ఆదివాసుల చీకటి బతుకుల్లో అక్షర కాంతి..

అజ్ఞానం అన్ని సమస్యలకు మూలం. ఇంటర్నెట్‌, పేస్‌ బుక్‌, వట్సాప్‌ వంటి సాంకేతిక విప్లవం రాజ్యమేలు తున్న నేడు సరస్వతి కాళు మోపని ఆదివాసి గ్రామా లు ఇంకా ఉన్నాయంటే నమ్మశక్యం కాదు.కాని ఇది నిజం.స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో తెల్లదొరలను తరిమి కొట్టడం,ముఠాదారి వ్యవస్థల రద్దు, స్వేచ్ఛను పొం దడం మాత్రమే కాకుండా తన సొంత ప్రజలు (ఆది వాసులు) విజ్ఞానవంతులు కావడం కుడా అంతే ముఖ్యమని గుర్తించిన గొప్ప దార్శని కుడు మర్రి కామయ్య. సుమారు 90ఏళ్ల క్రితమే ఆదివాసులకు చదువు అవసరాన్ని గుర్తించి పాఠశాలలు తెరిచి విద్యాభివృద్దికి కృషిచేసిన ఆది వాసుల మరో జ్యోతి రావు పూలే మర్రి కామయ్య. ఆయనతో పాటు డుంబేరి వీరన్న, రేగం భీమేశ్వర రావు, పొండోయి కొండన్న, మర్రి దన్ను (మర్రి కామయ్య కుమారుడు), కంట మచ్చేలు,బొండా మల్లుడు,బొండా బాలన్న మొదలైన అనేకమంది ఈ కార్యదిక్షలో భాగమ య్యారు.1940 వ సంవత్సంలో నెలకొల్పిన ‘‘ఆంద్ర శ్రామిక ధర్మరాజ్య సభ మాడుగుల, అనంతగిరి కొండ జాతి శాఖ సంఘము’’ల ద్వారా స్వాతంత్య్ర కాంక్షతో పాటు ఏజేన్సిలో పాఠశా లలు నెలకొల్పి, స్వీయ పర్యవేక్షణలో అక్షరోద్యమాన్ని నడిపించారు. ఈ బృహత్‌ కార్యానికి రెబ్బప్రగడ మండే శ్వర శర్మ గారు సంఘ కార్యదర్శిగా ఎంతగానో దోహద పడ్డారు. చదువుకున్న ఆదివాసీ యువకులను గుర్తించి, తూర్పు గోదావరి జిల్లా కొవ్వూరులో శిక్షణ ఇప్పించి ఉపాద్యయులుగా నియ మించారు. ఆ సంఘం ద్వారా శిక్షణ పొందిన ఉపాద్యయుడి (మండి పెంటయ్య, జనకోట) వద్దనే తొలి అక్షర భ్యాసం చేసిన నాకు ఈ కొద్ది విషయాలు మీ ముందుకు తెచ్చే అవకాశం దొరికినందుకు సంతోసిస్తున్నాను. మధ్య కాలంలో పోలీసులు కామయ్యను అరెస్టు చేసి జైలుకు వేశారు. కామయ్యకు సంబందించిన భూములు, పశువులు ఇతర ఆస్తులు స్వాధీనం చేసుకుని వేలం వేశారు.బ్రిటిష్‌వారు,ముఠాదార్లు, సావుకార్లు, ధనవంతులు, ఉద్యోగులు ఏకమై ప్రజలపై దౌర్జన్యాలకు పాల్పడుతున్నారు. కాంగ్రెస్‌లో చేరిన వారిపై నిర్బంధాలు చేయడం,జైలు శిక్షలు వేయడం,లాఠీలతో కొట్టడం, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనకు పాల్పడటం వంటి ఆకృత్యాలకు చేసేవారు. బ్రిటిష్‌ వారు ప్రవేశపెట్టిన వేట్టిసాకిరి రద్దు,స్థానిక ప్రజల సంక్షేమం కోసం రహదారుల నిర్మాణం,ఆది వాసి యేతరుల వలసలను అరికట్టడం,సంత లలో వ్యాపారుల మోసలు అరికట్టడం,మద్య పాన నిషేధం,రవాణా,తపాల సౌకర్యాలు అందుబాటులోకి తీసుకు రావదానికి ఎనలేని కృషి చేశారు. భూగోళం హద్దులు చెరిగిపోయి ‘‘వసుదైక కుటుంబం (గ్లోబల్‌ ఫ్యామిలీ)’’గా మారిపోతున్న మర్రి కామయ్య ఉద్యమకాంక్ష మాత్రం నేటి వరకు నెరవేడడం లేదు. ఆ మహనీయుల కృషికి కొనసాగింపుగా గత నాలుగున్నర దశబ్దాలుగా గిరిజన విద్యార్థుల సంఘం (జి.యస్‌.యు) ఆదివాసుల విద్యాభి వృద్ధికి,ప్రజా సమస్యల పరిష్కారానికి ఎంతో కృషి చేస్తోంది.ఈ ఉద్యమ ప్రయాణంలో 1999 జనవరి 31న ముగ్గురు సహచర విద్యార్థి ఉద్యమకారులు కటారి కొండబాబు, కిల్లో సురేంద్ర కుమార్‌,మజ్జి జయరామ్‌లను జి.యస్‌.యు కోల్పోయింది. విద్యార్థుల, ప్రజల సమస్యలు పరిష్కారానికి విశాఖపట్నంలో జరిగిన బహిరంగ సభ ముగించుకుని తిరుగుప్రయాణంలో రోడ్డు ప్రమదానికి గురై ప్రాణాలు కోల్పోయారు.ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో బ్రిటీష్‌ వలసపాలనకు వ్యతిరేకంగా తూర్పు ఏజెన్సీలో కారం తమన్న దొరతో ప్రారంభమైన రంప తిరుగుబాటు (రంప రెబలియన్‌) విశాఖ మన్యం మీదుగా విజయనగరం వరకు పాకింది. 1917 నాటికి ఉధృతం దాల్చి 1922-24 నాటికి ముగి సింది. తదానంతరం 1930 తర్వాత ఆ పోరా టాన్ని మర్రి కామయ్య కాంగ్రెసుతో కలిసి కొన సాగించాడు.అవిభాజ్య విశాఖ మన్యానికి దక్షిణ బాగానా ఒరిషా సరిహద్దు కామయ్యపేట (హుకుంపేట మండలం) కేంద్రంగా ఆంగ్లే యులు పెంచిపోసించిన ముఠా సిస్టం, వెట్టి పని రద్దుకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమం సాగింది. రంప తిరుగుబాటు లాగయాతు వేట్టిసాకిరి రద్దుకు స్వాతంత్య్రనంతరం వరకు ఆదివాసులు కొనసాగించిన పోరాటల వరకు చరిత్రకారులు విస్మరిచిన,ఆ నాడు వారు వేసిన కరపత్రాలు, సర్వోదయ సేవ సంఘం అద్యక్షులు జర్సింగి మంగ్లన్న (గలగండ) కంబిడి బలాన్న (గూడ) కామయ్య గురించి అచువేసిన పుస్తకం, అందు బాటులో ఉన్న సమాచారం పుణ్యాన ఆదివా సుల విద్యాభివృద్ధికి (పాఠశాలల నిర్వహణకు) మర్రికామయ్య, అతని సహచర ఘనం చేసిన కృషి కొద్దిగానైన తెలుసుకునే అవకాశం దొరికింది. రంప తిరుగుబాటు (మన్యం పితూరి) దేశానికి స్వేచ్ఛ, స్వాతంత్య్రం తెచ్చిపెట్టడానికి ఎంతో దోహదం చేసినప్పటికీ, ఆ పోరాటంలో పాల్గొన్న అనేకమంది యోధుల త్యాగాలు చీకటిలో ఉండిపోవడం శోచనీయం. మన్యం పితూరి కోసం గాం గంటం దొర కుటుంబం సర్వస్వం త్యాగం చేసింది. గంటం దొర సోదరుడు మల్లు దొర దేశద్రోహం నేరం కింద అండమాన్‌ జైలులో శిక్ష అనుబవిం చాడు. ఆ కుటుంబంతో రాజకీయాలు నెరిపిన పాలకులు వారి మనువడు గాం బోడి దొరకు కనీసం ఒకఇల్లు కట్టి ఇవ్వలేకపోయారు. దాతల వితరనతో కాలం వెల్లడిస్తూ, చివరికి దిక్కులేని మరణం పొందాడు. ఐపీసీ సెక్షన్‌ 121 దేశద్రోహం నేరం కింద అండమాన్‌ జైలుకు పంపబడ్డ మొట్టమొదట ఖైది బోనంగి పండు పడాల్‌. పడాల్‌ తో పాటు మరో 12 మంది అతని సహచరులను దశలవారిగా అండమాన్‌ కు తరలించారు. పాలకులు విస్మరించిన ఈ మధ్యకాలంలో కొంతమంది మానవతవాదులు ఆదివాసి పోరాటలపై చేసిన అధ్యయనాలు, బ్రిటీష్‌ కాలం నాటి జైలు రికార్డులు ఆధారంగా నేడు కొంతమేరకు బయటి ప్రపంచానికి పరిచయమవుతుంది. ఇది ఒక శుభ పరిణామం. తెల్లవాడి పెత్తనానికి వ్యతిరేకంగా సాగుతున్న పోరాటానికి ప్రేరేపి తుడైన బోనంగి పండు పడాల్‌ ఇంట్లో భార్యకు గాని, కుటుంబ సభ్యులకు గాని చెప్పకుండా సాయుధ పోరులో చేరిపోయాడు. ఆ సమయం లో అతని భార్య లింగమ్మ ఏడేనిమిది నెలల గర్భవతి. పోలీసు స్టేషన్లపై పితూరీ సేనలు చేస్తున్న మెరుపు దాడులు తిరుగులేని స్వతంత్య్రోద్యమంగా ప్రాధన్యత సంతరిం చుకుంది. చింతపల్లి, కృష్ణదేవి పేట, రాజ మ్మంగి పోలీస్‌ స్టేషన్లపై మెరుపు దాడులు చేసి ఆయుదాలు స్వాధీనం చేసుకొన్న సంగతి తెలుసుకున్న స్థానిక ప్రజలు మరింత ఉత్తేజితు లయ్యారు. విశాఖ-తూర్పు ఏజెన్సీలలో ఆదివాసులు సాంప్రదాయ విల్లంబులతో చేస్తున్న గెరిల్లా దాడులు ఉద్యమానికి ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచింది. పండుపడాల్‌ ఆచూకీ తెలిపిన వారికి వంద రూపాయలు (రూ. 100/-లు) బహుమతి కూడా ప్రకటించింది బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వం. వాస్తవానికి పండు పడాల్‌ కు ఉరిశిక్ష పడిరది.13 మే1925న పునర్‌ విచారణ జరిపిన విశాఖపట్నం వాల్తేరు సెషన్స్‌ కోర్టు ఉరిశిక్షను రద్దు చేసి జీవిత ఖరగార శిక్షగా మార్చింది. పండుపడాల్‌ను 25ఏప్రిల్‌ 1926న అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులు పోర్టు బ్లేయర్‌ లోని సేల్లులార్‌ జైలుకు తరలించారు. ఆ తరువాత తగ్గి వీరయ్య దొర (20.11. 1926), కోరబు కోటయ్య (20.11.1926), కుంచెటి సన్యాసి,గొలివిల్లి సన్యాసి,సుంకరి పొట్టయ్య,కోరబు పొట్టయ్య, లక్ష్మయ్య, కూడ లక్ష్మయ్య, ధనకొండ లక్ష్మయ్య,లోత లక్ష్మయ్య, అంబటి లక్ష్మయ్య, మామిడి చిన్నయ్య,కోరాబు లింగయ్య లను దశావరిగా తరలించారు. పండుపడాల్‌ వారసులు తమ స్వగ్రామమైన చింతపల్లి మండలం గొండిపాకలు గ్రామానికి అండమాన్‌ నుండి అప్పుడప్పుడు వచ్చిపోయ్యేవారు.ఆదివాసుల తిరుగుబాట్లు అన్ని దాదాపుగా ఆంగ్లేయులతో జరిగినవే. అయినా అవెక్కడ దేశం కోసం జరిగిన తిరుగుబట్లుగా గుర్తించబడలేదు. అతిసాధారణ ఘటనలుగానే చుస్తువచ్చారు. 1835 ఒరిషా రాష్టం పుల్బాని ప్రాంతాలను ఆక్రమించుకున్న ఆంగ్లేయులపై చక్ర బిసోయ్‌,గౌర బిసోయ్‌ లు సాంప్రదాయ అయుదాలతో తిరుగుబతు చేశారు.1885లో బెంగాల్‌,బీహార్‌ ప్రాం తాలలో ఈస్ట్‌ ఇండియా కంపెని ప్రవేశపెట్టిన జమిందారి విధానం,శిస్తు వసూళ్ళకు వ్యతిరేకంగా అంగ్లేయులపై తిరుగుబాటు చేసారు.బ్రిటిష్‌ రాయబారి లార్డ్‌ కారన్‌ వాల్లిస్‌ ప్రవేశపెట్టిన తప్పుడు చట్టానికి వ్యతిరేకంగా ‘‘సంతాల్‌’’ప్రజలు తిరుగుబాటు చేసారు. 1768, 1835లలో అస్సాంలోని ‘‘షేర్‌, కాశీ’’ తెగలు, 1824-48ల మద్య కాలంలో మహారాష్ట్రలోని ‘‘కోల్‌’’ తెగలు, ఒరిస్సాలో ‘‘కొందు’’లు, 1889-90 బీహార్‌ లో సంతాల్‌ తేగలు,1913 న రాజస్థాన్‌ లో బిల్లులు, 1919న మణిపూర్‌లో‘‘కుకీ’’లు వలసవాద బ్రిటిష్‌ వారిపై తిరుగుబాట్లు చేశారు. 1921లో నల్లమల అడవులలో ‘‘చెంచు’’లు 1916న తూర్పు ఏజెన్సీ లాగారాయి తిరుగు బాటు కూడా అంగ్లేయులపై జరిగినవే. చరిత్రకు ` ఆదివాసులకు ఉన్న ప్రాధాన్యత గురించి ఒక చిన్న సందర్బం గుర్తుచేస్తాను. 29 మార్చి 1857న మంగళ్‌ పాండే నాయకత్వంలో జరిగిన సిపాయిల తిరిగుబాటును మొట్టమొదటి స్వాతంత్య్ర సంగ్రామంగా చరిత్రలో చదువుకుంటున్నాం. బ్రిటిషు వారు ఇండియన్‌ సిపాయిలకు ఆవు కొవ్వు,పంది కొవ్వు పూసి తయారుచేసిన తూటాలు ఇచ్చేవారు. ఆతూటాలని నోటితో కొరికి తొక్క తొలిగిస్తేనే పేలుతాయి.ఆవు, పంది కొవ్వులు పూసిన తూటాలు ఇవ్వడాన్ని అగ్రహించిన ఇండియన్‌ సైనికులు ‘ఈస్ట్‌ ఇండియా కంపెనీ దళాల’పై తిరుగుబాటు చేసాయి. సిపాయిల తిరుగుబాటుకంటే సుమారు 70సంవత్సరాల ముందు1784లో బాబా తిల్కా మారీa బ్రిటిష్‌ వారికి వ్యతిరేకంగా మొదటిసారి సాయుధ తిరుగుబాటు చేసాడు.?బ్రిటీష్‌ వారి వనరుల దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా పోరాడటానికి అతను ఆదివాసులతో ఒక సాయుధ సైన్యాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. బాబా తిల్కా బ్రిటీష్‌ కమీషనర్‌ లెఫ్టినెంట్‌ అగస్టస్‌ క్లివ్‌ ల్యాండ్‌ మరియు అతని నివాసం రాజ్‌మహల్‌పై గులేల్‌ స్లింగ్‌షాట్‌తో సమానమైన ఆయుధం)తో దాడి చేశాడు. బ్రిటీష్‌ వారు,తిల్కా సైన్యం నిర్వహించే తిలా పూర్‌ అడవిని చుట్టుముట్టారు.కానీ తిల్కా తన సైన్యంతో చాలా వారాల పాటు నిలువరిస్తు వచ్చారు. చివరకు తన 34వ ఏట 13జనవరి 1785 పట్టుబదినపుడు,అతన్ని గుర్రపు తోకకు కట్టి బీహార్‌లోని భాగల్‌పూర్‌ కలెక్టర్‌ నివాసం వరకు ఈడ్చుకెళ్లారు అక్కడ మర్రిచెట్టుకు అతని దేహాన్ని వేలాడదీశారు. కానీ,తిల్కా బ్రిటిష్‌ వారిపై చేసిన తిరుబటును ఆంగ్లేయులతో చేసిన స్వాతంత్య్ర పోరాటంగా గుర్తించ బడలేదు.1600 సంవత్సరంలో ఈస్ట్‌ ఇండియా కంపెనీ భారతదేశానికి కాళ్ళు మోపిన నాటి నుంచి వందల ఏళ్లుగా అనేక సార్లు బ్రిటిష్‌ వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాట్లు చేస్తూ వచ్చారు.ఇప్పటికైనా గిరిజన సంక్షేమ శాఖ, ుజడుRI,ఐటిడీఏలు, కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు గుర్తించి చొరవ తీసు కోవాలి. ఆదివాసి పోరాట యోధుల చరిత్ర లను,ఇతివృత్తాలను,ఏజేన్సీ రక్షణ చట్టాలను పాఠ్యాంశాలలో చేర్చడం,పుస్తకాలు ముద్రించి ప్రచారంలోకి తీసుకురవాలి.విద్యాసంస్థలు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల ముందు స్వతంత్ర పోరాట యోదుల విగ్రహాలు ఏర్పాటు చేయాలి. ఇలా చేయకపోతే ఈ దేశంలో ఆదివాసుల చరిత్ర కనుమరుగావ్వడం కయంగా కనిపిస్తుంది.
తరాలు మారినా తీరని వేతలు..
భారతదేశానికి స్వతంత్రం వచ్చింది. బాబాసాహెబ్‌ అంబేద్కర్‌ రూపంలో గొప్ప రాజ్యాంగం కూడా రాసుకున్నాం.అంత మాత్రణ అన్ని చట్టాలు వాటంతటవే అమలవు తాయని ఎమరుపాటుగా ఉండటం అంత మంచిది కాదు.ముఖ్యంగా ఆదివాసులు, దళితులు,సంఖ్య బలం లేని అల్ప సంఖ్యక ప్రజలు,ఓట్ల రూపంలో ప్రభావితం చేయలేని వారు గట్టిగా ప్రశ్నించడం అలవాటు చేసు కోవాలి.ఎందుకంటే పెట్టుబడిదార్లకు,ఆర్ధిక పెత్తందార్లకు వనరులు దోచి పెట్టడానికి అధికారం కోసం పాలకులు ఏదైనా చెయ్య గలరు.ఎక్కువ ఓట్లు శాతం కలిగి ఉంటే అర్హత ఉన్నా లేకపోయినా-అడిగిన అడగక పోయినా తాయిలాలు ప్రకటించే దుర్మార్గపు అలవాటు మన పాలకులకు ఉన్నదే! ఇది మాత్రం తూ.చ తప్పకుండా పాటిస్తారు. వర్ణ,వర్గ,మత విద్వేష గ్నులు ఆరనివ్వకుండా జగర్తపడతారు.ఆ విద్వే షాలను అధికారం తెచ్చి పెట్టే సాధనంగా వాడుకుంటారు. కాబట్టి అవసరం ఉన్న వారు గట్టిగా మాట్లాడకపోతే ఏమి ఇవ్వరు.సరి కదా ఉన్నది కూడా లాగేసు కుంటారు. ఆదివాసు లకు రక్షణగా ఉన్న చట్టాలు అమలు, రిజర్వే షన్ల, ప్రకృతి వనరుల విషయంలో తీరని అన్యాయం జరుగుతునే ఉంది.రాజకీయ అవస రాల కోసం,అధికారం దక్కించుకోవడం కోసం కేంద్ర,రాష్ట్ర పాలక పక్షాలు ఆదిమజాతుల కంటే అన్ని విధాల అభివృద్ధి చెందిన కులాలను షెడ్యుల్డ్‌ తెగలలో కలిపి, మాకు (షె.తె.లకు) కేటాయించిన రిజర్వేషన్లనే అందరికీ సమానంగా పంచాలని చూస్తున్నారు. 1956 తరువాత షె.తె.ల జాబితా క్రమంగా పెంచుతూ వచ్చారు. పెంచిన జాబితాలో కొండ ప్రాంతాలలో నివసించే మూలజాతుల ఉనికి మరింత వెనుకకు నెట్టబడ్డాయి.మరికొన్ని జాతులు అవశేషాలు లేకుండా పోయాయి. ప్రతీ ఎన్నికలలో ఇతర కులాలను తెగల జాబితాలో చేర్చే అంశం ప్రచార అశ్రంగా మారుతుంది.ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అన్ని రాజకీయ పార్టీలు ఎవరికివారు అధికారంలోకి రావడం కోసం బోయలను ఎస్టిలలోకి కలపాలని పోటిపడు తున్నారు.150కోట్లకు చేరువలో ఉన్న గొప్ప ప్రజాస్వామ్య భారత దేశంలో ఇతర కులాలను కలుపుతూపోతే ఆదివాసులు ఎంత నష్టపోతరో ఆలోచించగలిగిన ఒక్క రాజకీయ పార్టి గాని, నాయకుడు గాని లేరంటే సిగ్గుపడాలి.2024 సార్వతిక ఎన్నికలలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అరుకు ఎస్టి పార్లమెంట్‌ నియోజకవర్గానికి బిజెపి అభ్యర్థిగా కొతపల్లి గీతాను బరిలోకి దించింది. ఆమెను కుల వివాద అంశంలో గిరిజన సంక్షేమశాఖా ఎస్టి కాదని తేల్చింది. జివో నెంబర్‌ 3ద్వారా ఆమెకు ఉమ్మడి పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కలెక్టర్‌ జారి చేసిన ఎస్టి-వాల్మీకి ద్రువీకరణ పత్రాన్ని రద్దు చేస్తూ రద్దుచేసింది. ప్రస్తుతం ‘హైకోర్టులో స్టే’ ఉంది. రేపోమాపో ‘స్టే’కొట్టివేసే అవకాసం కూడా ఉంది. అంతేకాదు,బిజెపికి అస్సలు గిట్టని అవినీతి కేసుకుడా సిబీఐ దోషిగా తేల్చింది. గీతా పంజాబ్‌ నేషనల్‌ బ్యాంక్‌లో 42.79కోట్ల రూపాయలు ఎగవేసినదుకు జైలు శిక్ష కూడా అనుభవించింది. ఆదివాసులంత ముక్తకంఠంతో ఆమే అభ్యర్థిత్వాన్ని వ్యతిరేకిస్తు, కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్‌ షా,బిజెపి జాతీయ అద్యక్ష, ప్రధాన కార్యదర్శులు జెపి నడ్డా, బిఎల్‌ సంతోష్‌ గార్లకు లేఖలు రాసిన పట్టించుకోవడం లేదు. అంటే చట్టసభలలో అసలైన ఆదివాసుల ప్రాతినిద్యం తగ్గించడం, బాక్సైట్‌ వంటి వనరుల దోపిడీకి గీతాను ఒక పావుగా వాడుకోవడానికి బిజెపి హ్యుహం పన్నినట్టు స్పష్టమవుతుంది.షెడ్యూల్‌ ప్రాంత ఆదివాసుల రక్షణ కవచాలుగా ఉన్న 1/70 భూ బదలాయింపు నియంత్రణ చట్టం,జీవో నెంబర్‌ 3,ఎస్సీ,ఎస్టీ ఎట్రాసిటి చట్టం-1989, పంచా యతీరాజ్‌ (షెడ్యూల్‌ ప్రాంతాల విస్తారన) చట్టం-1996(ూజుూA),అటవీ హక్కుల గుర్తింపు చట్టం-2006 వంటి చట్టాలు స్వాతంత్రం వచ్చిన తర్వాత చేసిన పోరాటాల ఆధారంగా సాధ్యపరచుకున్నదే. ఇక ముందు కూడా రాజ్యాంగం స్ఫూర్తిగా ప్రశ్నించనిదే ఈ చట్టాలు అమలు కావు. పాలకులు వాటిని అమలు చేయరు. ఆదివాసులు కోరుకున్న స్వేచ్ఛ, స్వాతంత్య్రం అంటే అధికార మార్పిడి కాదు. ప్రజలు బ్రిటిష్‌ పాలకుల నుంచి స్వదేశి పాలకుల ఏలుబడిలో ఉండటం అంతకన్నా కాదు. ఈ భూమిపైన, భూమి లోపల ఉండే వనరులపైన సర్వహక్కులు కలిగి స్వేచ్చగా జీవించగలిగే హక్కు ప్రజలకే ఉండాలి. అభివృద్ధి అంటే వచ్చిన అభివృద్దిలో స్థానిక ప్రజల జీవితాలు ఆధారపడి ఉండాలి. మన అభివృద్ధికి రోడ్డు వస్తే,ఆరోడ్డు పేదలకు సౌకార్యాన్ని, జీవన ప్రమాణాలు మేరుగుపడ టానికి దోహదపడాలి. అంతేకాని,ఉన్న కొద్దిపాటి భూమిని, వనరులను దూరం చేస్తే, అది ఎలా అభివృద్ధి అవుతుంది. వినాశం అవు తుంది గాని.ఉదాహరణకు విజయనగరం జిల్లా బొడ్డవర నుండి పాడేరు మీదుగా రాజ మండ్రి వరకు నిర్మిస్తున్న జాతీయ రహదారి 516జులో ఆదివాసులు పెద్ద ఎత్తున తమ పంట భూములు కోల్పోయారు.2013 కొత్త భూ సేకరణ చట్టం ప్రకారం ఆదివా సులకు భూమికి భూమి పరిహారం ఇవ్వవలసి ఉన్న దాని ఉసే ఎత్తడం లేదు.అధికార్లు మాత్ర భూమికి భూమి ఇవ్వడానికి భూమి ఎక్కడ ఉంది.లేదుకదా? అంటున్నారు. నష్టపోయిన వారికి ఇవ్వడానికి భూమి లేనపుడు,ఉన్న భూమి ఎందుకు లాక్కొంటున్నారని అడిగిన ప్రశ్నకు వారివద్ద సమాధానం లేదు. హక్కుల స్ఫూర్తిని రాజ్యాంగంలో పొందుపరచడానికి వందల ఏళ్ళుగా ఆదివాసులు చేసిన/చేస్తున్న పోరాటాల కృషి ఉంది.వాటిపై ఒత్తిడి ఫలి తంగానే అమలవుతాయి. బ్రిటిష్‌ వారు కాళు మోపిన ప్రతీ చోట ఆదివాసులు తిరుగు బాట్లు మొదలుపెట్టినా ఇతర ప్రజలు ఎవరు కనీసం సహకారించలేదు. బ్రిటీష్‌ పాలకులు తీసుకు వచ్చిన అటవీ చట్టాలు ఆదివాసులకు అడవిపై ఉండే సహజమైన హక్కులను సైతం నిరాకరిం చాయి. అదే ‘‘మద్రాసు అటివీ చట్టం -2006’’.ఈ చట్టం ఆదివాసులను అడవుల్లో స్వేచ్ఛగా తిరగడం, తమ సహజ హక్కులను అనుభవించడం నిరాకరించాయి.అనేక కఠిన మైన ఆంక్షలు విధించింది. ఆదివాసుల పరం పరగత/సాంప్రదాయకమైన ‘పోడు’ వ్యవ సాయం చేయడం,కట్టెలు (వంట చెరుకు) సేక రించి తెచ్చుకోవడం, ఇప్పపువ్వు,ఈత కళ్ళు, తాటికల్లు మొదలైన ఫలసాయలు సేకరించడం వంటివి కూడా ఈ చట్టం ప్రకారం నేరమే. కేంద్ర ప్రభుత్వం రూపొందించిన నూతన అటవీ చట్టం ముసాయిదా మద్రాసు అటవీ చట్టానికి తలదన్నే విధంగా రూపొందించారు. ఆదివాసులు తమ దయనందిన కార్యకలా పాలకు అడివిలోకి వెల్లడానికి వీలు లేకుండా సాయుధ బలగాలతో కాపలాగా పెట్టాలని, అడవులకు ప్రవేశించిన వారిపై కఠినమైన కేసులు పెట్టి జైలుకు పంపే విధంగా ప్రతిపా దనలు ప్రవేశపెట్టింది. ఈ ముసాయిదా రూపొందించిన నాటి నుండి వ్యతిరేకిస్తూ వచ్చాము. కానీ,పాలకులు పట్టించుకోలేదు. అటవీ సంరక్షణ చట్టాన్ని తమకు నచ్చిన బహుళజాతి కంపెనీలకు, వారు అడిగిన ప్పుడల్లా ప్రభుత్వమే నేరుగా అటవీ భూములను దారాదత్తం చేసే విధంగా కేంద్రంలోని బిజెపి ప్రభుత్వం మార్చివేసింది.‘‘2023 నూతన అటవీ సంరక్షణ సవరణ చట్టం’’ద్వారా గ్రామ సభ అధికారులను తొలగించింది. ఇప్పుడు గ్రామసభ అభిప్రాయలతో పని లేకుండా బహుళజాతి కంపెనీలకు అటవీ భూములు కేటాయించేయ్యవచ్చు. చట్టాన్ని ఆవిధంగా మార్చేసుకున్నారు. అటవీ హక్కుల చట్టం ప్రకారం హక్కు పత్రాలు ఇవ్వవలసిన ప్రభుత్వాలు అటవీ భూముల నుంచి ఆదివా సులను సొరబాటుదారులుగా ముద్ర వేసి దేశవ్యాప్తంగా అడవులపై ఆధారపడ్డ పది లక్షలకు పైగా ఆదివాసి కుటుంబాలను అడవుల నుండి గెంటివేయడానికి పథకం వేసారు. సత్తిస్గడ్‌ రాష్ట్రంలో నూతన అటవీ సంరక్షణ చట్టం ప్రభావం మొదలైంది. ఆ రాష్ట్రంలో ఇటివలే కొలువుదీరిన బాజపా ప్రభుత్వం బొగ్గు గనుల వెలికితీత, జాతీయ రహదారులు నిర్మాణం కోసం లక్షలాది చెట్లను తొలగించే పని మొదలు పెట్టేసింది. కఠీనమైన అటవీ సంరక్షణ చట్టాలు అమలో ఉన్నప్పుడే లెక్కచేయని పాలకులు, ఆ చట్టాన్ని తమకు అనుకూలంగా మార్చుకున్నకా వదిలి పెడతరా?.ఈ ఎలక్షన్‌ ముగిసిన తరువాత మనకు బాక్సైట్‌ గనుల రూపంలో ముప్పు పొంచివుంది.ఆదివాసులకు అవసాలుగా ఉంటు న్న భూమి,అడివీ,వనరులు వారికి దూరం చేయడానికి అడవుల నుంచి తరిమి వేసే కుట్ర నేటిది కాదు. వందల ఏళ్లుగా కొనసాగుతుంది. ఈ వివక్ష నాడు బ్రిటిషు వాడి చేతుల నుంచి నేడు స్వదేశీ పెట్టుబడిదారి పాలకుల చేతుల్లోకి మారింది. అంతే తప్పితే! వివక్షలో మాత్రం మార్పు లేదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నేటికీ మనుగడ కొనసాగిస్తూన్న జాతులు ఇతర ఆదిపత్య సమూహాల ఒత్తిడికి గురౌతు, పాలక పక్షాల కుట్రలను ఎదిరించి నిలిచినవే.
వ్యాసకర్త : కె రామారావు దొర ,జిల్లా కన్వీనర్‌,ఏఎస్‌ఆర్‌ జిల్లా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఆదివాసి జెఎసి, 9492340452

ప్రకృతి జీవకళ జీవ వైవిధ్యం

జీవుల మధ్య ఉండే భిన్నత్వమే జీవ వైవిధ్యం.భూమ్మీదఉండే లక్షలాది జీవ జాతు లు, వాటి జన్యువులు, అవి ఉన్న జీవా వరణ వ్యవస్థలను కలిపికూడా జీవ వైవిధ్యం అంటా రు. ఈఅధ్యయనాన్ని నోర్స్‌,మెక్మానస్‌ 1980 లోమొదట జీవశాస్త్ర వైవిధ్యం అన్నారు.ఈ పదాన్ని డబ్ల్యుజి రోసెన్‌ 1985లో జీవ వైవి ధ్యంగా మార్చారు.తరువాత దీనిలో ఎన్నో మార్పు లు వచ్చాయి.ఇక్కడ ప్రస్తావిస్తున్న అంశానికి సంబంధించి జీవ వైవిధ్యంలోని రెండు విలువల గురించి చెప్పాలి. అవి ప్రత్యక్ష విలువలు, పరోక్ష విలువలు. జీవ వైవిధ్యం దెబ్బ తింటే పర్యావరణం దెబ్బ తింటుంది. దీనితో పంటలు దెబ్బ తింటాయి. జీవ వైవిధ్యాన్ని రక్షించుకోవడం అంటే మానవాళి తనను తాను రక్షించుకోవడమే. మితిమీరిన రసాయనిక ఎరువులు,మందులకు జీవ వైవి ధ్యం బలవుతున్నది.మానవాళి మనుగడకు కీలకమైన ఆహారోత్పత్తులకు మూలాధారం జీవ వైవిధ్యమన్న వాస్తవాన్ని కూడా మానవాళి విస్మ రిస్తున్నది.ఈ సృష్టిలో మనుషులకు,తోటి జీవు లకు ఒకటే గ్రహం,ఒకటే గృహం. మనుషు లంతా ఒకటే అనేది ఉట్టిమాట. పొడుగు, పొట్టి, లావు, సన్నం, నలుపు, తెలుపు, ఇంకా వీటి మధ్యస్థ రకాలు, భేదాలు.ఇంకా మనుషులంతా ఒకటే అని అనుకోవడం ఏమిటి? ఒక్క మనుష్య జాతిలోనే ఇన్ని భేదాలుంటే, మనిషికి తెలిసిన మిగతా జంతు, వృక్ష జాతులలో మరిన్ని వైవిధ్యాలు ఉన్నాయి. ఈ భూమ్మీద ఉండే జీవులలో ఉండే ఈతరహా భేదాలన్నిటినీ కలిపి జీవవైవిధ్యం అంటున్నాం. జీవవైవిధ్యం భూమిపై జీవుల ఆరోగ్యాన్ని కొలిచే థర్మామీటర్‌ వంటిది.ప్రకృతిలో ప్రతిజీవి ఒక ప్రత్యేక పాత్రను పోషిస్తూ పర్యావరణ వ్యవస్థల స్థిరత్వంస్థితిస్థాపకతకు దోహదం చేస్తుంది.
తక్కువైతే మనకేంటి నష్టం?
ఒక పురుగో, అసలిప్పటివరకు సామా న్య మానవులకు కనిపించని ఒక మొక్కో లేదా ఏదో విషపు పాముల వంటి జంతువో అంతమై పోతే మనకు ఏ విధంగా నష్టం జరుగుతుంది? అది మన దైనందిన జీవితాలపై నిజంగా ప్రభావం చూపుతుందా? పర్యావరణ వ్యవస్థలోని ప్రతి జాతి ఇతర జీవ రూపాలతో ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా సంకర్షణ చెందుతుంది. పర్యావరణ వ్యవస్థను ఒక భారీ నెట్‌వర్క్‌గా భావించవచ్చు, ఇక్కడ ప్రతి జీవి ఒక దారం ద్వారా ఇతరులతో అనుసంధా నించబడి ఉంటుంది.ఒక దారం తెగిపోయి నప్పు డు,దానితో నేరుగా అనుసంధానించబడిన జాతు లు ప్రభావితమౌతాయి. అయితే అవి పరోక్షంగా దానితో సంకర్షణ చెందే వాటిపై ఎక్కువ లేదా తక్కువ ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.పర్యావరణ వ్యవస్థ ఎంత వైవిధ్యంగా ఉంటుందో, అది అంత బాగా అంతరాయాలను తట్టుకునే శక్తి కలిగి ఉంటుంది. జీవుల సహజ ఆవాసాల నాశనం, కాలుష్యం లేదా వాతావరణ మార్పుల ద్వారా కలిగే అంతరాయా లతో పర్యావరణం నిలకడగా ఉండదు. అందుకు కారణం జీవవైద్య నాశనమే. కొన్ని జాతుల నష్టం కూడా మానవ జనాభాకు తీవ్రమైన పరిణామా లను కలిగిస్తుంది, మన జీవితాలను ప్రభావితం చేస్తుంది.
ప్రకృతి అందించే అపరిమిత సేవలు
ప్రతిరోజూ, జీవవైవిధ్యం మనకు అనేక రకాలుగా సేవలను అందిస్తుంది. ఉదాహరణకు, మొక్కలు కిరణజన్య సంయోగక్రియను నిర్వహిస్తూ ఆక్సిజన్‌ను అందిస్తాయి. తేనెటీగలు మరియు ఇతర కీటకాలు మొక్కల ఫలదీకరణానికి దోహద పడతాయి, మాంసాహారులు శాకాహారి జనాభాను నియంత్రణలో ఉంచుతాయి.ఆక్సిజన్‌ ఉత్పత్తి, నేల నిర్మాణం,నీటి చక్రం వంటి క్రియలు పర్యావరణ వ్యవస్థలు సాఫీగా నడవడానికి తోడ్పడే ప్రాథమిక అంశాలు.నిజానికి జీవవైవిధ్యమే వాతావరణ మార్పులను తగ్గించడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ఉదాహరణకు, మానవులు ఉత్పత్తి చేసే కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌లో దాదాపు సగభాగాన్ని పీల్చుకోవడం ద్వారా వాతావరణాన్ని నియంత్రించడంలో సము ద్రాలు,అడవులు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. చిత్తడి నేలలు,మడ అడవులు,పగడపు దిబ్బల వంటి తీర పర్యావరణ వ్యవస్థలు తుఫానులు, వరదల నుండి సహజ రక్షణను అందిస్తాయి.వృక్షాలు గాలి నీటి శుద్దీకరణతో పాటు, ఉష్ణోగ్రతలను తగ్గించడానికి, మట్టిని స్థిరీకరించడానికి, తద్వారా వరదల ప్రమా దాన్ని తగ్గిస్తాయి. కానీ దురదృష్టవశాత్తూ, ప్రస్తుతం వాతావరణ మార్పులే జీవవైవిధ్యాన్ని కుప్పకూ లుస్తున్నాయి.పర్యావరణం స్థిరంగా ఉండాలంటే, జీవ వైవిధ్యం అధికంగా ఉండటం ముఖ్యం. వైవి ధ్యభరితమైన పర్యావరణం మరింత స్థిరంగా ఉంటుంది.వాతావరణ మార్పులవల్ల జీవవైవి ధ్యంపై అనేక దుష్పరిణామాలు కలుగుతాయి. ఎన్నో శాస్త్రీయ నివేదికలు ఈ విషయాన్ని నివే దించాయి.ఉష్ణోగ్రతలు1.5%జ పెరిగితే,దాదాపు 6%కీటకాలు,8% మొక్కలు4%సకశేరుకాలు వాటి భౌగోళిక పంపిణీలో(ఆవాసాలమార్పు) మార్పులకు లోనవుతాయి. ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల 2%మేర అయితే,ఈశాతాలు రెట్టింపు అవుతా యి.ఈ కారణంగా,ఆక్రమణ జాతులు కూడా అనూహ్యంగా విస్తరించే ప్రమాదముంది. ప్రపంచ భూభాగంలో దాదాపు 7% పర్యావరణ వ్యవస్థలు మారే ప్రమాదం ఉంది, అందువల్ల సహజ ఆవా సాల క్షీణత రాబోయే సంవత్సరాల్లో వేగవంతం అవుతుంది.ఫినోలాజికల్‌ మార్పులు (కొన్ని జాతుల పుష్పించే లేదా పునరుత్పత్తి వంటి ఆవర్తన సంఘ టనలు) ఎక్కువగా నమోదు చేయబడుతు న్నాయి, ఫలితంగా జాతుల మధ్య పరస్పర సంబంధాలపై ప్రభావం చూపుతుంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5%జ లేదా 2%జ పెరిగితే, దాదాపు 70-99% పగడపు దిబ్బలు నాశనమవుతాయి. ఈ సృష్టిలో మనుషు లకు, తోటి జీవులకు ఒకటే గ్రహం, ఒకటే గృహం.
కంటికి సరిగ్గా కనిపించని బ్యాక్టీరియా నుండి ఆకాశాన్ని అందుకునే ఎత్తైన చెట్ల వరకు అగాధా లలో అనాయాసంగా నివసించే సముద్ర జీవుల నుండి అలవోకగా ఆకాశంలోఎగిరే పక్షుల వరకు భూమి కోట్ల కొద్దీ జీవజాతులకు నిలయం. నిత్యం కనుగొనబడే జీవజాతులు, వాటి శాస్త్రీయ వర్గీకర ణ కారణంగా ఖచ్చితమైన సంఖ్య ఇప్పటికీ అనిశ్చి తంగా ఉన్నప్పటికీ, ఇప్పటివరకు అధికారికంగా 17 కోట్ల జాతులను మాత్రమే గుర్తించాము. యాభై నుండి మూడువందల కోట్ల జీవజాతులు ఉండవచ్చు అనేది ఒకఅంచనా. ఇంతటి విస్తృతమైన వైవిధ్యం రాత్రికి రాత్రే పుట్టుకు రాలేదు. ఇది ఇప్పటి స్థితికి రావడానికి దాదాపు నాలుగు వందల కోట్ల సంవత్సరాల పాటు జీవపరిణామక్రమ ప్రక్రియ జరగవలసి వచ్చింది. కానీ ఆ కోట్లాది జాతులలో కొన్ని జాతులు సమూలంగా అంతరిం చడం జరిగింది మాత్రం మానవుడు ఆవిర్భవించిన ఇటీవలి కాలంలోనే! భూమి చరిత్రలో జీవవైవిధ్యం అంతరించిపోవడం,పునరుద్ధరణ జరగడం సహజ ప్రకృతి చర్యనే. గతంలో కనీసం అయిదు సార్లు సహజ కారణాలవల్ల సామూహికంగా జీవుల విలుప్తాలు(జుఞ్‌ఱఅష్‌ఱశీఅం) జరిగాయి.వీటిలో చివరిది 65మిలియన్‌ సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన డైనోసార్ల విలుప్తం.కానీ ఆందోళన కలిగించే విషయం ఏమిటంటే, ప్రపంచీకరణ నుండి, జీవవై విధ్య నష్టం ప్రమాదకర స్థాయిలో వేగవంతమైంది. ఇప్పుడో ఆరవ సామూహిక విలుప్తత జరిగే ప్రమాదం ఉందంటున్నారు శాస్త్రవేత్తలు. చిక్కగా నేసిన వస్త్రంలో నుండి ఒక్కో దారం లాగేస్తుంటే, పల్చనైపోయి, వదులుగా మారి, క్రమేపీ కనుమరు గయ్యే వస్త్రం చందాన మన గ్రహం పైనున్న జీవవై విధ్య పరిస్థితి ఉంది.అతి సూక్ష్మజీవుల నుండి భారీ నీలి తిమింగలాల వరకు,ప్రతి జాతి మన పర్యావ రణ వ్యవస్థ అనే వస్త్రపు సమతుల్యతను కలిపి ఉంచే కీలకమైన దారాలు. ఇప్పుడు ఆవస్త్రం నుండి దారపు పోగులు ఒక్కొక్కటిగా జారిపోతు న్నాయి. మన కళ్ల ముందే ప్రకృతి కనుమరుగవుతోంది. భూగ్రహం పై జీవవైవిధ్యం ముప్పులో ఉండటానికి ప్రధాన కారణం, దానిపైనే అధికంగా ఆధారపడే జీవి-మనిషి కావడం విశేషం.జీవవైవిధ్యం మానవ శ్రేయస్సు మరియు జీవనోపాధికి చాలా అవసరం. ఎందుకంటే ఇది అసలు జీవపు ఉనికికే ఆలంబన. కానీ,జీవుల సహజ నివాస స్థలాల నష్టం, కాలు ష్యం, వ్యవసాయం, వేటాడటం, ఆక్రమణ జాతులు మరియు పెరుగుతున్న గ్లోబల్‌ వార్మింగ్‌ కారణంగా వక్ష, జంతు జాతులు అంతరించిపోయే ప్రమాదం పెరుగుతూనే ఉంది. గత కొన్ని సంవత్సరాలలో, జనాభా పెరుగుదల, దాంతోబాటే విపరీతంగా, అనిశ్చితంగా పెరిగిన, ఉత్పత్తి, వినియోగ విధా నాలు జీవవనరులకు వినియోగాన్ని పెంచాయి. దీని వలన జీవవైవిధ్యం నాటకీయంగా నష్టపో యింది. జీవవైవిధ్య నష్టాన్ని అరికట్టడం అనేది మానవజాతి ముందున్న గొప్ప సవాళ్లలో ఒకటి.
జీవవైవిధ్యం అనే పదాన్ని 1988లో అమెరికన్‌ శాస్త్రవేత్త ఎడ్వర్డ్‌ ఓ.విల్సన్‌ మొదటిసారి ప్రయోగించాడు. ఈ పదం, మొక్కలు, జంతువులు, శిలీంధ్రాలు,సూక్ష్మజీవులు,అలాగే పర్యావరణ పరస్పర చర్యలతో సహా గ్రహం మీద ఉన్న వివిధ రకాల జీవ రూపాలను సూచిస్తుంది. జీవవైవి ధ్యాన్ని భూమిపై ఉన్న జీవ సంపదగా నిర్వచించ వచ్చు.జీవవైవిధ్యాన్ని పర్యావరణ వ్యవస్థలోని జాతుల సంఖ్య ద్వారా కొలుస్తారు, ప్రతిజాతి జనాభాలో జన్యు వైవిధ్యాన్ని అంచనా వేయడం ద్వారా మరియు వివిధ వాతావరణాలలో జాతుల పంపిణీ అంచనా ద్వారా కూడా కొలుస్తారు.
మనదేశంలో జీవవైవిధ్యం
భారతదేశం 2011లో నగోయా ప్రోటోకాల్‌పై సంతకం చేసి, హైదరాబాద్‌లో జరిగిన జదీణకి 11వ కాన్ఫరెన్స్‌ ఆఫ్‌ పార్టీస్‌లో అక్టోబర్‌ 2012లో దానిని ఆమోదించింది. బయో లాజికల్‌ డైవర్సిటీ యాక్ట్‌, 2002, జదీణ అమలు కోసం భారతదేశ దేశీయ చట్టంగా పనిచేస్తుంది. భారతదేశం,32,87,263 చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యంతో ప్రపంచంలో ఏడవ అతిపెద్ద దేశం. భారతదేశంలో 89,451జంతుజాతులున్నాయి. ఇది ప్రపంచ జంతుజాలంలో 7.31%.అలాగే 49,219 వృక్ష జాతులున్నాయి. ఇది ప్రపంచ మొత్తంలో 10.78%వాటాను కలిగి ఉంది. ప్రపం చంలో ఉన్న పదిహేడు అతిపెద్ద జీవవైవిధ్య దేశా లలో భారతదేశం ఒకటి.భూవిస్తీర్ణంలో 2 .4శా తమే ఉన్నప్పటికీ, ప్రపంచవ్యాప్త జీవజాతులలో 7.8శాతం మన దేశంలో ఉన్నాయి. మన ప్రభు త్వం 2002లో జీవవైవిధ్య చట్టాన్ని తీసుకు వచ్చింది.అందులో ముఖ్యాంశాలు: జీవవైవిద్య సంరక్షణ, సుస్థిర వినియోగం, అంతరించిపోతున్న జీవజాతులను కాపాడటం, వాటికి పునరావాసం కల్పించడం. జీవవనరుల వినియోగాన్ని క్రమబద్దీ కరించడం, జీవవైవిధ్య యాజమాన్య కమిటీలను ఏర్పాటు చేయడం, స్థానిక ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించడం వంటివి ఉన్నాయి.ఇంటర్నేషనల్‌ యూనియన్‌ ఫర్‌ కన్జర్వేషన్‌ ఆఫ్‌ నేచర్‌ భారత దేశంలో1,212 జంతు జాతులను తన రెడ్‌ లిస్ట్‌లో పర్యవేక్షిస్తుంది.వీటిలో 12%పైగా జాతులు 148%అంతరించిపోతున్నాయి.అంతరించి పోతు న్న జాతులలో69క్షీరదాలు,23 సరీసృ పాలు, 56ఉభయచరాలు ఉన్నాయి. కానీ మనుషులు మాత్రం (ప్రస్తుతం మన దేశ జనాభా దాదాపు నూట నలభై నాలుగుకోట్లు.ప్రపంచ జనాభా దాదా పు ఎనిమిది వందల కోట్లు) పెరిగిపోతున్నారు. మొత్తం అటవీ ప్రదేశంలో కేవలం15శాతం అడవు లు మాత్రమే ఇప్పుడు భూమ్మీద ఉన్నాయి. మిగతా వన్నీ ఏనాడో మనిషి మింగేశాడు. దాదాపు పాతిక శాతం వృక్షజాతులు ప్రమాదపుటంచులలోఉన్నా యి. ప్రపంచ ఆర్ధిక వ్యవస్థ దాదాపు నలభై శాతం ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా జీవవైవిధ్యంపై ఆధా రపడి ఉంది.భూమ్మీద అందుబాటులో ఉన్న మూడుశాతం మంచినీటిలో దాదాపు ఆరుశాతం జాతులు ఉన్నాయి. ఉష్ణమండల వర్షారణ్యాలు ఒకప్పుడు భూమి పై 14 శాతం వుంటే, ఇప్పుడు ఆరుశాతానికి పడిపోయాయి.
వినాశనానికి ముఖ్య కారణాలు
సహజ పర్యావరణాల విధ్వంసం, విచ్ఛిన్నం జీవవైవిధ్యానికి అతిపెద్ద ముప్పు. ఆవాసా లలో మార్పులు వ్యవసాయం, పట్టణీకరణ, అటవీ మరియు భూవినియోగంలో మార్పుల ఫలితం. ఇన్వేసివ్‌ జాతుల (ఆక్రమణ జాతులు) వ్యాప్తి కూడా జీవవైవిధ్య వినాశనానికి అతిపెద్ద ముప్పు. మానవు లు ఉద్దేశపూర్వకంగా లేదా ప్రమాదవశాత్తు ప్రవేశ పెట్టిన కొన్ని జాతులు ఆయా ఆవాసాలలో ఉండే సహజ జాతులపై దాడి చేసి వాటిని అంతంచేసే ప్రమాదముంది. వనరులను అతిగా దోచుకోవడం, అంటే,అధికంగా చేపలు పట్టడం, వేటాడటం లేదా అతిగా మేపడం వంటి చర్యలు అనేక జాతులకు ముప్పు కలిగిస్తుంది. మన వాతావరణం, పర్యావ రణ వ్యవస్థలలో మార్పులు జీవవైవిధ్యానికి ముప్పు. అన్ని రకాల కాలుష్యం:నీరు, నేల మరియు వాయు కాలుష్యం,కానీ కాంతి లేదా ధ్వని కాలుష్యం, ఇది అనేక రకాల జీవులను ప్రభావితం చేస్తుంది. అభి వృద్ధి పేరుతో ఎకరాలకొద్దీ సహజ వనరులపై జరిగే దాడి, విధ్వంసం తెలియనిది కాదు. ఇటీవల జరిగిన నికోబార్‌, లక్షద్వీపాలలో వేలకొద్దీ ఎకరాల భూమిలో అడవులు నాశనం కావడం, ఆ కారణం గా ఆదివాసీ తెగల జీవన, ఆవాసాలు దెబ్బతినడం తెలిసిందే. తెగలతో బాటు చెట్లు, మొక్కలు, పక్షులు, జంతువుల జాతులు కూడా దెబ్బతిని, ఒకప్పటి ఘనమైన వైవిధ్యం ఇకఎప్పటికీ కనిపించదు. అడవులు,జీవ,జలరాశులను ఇప్పటికైనా పరి రక్షించుకోనట్లయితే రాబోయే రోజుల్లో మానవ జాతి మనగడకే ముప్పు వాటిల్లుతుందని అందరికీ తెలిసిన విషయమే. అభివృద్ధి పేరుతో మనం ఇప్ప టికే ఎంతో విలువైన ప్రకృతి సంపదను కోల్పోయా ము,అయినా మిగిలివున్న వన సంపందను కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత మనందరిపై ఉంది. పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రతి పౌరుడు కట్టుబడి ఉండాలి. ప్రభుత్వంగానీ, పౌరులుగానీ అభివృద్ధి పేరుతో చెట్లను నరకాల్సి వచ్చినప్పుడు ఒక్క చెట్టు స్థానంలో పది చెట్లు నాటాలి.జీవవైవిధ్యాన్ని మనం కాపాడుకోలేకపోతే చివరకు మనిషి మనుగడే లేకుండా పోతుందన్న అవగాహన ఉండాలి. భవిష్యత్తు కోసం జాగ్రత్త పడాలి.
జాతీయ జీవవైవిద్యం ప్రాధికారసంస్థ
ఇది భారతదేశ కేంద్ర ప్రభుత్వ వాతా వరణం, అడవుల మంత్రిత్వశాఖ, ఆధ్వ ర్యంలో పనిచేస్తుంది.జాతీయ జీవవైవిధ్య ఆధారిటీ సంస్థ నూ చట్టబద్ధ హోదాతో చెన్నైలో 2003లో ఏర్పా టు చేశారు. జీవసంపద దొంగ లించకుండా జాగ్రత్త పడడం,రక్షిత ప్రదేశాల బయట కూడా జీవవైవిద్య రక్షణకు నియమాలు రూపొందించి వాటిని అమలుపర చడం వంటివి దీని బాధ్యతలు.
ఆంధప్రదేశ్‌ జీవ వైవిధ్య మండలి
ఆంధప్రదేశాష్ట్ర జీవవైవిధ్య మండలి భారత ప్రభుత్వం జీవవైవిధ్య చట్టానికి అనుగు ణంగా ఆంధప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం 2006లో ఏర్పాటు చేసింది.జీవ వైవిధ్య సంరక్షణ, సుస్థిర వినియో గానికి సంబం ధించిన విషయాలపై రాష్ట్ర ప్రభు త్వానికి సలహాలు ఇవ్వడం,జీవవనరుల వినియో గం ద్వారా సమ కూరే ప్రయోజనాల న్యాయబద్ధ పంపిణీ మొదలై నవి రాష్ట్ర జీవ వైవిధ్య మండలి ప్రధాన ఉద్దేశాలు.
వ్యాసకర్త : ఆంధప్రదేశ్‌ జీవవైవిధ్య నిపుణులు-(డా.కాకర్లమూడి విజయ్‌/ బీఎంకే రెడ్డి,)

ప్రజాస్వామ్యం నుదుట చెరగని తిలకం

-(థింసా రీసెర్చ్‌ సెంట్రల్‌ డెస్క)

  • ప్రజాస్వామ్యానికి పండుగ వంటి ఎన్నికల నిర్వహణలో కాలంతోపాటు ఎన్నోమార్పులు వచ్చా యి.కానీ దశాబ్దాలుగా చెక్కు చెదరని ఒక అంశం మాత్రం ఈ ప్రక్రియలో కీలక భూమిక వహిస్తూనే ఉంది.అదే.. ఓటు వేసినవ్యక్తి ఎడమచేతి చూపుడు వేలుపై సిరా ముద్ర.కొన్ని రోజులపాటు చెరిగి పోకుండా ఉండే ఈసిరా (ఇండెలిబుల్‌ ఇంక్‌)కు పెద్ద చరిత్రే ఉంది.
  • దేశవ్యాప్తంగా లోక్‌సభ ఎన్నికలతో పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ మరికొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఎన్నికల నగారా మోగింది.ప్రభుత్వం ప్రకటించిన విధంగా మే13న ఏపీలో ఒకేవిధంగా 175అసెంబ్లీ స్థానా లకు 25పార్లమెంటు స్థానాలకు ఎన్నికలు జరగ బోతున్నాయి. పోలింగ్‌ తేదీన ఓటు వేసిన తర్వాత పోలింగ్‌ బూత్‌ లోపల ఓటు వేసిన ప్రతి ఒక్కరికీ ఎడమచేతి చూపుడువేలుపై ఒకసిరా చుక్కను పెడతారు.ఈచుక్క 72గంటల వరకు (3రోజులు) చెరిగిపోకుండా ఉంటుంది.దొంగ ఓట్ల నివారణకై దీనిని ఎన్నికల సంఘం ప్రవేశపెట్టింది. 10మి.లీ. సామర్ధ్యం కలిగిన ఒకసిరా సీసా(వైల్‌)700 మంది కి చుక్కలు పెట్టేందుకు ఉపయోగపడుతుంది. ఒకవేళ ఓటరుకు ఎడమచేయలేకపోయినా, ప్రమా దంలో కోల్పోయినా,అప్పుడు మాత్రమే అధికారుల అనుమతితో కుడిచేతికి పెట్టాలనే నిబంధన కూడా ఉంది.
  • 1962 నుంచి కర్ణాటక ప్రభుత్వానికి చెందిన మైసూర్‌ పెయింట్స్‌ అండ్‌ వార్నిష్‌ లిమి టెడ్‌ దీనిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఎన్నికల సంఘానికి మాత్రమే సరఫరా చేస్తోంది.చెరగని సిరాను ఢల్లీి లోని కౌన్సిల్‌ ఆఫ్‌ ఇండస్ట్రీయల్‌ రీసెర్చ్‌` నేషనల్‌ ఫిజికల్‌ లేబొరేటరీ ప్రత్యేకంగా ఈ కంపెనీ కోసం అభివృద్ధిపరిచి ఇచ్చింది.ప్రస్తుతంలోక్‌సభ, దాంతో పాటే నిర్వహించే నాలుగు రాష్ట్రాల అసెంబ్లీ ఎన్ని కల కోసం ఏర్పాటుచేసే 12లక్షల పోలింగ్‌ కేంద్రా లకు అవసరమైన సిరా సరఫరా ఇప్పటికే పూర్త య్యిందని తయారీ సంస్థ వెల్లడిరచింది. రూ.55 కోట్ల విలువైన 26.55లక్షల సిరా బుడ్ల(వయల్స్‌) ను అందించినట్లు తెలిపింది.అత్యధికంగా ఉత్తర ప్రదేశ్‌కు 3.64లక్షల వయల్స్‌,అత్యల్పంగా లక్ష ద్వీప్‌కు 125 వయల్స్‌ పంపించారు.ఒక్కో బుడ్డీలో 10మిల్లీటర్‌ సిరా ఉంటుందని,700మంది ఓటర్ల వేలికి రాయడానికి వస్తుంది.
  • అక్కడ సిరాలో వేలిని ముంచుతారు..
  • చెరిగిపోని సిరాను 25కు పైగా దేశా లకు మైసూర్‌ పెయింట్స్‌ అండ్‌ వార్నిష్‌ లిమిటెడ్‌ ఎగుమతి చేస్తోంది.కెనడా,ఘనా,నైజీరియా, మంగోలియా,మలేసియా,నేపాల్‌,దక్షిణాఫ్రికా, మాల్దీవులు,తుర్కియో తదితర దేశాలు మన సిరాను ఎన్నికల్లో అక్రమాలను ఆరికట్టడానికి వినియోగి స్తున్నాయి.అయితే,సిరా విని యోగించే విధానం వేర్వేరుగా ఉంటుంది. కంబోడియా,మాల్దీవులలో ఓటరు తన వేలిని సిరాలో ముంచాలి. బర్కినా పాసోలో కుంచెతో,తుర్కియేలో నాజిల్‌తో ఇంక్‌ ముద్ర వేస్తారు.
  • పోలియో చుక్కల కోసం..
  • ఈ సిరా చుక్కను మనదేశంలో 1962 నుంచి వాడుతున్నారు.ఇది కర్ణాటకలోని మైసూర్‌ పెయింట్స్‌ అండ్‌ వార్నిస్‌ కంపెనీ తయారు చేస్తుంది. అయితే డిమాండ్‌ను బట్టి కర్ణాటకతో పాటు హైదరా బాద్‌లోనూ తయారీచేసే కంపెనీ ప్రభుత్వం అనుమతించింది.ప్రస్తుతం ఇదే సిరాను చిన్న పిల్లలకు పోలియో చుక్కలు వేసినప్పుడు కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు.ఇదే సిరాను మనదేశంలో ఎన్నికలకు కాకుండా 1976 నుంచి 29 దేశాలకు భారతదేశం ఎగుమతి చేస్తుంది. ఎన్నికల సంఘ నిబంధనలు సెక్షన్‌37(1)ప్రకారం ఓటరు ఎడమ చేతిపై చూపుడు వేలుపై సిరా చుక్క వేయ్యాలి. 2006 ఫిబ్రవరి నుంచి వేలుతోపాటు గోరు పై భాగంలో కూడా సిరా చుక్క వేస్తున్నారు. త్వరలో జరగనున్న అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో సామాన్య ప్రజానీ కం మొదలు సెలబ్రిటీలు సైతం తమ ఓటు హక్కును వినియోగించు కుంటున్నారు. కొందరు తాము ఓటు వేసిన అనంతరం తాము ఓటు చేశామని చెబుతూ తమ ఎడమ చేతిచూపుడు వేలును చూపుతుంటారు. కొంత మంది తాము వేసిన ఓటు చిహ్నం(చూపుడు వేలిపై ఉన్న సిరా చుక్క)తో సెల్ఫీలు దిగుతూ సోషల్‌ మీడియాలో పోస్టు చేస్తుంటారు. ఇంత చేస్తున్నా వారికి ఓటు వేసే సమయం అధికారులు తమ వేలిపై వేసే సిరా చుక్కను అంతంగా పట్టించుకోరు. అయితే అధికారులు వేలిపై వేసే సిరా చుక్కకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది. ఓటు వేసిన వ్యక్తి మళ్లీ ఓటు వేయకుండా ఇలా సిరా గుర్తు పెట్టే పద్ధతి 1962 సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో మొదలైంది. దొంగఓట్లు వేయకుండా కట్టడి చేసేందుకు సిరా గుర్తు పద్ధతి మంచి ఫలితాలే ఇస్తోంది. సిరా చుక్క. మనం ఓటేశామని చెప్పడానికి గుర్తు మాత్రమే కాదు..దొంగ ఓట్లను నిరో ధించే ఆయుధం కూడా అదే. ఎన్నికల్లో ఉపయోగించే సిరాను చెరగని సిరా (ఇండెలిబుల్‌ ఇంక్‌) అంటారు. మొదట్లో సిరాను చిన్న బాటిల్స్‌లో నింపి సరఫరా చేసేవారు, 2004 తర్వాత ఇంక్‌ మార్కర్లను తీసుకొచ్చారు.ఈ ఇంకును స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలతో పాటు పిల్లల కు పోలియో చుక్కలు వేసే సమయంలోనూ వీటిని ఉపయోగి స్తుండటం గమనార్హం.
  • 1950లో పేటెంట్‌
  • ఓటర్లకు సిరా వేసే విధానం చాలాకాలంపాటు లేదు.1950 సంవత్సరంలో ఈ సిరా పేటెంట్‌ ను భారత్‌లోని నేషనల్‌ రీసెర్స్‌ అండ్‌ డవలప్‌మెంట్‌ కార్పొరేషన్‌(ఎన్‌ఆర్‌డీసీ) పొందింది. ఆతర్వాత సీఎస్‌ఐఆర్‌(కౌన్సిల్‌ ఆఫ్‌ సైంటిఫిక్‌ అండ్‌ ఇండస్ట్రీయల్‌ రీసెర్చ్‌కు చెందిన నేషనల్‌ ఫిజికల్‌ లాబోరేటరీ ఈసిరాను అభివృద్ధిచేసింది
  • సీరా చుక్క ప్రత్యేకతలు..
  • సిరా గుర్తు మాత్రమే కాదు..దొంగ ఓట్లను ఆపే ఆయుధం కూడా..
  • ఎన్నికల సమయంలో ఓటు వేయడానికి వచ్చిన వ్యక్తికి ముందుగా ఎడమ చేతి చూపుడు వేలుకి సిరా గుర్తు వేసి అనుమతి ఇస్తారు.
  • గోరుతోపాటు చర్మానికి కలిపి వేసిన ఈగుర్తు చెరపడం సాధ్యం కాదు.దీంతో ఆవ్యక్తి తిరిగి వచ్చి మరో ఓటు వేయడం సాధ్యం కాదు.
  • వేలికి పూసిన 15నుంచి 20 సెకండ్లలో ఈ సిరా ఆరిపోతుంది.కొన్ని రోజులకి ఈ గుర్తు మెల్లగా చెరిగిపోతుంది.
  • ఎన్నికలకు వినియోగించే దీని తయారీ కోసం పదిశాతం ఇంకుతోపాటు 14 నుంచి 18శాతం సిల్వర్‌ నైట్రేట్‌ కలిపి చేస్తారు.
  • సిల్వర్‌ నైట్రేట్‌ సన్‌లైట్‌ తగిలిన వెంటనే గుర్తులా ఏర్పడుతుంది.దీని కారణంగానే ఈ ఇంకు గుర్తు త్వరగా పోదు.
  • దొంగ ఓట్ల నిర్మూలనే లక్ష్యంగా చేసుకొని ఈ సిల్వర్‌ నైట్రేట్‌ సిరా ఎన్నికల సమ యంలో ఎలక్షన్‌ అధికారులు ఉపయోగి స్తున్నారు.

ఆడవి తల్లిని అమ్మకన్నా మిన్నగా కాస్తున్న స్త్రీమూర్తులు

‘అ.. అమ్మ! తర్వాత ఆ.. ఆవు!’ అనే చాలామందికి తెలుసు. కొందరు మాత్రమే.. అమ్మ తర్వాత అమ్మలాంటి ‘అడవి’ అని అక్షరాలు దిద్దుతారు. ఆ పదాన్ని అక్కడితో మర్చిపోరు. ఎక్కడికి వెళ్లినా తలుచుకుంటారు. తమ చుట్టూ పచ్చగా ఉండాలని భావిస్తారు. అడవిని ఆడపడుచుగా గౌరవిస్తారు. ఆమెకు మొక్కలు చదివిస్తూ ఆలనా పాలనా చూస్తారు. అలాంటి వాళ్లే ఈ స్త్రీమూర్తులు. కుంచించుకుపోతున్న అడవులను చూసి చింతించి ఊరుకోకుండా.. తమ వంతుగా చెట్లు నాటుతూ పచ్చదనం పెంచుతూ అడవితల్లిని అమ్మకన్నా మిన్నగా కాస్తున్న ఈ స్త్రీమూర్తుల కథలు తలుచుకుందాం..!!

ఐదువేల చెట్లకు అమ్మ
పడమటి కనుమల్లో మరింత పచ్చగా ఉంటుంది కేరళ.ఆరాష్ట్రంలోని అలెప్పి జిల్లా ముత్తుకుళం గ్రామంలో 1934లో జన్మించింది కొల్లక్కయిల్‌ దేవకి.బాల్యంలో తాత చెప్పిన అన్ని కథలూ అడవి చుట్టూ తిరిగేవి. దీంతో ఆమెకు వనమెంతో ఘనంగా కనిపించేది. దేవకి వివాహం గోపాలకృష్ణ అయ్యర్‌తో జరిగింది. అతను ఇంగ్లిష్‌ టీచర్‌. వారసత్వంగా వాళ్లకు ఐదెకరాల పొలం వచ్చింది.చిన్నప్పటి నుంచి వ్యవసాయం చేసిన అనుభవం ఉండటంతో పెండ్లయ్యాక సాగు కొనసాగించింది. అయితే ఓ ప్రమాదంలో ఆమె కాళ్లు దెబ్బతిన్నాయి. కొన్నాళ్లకు కోలుకున్నప్పటికీ మునుపటిలా ‘పొలం పని చేయలేన’ని దేవకికి అర్థమైంది. బాల్యం నుంచి తన మనోఫలకంపై చిత్రించుకున్న వనాన్ని తన చేనులో కొలువు దీర్చా లని భావించింది.ఆనాటి నుంచి మొక్కలు నాటడం పనిగా పెట్టుకుంది. అప్పుడు ఆమె వయసు నలభై ఏండ్లు! రకరకాల మొక్కలు పెరిగి పెద్దవడంతో కొన్నేండ్లలోదేవకి సాగుభూమి దట్టమైన వనమైంది. ఇందులో వేప,చింత,రావి తదితర జాతుల వృక్షాలు ఉన్నాయి.ఇప్పుడు దేవకీ అమ్మ వయసు 90 ఏండ్లు.ఆమె పెంచి పోషిస్తున్న చెట్ల వయసు ఆమె వయసులో సగం! ఎన్నెన్నో పురస్కారాలు ఆమెను వెతుక్కుంటూ వచ్చి వరించాయి. రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా‘నారీశక్తి’ అవార్డునూ అందుకున్నది.అవేం ఆమెకు అంతగా పట్టవు! పెందరాళే లేచి అడవికి వెళ్లి.. తన బిడ్డలను చూసుకోవడమే ఆమెకు అసలు తృప్తి!
తులసి వనం
పొడవైన సముద్ర తీరమున్న కర్ణాటకలో అడవులూ ఎక్కువే! అలాంటి చిక్కటి అటవీ ప్రాంతంలో జన్మించింది తులసి గౌడ. ఆమె చిన్నప్పుడే తండ్రిని కోల్పోయింది. బడి ముఖం చూసింది లేదు. అడవే ఆమెకు పాఠశాల అయింది. చిన్నప్పుడు ఇంటి పరిసరాల్లో తులసి రకరకాల చెట్ల విత్తనాలు చల్లుతూ ఉండేది. స్థానికంగా ఉండే అటవీశాఖ అధికారుల దగ్గర సహాయకురాలిగా ఉండేది. వాళ్లు డ్యూటీ ఏం చేసేవారో తెలియదు కానీ, తులసి మాత్రం మొక్కలు నాటడమే దినచర్యగా మార్చుకుంది.ఆమె ఉత్సాహాన్ని గమనించిన అటవీ శాఖ అధికారులు తులసికి ‘వనమాలి’ఉద్యోగాన్ని ఇచ్చారు.కొత్తగా రెక్కలు తొడిగినట్లయింది. వన మంతా విహరిస్తూ ఖాళీ ప్రదేశం కనిపిస్తే చాలు మొక్కలు నాటేది. అలా నాటి వదిలే యకుండా.. అవి వేళ్లూనుకునేదాకా రక్షణచర్యలు చేపట్టేది. ఏకంగా 30వేల మొక్కలు నాటి పశ్చిమ కనుమ లకు పచ్చని కానుకను సమర్పించింది. ‘వృక్షలక్ష్మి’ గా పేరు తెచ్చుకుంది. వన విస్తరణకు ఆమె చేసిన కృషికిగాను ఎన్నో అవార్డులు అందుకుంది. రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందారు.
వనప్రభజి
అడవికి,ఆవిడకు అవినాభావ సంబంధం. ప్రభాదే విది ఉత్తరాఖండ్‌లోని కుగ్రామం. పచ్చదనంలోనే ఆమె బాల్యమంతా సాగింది.బాల్యంలో ఊయల లూగిన తరులు..పెద్దయ్యేసరికి కనిపించకుండా పోయాయి. ఇంటి వసారాలోంచి కనుచూపు మేర లో కనువిందు చేసే పచ్చదనం తను ఎదిగేకొద్దీ తగ్గుతూ పోయింది. తన అడుగులకు మడుగు లొత్తిన అడవితల్లి ఎందుకో బక్కచిక్కిపోయిందని అనుకునేది! పెద్దయ్యాక వనదేవతను కబళిస్తున్నది మనుషులేనని తెలిసి బాధపడిరది. ఆమె మాత్రం ఏం చేయగలదు! కూలిపోతున్న చెట్లను చూసినప్పు డల్లా దిగాలుగా ముఖం పెట్టడం తప్ప! అభివృద్ధి పేరుతో విస్తరిస్తున్న కాంక్రీట్‌ జంగిల్‌ను చూసి మనిషిగా పుట్టినందుకు సిగ్గుపడటం తప్ప!! రోజులు గడిచిపోయాయి..పర్యాటక కేంద్రంగా విస్తరించే కొద్దీ ఉత్తరాఖండ్‌లో అటవీ విస్తీర్ణం తగ్గుతూ వచ్చింది.రుద్రప్రయాగ జిల్లాలోని ప్రభా దేవి వాళ్ల గ్రామం సమీపంలోనూ ఇదే ధోరణి. అప్పటికే ఆమెకు పెండ్లయింది.ఊరికి అల్లంత దూరంలో వారికి కొంతపొలం ఉంది.అక్కడ మరో అడవికి జన్మనివ్వాలని ఆఆడకూతురు నిశ్చయించు కుంది. భర్తకు చెబితే సరేనన్నాడు. ఓరోజు వెళ్లి కొన్ని మొక్కలు నాటింది.ఆతర్వాతి రోజు మరికొన్ని నాటింది.అప్పట్నుంచి అదేపని! మొక్కలే ఆమె లోకమయ్యాయి. ఇంటిపట్టున విశ్రాంతి తీసుకునే వయసులో మొక్కల సంరక్షణ భుజానికెత్తుకుంది. చూస్తుండగానే ఆమొక్కలు చెట్లయ్యాయి, మానుల య్యాయి. 500 చెట్లు..అడవితల్లి సిగలో పచ్చల పతకంగా ఇప్పుడు మెరిసిపోతున్నాయి.80 ఏండ్ల వయసులోనూ నిత్యం తమను పలకరించడానికి వస్తున్న ప్రభాదేవి ఆ మానులకు అమ్మ కన్నా ఎక్కు వంటే ఎవరు కాదనగలరు?
అభివందనం..
హిమాలయ పర్వత పాదాల దగ్గరున్న డూన్‌ లోయ వందనా శివ జన్మస్థలం. ఆమె బాల్యమంతా మంచుకొండలను చూస్తూ గడిచిపోయింది. హిమగిరుల నుంచి వీచే గాలి పైన్‌ చెట్ల మీదుగా తనను తాకినప్పుడు పులకించిపోయేది. 1970లో మొదలైన చిప్కో ఉద్యమం నాటికి వందన యువతి. కుంచించుకుపోతున్న హిమాలయ అడవులపై గడ్వాల్‌ వాసులు ఎత్తిన పిడికిళ్లలో ఆమె చేయీ ఉన్నది. తల్లిదండ్రుల ప్రోత్సాహం ఆమెకు మరింత బలాన్నిచ్చింది. సహజంగా ఉన్న ధైర్య స్వభావం ప్రకృతి ప్రేమికురాలిని కాస్తా.. పర్యావరణవేత్తగా, ఉద్యమకారిణిగా తీర్చిదిద్దింది. ప్రభుత్వాలు వన సంరక్షణ చర్యలు తీసుకునేలా ఎన్నో ఉద్యమాలు చేపట్టింది. ‘నవధాన్య’ సంస్థను స్థాపించి తన పోరాటాన్ని వివిధ రంగాలకు విస్తరించింది. స్త్రీ సాధికారత, సుస్థిర వ్యవసాయ విధానాలతోపాటు అటవీ సంరక్షణ కోసం అలుపెరగని పోరాటం చేస్తున్నది.
ఆకుపచ్చని అడవి..
అడవులు భూగోళపు ఊపిరితిత్తులు. అడవి చల్లగా ఉంటేనే మానవాళి భవిత భద్రంగా ఉంటుంది.కీకారణ్యమైనా,చిట్టడవిjైునా, నాలుగు చెట్లు ఒకచోట ఉంటే భూగోళానికి చేసే మేలు ఇంత అంత కాదు! కానీ, అంతులేని లాభాపేక్షతో కార్పొరేట్లు అడవులను కబళించడానికి ఎప్పటిక ప్పుడు విరుచుకు పడుతుంటారు. తమ చెప్పుచేత ల్లోని ప్రభుత్వాలతో అనుకూల చట్టాలను తయారు చేయించుకుంటారు. కేంద్రంలోని నరేంద్ర మోడీ ప్రభుత్వం ఈ దిశలో భారత అటవీ (సంరక్షణ) చట్టం 1980ని సవరించడానికి చేసిన ప్రయత్నా నికి అత్యున్నత న్యాయస్థానం బ్రేక్‌ వేసింది. కార్పొరేట్లకు కట్టబెట్టడమే లక్ష్యంగా గత ఏడాది అడవుల నిర్వచనాన్ని మారుస్తూ తీసుకువచ్చిన చట్ట సవరణను తాత్కాలికంగా నిలిపివేసింది. 1996లోవెలువరించిన టిఎన్‌ గోదావర్మన్‌ తిరు ములపాడ్‌ వర్సెస్‌ యూనియన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా తీర్పులో నిర్దేశించిన అటవీ నిర్వచనానికి అనుగు ణంగా నడుచుకోవాలని ఆదేశిస్తూ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్‌ డి.వై చంద్రచూడ్‌ నేతృత్వం లోని ధర్మాసనం మధ్యంతర ఉత్తర్వులు జారీ చేయడం ఆహ్వానించదగిన పరిణామం. నిఘం టవుల్లోని అర్థాన్ని అడవికి ప్రామాణికంగా తీసు కోవాలని ఈ తీర్పులో ధర్మాసనం పేర్కొంది. వర్గీక రణలు, యాజమాన్యాలతో సంబంధం లేకుండా సంరక్షణ చర్యలు తీసుకోవాలని నిర్దేశించింది. అడవులుగా భావించే ప్రాంతాలను (డీమ్డ్‌ ఫారెస్ట్స్‌) గుర్తించడానికి నిపుణుల కమిటీలను ఏర్పాటు చేయాలని రాష్ట్రాలను ఆదేశించింది. ఇన్ని కీలక మైన ఆదేశాలు ఉన్నాయి కాబట్టే ఆ తీర్పును ఒక మైలురాయిగా భావిస్తారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం 1951నుండి 75వరకు దేశ వ్యాప్తంగా 40లక్షల హెక్టార్ల అటవీ భూమి ఆక్రమణకు గురైంది.ఆ నేపథ్యంలోనే భారత అటవీ (సంరక్షణ) చట్టాన్ని రూపొందించి 1980లో ఆమోదించారు.ఈ చట్టం అమలులోకి వచ్చిన తరువాత ఇతర అవసరాలకు అటవీ భూమిని మళ్లించడం గణనీయంగా అదుపు లోకి వచ్చింది.గతంతో పోలిస్తే 1981నుండి 20 22 వరకు అటవీ భూముల నిర్మూలన పది శాతం తగ్గినట్లు గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. అయిన ప్పటికీ, చట్టంలోని లొసుగులను అవకాశంగా తీసుకుని అడవుల నరికవేత కొనసాగింది. ఈ నేపథ్యంలోనే తమిళనాడులోని గూడలూరులో చోటుచేసుకున్న కలప అక్రమ నరికివేతకు సంబం ధించి దాఖలైన టిఎన్‌ గోదావర్మన్‌ తిరుమలనపాడ్‌ కేసులో అటవీ ప్రాంతాల రక్షణను ప్రధానంగా చేసుకుని సుప్రీం ఇచ్చిన తీర్పులో ‘అడవి’ని విస్తృ తంగా నిర్వచించింది. ఇదికార్పొరేట్లకు ఆటంకం గా మారింది.ఈ నిబంధనలను మార్చాలన్న ఒత్తిడి పెరిగింది. ఈ నేపథ్యంలో వారి కనుసన్నల్లో నడిచే మోడీ ప్రభుత్వం గత ఏడాది ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో నమోదైన భూమిని మాత్రమే అడవిగా గుర్తిస్తూ అటవీ చట్టానికి సవరణ తీసుకు వచ్చింది. ప్రస్తుత మున్న నిబంధనల ప్రకారం అడవుల పరిధిలోకి వస్తాయన్న భయంతో ప్రైవేటు వ్యక్తులు ప్లాంటేష న్లు,తోటలు పెంచడం లేదని తన చర్యను ప్రభుత్వం సమర్ధించుకుంది.(నవతెలంగాణ సౌజన్యంతో..)-(కందుకూరి సతీష్‌ కుమార్‌)

జలమే జనానికి అమూల్య సంపద

‘‘జనాల జీవితమంతా జలంతోనే ముడి పడి ఉంటుంది.నిత్యం దాని చుట్టూనే తిరుగుతుంది.నీరు లేనిదే ఏపనీ ముందుకు సాగదు.ఎండా కాలంలో నైతే బోలెడు కష్టాలెదుర్కొవాలి.చెరువులు, కుం టలు, నీటి వనరులు లేని ఊళ్లు పరిస్థితి ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కర్లేదు. ఊరి చెంతనే నది పరుగులిడితే కలిగే ప్రయోజనాలు అన్నీఇన్నీ కావు.రైతులకు పంటలు,పండిస్తుంది. చేపలు పట్టే వారికి ఉపానిస్తుంది.ఎన్నో పనులకు భరోసాగా ఉంటుంది.ఆ జీవనదిలో ఉన్న అనుబంధాల్ని మరిచపో వద్దని తమ బిడ్డలకు ఆతల్లి పేరునే పెట్టుకుంటారు. గోదావరికి ఒడ్డునే ఉన్న పలు గ్రామాలకు వెళ్తే అక్కడి వారికి నది ఎంత మేలు చేస్తుందో తెలుస్తుంది’’
మనం నివసించే భూగోళంలో 70 శాతానికిపైగా నీరే.ఇందులో శుభ్రమైన నీరు చాలా స్వల్ప భాగం మాత్రమే.మొత్తం భూగోళంలోని నీటి లో దాదాపు 2.7శాతం మాత్రమే శుభ్రమైన నీరు కాగా,ఇందులోనూ75.2శాతం ధృవప్రాంతాలలో మంచు రూపంలో ఘనీభవించివుంటే,మరో 22.6 శాతంనీరు భూగర్భంలో వుంది.మిగతా నీరు సరస్సులు,నదులు,వాతావరణం,గాలిలోని తేమ, భూమిలోని చెమ్మ,చెట్టు చేమలలో వుంటుంది. ఇంతేకాదు,సరస్సులు,నదులు, భూగర్భ జలాలలో కూడా మానవ వినియోగానికి, ఇతర అవసరాలకు చక్కగా ఉపయోగ పడగలిగిన నీరు చాలా కొద్ది పరిమాణం మాత్రమే. ప్రపంచం మొత్తంలో లభ్యమయ్యే,పరిశుభ్రమైన నీటిలో,1శాతం కంటెకూడా తక్కువ పరిమా ణంలో, (లేదా,భూమిపై లభించే మొత్తంనీటిలో దాదాపు 0.00శాతం మాత్రమే) నీరు మానవ విని యోగానికి నేరుగా ఉపయోగపడుతుంది. ప్రతిరోజూ, మనకు కనీసం 30-50 లీటర్ల పరిశుభ్రమైన, సురక్షితమైన నీరు అవసరం.కాని, ఇప్పటికీ, 88.4కోట్ల మంది( 884 మిలియన్ల మంది)ప్రజలకు సురక్షితమైన నీరు అందుబాటులో లేదు.ప్రపంచవ్యాప్తంగా,ప్రతి ఏటా,1,500ఘనకిలోమీటర్ల పరిమాణంలో,వ్యర్ధ మైన నీరు వస్తుంటుంది.వ్యర్ధ పదార్ధాలను,వ్యర్ధ మైన నీటిని పునర్వినియోగ ప్రక్రియద్వారా, ఇంధనో త్పత్తికి,వ్యవసాయ అవసరాలకు వినియోగించ వచ్చు.కాని,సాధారణంగా, అలా జరగడం లేదు. అభివృద్ధిచెందుతున్న దేశాలలో, తగిన నిబంధనలు, వనరులు లేనికారణంగా,80శాతం వ్యర్ధాలను పున ర్వినియోగ ప్రక్రియకు మళ్ళించకుండానే పారవేస్తు న్నారు.పెరుగుతున్న జనాభా,పారిశ్రామిక ప్రగతి కూడా,కొత్తరకాల కాలుష్యానికి మూలమవుతు న్నాయి.ఇదే దామాషాలో,పరిశుభ్రమైన నీటి అవస రం పెరుగుతున్నది.ఈకారణంగా,ఇటు వర్త మానంలోను,అటు భవిష్యత్తులోను మానవ ఆరో గ్యానికి,పర్యావరణ స్వచ్ఛతకు ముప్పుపొంచి వుంది.వేసవి వస్తోందంటేనే భయమేస్తోంది. నీటి కొరత దడ పుట్టిస్తుంది.బిందెలతో బారులు తీరే జనాలు కనిపిస్తారు.మరి నీటి సమస్య అంత విస్తృతమైనది. నీరు లభించని ప్రాంతాలలో ఎదుర య్యే ఇబ్బందులు అన్నీఇన్నీ కావు. నేల తల్లి నెర్రె లిచ్చి నీటిచుక్కకోసం ఆబగా ఎదురుచూస్తుంటే ఇక మానవమాత్రులెంత! గొంతు తడుపుకునే చుక్క నీటికోసం మైళ్లకు మైళ్లు నడిచిపోవాల్సిన పరిస్థితి. పరిశుభ్రమైన నీళ్లు దొరక్క కుంటల్లో, గుంటల్లో అడుగుబొడుగు మురికి నీటినే తాగాల్సిన దుస్థితి. భూమండలంమీద లభించే నీటిలో ఉప్పు సుమద్రా ల వాటా 97శాతం. మిగిలిన దానిలో 69 శాతం హిమపాతం, మంచుగడ్డలే. భూమి మీద లభించే నీటిలో0.008శాతం మాత్రమే స్వచ్ఛమైన నీరు.క్రీశ 2025 నాటికి 48దేశాల్లో తీవ్రమైన నీటికొరత వస్తుందని చికాగోలోని జాన్‌ హాప్కిన్‌ యూనివర్సిటీ స్కూల్‌ ఆఫ్‌ పబ్లిక్‌ హెల్త్‌ హెచ్చరించింది.3.575 మిలియన్ల మంది ప్రతి సంవత్సరం నీటికి సంబం ధించిన వ్యాధులతో మరణిస్తున్నారు.నీటిమూలంగా సంభవించిన 43శాతం మరణాలకు అతిసార వ్యాధే కారణం.పైన పేర్కొన్న మరణాలలో 84 శాతంమంది 14ఏళ్ల లోపువారే.98 శాతం మర ణాలు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలోనే సంభవి స్తున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివిధ ఆసుపత్రులలో చికిత్సపొందుతున్న రోగులలో సగం మంది నీటి సంబంధ వ్యాధులతో బాధపడుతున్నవారే. భూమి మీదున్న నీటిలో ఒక్క శాతానికంటే తక్కువ మొత్తం నీళ్లు మాత్రమే మానవాళి వెనువెంటనే వాడుకు నేలా వున్నాయి.అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లోని మురికి వాడల్లో నివసించే ఒకవ్యక్తి రోజు మొత్తం మీద ఉపయోగించే నీరు ఒక అమెరికన్‌ స్నానానికి వాడే నీటితో సమానం.లీటరు నీటికి మురికివాడల్లో నివ సించే పేదలు, అదే నగంలోని ధనికులకంటే 5-10రెట్లు అధికధర చెల్లిస్తున్నారు. ఆహారం లేకుండా మనిషి కొన్ని వారాలపాటు వుండగలడు. కానీ నీరు లేకుండా కొద్దిరోజులు మాత్రమే వుండగలడు. ప్రతి 15సెకన్లకు ఒక చిన్నారి నీటి సంబంధ వ్యాధి తో చనిపోతోంది.లక్షలాది మంది మహిళలు, పిల్ల లు రోజుమొత్తం మీద అనేక గంటల సమయాన్ని సుదూర ప్రాంతాల నుంచి నీళ్లు తేవడం కోసం వెచ్చిస్తారు.రోగాల నివారణలో దివ్య ఔషధం నీరు వాతావరణంలోని హైడ్రోజన్‌, ఆక్సిజన్‌ల కలయిక వల్ల నీరు ఏర్పడు తుంది.ఈ రెండు వాయు పదా ర్ధాలు కలిస్తే ద్రవ రూపమైన నీరు ఏర్పడును. నిత్యజీవితంలో నీటిని అనేక రకాలుగా ఉపయో గిస్తాం.నీటిని ఉపయోగించి అనేక వ్యాధులను తగ్గిం చే అవకాశం ఉంది. నీరు లేని భూమిని ఒకసారి ఊహించుకోండి.పచ్చనిచెట్లు,పారే నదులు, జీవులు, మహా సముద్రాలు ఏమీ ఉండవు. ఇవేవీ లేకుండా ఎండిపోయిన మట్టి గడ్డలా ఉంటుంది భూమి. అంతటి అమూల్యమైన నీటి విలువను తెలుసు కోడానికి, దానిని వృథా చేయకుండా అవగాహన కల్పించడానికి ఈ రోజును కేటాయించారు. ఐక్య రాజ్య సమితి 1993 నుంచి ప్రతి ఏడాది మార్చి 22ను అంతర్జాతీయ జలదినోత్సవంగా గుర్తిం చాలని నిర్ణయించింది. మన భూమ్మీద నీటి గురిం చి కొన్ని నిజాలు తెలుసుకుంటే అదెంత విలువ్కెనదో అర్థం అవుతుంది. భూమి ఏర్పడినప్పుడు ఎంత నీరు ఉందో ఇప్పుడూ అంతే ఉంది.పెరగడం కానీ తరగడం కానీ కాలేదు. కానీ ఆ నీటిని వాడుకునే వారి జనాభా మాత్రం విపరీతంగా పెరిగి పోయిం ది. అందుకే ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది నీటి కోసం కటకటలాడుతున్నారు.భూమ్మీద ఉన్న నీరు ఎండకు ఆవిరవుతూ,మేఘాలుగా మారు తూ,వర్షంగా కురుస్తూ, భూమిలో ఇంకుతూ, సముద్రంలో కలుస్తూ వేర్వేరు రూపాల్లోకి మారుతూ ఉంటుంది.భూమ్మీద మూడొంతులు నీరే ఉంది. కానీ అందులో 97శాతం ఉప్పునీరే.కేవలం 3 శాతమే మంచి నీరు. ఇందులో కూడా 2 శాతం మంచురూపంలోఉంది.మిగతా ఒక శాతం నీరులో 0.59శాతం భూగర్భంలో ఉంటే, మిగతాది నదు లు,సరస్సుల్లో ప్రవహిస్తోంది.ఉన్న మంచి నీటిని మనం పొదుపుగా వాడకపోగా కలుషితం కూడా చేస్తున్నాం. ప్రపంచంలో 500కు పైగా మంచినీటి నదులు కలుషితమైపోయాయి. ప్రపంచంలో భారీ యుద్ధాల్లో చనిపోయిన వారి కన్నా, కలుషిత నీటి వల్ల మరణించినవారే ఎక్కువ. ఏడాదికి 40 లక్షల మంది కలుషిత నీరు తాగి చనిపోతున్నారు. అమెరి కాలో ఒక వ్యక్తి తన అవసరాలకి రోజుకి 500 లీటర్ల నీటిని ఉపయోగిస్తుంటే,ఆఫ్రికాలోని గాంబి యా దేశంలో ఒకవ్యక్తి రోజుకి కేవలం 4.5 లీటర్ల నీటిని మాత్రమే వినియోగిస్తున్నాడు. గాంబియా లాంటి చాలాదేశాల్లో తాగేందుకు కూడా నీరు దొరకడం లేదు.మనమేం చేయాలి?ఎక్కడ్కెనా కొళా యిల్లోంచి నీరువృధాగా పోతున్నట్టు కనిపిస్తే వెం టనే కట్టేయండి.షవర్‌తో స్నానం చేయడం మానేసి, బకెట్‌ నీళ్లతో చేయండి.దీనివల్ల రోజులో150 లీటర్ల నీటిని కాపాడవచ్చు.పళ్లుతోముకున్నంత సేపూ సింక్‌లోని కొళాయిని వదిలి ఉంచకండి. ఇలా చేయడంవల్ల నెలకి 200 లీటర్ల నీరు వృథా అవుతుంది. టాయిలెట్‌ ఫ్లష్‌లో సుమారు 8లీటర్ల నీరు పడుతుంది.లీటర్‌ నీరుపట్టే రెండు బాటిళ్లు తీసుకుని దానిలో ఇసుక లేదా చిన్నచిన్నరాళ్లు నింపి, టాయ్‌లెట్‌ ఫ్లష్‌లో పెట్టేయండి. దీనివల్ల ఒకసారి వాడే నీటిలో రెండులీటర్ల నీళ్లు ఆదా అవుతాయి. అక్వేరియంలోని నీళ్లు పారేయకుండా మొక్కలకి పోయండి.కొళాయిలకి లీకేజీలుఉంటే దానిని అరిక ట్టండి.దీనివల్ల నెలలో 300గ్యాలన్ల నీరుఆదా అవు తాయి.ఒక వార్తాపత్రికలో వాడే కాగితం తయారీకి 300లీటర్ల నీరుఖర్చవుతుంది.గాలితరువాత జీవ రాశికి నీరుచాలా ముఖ్యం.అందువల్ల నీటి వనరు లను పొదుపుగా ఉపయోగించుకోవాలి.ఈ నీరు భూఉపరితలములో నదులు,కాలువలు, చెరువులు, కుంటలు, సరస్సులు మరియు భూగర్భజల రూపం లో ఉన్నది.
అడవుల నరికివేత వలన వర్షపాతం కూడా తగ్గిపోయింది. భారతదేశంలో సగటున ప్రతి మనిషి అన్ని అవసరాలకి కలిపి 680 క్యూబిక్‌ మీటర్ల నీటిని వాడుతున్నారు. 6గురు ఉండే ఇంటికి 250 లీ నీరు అవసరమవుతుంది మన దేశంలో నదుల్లో ప్రవహించే మూడవ వంతు నీళ్ళు సము ద్రాల్లోకి నష్టపోతున్నాం.భూగర్భ, భూఉపరితల జలాలు రెండూ కలిపి దేశంలో వాడే మొత్తం నీటిలో 84శాతంవ్యవసాయానికి,12శాతం పరిశ్ర మలకి వాడుతున్నాం.ఇంతటి విలువైన నీటిని సంరక్షించుకోవాల్సిన బాధ్యత నేటి యువతరం పై ఉంది. ప్రస్తుతం ఉన్న వర్షా భావ పరిస్థితుల్లో ప్రతి నీటిచుక్కను ఒడిసి పట్టుకొని నిల్వ చేసుకో వాల్సిన అవసరం ఉంది. నానాటికి ఇంకిపోతున్న భూగర్భ జలాల సంరక్షణ పై దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఏర్పడిరది. ఇలాంటి క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో యువత నేటితరం కోసం భావితరాల కోసం కొన్ని బాధ్యతలను విధిగా నిర్వర్తించాల్సి వుంది.నీటి సం రక్షణలో మొదటగా చేయాల్సింది నీటి వృధా అరిక ట్టడం.దైనందిన జీవితంలో మనం చాలా నీటిని వృధా చేస్తూఉంటాం.ముందుగా ప్రతి వ్యక్తి నీటి వృధాను అరికట్టే ప్రయత్నం చేయాలి.ప్రతి నీటి చుక్కా అమూల్యమైందే. మంచినీటిని పొదుపుగా వినియోగించాల్సిన అవసరం అందరిపై ఉంది. రోజువారీ అవసరాల్లో మనకు తెలియకుండానే నీటిని వృథా చేస్తుంటాం. నీటి వనరుల పర్యవేక్షణ లో యువత తీసుకోవాల్సిన అవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది.
మరికొన్ని బాధ్యతలు :-
చెట్ల పెంపకం కార్యక్రమంపై యువత దృష్టి సారించాలి.
బీడు బావులను, జలశయాలను పునద్ధరించే చర్యలు చేపట్టడం.
ప్రతి వర్షపు చుక్కను ఒడిసి పట్టుకునేలా, నిల్వ చేసుకునేలా,భూగర్భ జలాలు పెంపొం దించేందుకు సాధ్యమైన చర్యలన్నింటినీ చేపట్టడం.
ఉపాధి పథకంలో భాగంగా కందకాల నిర్మా మం బండరాళ్ళ తొలగింపు,భూఉపరితల నీటి గుంటల నిర్మామంపట్ల దృష్టిసారించాలి.
నీటి వినియోగంపట్ల ప్రజల్లోఅవగాహన కలి గించేలా గ్రామగ్రామాన సదస్సులు నిర్వహిం చాలి.
సేద్యపు బావుల్లో పూడికతీత,కొత్తగా సేద్యపు బావుల తవ్వకం,ఎండిన బావులకు పునరు జ్జీవం కల్పించడం,చెక్‌ డ్యాంలలో పూడికతీత, చిన్న నీటి పారుదల చెరువుల చుట్టూ కందకా లు తీయడం తదితర చర్యలను చేపట్టాలి.
ఇళ్ళలో,కాలనీలలో,పాఠశాలలో,ప్రభుత్వ కార్యాలయాలలో వాననీటిని సేకరించి, దాచు కునే వ్యవస్థలను నెలకొల్పడం.
ఏడాది వర్షాలు బాగా కురుస్తాయని వాతా వరణ సంస్థలు అంచనా వేస్తున్నాయి.ఎల్‌నినో ప్రభావం సన్నగిల్లుతుందని,వర్షాతిరేకంవెల్లి విరుస్తుందన్న అంచనాల నేపథ్యంలో రాష్ట్రం లో చెరువులు,కుంటల సముద్ధరణ,సంరక్షణ పై తక్షణం దృష్టి సారించాల్సి ఉంది. ఊరూ రా చెరువులు,కుంటల సంరక్షణచర్యలు చేపడి తే రాష్ట్రం సస్యశ్యామలమవుతుందనడంలో సందేహం లేదు.జూన్‌-సెప్టెంబర్‌ మధ్య కాలంలో దేశంలో 89సెంటీమీటర్ల వర్ష పాతం కురుస్తుందని భారతవాతావరణ సంస్థ,అమెరికాలోని అంతర్జాతీయ వాతా వరణ పరిశోధన సంస్థ,దక్షిణ కొరియా సంస్థ ఏపీఈసీ వాతావరణ కేంద్రం, ‘స్కయిమెట్‌ వెదర్‌ సర్వీసెస్‌ ప్రైవేట్‌ లిమిటెడ్‌’ సంస్థలన్నీ శుభం పలుకుతున్నాయి.
ప్రతి బోరు యజమాని కనీసం 2ఎకరాల క్యాచ్‌మెంట్‌ కుంటలు,ఫారం ఫాండ్స్‌ నిర్మిం చాలి.
పూర్వం కాకతీయ రాజులు, నిజం నవాబులు, కృష్ణదేవరాయలు వంటి పాలకులు తక్కువ శ్రమశక్తితోనే చెరువులు, కుంటలు తవ్వు కోగలిగారు. అప్పట్లోనే రాజులు లోత్కెన చెరు వులు తవ్వి భావితరాలకుగొప్ప మేలుచేశారు. కానీ నేడు ఇంత జనాభా,ఆధునిక యంత్రాలు, అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఉండి కూడా ఆచెరువుల్లో కనీసం పూడిక తీసుకోలేని దురవస్థలో నేటి ప్రభుత్వాలున్నాయి. అయి దారు వందల ఏళ్ల కిందట గానుగ సున్నంతో నిర్మించిన తూములు ఇప్పటికీ చెక్కుచెదర కుండా నిలిచి ఉండగా,నేడు అత్యాధునిక పరిజ్ఞానంతో,సాధనాలతో,సిమెంట్‌ కాంక్రీటు లతో నిర్మించే నిర్మాణాలు మూణ్నాళ్ల ముచ్చ టగా మిగులుతున్నాయి.లోపం ఎక్కడ జరుగుతోందో పసిగట్టి పరిహరించాల్సిన పాలక గణం కేవలం పదవులను నిలబెట్టుకు నేందుకే ప్రాధాన్యమిచ్చి మిన్నకుండటం దుర దృష్టకరం.నేటి పాలకుల నిర్లక్ష్య ధోరణి పట్ల యువత తమ నిరసనను తెలియజేయాలి. ప్రభుత్వ పనితీరును ప్రశ్నించాలి.
సోషల్‌ మీడియా,పత్రికలు-టివీఛానల్స్‌ ద్వారా కూడా యువత నీటి వనరుల పరిరక్షణ పట్ల ప్రజలలో అవగాహన పెంపొందించే ప్రయ త్నం చేయాలి.
వ్యవసాయశాఖ అధికారులు కూడా క్షేత్ర స్థాయి సందర్శనలకువెళ్ళి పంటల పై, నీటి వినియోగ తీరుతెన్నుల పై రైతులకు అవగా హన కలుగజేసే ప్రయత్నం చేయాలి.
వాన నీరువృథా కాకుండా తక్కువ పెట్టు బడితో ఎక్కువ ప్రయోజనం పొందే పద్ధతిది. వర్షపు నీరు ఎండిన బావి వైపు వచ్చేలా కాల్వలు తవ్వుకోవాలి.ఈ కాల్వలో మట్టి వడపోసి కేవలం నీరు మాత్రమే వచ్చే ఏర్పాటు చేయాలి. నాలుగు అంగుళాల వ్యాసం ఉన్న పైపు ద్వారా బావిలోకి నీరు చేర్చాలి.ఎండిన బావిని వర్షపు నీటితో నింప డంతో బోరు బావుల్లోకి నీరు వస్తుంది. బావి వెడల్పు తక్కువ గనుక ఎండకు ఆవిరై పోవడం అంతగా ఉండదు.
పట్టణ ప్రాంతాలలో బోరు బావులు, కుళా యిలు పక్కన నేల నీటిని గ్రహించడానికి వీలుగారాళ్ళు,కంకర,దొడ్డు ఇసుకతో ఇంకుడు గుంతల్ని ఏర్పాటు చేయాలి. పట్టమాలు, నగరాల్లో డాబాలపై కురిసిన వర్షపు నీరు వృథా పోకుండా ఈ గుంతలలో చేర్చడం వల్ల భూగర్భ జలమట్టం పెరుగుతుంది.
భూమి ఎత్తు కన్నా కొంచెం తక్కువ ఎత్తులో ఉండేలా పొలాల్లో గుంతలు తవ్వాలి. పొలంలోపడ్డ వర్షపు నీరు ఈగుంతల్లోకి చేరుతుంది.చిన్న పొలాలకయితే ఆ నీరు ప్రాణాధారంగా ఉపయోగపడుతుంది. పశు వులకు తాగు నీరుగా వాడుకోవచ్చు. గుంత పరిధి,వైసాల్యం చిన్నది కావడంవల్ల ఎక్కువ నీరు ఆవిరి రూపంలో వృథాగా పోకుండా ఉంటుంది.ఇలా చేయడంవల్ల భూగర్భ జల మట్టం పెరుగుతుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రప్రభుత్వం నీరు-చెట్టు అనే పథ కాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.ఈ పథకంలో చెరువుల్లో మట్టి పూడిక తీయడం,చెట్లు నాటడం లాంటి పనులు చేయాలి.దీనివల్ల వర్షపు నీటిని సంరక్షించుకో వచ్చు నని ప్రభుత్వ ఉద్దేశ్యం.కానీ ఈకార్యక్రమం సవ్యంగా జరిగిన దాఖలాలు లేవు.నీటి సంరక్షణ అనేది ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత. విజ్ఞత గల పౌరులందరూ ఈవిషయంపైదృష్టి సారించాల్సిన అవసరం, ఆవశ్యకతఉంది. నేడు ప్రపంచంలో చాలా దేశాల లోను,మరి ముఖ్యంగా భారతదేశంలో చాలా రాష్ట్రాలలోను నీటి కొరత సమస్య అధికంగా ఉం ది.నీటి వనరుల పర్యవేక్షణ లో ప్రజలు-ప్రభు త్వాలు సమిష్టిగా చర్యలుతీసుకొని ముందుకు సాగా లి. లేనియెడల ఈసమస్య మరెంత జఠిలమై మాన వ జీవనమే ప్రశ్నార్ధకమై పరిస్థితులు నెలకొనే ప్రమాదం ఉంది.చైతన్యవంతమైన యువత బాద్య తగా వ్యవహించి ఈసమస్య పరిష్కార మార్గా లను అన్వేషించే ప్రయత్నం చేయాలి. ‘‘జలో రక్షితి రక్షతః – జలంతోనే జగతి’’.- (యం.రాంప్రదీప్‌)

పుడమి తల్లిని కాపాడుకుందాం!

ఓవైపు కాలుష్యం పెరుగుతుంటే, మరో వైపు తరుగుతున్న వనరులు మానవాళికి ఆవాసంగా నిలిచిన పుడమితల్లికి కడుపు కోత మిగుల్చు తున్నా యి. అభివృద్ధి పేరుతో జరిగే మితిమీరిన చేష్టలు భూమాతను నిలువునా దహించి వేస్తున్నాయి. తాగే నీరు..పీల్చేగాలి..నివసించే నేల…ఇలా పంచ భూ తాలు కాలుష్యంలో చిక్కుకున్నాయి. పచ్చద నంతో పరిఢవిల్లాల్సిన భూతల్లి ఎదపై ప్రకృతి అందాలను కోల్పోయి మూగ రోదనతో కన్నీరు కార్చుతోంది. ఈదుస్థితి నుంచి భూమాతను కాపాడి..మానవ మనుగడకు తోడ్పాటునందించే సమయం ఆసన్న మైంది.మనిషి స్వార్థపరుడు..చెట్లను నరికేసి పక్షు లకు గూళ్లు లేకుండా చేశాడు.అడవుల్ని మాయం చేసి జంతువులకు నిలువనీడ లేకుండా చేస్తు న్నాడు. ప్రగతి పేరుతో పరిశ్రమలు స్థాపించి అడ్డూ అదుపూ లేకుండా ప్రకృతి వనరుల్ని దోచేశాడు. నేల,నదులు,సముద్రాలు ఒకటేమిటి ఆఖరికి ఆకా శాన్ని సైతం తన అదుపులోనే ఉంచుకోవాలన్న అత్యాశతో మొత్తంగా భూమండలాన్ని కలుషితం చేశాడు.అలా తాను సృష్టించుకున్న కాలుష్యానికి తానే బలవుతున్న వేళ…వచ్చింది ఓ మహమ్మారి. నీ సత్తా ఏమిటో చూపమని సవాలు విసిరింది. ఊహించని ఈ ఉత్పాతం మనిషిని వణికించింది. ఇంటి నాలుగుగోడల మధ్య బందీని చేసింది. పెరిగిపోతున్న భూతాపం, వాతావరణ కాలుష్యం తో అల్లాడుతున్న భూమాతను కాపాడుకునే దారేది? పర్యావరణ పరిరణక్ష విషయమై ప్రజల్లో అవగా హన పెంచే అవకాశమే లేదా? అంతరించి పోతున్న జీవజాతులను కాపాడుకోలేమా?ఈ ప్రశ్నలకు సమా ధానమే ‘ప్రపంచ ధరిత్రి దినోత్సవం’ దీనికి 1970 లో బీజం పడిరది.1969 జనవరి 28న శాంటా బార్బరా సముద్రతీరం చమురు తెట్టులతో నిండి పోయి తీరమే ఆలంబనగా బతకుతున్న వందలాది జీవజాతులు మృత్యువాతపడ్డాయి.సుమారు నాలుగు వేల పక్షులు ఆ తెట్టులో చిక్కుకొని ఎగిరే దారిలేక ప్రాణాలొదిలాయి. జీవ వైవిధ్యం కొడిగట్టిన ఆనాటి సంఘటన ప్రపంచ ధరిత్రి దినోత్సవానికి పునాదిగా మారింది.అమెరికన్‌ సెనేటర్‌ గెలార్డ్‌ నెల్సన్‌ పర్యా వరణ పరిరక్షణకు పిలుపునివ్వగా దాదాపు 20 లక్షల మంది ఏప్రిల్‌ 22న ధరిత్రి దినోత్సవంలో పాల్గొన్నారు. నేల అంటే మట్టి అన్న అర్థం మాత్రం కాదు,భూమంటే 84 లక్షల జీవరాశుల సముదా యం. మొదటిసారిగా ధరిత్రి దినోత్సవం 1970 ఏప్రిల్‌ 22న పాటించారు.
మానవ మనుగడకు పంచభూతాలే ఆధారం
మనిషి ఎంత ఎత్తుకు ఎదిగినా దీనికి ఆధారం భూమి.గాలి,నీరు,నింగి,నిప్పు,నేల అనే పంచభూతాల వల్లే మానవ మనుగడ సాధ్యమవు తుంది.వీటిలో ఏఒక్కటి లోపించినా జీవనం అస్త వ్యస్తమవుతుంది.భూమిపై అన్ని వనరులూ సక్ర మంగా ఉంటేనే మానవ అభివృద్ధి నిజమవుతుంది. కానీ,అంతులేని ఆధిపత్య దాహంవల్ల భూమం డలం కాలుష్యకాసారంగా మారిపోయింది.ఉపరి తలంపై ఉన్న వనరులే కాదు,భూగర్భ జలాలు, ఖనిజ వనరులను పలుదేశాలు విచక్షణారహితం గా వాడుకోవడంవల్ల భూతాపం పెరిగి రాబోయే కొన్నిదశాబ్దాలలో ముడిచమురు నిల్వలు అంతరించి పోయే ప్రమాదం ఉందని పరిశోధకులు హెచ్చరి స్తున్నారు.రోజురోజుకూ భూగోళంపై హరితదనం తగ్గిపోవడం,కొన్ని రకాల జీవరాశులు నశించిపో వడంవల్ల భూతాపం పెరుగుతూ వస్తోంది. నానా టికీ పెరుగుతున్న భూతాపంతో ప్రకృతి సమతౌల్యత దెబ్బతిని జీవరాశి మనుగడకు ముప్పు ఏర్పడు తోంది.
పరిశ్రమలు,వాహనాలు తదితరాల నుంచి వెలువడుతోన్న క్లోరోఫోరో కార్బన్‌లు భూగ్ర హాన్ని మరింత వేడెక్కిస్తూ పలుకాలుష్యాలకు కారణ మవుతున్నాయి.భూతాపం పెరగడంవల్ల పర్యావర ణంలో పెనుమార్పులు చోటుచేసుకుని జీవరాశుల మనుగడకు ఇబ్బందులు ఏర్పడుతున్నాయి. మరో వైపు వాతావరణంలో మార్పుల కారణంగా జీవ వైవిధ్యం దెబ్బతింటోంది. వృక్షాలను విచక్షణారహి తంగా నరికివేస్తున్నందున అడవులు అంతరించి పోతున్నాయి. సరైన వర్షాలు లేక కరువుకాటకాలు సంభవిస్తున్నాయి. దీంతో జల వనరులు నానాటికీ తీసుకట్టుగా మారుతున్నాయి. తత్ఫలితంగా భూగర్భ జలాలు అడుగంటిపోతున్నాయి. అకాల వర్షాలు, విపరీతమైన వేడిమి కారణంగా గ్లోబల్‌ వార్మింగ్‌తో ఓజోన్‌ పొర దెబ్బతింటోంది
భూమాతను శాంతింపజేసే చర్యలు
మొత్తం193దేశాలు ‘ఎర్త్‌’ డేలో భాగా మవుతున్నాయి. ప్లాస్టిక్‌ వాడకపోవడమే మంచిది. ప్రతి నీటిబొట్టును ఒడిసిపట్టి, వృథాను అరికట్టాలి. వీలైనన్ని మొక్కలు నాటి వన సంరక్షణ చేపట్టాలి. తొమ్మిదో దశకం నుంచిప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 12.9 కోట్ల హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో అటవీ భూములు కనుమరుగయ్యాయి.ఈ చిన్న సూచనలు పాటిస్తే భూతాపం కొంత తగ్గించవచ్చు.బయటకు వెళ్లే సమయంలో వాహనాలు కాకుండా నడిచి వెళ్ళడం లేదా సైకిల్‌ను ఎంచుకోవడం. దూర ప్రాంతాలకు వెళ్లటేప్పుడు స్వంత వాహనాలు కాకుండా ప్రజా రవాణను ఆశ్రయించడం.మాంసాహారానికి దూరం గా ఉండటంవల్ల కూడా కార్బన ఉద్గారాల ప్రభా వాన్ని తగ్గించవచ్చు.పర్యావరణ అనుకూల ఉత్పత్తు లను ఉపయోగించాలి.చెత్తను ఎప్పటికప్పుడు తొల గించాలి. పునర్వినియోగ ఇంథనాలు, వస్తువులను వినియోగించాలి.స్థానికంగా దొరికే ఆహారాన్నే విని యోగించాలి.
వాతావరణ చర్య.. అపారమైన సవాళ్లు
ఏటా ధరిత్రీ దినోత్సవాన్ని ఒక ప్రత్యేక అంశాన్ని ఎంపిక చేసుకుని కార్యక్రమాలను నిర్వ హిస్తారు.ఈఏడాది‘వాతావరణ చర్య.. అపా రమైన సవాళ్లు…కానీ అనేక అవకాశాలు’ అనే నినాదాన్ని ఎత్తుకున్నారు.వాతావరణ మార్పులపై చర్య 50 వ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా చాలా ముఖ్యమైన అంశంగా గుర్తించింది. వాతావరణ మార్పు మాన వాళి భవిష్యత్తుకు, ప్రపంచాన్ని నివాసయోగ్యంగా మార్చే జీవిత-సహాయక వ్యవస్థలకు అతిపెద్ద సవాల్‌ను సూచిస్తుంది. పెరుగుతున్న భూతాపం, పలు ఉపద్రవాలకు కారణమవుతున్న వాతావరణ మార్పులను పట్టించుకోకుండా పరుగులు పెడుతున్న మనిషికి కరోనా వైరస్‌ ఇచ్చిన రaలక్‌…భూమా తకు మాత్రం గొప్ప వరమే అయింది. ఏకంగా భూమిపైనా లోపలా కూడా కనీవినీ ఎరుగని మార్పు లు చోటుచేసుకుని ఈ యాభయ్యో ధరిత్రీ దినోత్సవ సందర్భంగా మానవాళికి మరువలేని గుణపాఠంగా మారుస్తున్నాయి.
సమాధానం చెప్పిన ప్రకృతి
వాతావరణ మార్పులు, శిలాజ ఇంధ నాల వాడకంపైనా గత మూడేళ్లక్రితం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా యువతరం పెద్దఎత్తున ఆందోళన చేసి దేశాధినేతలనే నిలదీశారు. ప్రకృతే వారికి సమాధా నం చెప్పిందా అన్నట్లుంది నేటి పరిస్థితి. ప్రపంచా న్ని ప్రస్తుతం కరోనా వైరస్‌ మహమ్మారి వణికిస్తోం ది. దీంతో పలు దేశాలలో లాక్‌డౌన్‌వల్ల అన్ని పనులు ఆగిపోవడంతో కర్బన ఉద్గారాలూ తగ్గా యి. భారతదేశంలోనూ ప్రజా రవాణా నిలిచిపోయి ఇంధనాల వాడకం దాదాపు 66 శాతం తగ్గింది. ఇంధనానికి డిమాండు తగ్గడంతో చమురు ఉత్ప త్తీ,బొగ్గు తవ్వకాలు తగ్గిపోయాయి.చరిత్రలో ఎన్న డూలేని విధంగా చమురు ధరలు పాతాళానికి పడిపోయాయి.ఫలితంగా చరిత్రలో కనీవినీ ఎరగని రీతిలో అన్ని రకాల కాలుష్యాలకూ అడ్డుకట్ట పడిర ది.ఈ మార్పు ఎంత కాలం ఉంటుందో తెలియదు. ఎందుకంటే 2008-09లో పెద్దఎత్తున ఆర్థిక మాం ద్యం ఏర్పడినప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా కర్బన ఉద్గారాల విడుదల ఒకశాతం తగ్గింది. అప్పుడు ఆర్థిక పరిస్థితులను మెరుగుపరచడానికి ప్రభుత్వా లన్నీ ప్రోత్సాహకాలను ప్రకటించడంతో తర్వాత ఏడాది ఉద్గారాలు ఏకంగా 5 శాతం మేర పెరిగా యి.ఆ పొరపాటు ఇప్పుడు జరగకుండా చూసు కోవాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వాలదైతే, అవసరానికీ విలాసానికీ మధ్య గీత గీసుకుని వ్యవహరించాల్సిన బాధ్యత ప్రజలది.
కరోనా ఎఫెక్ట్‌.. తేరుకుంటున్న నదులు
భారతీయులకు పవిత్రమైన గంగానది తీరం పొడవునా ఉన్న పరిశ్రమల నుంచి వచ్చే రసాయన వ్యర్థాలతో, యాత్రికులు పడేసే చెత్తతో కలుషితమైపోయి, తాగడానికి కాదు కదా, స్నానానికి కూడా పనికిరాని పరిస్థితికి చేరుకుంటోంది. గంగా నదిని శుభ్రం చేయాలంటూ ఎందరో ఆందోళనలు చేస్తూసే ఉన్నారు. ప్రభుత్వాలు కూడా ప్రక్షాళనకు వేల కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేస్తున్నా పరిస్థితిలో ఇసుమంత కూడా మార్పు లేదు. అలాంటిది లాక్‌ డౌన్‌తో ఫ్యాక్టరీల మూసివేయడంవల్ల వ్యర్థాలు నదిలోకి రావడం ఆగిపోయి గంగమ్మ కొత్త అందా లను సంతరించుకుంది. కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి గంగానది పొడవునా ఏర్పాటుచేసిన 36 కేంద్రాలతో లాక్‌డౌన్‌ తర్వాత పది రోజులకే వాటి ల్లో 27 కేంద్రాల వద్ద నీటి నాణ్యత బాగా మెరుగు పడిరది. అక్కడి నీరు మనుషులు స్నానం చేయడా నికీ జలచరాలు ఆరోగ్యంగా బతకడానికీ అనువుగా ఉన్నాయనీ నీటిలో ప్రాణవాయువు పరిమాణం పెరిగిందనీ ఈ పరీక్షలు చెబుతున్నాయి. దేశంలోనే కాదు, ప్రపంచంలోని అన్ని దేశాల్లోనూ నగరాల మీదుగా ప్రవహిస్తూ పరిశ్రమల వ్యర్థాలను మోస్తున్న నదులన్నీ లాక్‌డౌన్‌ దెబ్బకి కాస్త తేరుకుంటున్నాయి.
లాక్‌డౌన్‌తో నెమ్మదించిన భూమాత
లాక్‌డౌన్‌తో అన్ని రవాణాలు నిలిచి పోగా..నిర్మాణాలు,గనుల తవ్వకాలు ఆగిపోయా యి.నిత్యం హోరెత్తే ఈపనులు భూమాతకు ఊపిరి సలపనివ్వడం లేదేమో…మన ఉరుకులు పరుగు లతో ఆమె కూడా అలసి పోతుందేమో…లాక్‌డౌన్‌ వేళ తానూ కాస్త నెమ్మదించింది.లాక్‌డౌన్‌ ప్రభా వం భూమి మీద ఎలా ఉందోనని భూకంప శాస్త్రవే త్తలు పరిశోధించారు.భూమి పొరల లోపల నుంచి అనునిత్యం విన్పించే హోరూ, ప్రకంపనలూ (సీస్మిక్‌ నాయిస్‌,వైబ్రేషన్స్‌)బాగా తగ్గినట్లు రాయల్‌ అబ్జర్వే టరీ ఆఫ్‌ బెల్జియంకి చెందిన శాస్త్రవేత్తలు గుర్తిం చారు. కరోనా వైరస్‌ వ్యాప్తికి మూల కేంద్రమైన వూహాన్‌ పారిశ్రమిక నగరం.దీంతో అక్కడ లాక్‌ డౌన్‌ ప్రకటించిన కొద్దిరోజులకే అకస్మాత్తుగా వాతావరణంలో మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. అక్కడ ఎంతో శుభ్రంగా దృశ్యాలన్నీ స్పష్టంగా కనిపించడం నాసా శాస్త్రవేత్తలను ఆశ్చర్యానికి గురి చేసింది.గొడార్డ్‌ స్పేస్‌ ఫ్లైట్‌ సెంటర్లో గాలి నాణ్యత మీద పరిశోధన చేస్తున్న ఫెయ్‌ లియు అనే శాస్త్రవేత్త లాక్‌డౌన్‌ అనే ఒకే ఒకచర్యతో నగరం చుట్టూ ఉన్న వాతావరణం ఇంతగా మారిపోవడాన్ని చూడ డం ఇదే మొట్టమొదటిసారి అని పేర్కొన్నాడు.
మనిషి కనపడకపోతే వాటికి స్వేచ్ఛ దొరికింది
మనిషి కనపడకపోతే పక్షులూ జంతు వులూ ఎంతస్వేచ్ఛగా తిరుగుతాయో తెలిపే దృశ్యా లుగమనిస్తూనే ఉన్నాం.అపార్ట్‌మెంట్‌ బాల్కనీ గోడ లపై కువకువలాడుతున్న పక్షుల జంటల ఫొటోలూ నడివీధిలో పురివిప్పి నాట్యమాడుతున్న నెమళ్లు, కోయిలమ్మ పాటలు, పిచ్చుకల కిలకిలలు సందడి చేస్తున్నాయి. కేరళలోని ఓపట్టణంలో నడివీధిలో నిదానంగా నడుస్తున్న ఓపునుగు పిల్లి,ఒడిశా తీరం లో హాయిగా ఆడుకుంటున్న ఆలివ్‌రిడ్లీ తాబేళ్లు, ముంబయి తీరంలో అలలపై కేరింతలు కొడుతున్న డాల్ఫిన్లూ,తిరుమలలో సంచరిస్తున్న జంతువులు, ఇజ్రాయెల్‌లోని కార్మేలియా నగరం మధ్యలో పార్కు లో గడ్డి మేస్తున్న అడవిపందులు,జపాను వీధుల్లో షికారు చేస్తున్న జింకలూ,టెల్‌ అవీవ్‌ విమానాశ్ర యంలో వాకింగ్‌కి బయల్దేరిన బాతులు,వేల్స్‌ లోని ఒకనగరం వీధుల్లో గొర్రెల మంద వాహ్యాళీ… ఇలాంటి ఎన్నో వీడియోలు గత కొన్ని వారాలుగా ప్రసారా మాధ్యామాల్లో దర్శనమిస్తూ ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తున్నాయి.మానవుడి జోక్యం లేకపోతే ప్రకృతి ఎంత సహజంగా,ఎంత అందంగా ఉంటుందో చెప్పడానికి నిదర్శనాలు ఇవన్నీ.1.వాహానాల వాడకం తగ్గిద్దాం.2.అనవసర విద్యుత్‌ వాడకాన్ని తగ్గిద్దాం.3.అడవులను నాశనం చేయకుండా.. చెట్లనుపెంచడం అలవరచుకుందాం.4.భూమికి హాని చేసే ప్లాస్టిక్‌ వాడకాన్ని పూర్తిగా నిషేదిద్దాం. మనిషి మనుగడకు నష్టం చేసిన కరోనా మాత్రం పుడమి తల్లికి మంచి చేస్తుందనే చెప్పు కోవాలి. మనిషి సృష్టించిన కాలుష్యం నుంచి ధరణి బయట పడేలా చేస్తుంది. మనిషిని నాలుగు గోడల మధ్య బందించి..అలాగే వ్యర్థా లతో నిండిపోయిన నదు లు మళ్లీ స్వచ్చంగా కనిపిస్తున్నాయి.
ఇంతకాలం భూగర్భంలో భగ భగమని మండు తోన్న ఉష్ణం ఉబికివచ్చే తరుణం వచ్చేసింది. సమస్త జీవరాసులను వణికిస్తూ మానవాళిని వెంటాడే స్తుంది నిప్పులు చిమ్మకుంటూ వచ్చే ఆ ప్రచంఢాగ్నికి సర్వం వినాశమవు తుంది. ధ్రువాల మంచు కరడగం,సముద్ర మట్టాలు పెరగ డం,ద్వీపసమూ హాలన్ని సముద్ర గర్భంలో నిక్షప్తమ వవ్వడం ఇవన్నీ జరుగుతాయి.ఈ విపత్కర పరిణా మాలే కాదు.సమీప భవిష్యత్తులో కరువు కాటకాలు, వరదలు, తుపానులు భూమండలాన్ని అతలాకుత లం చేస్తా యని అమెరికన్‌ శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరి స్తున్నారు.భూమ్మీద నిత్యం విడుదల అవుతున్న ఉష్టం మొత్తం బయటకు వెళ్లడం లేదు. అందులో సగానికి సగం భూమ్మీదే దాగి వుంటోంది.ఏదో సమయంలో అది ఉబికి రావచ్చు.అదే జరిగితే ఊహించడానికే భయ మేస్తోంది.రోడ్లపై క్షణం తీరక లేకుండా తిరుగా డుతున్న వాహనాలు. నిరంతరం పొగలు కక్కుతున్న ఫ్యాక్టరీలు. ఇలాంటి వాటిల్లో ఇంధనం దహనం కావడంవల్ల విడుద లయ్యే ఉష్టం భూమి నుంచి విడుదల అవుతున్న దానికి సమానంగా వుండాలి. అయితే ఇప్పుడా పరిస్థితి లేదు.వాతావరణంలోకి ప్రవేశించే ఉష్టం కంటే బయటికి పోయే ఉష్టం తక్కువవుతోందని అమఎరికాలోని నేషనల్‌ సెంటర్‌ ఫర్‌ అట్మాస్ఫి యర్‌కు చెందిన జాన్‌ ఫసుల్లో అభిప్రా యపడు తున్నాడు.భూమ్మీద ఎంత ఉష్టం విడుదల అయిందో అంతే ఉష్టంవాతావరణం నుంచి బయటకు వెళుతున్నట్టు ఉపగ్రహ సెన్సర్లు ఇతర పరిక రాలు గుర్తించాలి.అయితే అలా జరగడం లేదు.ఆ ఉష్ణ మంతా సముద్ర గర్భంలోవుంటోంది. దీని కారణం గానే పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలోని ఎల్‌ని నోలు సంభవించి ఉష్ట ప్రాంత భూముల్లో వర్షాభావ పరిస్థితులు వస్తాయి.మరికొన్నిచోట్ల కనివినీ ఎరు గని రీతిలో వరదలు ముంచెత్తుతాయి.కాలం కాని కాలంలో వర్షాలు కురుస్తాయి. అతివృష్టి అనావృష్టి వరసపెట్టి వస్తాయి. వాతావరణంలో జరుగుతున్న మార్పులన్నింటికీ మనమే బాధ్యులం.భూమిపై పెరు గుతోన్న ఉష్టోగ్రతలకు మనమే కారణం ముం దస్తు హెచ్చరికలు లేకుండా ముంచుకొస్తున్న పెను విపత్తులకు మనమే కారకులం. ధ్రువాల మంచు కరిగే శాతం ఎక్కువైంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరిగి న ఇంధన వాడకమే గ్లోబ ల్‌ వార్మింగ్‌కు ప్రధాన కారణం..మరో పక్క ఓజోన్‌ పొరకు చిల్లు ఏర్పడ టం వల్ల భూమిపై ఉష్టోగ్రతలు పెరుగుతున్నాయి. -(జి.ఎ.సునీల్‌ కుమార్‌)

దేశ చరిత్రలోనే తొలిసారిగా..

చరిత్రలోనే తొలిసారి పేదలకు 31.19 లక్షల ఇంటి స్థలాల రిజిస్టర్డ్‌ కన్వేయన్స్‌ డీడ్స్‌ అందజేస్తున్నాం.58 నెలల్లో ప్రతి అడుగు పేదల అభ్యున్నతి కోసమే..ఎన్నికలకు మనం సిద్ధం అంటే..కుప్పంలో ప్రజలు బాబుకి బైబై అంటున్నారు.మన ప్రభుత్వంలో పెత్తందారు లకు కాదు పేదలకే పదవులు ఒంగోలు మున్సి పల్‌ కార్పొరేషన్‌ పరిధిలో 20,840 ఇళ్ల స్థలాల రిజిస్టర్డ్‌ కన్వేయన్స్‌ డీడ్స్‌ పంపిణీ ప్రారంభ సభలో సీఎం జగన్‌ ప్రసంగించారు. ప్రకాశం జిల్లా ఒంగోలు మున్సిపల్‌ కార్పొరేషన్‌ పరిధిలో 20,840 మంది పేద అక్కచెల్లెమ్మలకు సర్వ హక్కులతో రిజిస్టర్‌ చేసిన ఇంటి స్థలం భూ బదిలీ పత్రం, కట్టుకోడానికి ఇళ్లు కూడా మంజూరు చేసి, ఆ పత్రాలు కూడా పంపిణీని సీఎం జగన్‌ ప్రారంభించారు. దీంతో పాటు ‘నవరత్నాలు-పేదలందరికీ ఇళ్లు’ కింద రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉచితంగా పంపిణీ చేసిన 31.19 లక్షల ఇళ్ల స్థలాలను ఆ పేద అక్కచెల్లెమ్మల పేరు మీదుగానే సంపూర్ణ హక్కులు కల్పిస్తూ, రిజిస్ట్రేషన్‌ కూడా చేసి కన్వేయన్స్‌ డీడ్స్‌ అందించే కార్యక్రమాన్ని సీఎం జగన్‌ ఒంగోలు వేదికగా లాంఛనంగా ప్రారంభించారు. అర్హులైన 20,840 మంది పేద అక్కచెల్లె మ్మలకు ఇంటి స్థలాల కోసం ప్రభుత్వం మల్లేశ్వరపురం,అగ్రహారం,యరజర్ల, వెంగ ముక్కల పాలెం గ్రామాల్లో 536.11ఎకరా లను భూసేకరణ ద్వారా సమీకరించి రిజిస్టర్‌ చేసిన ఇంటి స్థలం కన్వేయన్స్‌ డీడ్స్‌ అందజేసి నట్లు సీఎం జగన్‌ వివరించారు. భూమి కొను గోలు,జగనన్న టౌన్‌ షిప్‌ల అభివృద్ధికి రూ.210 కోట్లు..లే అవుట్ల అభివృద్ధికి రూ. 21.33 కోట్లు కేటాయించినట్లు వివరించారు.
మన ప్రభుత్వంలో పెత్తందారులకు కాదు పేదలకే పదవులు
గతంలో పెత్తందారులకు మాత్రమే నామినేటెడ్‌ పదవులు ఉండేవని, మన ప్రభుత్వంలో బలహీన వర్గాలకు పదవులు ఇచ్చామని సీఎం జగన్‌ పేర్కొన్నారు. పెత్తందారులతో జరిగే ఈ యద్ధంలో ప్రజలు గత ప్రభుత్వానికి మన ప్రభుత్వానికి తేడా గమనించాలని విజ్ణప్తి చేశారు.పేదల ఆత్మ గౌరవం గురించి గతంలో ఏప్రభుత్వం ఆలో చన చేయలేదన్నారు. అక్కచెల్లెమ్మల కోసం అనేక పథకాలు తెచ్చామని, మన ప్రభుత్వంలో అక్కచెల్లెమ్మల ఆర్థిక సాధికారత పెరిగిందని సీఎం జగన్‌ పేర్కొన్నారు.ప్రకాశం జిల్లా ఒంగోలు ఎన్‌.అగ్రహారంలో నిర్వహించిన పేదలకు ఇళ్ల పట్టాల పంపిణీని సీఎం జగన్‌ ప్రారంభించారు. అంతకు ముందు ఒంగోలు తాగునీటి ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి సీఎం జగన్‌ శంకుస్థాపన చేశారు.
ఈ సందర్భంగా స్థానికంగా ఏర్పాటు చేసిన బహిరంగ సభలో సీఎం జగన్‌ మాట్లాడుతూ మన ప్రభుత్వంలో పేద మహిళల సాధికారత కోసం ఎన్నో పథకాలు తీసుకొచ్చి ఆర్థిక అంత రాలు తొలగించామన్నారు. రిజిస్ట్రేషన్‌ పట్టా లు ఇవ్వడం వల్ల అక్క చెల్లెమ్మలకు ఆస్తి మీద పూర్తి హక్కులు లభించాయని, భవిష్యత్తులో రిజిస్ట్రేషన్లు క్యాన్సిల్‌ చేసే అవకాశం ఎవరికీ ఉండక పోవడంతో పాటు రిజిస్ట్రేషన్‌ పట్టాలు ఉండడం వల్ల కబ్జాలకు చెక్‌ పడుతుం దన్నారు. ఈ మేరకు ఇళ్ల పట్టాలకు సంబంధించి గ్రామ సచివాలయాల నుంచి సర్టిఫైడ్‌ కాపీలు అందిస్తున్నట్లు సీఎం జగన్‌ వివరించారు.పేదల కోసం పెత్తందారులపై అనేక పోరాటాలు చేశామని, ఇంటింటికీ తలుపు వద్దే ప్రభుత్వ సేవలు అందిస్తున్నా మన్నారు.
నాడు నేడుతో విద్య, వైద్య ఆరోగ్య రంగాల్లో విప్లవాత్మక మార్పులు
నాడు నేడుతో విద్య,వైద్య ఆరోగ్య రంగాల్లో విప్లవాత్మక మార్పులు తెచ్చినట్లు సీఎం జగన్‌ తెలిపారు. పేదలకు కార్పొరేట్‌ వైద్యం అంది స్తుండటంతో పాటు చికిత్స కోసం వెయ్యి రూపాయలు దాటితే ఆరోగ్యశ్రీ వర్తింప చేస్తూ ఆరోగ్యశ్రీ పరిధిని రూ.25 లక్షలకు పెంచి నట్లు వివరించారు.ఎక్కువ వ్యాధులను ఆరోగ్య శ్రీ కింద కవర్‌ అయ్యేలా ప్రొసీజర్స్‌ను 3,300 కు పెంచామన్నారు. పేదల ఇంటి వద్దకే ఫ్యామిలీ డాక్టర్‌ విధానం అమలు చేస్తూ రోగులు కోలుకునేంత వరకు ప్రభుత్వమే ఆసరా అందిస్తుందన్నారు. పోటీ ప్రపంచంలో నాణ్యమైన విద్య అందించాలనే ఉద్దేశ్యంతో ఆంగ్ల విద్యను తీసుకొచ్చినట్లు తెలిపారు. ఇంగ్లీష్‌, తెలుగు మీడియాల్లో పుస్తకాలు అందిస్తూనే ప్రభుత్వ స్కూళ్లలో మౌలిక వసతులు కల్పించి కార్పొరేట్‌ స్కూళ్లకు పోటీగా ప్రభుత్వ బడుల్లో డిజిటల్‌ క్లాస్‌ రూమ్‌లు ఏర్పాటు చేశామని సీఎం జగన్‌ పేర్కొన్నారు.
ఎస్సీ కులాల్లో ఎవరైనా పుట్టాలనుకుంటారా అన్న వ్యక్తి చంద్రబాబు
ముఖ్యమంత్రి స్థాయిలో ఉంటూ చంద్రబాబు ఎస్సీ కులాల్లో పుట్టాలని ఎవరైనా పుట్టాలను కుంటారా అని అన్యాయమైన స్టేట్‌ మెంట్‌ ఇచ్చి, ఎస్సీలంతా గుణపాఠం చెబుతారనే భయం లేకుండా, బాబు రాజకీయంగా బరితెగించి ఉండగలుగుతున్నాడంటే ఇంతక న్నా దారుణం ఎక్కడైనా ఉంటుందా?అని సీఎం జగన్‌ ప్రశ్నించారు.బీసీల తోకలు కత్తిరిస్తా, ఖబడ్దార్‌ అని కూడా బాబు ఈ రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో బీసీలంతా తనకు గుణపాఠం చెబుతారన్న విషయం చంద్రబాబు అర్ధం కావడం లేదా అన్నారు. పేద వర్గాలకు ఇళ్ల నిర్మాణం చేయకపోయినా, రైతులకు బేషరతుగా పూర్తిగా రుణమాఫీ చేస్తానని మోసం చేసిన ఈ మాయలోడు ఏ జంకూ గొంకూ లేకుండా ఇప్పటికీ ఈ రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ఉండటం కంటే దారుణం మరొకటి ఉండదన్నారు. పొదుపు సంఘాల అక్కచెల్లెమ్మలకు మొదటి సంతకంతోనే రుణాలుమాఫీ చేస్తానని ఒక్క రూపాయి కూడా మాఫీ చేయని చంద్రబాబుకు ప్రజలే గుణపాఠం చెబుతారని పేర్కొన్నారు. 2014 ఎన్నికల్లో 650 వాగ్దానాలిచ్చి మేనిఫెస్టోగా చూపించి ప్రతి సామాజికవర్గానికి అది చేస్తా ఇది చేస్తానని 10శాతం కూడా అమలు చేయకపోయినా, ప్రజలు తనను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ నమ్మడం లేదని తెలిసినా, నిస్సిగ్గుగా మళ్లీ ఎన్నికలొచ్చేసరికి కొత్త మేనిఫెస్టో తెచ్చి ప్రతి ఇంటికీ కేజీ బంగారం, బెంజ్‌ కారు కొనిస్తానంటూ చంద్రబాబు ప్రజ లను మోసం చేసేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారని విమర్శించారు.
మనం సిద్ధం అంటే.. కుప్పంలో ప్రజలు బాబుకి బైబై అంటున్నారు.
చంద్రబాబు తన 14ఏళ్లు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో గ్రామ గ్రామానికీ ఈ మంచి జరిగిందని సమాధానం చెప్పలేరని సీఎం జగన్‌ విమర్శించారు. పేదలకు జగన్‌ మాదిరిగా బటన్‌ నొక్కాను 2.55 లక్షల కోట్లు పేదల ఖాతాల్లోకి జమ చేశాను అని ఈ పెద్దమనిషి నోట్లో నుంచి మాటలు రావన్నారు. ఇటువంటి దారుణమైన పరిస్థితుల్లో ఎన్నికలు జరుగుతున్న పరిస్థితుల్లతో మనం సిద్ధం అంటుంటే.. మరోవంక బాబు భార్య మా అయన సిద్ధంగా లేడు అంటోందని చామత్కరించారు. ఏకంగా కుప్పంలో బైబై బాబు అంటూ ఆయన అర్ధాంగి నోటే పంచ్‌ డైలాగులు వస్తున్నా యన్నారు. ఇలాంటి బాబును ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో ఉన్న ప్రజలు సమర్థించడం లేదని కుప్పంలో ఉన్న ప్రజలు కూడా సమర్థిం చలేదని సీఎం జగన్‌ విమర్శించారు. ఏనాడూ ఏపీలో లేని వారు, ఏపీకి రాని వారు,సొంత ఊరు ఏదంటే తెలియని వారు,వారికి మన రాష్ట్రంలో ఓటే లేని వారు,ఇక్కడ దోచుకో వడం,దోచుకున్నది పంచుకోవడానికి అల వాటైన వారే అలాంటి నాన్‌ రెసిడెంట్‌ ఆంధ్రాస్‌ మాత్రమే చంద్రబాబును సమర్థి స్తారని అన్నారు. మీ బిడ్డగా అందరితో కోరేది ఒక్కటే. మీ ఇంట్లో మాత్రం మీకు మంచి జరిగి ఉంటే మాత్రం మీ బిడ్డకు మీరే తోడుగా నిలబడి స్టార్‌ క్యాంపెయినర్లుగా ఉండాలన్నారు.పేద అక్కచెల్లమ్మల సొంతింటి కలను సాకారం చేస్తూ..రికార్డు స్థాయిలో 31 లక్షలకు పైగా ఇళ్లపట్టాలు అందించడమే గాక దేశంలోనే తొలిసారిగా లబ్ధిదారులకు ఆ స్థలా లపై సర్వహక్కులు కల్పిస్తూ వారి పేరు మీదనే ఉచితంగా రిజిస్ట్రేషన్‌ చేసి కన్వేయన్స్‌ డీడ్స్‌ అందించిన సీఎం జగన్‌ ప్రభుత్వం….
రిజిస్టర్డ్‌ కన్వేయన్స్‌ డీడ్స్‌ ద్వారా కలిగే ప్రయోజనాలు ఇవీ.
పదేళ్ల తర్వాత ఇంటి స్థలంపై అన్ని హక్కులు ఉండేలా లబ్ధిదారుల పేరిట గ్రామ/వార్డు సచివాలయాల్లోనే, ఇప్పుడే ఉచితంగా స్థలాల రిజిస్ట్రేషన్‌ చేసి కన్వేయన్స్‌ డీడ్స్‌ కూడా అందజేత చేశారు.రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 15,004 గ్రామ/వార్డు సచివాలయాల పరిధిలో రిజిస్ట్రేషన్‌ ప్రక్రియ చేపట్టారు. ఇప్పటికే దాదాపు 15 లక్షల రిజిస్ట్రేషన్లు పూర్తి.. శరవేగంగా మిగిలిన రిజిస్ట్రేషన్ల కార్యక్రమం కొనసాగిస్తారు.గ్రామ/వార్డు సచివాలయాల్లో ఉన్న జాయింట్‌ సబ్‌ రిజిస్ట్రార్‌ ఆఫీస్‌ (జెఎస్‌ఆర్వో) డేటాబేస్లో వివరాలన్నీ పదిలం..ఎప్పుడైనా ఈ జెఎస్‌ఆర్వోలలో సర్టిఫైడ్‌ కాపీ పొందే అవకాశం..ఫోర్జరీ గానీ,ట్యాంపర్‌ చేయడానికి గానీ ఆస్కారమే ఉండదు.పదేళ్ల తర్వాత ఆటోమేటిక్‌గా క్రయ, విక్రయ,దాన,వారసత్వ హక్కులతో సహా పూర్తి హక్కులు..అత్యవసర సమయాల్లో ఇంటిని అమ్ముకునే వీలు..అమ్ము కునే సమయంలో ఎన్వోసీ కోసం అధికారుల చుట్టూ తిరగాల్సిన అవసరం లేదు.ఎలాంటి లింకు డాక్యుమెంట్ల అవసరం లేకుండానే నేరుగా రిజిస్ట్రేషన్‌. పేదలకు పక్కా గృహాల కల్పనలో దేశంలోనే అగ్రస్థానంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ నిలిచింది.
అక్కచెల్లెమ్మలకు సాధికారత కల్పించడమే లక్ష్యంగా దేశంలో ఎక్కడా లేని విధంగా 71,811ఎకరాల్లో 31.19లక్షల మంది అక్కచెల్లెమ్మలకు ఉచితంగా ఇళ్ల పట్టాల పంపిణీ.
ఒక్కోప్లాట్‌ విలువ ప్రాంతాన్ని బట్టి రూ.2.5 లక్షల నుంచి రూ.15 లక్షల దాకా పలుకు తున్న నేపథ్యంలో ఆ కనీస విలువ రూ.2.5 లక్షల చొప్పున లెక్కించినా ఇళ్ల పట్టాల విలువ రూ.76,000 కోట్లు. దీంతోపాటు సుమారు రూ.60,000 కోట్ల వ్యయంతో 22 లక్షల ఇళ్ల నిర్మాణం. ఇందులో ఇప్పటికే 8.9లక్షల ఇళ్ల నిర్మాణం పూర్తి చేసి లబ్ధిదారులకు అందిం చింది. జగనన్న ప్రభుత్వం.రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా 17,005 జగనన్న లేఅవుట్లలో రూ.32,909 కోట్ల వ్యయంతో నీటి సరఫరా,విద్యుత్‌, డ్రైనేజీ, సీవరేజ్‌, రోడ్లు వంటి మౌలిక వసతుల కల్పన. ఇంటి స్థలం ఉచితంగా ఇవ్వడమే కాకుండా యూనిట్‌ కు రూ.1.80 లక్షల చొప్పున ఇంటి నిర్మాణానికి అందిస్తూనే.. మరోవైపు పావలా వడ్డీకి రూ.35 వేలు చొప్పున బ్యాంకు రుణం.. దీంతో పాటు ఉచితంగా ఇసుక ఇవ్వడం ద్వారా రూ.15 వేలు, సిమెంట్‌, స్టీల్‌, మెటల్‌ ఫ్రేమ్స్‌, ఇంకా ఇతర నిర్మాణ సామాగ్రిని తక్కువ ధరకే అందించడంతో ఇంకో రూ.40 వేల మేర లబ్ధి..మొత్తంగా ఒక్కో లబ్ధిదారునికి రూ. 2.70 లక్షల మేర లబ్ధి చేకూరుస్తున్న జగనన్న ప్రభుత్వం.. మౌలిక వసతుల కల్పనతో ప్రతి ఇంటికి సగటున మరో రూ. 1 లక్ష లబ్ధి. తద్వారా ప్రతి పేద అక్కచెల్లెమ్మకు ప్రాంతాన్ని బట్టి ఆ ఇంటి విలువ రూపేణా కనీసం రూ. 6 లక్షల నుండి రూ.20లక్షల వరకు లబ్ధి.. రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా పేద అక్కచెల్లెమ్మల చేతుల్లో కనీసం రూ.2లక్షల కోట్ల నుండి రూ.3 లక్షల కోట్ల సంపద. అడ్డంకులను అధిగమిస్తూ రాష్ట్రంలో శరవేగంగా ఇళ్ల నిర్మాణాలు కొనసాగుతున్నాయి. పేదల సంక్షేమమే ప్రభుత్వ లక్ష్య సాధన దశగా గత ఐదేళ్ల పాలనలో ప్రజలు సుభిక్షాన్ని కోరుకుంది. -జిఎన్‌వి సతీష్‌

దివ్యాంగుల జీవితాల్లో వెలుగులే లక్ష్యం

దివ్యాంగుల జీవితాల్లో వెలుగులు నింపేందుకు కేంద్ర,రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు అవిరళ కృషి చేస్తున్నాయని కేంద్ర మత్స్య,పశుసంవర్దక,డెయిరీశాఖ మంత్రి పర్షోత్తం రూపాల పేర్కొన్నారు. ఎ.డి.ఐ.పి.(అసిస్టెన్స్‌ టు డిజెబుల్డు పర్శన్స్‌ ఫర్‌ పర్చేజ్‌ /ఫిట్టిం గ్‌ ఆఫ్‌ ఎయిడ్స్‌/ అప్లియెన్స్‌) పథకం కింద ఫిబ్రవరి 22న విశాఖపట్టణంలోని కైలాసపురం డీఎల్బీ గ్రౌండ్‌లో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల సంయుక్త ఆధ్వర్యంలో సామాజిక అధికారిత శిబిర్‌ పేరుతో నిర్వహించిన దివ్యాంగులకు ఉపకరణాల పంపిణీ కార్యక్రమంలో ఆయన ముఖ్య అతిథిగా పాల్గొన్నారు. రాజ్యసభ సభ్యులు జీవీఎల్‌ నర్శింహారావు,విభిన్న ప్రతిభా వంతులు,హిజ్రాలు,వయోవృద్ధుల సంక్షేమశాఖ ఎండీ కుమార్‌ రాజా,జిల్లా జాయింట్‌ కలెక్టర్‌ కె.మయూర్‌ అశోక్‌,ఇతర ప్రజా ప్రతినిధులతో కలిసి జిల్లాలోని దివ్యాంగులకు అందజేశారు. రూ.2.25కోట్లతో2,925 పరికరాలను అలింకో సంస్థ ఆధ్వ ర్యంలో తయారు చేయగా1,589 మంది దివ్యాంగులు అధికా రుల చేతులమీదుగా జరిగిన కార్యక్రమంలో అందుకున్నారు. 1,589దివ్యాంగులకు ఒకేచోట ఇంతమొత్తంలో ఉపకరణాలు పంపిణీ చేయటం ఒక శుభ పరిణామమని,దీనికి సహకరిం చిన కేంద్ర,రాష్ట్రప్రభుత్వాలకు,ప్రజాప్రతినిధులకు,అధికారు లకు మనఃపూర్వక ధన్యవాదాలు తెలియజేసుకుంటున్నా..అని కేంద్ర మంత్రి పుర్షోత్తం రూపాల పేర్కొన్నారు. దేశ ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ విజన్‌, సున్నిత మనస్తత్వం కారణంగానే దివ్యాంగులకు ఇంత స్థాయిలో మంచి జరుగుతుందని అన్నారు. అడిగితేనే గానీ కొంతమంది నేతలు స్పందిం చరు..కానీ నరేంద్ర మోదీ అడగకుం డానే పేదలకు అన్నీ ఇస్తున్నా (దేశ ప్రధానిగా) ఉండటం మనందరి అదృ ష్టం అని పేర్కొన్నారు.పేదల కోసం చేసే మంచి పని ఏదైనా విస్తృత ప్రచా రం కల్పించాలని ప్రసార మాధ్యమా లనుద్దేశించి అన్నారు. దివ్యాంగులపట్ల గౌరవ మర్యాదలతో మెలగాలి ః ` జీవీఎల్‌ అంగవైకల్యం అనేది కోరు కుంటే వచ్చింది కాదని..దురదృష్టంవల్ల వచ్చిందని..దివ్యాంగుల పట్ల మన మంతా గౌరవ మర్యాదలతో నడుచు కోవాలని రాజ్యసభ సభ్యులు జీవీఎల్‌ నర్శింహారావు సూచించారు.దివ్యాం గులకు సంబంధించిన కార్యక్రమం విశాఖలో నిర్వహిస్తున్నామని చెప్పగానే కేంద్ర ప్రభుత్వం,ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ సానుకూలంగా స్పందిం చారని,సహకారం అందించారని గుర్తు చేశారు.వారి ఆమోదంతో రాష్ట్ర,జిల్లా యంత్రాంగం సహాయంతో దివ్యాంగుల సమస్యలు,అవసరాలు తెలుసుకు న్నామని చెప్పారు.ఆ మేరకు1,589 మందికి రూ.2.25 కోట్లతో 2,925 ఉపకరణాలను తయారు చేయించామని జీవీఎల్‌ వివరించారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న చొరవతో వికలాంగులు అనే పదం పూర్తిగా తొలగిపోయిందని, దాని స్థానంలో దివ్యాంగులు అనే పదం వచ్చిందని పేర్కొన్నారు. రెండు దఫాల భాజపా పాలనలో సుమారు 45లక్షల మంది దివ్యాంగులకు ఉపకరణాలు అందించామని,వచ్చే ఐదేళ్లలో మరొక 50లక్షల మందికి పరికరాలు అంద జేస్తామని జీవీఎల్‌ నర్శింహారావు చెప్పా రు. రైల్వే స్టేషన్లు,ఎయిర్‌ పోర్టలలో చేపట్టే ప్రతి పనినీ దివ్యాంగులను దృష్టిలో ఉంచుకునే చేపడుతున్నా మన్నారు.ఉపకరణాల తయారీలో అలింకో (ఆర్టిఫిసియల్‌ లింబ్స్‌ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్‌ కార్పొరేషన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా) సహకారం మరువలేనిదని ఆయన పేర్కొన్నారు.
రాష్ట్రంలోరూ.25కోట్లతో 4వేలమందికి చేయూత ః ఎండీ కుమార్‌ రాజా
దివ్యాంగుల కోసం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అనేక మంచి నిర్ణయాలు తీసుకుందని దానిలో భాగంగానే రూ.25కోట్లతో నాలుగు వేల మందికి వివిధ ఉపకర ణాలు పంపిణీ చేసేందుకు చర్యలు తీసుకున్నామని విభిన్నప్రతిభావం తులు,హిజ్రాలు,వయో వృద్ధుల సంక్షేమ శాఖ ఎండీ కుమార్‌ రాజా వెల్లడిర చారు.దివ్యాంగ విద్యార్థులకు ల్యాప్‌ ట్యాప్లు,మోటరైజ్డ్‌ త్రిచక్ర వాహ నాలు అందజేస్తున్నామని పేర్కొన్నారు. ఇప్పటి వరకు 1,750మంది దివ్యాంగ విద్యార్థు లకు త్రిచక్ర వాహ నాలు అందించా మని గుర్తు చేశారు. గుంటూరులో ఉన్న బ్రెయిలీ ప్రింటింగ్‌ కేంద్రం సాయంతో అంధ విద్యార్థుల సహాయార్థం బ్రెయిలీ పాఠ్య పుస్తకాలు అందిస్తున్నామని వివ రించారు. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల సం యుక్త ఆధ్వర్యంలో స్వయం ఉపాధి పథకాలను అమలు చేస్తూ దివ్యాంగు లకు పూర్తి స్థాయిలో తోడ్పాటు అందిస్తు న్నామని ఎండీ పేర్కొన్నారు. జిల్లాలోని దివ్యాంగులకు అవసరమైన2,925 పరికరాలను రూ.2.25 కోట్లు వెచ్చించి అలింకో (ఆర్టిఫిసియల్‌ లింబ్స్‌ మ్యాను ఫ్యాక్చరింగ్‌ కార్పొరేషన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా) సంస్థ సహకారంతో తయారు చేయిం చామని జాయింట్‌ కలెక్టర్‌ కె.మయూర్‌ అశోక్‌ పేర్కొన్నారు.ఈ సంస్థ సహకా రంతో ఇప్పటికే విశాఖపట్టణం, విజయ నగరం జిల్లాల్లో 13చోట్ల ప్రత్యేక శిబిరా లు నిర్వహించామని, వారి అవసరా లను గుర్తించి చర్యలు తీసుకు న్నామని చెప్పా రు.ఈ వేదిక ద్వారా1,589 మంది దివ్యాంగులకు ఉపకరణాలను అంద జేస్తున్నామని జేసీ తెలిపారు.2,925 పరికరా ల్లో 282 మోటరైజ్డ్‌ సైకిళ్లు,173ట్రైసైకిళ్లు, 219 ద్విచక్ర వాహనాలు ఉన్నాయని పేర్కొ న్నారు.క్రచ్చెస్‌ 657, వినికిడి పరికరాలు 868, వాకింగ్‌ స్టిక్స్‌ 146,బ్రెయిలీకిట్స్‌45, స్మార్ట్‌ ఫోన్లు 15,సాధారణ సెల్ఫోన్లు 10,సీపీ ఛైర్స్‌ 40,లింబ్స్‌ ఇతర పరికరాలు 470 వరకు ఉన్నాయని వివరించారు. కార్యక్రమం లో అలింకో సంస్థ డిప్యూటీ జనరల్‌ మేనేజర్‌ సంజయ్‌ సింఫ్‌ు, విభిన్న ప్రతిభావంతులశాఖ విశాఖ పట్టణం జిల్లా ఏడీ మాధవి,విజయ నగరం జిల్లా ఏడీ జగదీష్‌, ఇతర అధికా రులు, పలువురు ప్రజాప్రతినిధులు,అధిక సంఖ్యలో దివ్యాంగులు పాల్గొన్నారు. -జి.ఎన్‌.వి.సతీష్‌

శుభ్రత..పరిశుభ్రత`ఆరోగ్యం

అందానికి రెండు కళ్ళు. దుమ్ము, ధూళి నిండిన ప్రపంచంలో పరిశుభ్రత ఒక తాజా పరిమళం. ఇది వ్యాధుల నుంచి దూరంగా వుంచుతుంది. జీవితాలను సంతోషమయం చేస్తుంది. శుభ్రత అంటే చేతులు కడుక్కోవడమో, స్నానం చేయడమొక్కటే కాదు మన పరిసరాలను కూడా శుభ్రంగా వుంచుకోవడం. ఇది ఆరోగ్యం నిండిన ప్రపంచానికి ఒక ఆనవాలు. ‘శుభ్రత విలాసం కాదు అవసరం. ఆరోగ్యకరమైన, సంతోషకరమైన జీవితానికి పరిశుభ్రత తొలి మెట్టు’ అంటాడో రచయిత. ఎంత మంచి ఆహారమైనా పరిశుభ్రంగా లేకపోతే అనారోగ్యానికి దారితీస్తుంది. అతిసార,శ్వాసకోస వంటి వ్యాధులతో ప్రతి ఏడాది ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అనేకమంది పిల్లలు చనిపోతు న్నారు. దీనికి కారణం పరిసరాలు శుభ్రంగా లేకపోవ డమేనని ప్రపంచ ఆరోగ్యసంస్థ చెబు తోంది. ఒక్క చేతులు శుభ్రపరుచుకుంటేనే దాదాపు 50 శాతం పైగా అతిసార సంబంధిత వ్యాధులు,20నుంచి 30శాతం శ్వాస సంబంధిత వ్యాధు లను నివారించవొచ్చునని వైద్య నిపుణులు చెబు తున్నారు.‘నీశరీరం ఒక దేవాలయం. దానిని శుభ్రంగా వుంచుకో’ అంటారు బికెఎస్‌ అయ్యం గార్‌. స్వచ్ఛ భారత్‌ అభియాన్‌ వంటి ప్రచారాలు ఎన్ని వచ్చినాపల్లెల నుంచి మహానగరాల వరకూ అపరిమితమైన చెత్త, ధూళి పేరుకుపోతోంది. ఇది పర్యావరణానికి హానికరంగా మారింది.
నేడు మన దేశాన్ని పట్టి పీడిస్తున్న సమస్యల్లో పేరుకుపోతున్న చెత్త, వ్యర్థ పదార్థాలను ప్రధానంగా చెప్పుకోవాలి. వీధులు, పార్కులు, బహిరంగ ప్రదేశాల్లో చెత్తాచెదారం ఉండడం సర్వసాధారణం. దీనివల్ల పర్యావరణానికి, ప్రజా రోగ్యానికి ముప్పు వాటిల్లుతోంది. వీధుల్లో చెత్త వేయడమే కాకుండా బహిరంగ ప్రదేశాల్లో ఉమ్మివేయడం, మల మూత్ర విసర్జన చేయడం వంటివి కూడా పరిసరాల అశుభ్రతకు కారణ మౌతున్నాయి.పరిశుభ్రత కేవలం భౌతిక పరిస రాలకే పరిమితం కాదు. ఇందులో వ్యక్తిగత పరి శుభ్రత కూడా ఉంటుంది. వ్యాధుల వ్యాప్తిని నిరోధించడానికి,ఆరోగ్యకరమైన సమాజాన్ని నిర్మించడానికి పరిశుభ్రతను పాటించడం అవసరం. ‘పరిశుభ్రత అనేది పరిపూర్ణ ప్రమా ణాల యొక్క ముఖ్య లక్షణం. అత్యుత్తమ నాణ్యతా ప్రమాణం’ అంటారు గాంధీజీ. అయితే, కంటికి కనిపించని రెండో కోణం కూడా వుంది. అదే, పారిశుధ్య కార్మికుల నిరంతర శ్రమ. తమ ఆరోగ్యాన్ని సైతం లెక్కచేయకుండా వీధులను, ఇళ్లను శుభ్రం చేసే పనిలో వారి జీవితాలను మైనంలా కరిగిస్తుంటారు. మాన్యువల్‌ స్కావెం జర్లది మరీ దయనీయమైన గాథ.గత ఐదేళ్ల కాలంలో సెప్టిక్‌ ట్యాంక్‌ల్లో పడి, మురుగు కాల్వల్లో పడి 399మంది మాన్యువల్‌ స్కావెంజర్లు చనిపోయారని ప్రభుత్వ అధికారిక సమాచారం. ఊళ్లు, నగరాల పరిశుభ్రత కోసం వీళ్ల జీవితా లను ఫణంగా పెడుతున్నారు. అయినా లభించేది అరకొర వేతనాలే. ఇటీవల పారిశుధ్య కార్మికులు వేతనాలు పెంచాలని సమ్మె చేయాల్సి వచ్చింది. చివరకు రాష్ట్రప్రభుత్వం దిగొచ్చినా ఏ మేరకు వారి అవసరాలు తీర్చుతా రనేది చూడాల్సిందే.
పరిశుభ్రత ఆవశ్యకత, ప్రయోజనాల గురించి తెలిసినప్పటికీ, మన దేశం ఈ సమస్యతో పోరాడుతూనే ఉంది.‘స్వచ్ఛభారత్‌’ పథకం ప్రక టనలకే పరిమితమైంది. వీధుల్లో చెత్తాచెదారం, పొంగిపొర్లుతున్న చెత్త కుండీలు, అపరిశుభ్రంగా ఉన్న పబ్లిక్‌ టాయిలెట్లు నిత్యం కనిపించే దృశ్యం. చిన్నపాటి వర్షం వచ్చినా%ౌౌ%రోడ్లన్నీ అశుద్ధంతో నిండుకుంటాయి. ఈ నేపథ్యంలోనే ప్రతి యేటా జనవరి30న ‘జాతీయ పరిశుభ్రత దినో త్సవం’ నిర్వహిస్తున్నారు. ప్రజలు తమ పరిస రాలను పరిశుభ్రంగా, ఆరోగ్యంగా వుంచుకో వడం ప్రాథమిక కర్తవ్యంగా గుర్తు చేసేందుకు ఈ వేడుకను నిర్వహిస్తారు. ఇంటి నుంచి పని ప్రదేశం వరకు పరిసరాలను శుభ్రంగా వుంచడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలను ప్రజలకు వివరిస్తారు. ‘ప్రతి ఒక్కరూ తమ ఇంటి ముంగిలి శుభ్రంగా వుంచుకుంటేదేశమంతా శుభ్రంగా వుంటుంది’ అంటారు మదర్‌ థెరిస్సా. మన పరిసరాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచుకుంటామని ప్రతిజ్ఞ చేయా ల్సిన సమయం ఇది.అందరం చేయి చేయి కలు పుదాం మన పరిసరాలను పరిశుభ్రంగా, ఆరో గ్యకరంగా మార్చుకోడానికి కృషి చేద్దాం. -డా.దేవులపల్లి పద్మజ

సుస్తిర వ్యవసాయంతోనే ఆహార భద్రత

ఆహారం లేనిదే జీవం లేదు. కానీ తగినంత ఆహారం లేకుండా ప్రపంచంలో ఎంతోమంది ఉన్నారు. నాగరిక సమాజంలో మానవులు తమకు అవసరమైన ఆహారాన్ని సంపాదించుకునే వీలుకూడా లేని ప్రదేశాలు ఇంకా ఉండడం మన అభివృద్ధికి అవమానం. అసలు అభివృద్ధి అన్న విషయమే అనుమానం. ప్రకృతితో సహజీవనం చేస్తున్నప్పుడు సమస్యలు తరచూ అనూహ్యంగా వస్తుంటాయి. అటువంటి సందర్భాలలో కూడా ఆహారం లభించడం ముఖ్యం. ఆ దిశలో ‘పాలకుల’ ధ్యాస ఉండాలి. ప్రణాళికలు తయారవ్వాలి. ప్రయత్నాలు ముమ్మరం చేయాలి. పతకమూరు దామోదర్‌ ప్రసాద్‌
సంప్రదాయ వ్యవసాయ పద్ధతుల్లో భాగంగా రసాయన ఎరువులు వాడకం విచ్చల విడిగా పెరిగిపోయింది. అటువంటి అశాస్త్రీయ, అసహజ పద్ధతులు సహజంగానే నేలల ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తున్నాయి. భూసారం తగ్గ డంతో లక్షలాది హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో పంట భూ ములు బీడు బారుతున్నాయి. దీంతో రానురాను ఆహార ఉత్పత్తులు మరింత తగ్గిపోయి మనిషి మనుగడే కష్టతరమయ్యే అవకాశం ఉంది. అం దుకే భూఆరోగ్యాన్ని మన కర్తవ్యంగా స్వీకరంచా లనేది నిపుణులు మాట.అనంతమైన జీవ వైవిధ్యానికి ఆరోగ్యకరమైన నేలలే పట్టుగొమ్మలు. ఒక ప్రాంతంలో ఉండే జీవ సమూహంలోని వ్యత్యా సాలను జీవ వైవిధ్యంగా పరిగణిస్తారు. నేలలో కోట్ల సంఖ్యలో సూక్ష్మజీవులు ఉంటాయి. వానపా ములు, కీటకాలు, ఎలికపాములు వంటి అనేక జీవరాశులతో ఇది నిర్ధారణ అవుతుంది. ఒక అంచనా ప్రకారం చదరపు మీటర్‌ వైశాల్యం లోని మంచి నేలలో వెయ్యి రకాల సూక్ష్మజీవుల జాతులు ఉండి జీవ వైవిధ్యానికి కారణమవు తున్నాయి.
ఆహారభద్రతకు నీటి సంరక్షణ కీలకం అనేక రాష్ట్రాలు ఇప్పటికే సూక్ష్మ సాగు పద్ధతులను అమలు చేస్తున్నాయి.భారత్‌కు సుస్థిర ఆహార భద్రత సమకూరాలంటే వివిధ స్థాయిలలో నీటిని పొదుపుగా వాడుకోవ డమేగాక, వల్లెస్థాయి నుండి నీటిసంరక్షణను పెద్ద ఎత్తున చేపట్టడం ఎంతో ముఖ్యం. మనకు లభ్యమయ్యే నీటిలో 2030నాటికి 87శాతం ఒక్క సేద్యపు రంగానికే కావలసి ఉంటుందని అంచనా, దేశానికి ఆహార భద్రత చే కూరాలంటే వ్యవసాయరంగంలో పంట అవస రాలకు అవసరమైనంత తప్ప ఎక్కువ నీటి వాడ కాన్ని నియంత్రించడానికి చర్యలు చేపట్టడం అవసరమని శాస్త్రజ్ఞుల అభిప్రా యం. వ్యవసాయ క్షేత్రాలలో నీటి వినియోగాన్ని, వృథాను నియం త్రించడానికి తాగునీటి యాజమాన్య పద్ధతులను పాటించక పోతే వచ్చే ఆరేళ్లలో భారత్కు 48 ట్రిలియన్‌ రూపాయల నష్టం వాటిల్లగలదని అంచనా. దేశంలో ఆహారం, ఇంధన అవసరాలు తీర్చడానికి నీరు ఎంతో అవసరం ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అదనులో తగినంత వర్షం కురవకపోవడంతో రిజర్వాయర్లలో తగినంత నీరు చేరడం లేదు.గత ఏడాది కూడా వానల్లేక రిజర్వా యర్లలో అతి తక్కువ నీరు చేరడంతో జలవిద్యుత్‌ ఉత్పాదన కుంటు పడిరది. ఫలితంగా లక్షలాది ఎకరాల ఆయకట్టు భూములకు సాగునీటి సరఫరా సాధ్యం కాలేదు.చాలా జలాశయాలు అడు గంటాయి. వివిధప్రాంతాల్లో తాగునీటికి కొరత ఏర్పడుతున్నది. దేశంలో ఆహారభద్రత, జీవనోపాధుల మెరుగుదలకు ఒక ఉద్యమంలా నీటి సంరక్షణ చర్యలను చేపట్టి వృథాను అరికట్ట వలసిన అవసరం ఎంతో ఉంది. 2020నాటికి మన దేశీయ అవసరాలకు 54వేల బిలియన్‌ లీటర్ల నీరు అవసరమైంది. కాగా వచ్చే ఆరేళ్లలో సేద్యం, దేశీయ అవసరాలకు 76వేల బిలియన్‌ లీటర్ల నీరు అవసరం కావచ్చని జాతీయ ఇంధనం,నీరు, పర్యావరణ మండలి అంచనావే సింది. ఒక్క సేద్యపు రంగానికే లభ్యమయ్యే నీటిలో 87 శాతం నీరు అవసరమవుతుంది. అందువల్ల లభ్యమయ్యే పరిమిత నీటి వనరులను వివిధ అవసరాలకు జాగ్రత్తగా,పొదుపుగా వాడితేనే కొంతవరకు సర్దుబాటు చేయవచ్చు. లేదంటే వివిధ రంగాల్లో నీటి కొరతను ఎదుర్కోక తప్పదని నిపు ణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. దేశీయ జనాభా నీటి అవసరాలకు, పరిశ్రమలకు, సేద్యానికి ముఖ్యంగా వేసవి కాలంలో మంచి నీటి కొరత ఏర్పడకుండా తగు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి, ఇప్పటికీ ఓ శతాబ్ద కాలంగా తమిళనాడు, కర్ణాటక రాష్ట్రాల మధ్య కావేరి నదీజలాల వివాదం రగులుతున్న విష యం విదితమే. కృష్ణా, గోదావరి నదీ జలాలపై రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల మధ్య వివాదాలు తెలెత్తడం తెలిసిందే. వాతావరణంలో సంభవి స్తున్న పెనుమార్పులు, ఒడిదుడుకుల వల్ల తగినంత వానలు కురవని సంవత్సరాలలో రిజర్వా యర్ల లో నీరు అడుగంటి జలవిద్యుత్‌ ఉత్పా దనకు, పారిశ్రామిక అవసరాలకు, మంచినీటికి కొరత ఏర్పడు తున్నది.భూమి, నీరు, ఇంధనం, ఆహార రంగాలు కీలకమైనవి. సహ సంబంధం కలిగి నవి.అందువల్ల ఇతర రంగాల అవసరాలు గుర్తించకుండా,సమన్వయం లేకుండా ఏ ఒక్క రంగంలో చర్యలు చేపట్టినా అవిప్రతికూల పరిణా మాలకు దారితీయవచ్చు. దేశంలో ఆహార రంగం లో స్వయం సమృద్ధి సాధనకు అమలుచేసిన హరిత విప్లవం వల్ల కూడా కొన్ని విపరీత పరిణా మాలు సంభవించాయి.ఆహారోత్పత్తి పెంచడానికి పంజా బ్‌, హర్యానా రాష్ట్రాలలో బోరుబావుల నుండి నీరు తోడే మోటార్లకు సబ్సిడీ, ఉచిత విద్యుత్‌ సరఫరావల్ల,పంటల అవసరాలకు మించి భూ గర్భ జలాలను తోడడంవల్ల ఉత్పన్నమైన దుష్ఫ లితాలు ఇప్పటికీ వెన్నాడుతూనే ఉన్నాయి. ఈ రెండు రాష్ట్రాల్లోనూ భూగర్భ జలాలను అధికా దికంగా తోడడటంవల్ల భూగర్భ జల మట్టాలు పడిపోవడమే గాక, నీటిపొరలలోని రసాయనాల వల్ల కలుషితమై భూసారం క్షీణించి,పంట దిగు బడులు కూడా తగ్గినట్లు తేలింది. ఈ రెండు రాష్ట్రాలలో సేద్యపు రంగంలో విద్యుత్‌ సరఫరాపై రూ.91వేల కోట్ల విద్యుత్‌ సబ్సిడీలు ఇచ్చినట్లు భారత ప్రభుత్వం వెల్లడిరచింది. కనీస మద్దతుదా రులను భారత ప్రభుత్వం ఏటేటా ఎంతో కొంత పెంచుతూ ఉండటం వల్ల నీరు అధికంగా వాడే వరి,గోధుమ,చెరకు పంటలసాగు బాగా పెరి గింది. ప్రస్తుతం నీటి నియంత్రణ లేని సాగునీటి పద్ధతులు,విచక్షణా రహితంగా నీరు తోడటంవల్ల భూగర్భ జలమట్టాలు ఆందోళనకర స్థాయికి పడిపోవడంపై శాస్త్రజ్ఞులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తు న్నారు. సేద్యపు నీటి వాడకంలో ఉత్తమ యాజ మాన్య పద్ధతులు పాటించకపోవడం వల్ల, తగు జాగ్రత్తలు తీసుకోకపోవడం వల్ల వాటిల్లే సష్టం వచ్చే ఆరేళ్లలో రూ.48వేల ట్రిలియన్లకు చేర గలదని,2050నాటికి ఆనష్టాలు రూ.138 ట్రిలి యన్లకు చేరుతుందని నిపుణులు అంచనా. దేశం లో ఆహార వ్యవస్థలను పటిష్టం చేయడానికి, నీటిభద్రత మెరుగుదలకు 3 చర్యలు చేపట్టాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. రాష్ట్రాలలో మెరుగైన సాగునీటి వాడకం, యాజమాన్య పద్ధతులు, నీటిని పొదుపుగా వాడుకోవడాన్ని ప్రోత్సహించాలి. ముఖ్యంగా బిందు, తుంపర్ల సేద్యం ద్వారా నీటిని పొదుపుగా అవసరమైన మేరకు వాడటాన్ని ప్రోత్స హించాలి. ఈ పద్ధతులు పాటిస్తే వచ్చేఆరేళ్లలో 47శాతం సాగునీటిని ఆదా చేయవచ్చని నిపు ణులు అంటున్నారు. ప్రతిబిందువుకూ మరింత పంట అనే జాతీయ కృషి వికాస్‌ యోజన పథకం కింద ఇందువల్ల 72లక్షల హెక్టార్ల భూమిలో సూక్ష్మ, సాగు పద్ధతులు అమలవుతున్నట్లు గణాం కాలు ఘోషిస్తున్నాయి. వాతావరణంలో ఏర్పడే ఒడిదుడుకులను తట్టుకుని నిలిచే సుస్ధిర సేద్యం, ఆహారవ్యవస్థల అభివృద్ధికి కృషి చేయాలని గత ఏడాది భారత్లో జరిగిన జి20 దేశాల అగ్రనాయక సమావేశం నిర్ణయించింది. నీటిపారుదల, వ్యవ సాయ రంగాలలో సుస్థిర పద్ధతులను అనుసరిస్తేనే అందుకు అవసరమైన పెట్టుబడులు వస్తాయి. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఇందుకు అవసరమైన ప్రోత్సాహకాలు కల్పించి తగు సాంకేతిక ప్రక్రి యలను ప్రవేశ పెట్టడం అవసరం. ఆహారం, భూమి,నీరు,ఇంధన విధానాలను పరస్పర సమన్వ యంతో అమలు చేయాలి. విధానాల అమలును ఎప్పటికప్పుడు పర్యవేక్షిస్తూ సమన్వయం చేయ డానికి ఒకస్వతంత్ర సంస్థను ఏర్పాటు చేయాలి. వ్యవసాయం, రైతు సంక్షేమం, జలశక్తి, సంప్రదా యేతర ఇంధన అభివృద్ధి శాఖ, విద్యుత్‌ శాఖలు సమన్వయంతోఈవిధానాల అమలును ఎప్పటిక ప్పుడు పర్యవేక్షించాలి. ఒడిశా ప్రభుత్వం ఇప్పటికే ఇందుకోసం ప్రణాళిక,అమలు విభాగాన్ని నెల కొల్పి సత్ఫలితాలు సాధించినట్లు వెల్లడైంది. సుస్థిర సేద్యాభివృద్ధి, తద్వారా ఆహార భద్రత సాధన కోసం భూమి, నీరు, ఇంధనశాఖల మధ్య సమన్వయం సాధించి మెరుగైన యాజమాన్య పద్ధతులను అమలు చేయాలి.పల్లెలలో పంచా యతీరాజ్‌ సంస్థల ద్వారా ప్రజా భాగస్వామ్యంతో భూగర్భ జలాలను సమర్థంగా వినియోగిం చడానికి ప్రోత్సహించాలి. వాతావరణంలో తీవ్ర ఒడిదుడుకులవల్ల కరువులు, దుర్భిక్షాలు, ఆకాల, అధిక వర్షాలు, వడగండ్లవానల వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాలు సంభవిస్తున్నందున నీటి విని యోగంపై గాక, మెరుగైన నీటి సంరక్షణ పద్ధతులు పాటించే దృక్పథాన్ని అలవరచుకోవాలి. దేశంలో 62శాతం భూగర్భ జలాలను వాడుతున్నారు. ఇప్పటికే భూగర్భజలాల వాడకం ఎక్కువగా జరుగుతున్నట్లు గణాంకాలు ఘోషిస్తున్నాయి. నీటి వినియోగంపై స్థానిక గణాంకాలను ఎప్పటి కప్పుడు స్థానిక ప్రజాప్రతినిధులకు అందు బాటులో ఉంచితే నీటి సంరక్షణ వద్దతులను మెరుగ్గా అమలుకు వీలవుతుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆటల్‌ భూ యోజన పథకం అందుకు ఉపకరించ వచ్చు. గ్రామస్థాయిలో స్థానికులే నీటిభద్రతకు అవసరమైన గణాంకాలను సేకరించాలి.ఈ పథకం కింద పంచాయితీ స్థాయిలో స్థానికులకు నీటి సంరక్షణపై శిక్షణ ఇస్తారు. ఇలా ప్రజాభాగ స్వామ్యంతో భూగర్భ జలవనరుల పరిరక్షణను అమలుచేసిన చోట మెరుగైన ఫలితాలు వచ్చాయి. ఇతర పథకాలతో సమన్వయం చేస్తే మరింత మెరుగైన ఫలితాలను రాబట్టవచ్చు. ఉత్తమ నీటి యాజమాన్య పద్ధతులు అమలు చేస్తేనే వచ్చే ఆరేళ్లలో ఆహారభద్రత సాధించాలనే లక్ష్యం నెరవేరుతుంది. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలలో ఎన్నో అత్యల్ప వర్షాలు, నీటికొరత ప్రాంతాలు ఉన్నం దున,మనవాగులు,వంకలు,చెరువులు, జలాశ యాలు, పరీవాహక ప్రాంతాలు ఆక్రమణ లకు గురికాకుండా, పర్యావరణ, నీటి సంరక్షణ కోసం ప్రభుత్వాలు, ప్రజా ప్రతినిధులు జాగ్రత్తలు తీసు కోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
వ్యాసకర్త : సీనియర్‌ జర్నలిస్టు

1 2 3 8