ్పుీ గ్లోబల్ కార్బన్ బడ్జెట్ ను అధిగమిం చింది, కనుక మరింత ఆలస్యం మానవజాతికి చాలా తీవ్రమైన ఫలితాలు తీసుకువస్తుంది.
ముగింపు
ఇప్పటికైనా సరైన చర్యలు తీసుకోకపోతే, భవిష్యత్తులో ఇంకా తీవ్రమైన వాతావరణ మార్పులు, విపత్తులు మనల్ని చుట్టుముడతాయి. సుదీర్ఘకాలిక పరిష్కారాలు ఎప్పుడు ప్రారంభిస్తామన్నదే మన భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తుంది. (ఇన్‌ఫుట్ : రెబ్బాప్రగడ రవి)

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఆర్థిక మంత్రి పయ్యావుల కేశవ్‌ అమరావతి లోని అసెంబ్లీలో 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి రూ.3,22,359.33 కోట్ల బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెట్టారు. ఈ బడ్జెట్‌ సామాజిక సంక్షేమ పథకాలు, విద్య, ఆర్థిక వ్యవస్థ, సాంకేతిక అండ్‌ నైపుణ్యాభివృద్ధిపై దృష్టి సారించింది. ప్రభుత్వం ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రంలో బడ్జెట్‌ కేటాయింపులు చూస్తే ముందుగా పాఠశాల విద్య ఇంకా అభివృద్ధి కోసం రూ.31,806 కోట్లు కేటాయించింది.
2025-2026 సంవత్సరానికి విశాఖపట్నం, చెన్నై, బెంగళూరు ఇంకా హైదరాబాద్‌లలో పారిశ్రామిక కారిడార్‌ల కోసం రూ.837కోట్లు, పరిశ్రమలు, లు సహా ఆహార ప్రాసెసింగ్‌ కోసం రూ.1,400 కోట్లు కేటాయించింది.అలాగే 26 సంవత్సరానికి రాష్ట్రంలో ఆర్థిక,సాంకేతిక పురోగతి కోసం రూ.55,730 కోట్లు కేటాయించింది.ప్రభుత్వ హమీలోని తల్లికి వందనం పథకం కోసం బడ్జెట్లో రూ 9,407 కోట్లను ప్రతిపా దించారు. అలాగే రూ.15వేలు చొప్పున తల్లుల ఖాతా ల్లో మే నెలలో నిధులు జమ చేస్తామని ప్రభుత్వం తేలిపింది. అన్నదాత సుఖీభవ పథకం అమలు కోసం రూ 6300కోట్లు ప్రతిపాదించారు. రైతు అనుబంధ రంగాలకు13,487కోట్లు కేటాయింపు చేసారు. అన్నదాత సుఖీభవ పథకం మూడు విడతలుగా, కేంద్రం అమలు చేస్తున్న పీఎంకిసాన్‌ కలిపి ఈ పథకం అమలు కానుంది.
పెన్షన్ల కోసం ఎన్టీఆర్‌ భరోసా పెన్షన్లు రూ.27,518 కోట్లు కేటాయించారు. అదే విధంగా చేనేత, నాయీ బ్రాహ్మణుల ఉచిత విద్యుత్‌కు రూ.450 కోట్లు ప్రతిపాదించారు. బడ్జెట్‌ లో పోర్టులు, ఎయిర్‌పోర్టులకి రూ.605 కోట్లు కేటాయింపులు చేసారు. మత్స్యకార భరోసా కోసం రూ 450 కోట్లను ప్రతిపాదించారు. తొలిసారిగా తెలుగు భాషకు నిధులను కేటాయిస్తూ తెలుగు భాషాభివృద్ధికి రూ.10 కోట్లు కేటాయించారు. మద్యపానం, మాదక ద్రవ్యాల వినియోగంప్కె వ్యతిరేక ప్రచారం కోసం బడ్జెట్టులో ప్రత్యేక కేటాయింపులు అలాగే నవోదయం 2.0స్కీం కిందమద్యపాన, మాదక ద్రవ్యాల వ్యతిరేక ప్రచారం కోసం కూడా నిధుల కేటాయింపు చేశారు.ఇక పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మా ణానికి6,705కోట్లను,సాగునీటి ప్రాజెక్టులకు 11,314కోట్లను కేటాయించారు. ప్రకృతి వ్యవసా యం ప్రోత్సహించడానికి రూ.61 కోట్లు, మార్కెటింగ్‌ శాఖకు రూ.315 కోట్లు, సహకార శాఖకు రూ.239 కోట్లు, వ్యవసాయం యాంత్రీకరణ కోసం రూ.219 కోట్లు,పంట రుణాలపై వడ్డీ రాయితీ కోసం రూ.250 కోట్లు, ఎరువుల నిర్వహణకు రూ.40 కోట్లు, ఆదరణ పథకం కోసం రూ.వెయ్యి కోట్లు, ఆర్టీజీఎస్‌ కోసం రూ.101 కోట్లు,దీపం 2.కోసం రూ.2,601 కోట్లు, జల్‌జీవన్‌ మిషన్‌కోసంరూ.2,800కోట్లు కేటాయిం చారు.
తల్లికి వందనం
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గత తొమ్మిది నెలలుగా ఎదురు చూస్తున్న తల్లికి వందనం కార్యక్రమం ఈ ఏడాది ప్రభుత్వం అమలు చేయనుంది. బడ్జెట్‌ లో నిధులు కేటాయింపులు చేసింది. 9,407 కోట్ల రూపాయలను కేటయిస్తూ ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుంది. వచ్చే విద్యా సంవత్సరం నుంచి తల్లికి వందనం పథకాన్ని అమలు చేయనున్నట్లు బడ్జెట్‌ ప్రసంగంలో ఆర్థిక మంత్రి పయ్యావుల కేశవ్‌ ప్రకటించారు. తల్లికి వందనం అమలు చేస్తామని ఇదివరకే ప్రకటించినా బడ్జెట్‌ లో నిధులు కేటాయింపు ఎలా ఉంటుదన్న దానిపై ఆసక్తిగా అందరూ ఎదురు చూస్తున్నారు.
మే నెల నుంచి…
వచ్చే ఏడాది పాఠశాలలు ప్రారంభం కాగానే తల్లికి వందనం పథకాన్ని అమలు చేయనున్నారు. ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో విద్యార్థుల సంఖ్య పెంచడానికి తల్లికి వందనం పథకాన్ని ఎన్నికల సమయంలో చంద్రబాబు నాయుడు ప్రకటించారు. గత వైసీపీ ప్రభుత్వంలో అమ్మవొడి పథకం కింద తల్లి ఖాతాలోనే నిధులను జమ చేసేవారు. అయితే చంద్రబాబు నాయుడు తన ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా తల్లికి వందనం పేరిట ప్రతి విద్యార్థికి పదిహేను వేల రూపాయలు ఇస్తామని ప్రకటించారు. ఇంట్లో ఎంత మంది విద్యార్థులున్నా వారికి ఈ పథకం వస్తుందని కూడా చంద్రబాబు ఎన్నికల ప్రచారంలో పదే పదే చెప్పారు. గత ప్రభు త్వం మాత్రం అమ్మఒడి ఇంటికి ఒక్కరికే ఈ పథకాన్ని అందించింది.
అర్హతలివే…దీంతో పాఠశాలలు జూన్‌ నెల నుంచి ప్రారంభం కానున్నాయి.మేనెల నుంచి తల్లికి వందనం కింద నిధులు జమ చేయాలని నిర్ణయిం చారు. ఇందుకోసం ప్రతి వాళ్లు రేషన్‌ కార్డు లేదా ఆధార్‌ కార్డు ఉండాల్సి ఉంటుంది. చదువుకునే ప్రతి విద్యార్థికి ఏడాదికి పదిహేను వేలరూపాయలు ఇస్తా మని చెప్పడంతో ఇప్పటికే దీనిపై అధికారులు కసర త్తులు ప్రారంభించారు. హాజరుశాతం కూడా 75 శాతం పైన ఉంటేనే గత ప్రభుత్వం అమ్మఒడి పథకం నిధులు విడుదల చేసేది. దానిని ఈ ప్రభుత్వం అలాగే కొనసాగించే వీలుంది. దీంతో పాటు దారిద్య్ర రేఖకు దిగువ ఉన్న వారికే ఈ పథకం వర్తింప చేయను న్నారు. తెలుపు రంగు రేషన్‌ కార్డు తప్పనిసరి. కుటుం బంలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగి ఉన్నా ఈ పథకం వర్తించదని అందుతున్న సమాచారాన్ని బట్టి తెలుస్తోంది. అయితే త్వరలోనే దీనికి సంబంధించి విధివిధానాలను ప్రభు త్వం ప్రకటించనుంది.-(జిఎన్‌వి సతీష్‌)