పేదల జేబులకు పన్ను కుబేరుల సంపదకు..
సంపదపై పన్ను, జీఎస్టీ భారం..సామాజిక న్యాయానికి కొత్త ఆర్థిక విధానం అవసరం
ఆర్థిక అసమానత పన్నుల విధానం ఆదివాసీ హక్కులపై ప్రత్యేక విశ్లేషణ
ఒక ఆదివాసీ ప్రాంతంలో నివసించే పేద మహిళ స్థానికదుకాణంలో ఉప్పు,సబ్బు,వంటనూనె,పిల్లల పుస్తకాలు కొనుగోలు చేస్తుంది.ఆమె కొనుగోలు చేసే వస్తువుల్లో పన్ను వర్తించే ప్రతి వస్తువుపై జీఎస్టీ చెల్లించాల్సి వస్తుంది. మరోవైపు,కోట్లాది రూపాయల విలువైనఆస్తులు,భూములు,షేర్లు,పెట్టుబడులు కలిగిన సంపన్నుల నికర సంపదపై ప్రత్యేకంగా విధించే సంపద పన్ను మాత్రం ప్రస్తుతం దేశంలో అమల్లో లేదు.ఈరెండు పరిస్థి తుల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం మన పన్నుల విధానంలో సామాజికన్యాయం ఎంత వరకు ప్రతిబింబిస్తోందనే ప్రశ్నను లేవనెత్తుతోంది.- రెబ్బాప్రగడ రవి,ఎడిటర్
భారతదేశంలో ఒకప్పుడుఅమల్లో ఉన్న సంపద పన్నును 2015 ఆర్థిక చట్టం ద్వారా రద్దు చేశారు.2016-17 అసెస్ మెంట్ సంవత్సరం నుంచి ఇదిఅమల్లోకి వచ్చింది. పన్ను వసూళ్లతో పోలిస్తే నిర్వహణ, అమలు ఖర్చులు ఎక్కువగా ఉన్నాయనే కారణంతో ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.అధిక ఆదాయం కలిగినవారిపై సర్‌చార్జి విధించడంద్వారా ఆదాయం సమకూర్చుకోవచ్చని అప్పట్లో ప్రభుత్వం పేర్కొంది. అయితే సంపద అసమానతలు పెరుగుతున్న ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో సంపదపై పన్ను విధానాన్ని మరోసారి సమీక్షించాల్సిన అవసరం ఉందనే వాదన బలపడుతోంది.ప్రపంచ అసమానత నివేదిక-2026 ప్రకారం, భారతదేశంలోని అత్యంత సంపన్నులైన 10శాతం మంది దేశ మొత్తం సంపద లో సుమారు 65శాతం కలిగి ఉండగా, అగ్రశ్రేణిలోని ఒకశాతం మంది వద్దనే 40.1శాతం సంపద కేంద్రీకృతమై ఉం ది.మరోవైపు, దిగువన ఉన్న50శాతం ప్రజల వాటా మొత్తం సంపదలో కేవలం 6.4శాతమే.ఈగణాంకాలు దేశంలో సంపద పంపిణీలోఉన్న తీవ్ర అంతరాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి.సంపన్నుల సంపద పెరుగుదల ఒకవైపు..పేదల జీవన వ్యయం మరోవైపు!.ఇది కేవలం ఆర్థిక అసమానతకు సంబంధించిన అంశం మాత్రమే కాదు.సామాజికన్యాయం, పర్యావరణ పరిరక్షణ,వనరుల సమాన పంపిణీతో ముడిపడి ఉన్న కీలక ప్రశ్న.
పన్ను భారం ఎవరి మీద పడుతోంది?
పేదలు : పేద,మధ్యతరగతి కుటుంబాలు తమ ఆదాయంలో అధికభాగాన్ని ఆహారం, దుస్తులు,విద్య,వైద్యం,నిత్యావసరాలకోసం ఖర్చు చేస్తాయి.ఈ కొనుగోళ్లలో పన్ను వర్తించే వస్తువులపై జీఎస్టీ చెల్లించాల్సి ఉం టుంది.పన్ను రేటుఒకేలా ఉన్నప్పటికీ, తక్కు వ ఆదాయం కలిగిన కుటుంబాలపై దాని ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఎందు కంటే వారి ఆదాయంలో వినియో గానికి వెచ్చించే వాటా అధికం.అందుకే పరోక్ష పన్నులను చాలామంది ఆర్థిక నిపుణులు ప్రతికూల ప్రభావం చూపే పన్నులుగా (=వస్త్రతీవssఱఙవ Taఞవs) విశ్లేషి స్తారు.
మధ్యతరగతి : ఉద్యోగులు తమ వేతనాలపై ఆదాయపు పన్ను నిబంధనలకులోబడి ఉం టారు.జీతం,పెట్టుబడులు,ఆస్తుల వివరాలు పన్ను వ్యవస్థ పరిధిలోకి వస్తాయి.ధరల పెరుగుదల,గృహరుణాలు,విద్య,వైద్య ఖర్చు లు వంటిభారాలతో మధ్యతరగతి కుటుం బాలుకూడాఆర్థిక ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటు న్నాయి. కుబేరులు : సంపన్నుల ఆదాయం కేవలం జీతాల రూపంలోనే ఉండదు.భూములు, భవనాలు,షేర్లు,వ్యాపార సంస్థలు, పెట్టు బడులు, మూలధన లాభాలు వంటి అనేక రూపాల్లో సంపద పెరుగుతుంది.వీటిపై ప్రస్తుత చట్టాల ప్రకారం వివిధరకాల పన్నులు వర్తిస్తాయి.అయితే మొత్తం నికర సంపదపై ప్రత్యేకంగా విధించే సంపద పన్ను ప్రస్తుతం అమల్లో లేదు.అందువల్ల అత్యంత సంపన్నులపై సంపద ఆధారిత పన్ను విధానం అవసరమా?అనే చర్చకు ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది.
సంపద అసమానత-పర్యావరణ అన్యాయం
సంపద కేంద్రీకరణ ప్రభావం ఆర్థిక రంగా నికే పరిమితం కాదు.అధిక వినియోగం, విలాసవంతమైన జీవనశైలి, భారీ పరిశ్ర మలు,మైనింగ్ ప్రాజెక్టులు పర్యావరణంపై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి.ఈ ప్రభావాల వల్ల అడవులు,నీటి వనరులు,భూమి,జీవ వైవిధ్యం దెబ్బతింటున్నాయి.కానీ ఈ పర్యా వరణ విధ్వంసంవల్ల ఎక్కువగా నష్టపోయేది ఆదివాసీ,గ్రామీణ సమాజాలే.అడవుల నరికి వేత,నీటి కాలుష్యం,భూగర్భ జలాల క్షీణత, వరదలు,కరువులు,జీవనోపాధికోల్పోవడం వంటి సమస్యలను వారు ప్రత్యక్షంగా ఎదుర్కొంటున్నారు.పర్యావరణ మార్పులకు అనుగుణంగా జీవన విధానాలను మార్చు కోవడానికి అయ్యే అదనపు ఖర్చు కూడా వారిపైనే పడుతోంది.అందువల్ల పర్యావరణ పరిరక్షణకు,ప్రభావిత ప్రాంతాల అభివృద్ధికి ప్రభుత్వాలకు తగిన ఆర్థిక వనరులు అవసరం. ఆభారాన్ని పేదలపై మరింత మోపడం కాకుండా,అధిక సంపద కలిగిన వర్గాల నుంచి న్యాయమైన వాటాను సమ కూర్చుకోవడం గురించి చర్చించాలి.
ఆదివాసీ ప్రాంతాలు-సమత తీర్పు ప్రాధాన్యం
1997లో సుప్రీంకోర్టు వెలువరించిన చారిత్రాత్మక సామత తీర్పు షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో ఆదివాసీ భూములు,సహజ వనరుల పరిరక్షణకు కీలకమైన రాజ్యాంగ భరోసాను కల్పించింది. షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతా ల్లో గిరిజన భూములను గిరిజనేతరులకు బదిలీ చేయడంపై ఉన్న చట్టపరమైన పరిమితులను స్పష్టం చేస్తూ, ప్రైవేటు సంస్థలకు మైనింగ్ లీజుల కేటాయింపుపై కీలక మార్గదర్శకాలు ఇచ్చింది.ఈ తీర్పు సారాంశం కేవలం భూముల పరిరక్షణకే పరిమితం కాదు.ఆదివాసీ ప్రాంతాల్లోని ఖనిజాలు, అడవులు,నీరు,భూమి వంటి సహజ వనరులపై స్థానిక ప్రజలహక్కులు, వారి జీవనాధారాలు, రాజ్యాంగ పరిరక్షణకు కూడా ఇది సంబంధించినది.గనుల తవ్వకాల ద్వారా లాభాలు పొందే సంస్థల కార్యకలాపాల వల్ల స్థానిక ప్రజలకు కలిగే నష్టాలను గుర్తించి,ఆప్రాంతాల అభివృద్ధికి తగిన నిధులు కేటాయించాలి. జిల్లా ఖనిజ ఫౌండేషన్ (ణవీఖీ) నిధులు,రాయల్టీలు, పర్యావరణ పరిరక్షణచర్యలు ప్రజల ప్రయో జనాలకు ఉపయోగపడాలి. ఐదవ షెడ్యూల్,పెసా చట్టం (PజుSA), అటవీ హక్కుల చట్టం (ఖీ=A) స్ఫూర్తికి అనుగు ణంగా గ్రామసభల భాగస్వామ్యం, స్థానిక ప్రజల హక్కులకు ప్రాధాన్యం కల్పించాలి. సహజ వనరుల నుంచి వచ్చే సంపద కొద్దిమంది చేతుల్లోనే కేంద్రీకృతం కాకుండా,ఆ వనరులపై ఆధారపడి జీవించే ప్రజల అభివృద్ధికి కూడా దోహదపడాలి. ఇదే సామాజిక న్యాయానికి అసలైన అర్థం.
పరిష్కార మార్గాలు-ఏం చేయాలి
- సంపద పన్నుపై పునరాలోచన : అత్యధిక నికర సంపద కలిగిన వర్గాలపై సంపద పన్ను లేదా ప్రత్యేక లెవీ విధించే అవకాశాలను ప్రభుత్వం పరిశీలించాలి.ఆస్తుల విలువను పారదర్శకంగా అంచనా వేసే విధానం, పన్ను ఎగవేతను అరికట్టే నిబంధనలు రూపొందించాలి.
- వారసత్వ సంపదపై చర్చ : భారీ స్థాయిలో తరతరాలకు బదిలీ అయ్యే ఆస్తులు,సంపదపై పన్ను విధించే అవకాశాలను సామాజిక, ఆర్థిక ప్రభావాల ఆధారంగా చర్చించాలి.దీనివల్ల సమాజానికి న్యాయమైన వాటా లభించేలా విధానాలను రూపొందించాలి.
- నిత్యావసరాలపై పన్ను భారం తగ్గించాలి : పేద,మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు అవసరమైన ఆహార పదార్థాలు,విద్యా సామగ్రి,ఆరోగ్యసేవలపై పన్ను భారాన్ని తగ్గించే విధానాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
- పన్నుల ఆదాయం ప్రజలకే ఉపయోగపడాలి : సంపద పన్ను లేదా ఇతర ప్రగతిశీల పన్నులద్వారా సమకూరే ఆదాయాన్ని విద్య,వైద్యం,తాగునీరు,పర్యావరణ పరిరక్షణ,ఆదివాసీ ప్రాంతాల అభివృద్ధి వంటి రంగాలకు వినియోగించాలి.
- పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం : పన్నుల విధానం,పన్నువసూళ్లు,ప్రభుత్వ వ్యయం,సహజ వనరుల ద్వారా వచ్చే ఆదాయం వినియోగంపై ప్రజలకు స్పష్టమైన సమాచారం అందుబాటులో ఉండాలి.స్థానిక సంస్థలు,గ్రామసభలకు పర్యవేక్షణలో తగిన పాత్ర కల్పించాలి.
ముగింపు : సంపదకు సామాజిక బాధ్యత ఉండాలి ఒకదేశం తన పేదప్రజలరోజు వారీ కొనుగోళ్లపై పన్నులు వసూలు చేస్తూ, మరోవైపు అత్యధిక సంపద కేంద్రీకరణను నియంత్రించే విధానాలపై తగినంత దృష్టి పెట్టకపోతే సామాజిక న్యాయం ఎలా సాధ్య మవుతుంది? రైతుకు సాగునీరు, ఆదివాసీకి తాగునీరు,పేదవిద్యార్థికి నాణ్యమైన విద్య అందించలేని వ్యవస్థలో సంపద పంపిణీపై సమీక్ష జరగాల్సిన అవసరం లేదా? దేశ అభివృద్ధి అంటే కేవలం జీడీపీ పెరుగుదల, భారీ పెట్టుబడులు,కార్పొరేట్ లాభాలు మాత్రమే కాదు.ప్రతి పౌరుడికిఆహారం, నీరు, విద్య, వైద్యం, గౌరవప్రదమైన జీవితం అందినప్పుడే నిజమైన అభివృద్ధి సాధ్యమవుతుంది.సామత తీర్పు మనకు గుర్తుచేసే ప్రధాన సూత్రం ఏమిటంటే.. ఆదివాసీ భూములు,సహజ వనరుల పరిరక్షణ రాజ్యాంగ బాధ్యత.ఆవనరుల ద్వారా లభించే ప్రయోజనాలు స్థానిక ప్రజలకు కూడా అందాలి. సంపద సృష్టించే హక్కుతో పాటు సమాజం పట్ల బాధ్యత కూడా ఉండాలి.పేదలు మాత్రమే పన్నుల భారాన్ని మోయాలా? సంపద కలిగినవారు కూడా తమ న్యాయమైన వాటాను సమాజా నికి చెల్లించాలా?ఆఆదాయాన్ని విద్య, వైద్యం,పర్యావరణం,ఆదివాసీ ప్రాంతాల అభివృద్ధికి వినియోగించాలా?ఇవి కేవలం ఆర్థిక ప్రశ్నలు కావు.భారతదేశం ఎలాంటి సమాజంగా ఎదగాలనే దిశను నిర్దేశించే సామాజిక న్యాయ ప్రశ్నలు.